Aan de slag met Linux voor LPIC-1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aan de slag met Linux voor LPIC-1"

Transcriptie

1 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 Bij het schrijven van dit boek is gekeken naar twee belangrijke Linux-distributies: CentOS (gelijk aan Red Hat en Fedora) en Ubuntu. Dit betekent dat u regelmatig verwijzingen naar deze distributies tegenkomt. Het boek is echter ook geschikt wanneer u een andere distributie gebruikt. Dit boek leidt op voor het de examens 101 en 102 van het Linux Professional Institute en vormt daarmee een uitstekende voorbereiding voor het LPIC-1 certificaat. Om deze examens te halen is echter niet alleen theoretische kennis nodig, maar ook veel hands-on ervaring. Via de hbo-portal van de uitgever, is een schat aan aanvullend materiaal beschikbaar, waaronder aanwijzingen voor het opzetten van een lab-omgeving en kennisvragen met directe feedback. van Vugt Aan de slag met Linux voor LPIC-1 is bedoeld voor iedereen die wil leren hoe je een Linux-systeem moet beheren. Voorkennis van Linux is niet nodig, enige algemene kennis van computersystemen wordt echter wel verondersteld. Alle facetten waarmee een beheerder van een Linux-systeem te maken krijgt, komen aan de orde. Denk daarbij aan het installeren van Linux, het werken met bestanden, het configureren van een gebruikersomgeving en het werken met de printomgeving. Dit boek is geschikt voor gebruik in een leeromgeving en voor zelfstudie, en bevat een groot aantal oefeningen en voorbeelden. Op basis van een eigen lab-omgeving (een virtuele machine) die u in het eerste hoofdstuk opzet, kunt u als lezer vervolgens het hele boek doorwerken. Door deze interactieve aanpak is het voor u ook eenvoudiger om de praktische kennis te onderscheiden van de theoretische achtergronden Aan de slag met Linux voor LPIC-1 Sander van Vugt Sander van Vugt is zelfstandig trainer, consultant en auteur, gespecialiseerd op het gebied van Linux. Meer informatie over de auteur vindt u op zijn website, KIJK OP W W W. A C ADEMICX.NL VOOR AL LE E X T R A S N N IS V R A G / EN + O N L IN E AK EM AT E R I A A L +EXTR

2 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 Vijfde druk Sander van Vugt

3 Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: BIM Media B.V. Postbus BG Den Haag tel.: (070) Gebruik onderstaande code om dit boek eenmalig toe te voegen aan je boekenplank op Let op: je kunt deze code maar één keer gebruiken BIM Media B.V., Den Haag Academic Service is een imprint van BIM Media B.V. 1e druk e druk e druk e druk e druk 2014 De eerste vier drukken zijn verschenen onder de titel Leerboek Linux, deel 1. Zetwerk: Redactiebureau Ron Heijer, Markelo Omslag: Carlito s Design, Amsterdam Basisontwerp binnenwerk en omslag: Studio Bassa, Culemborg ISBN NUR 123 Alle rechten voorbehouden. Alle intellectuele eigendomsrechten, zoals auteurs- en databankrechten, ten aanzien van deze uitgave worden uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rechten berusten bij BIM Media B.V. en de auteur. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich te wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van een gedeelte van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, kan voor de afwezigheid van eventuele (druk)fouten en onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever deswege geen aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel voorkomende fouten en onvolledigheden. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the publisher s prior consent. While every effort has been made to ensure the reliability of the information presented in this publication, BIM Media B.V. neither guarantees the accuracy of the data contained herein nor accepts responsibility for errors or omissions or their consequences.

4 Voorwoord Voor u ligt de geheel herziene versie van het boek dat vroeger Leerboek Linux deel 1 heette. Er zijn nogal wat zaken anders in dit boek. Om te beginnen is het boek 100% conform de LPIC-1 objectives zoals die golden begin Dit betekent dat u op basis van dit boek alle kennis moet kunnen verwerven om de LPI-examens te kunnen halen. Een andere belangrijke wijziging is dat dit boek een on-line aanvulling heeft, die het gebruik als leerboek eenvoudiger moet maken. Voor docenten zijn er slides, er zijn aanwijzingen voor het opzetten van een lab-omgeving en er zijn kennisvragen beschikbaar. Daarnaast ben ik voornemens om elk verzoek van lezers tot aanvullende informatie serieus te overwegen. Stuur dus vooral uw feedback zodat ik aanvullend materiaal beschikbaar kan stellen via de hbo-portal van de uitgever, De derde belangrijke wijziging is in de manier waarop het boek geschreven is. In het eerste hoofdstuk leert u hoe u een virtuele machine op basis van Ubuntu en een op basis van CentOS installeert. Op basis van deze eigen lab-omgeving die u in het eerste hoofdstuk opzet, kunt u als lezer vervolgens het hele boek doorwerken. Om u te helpen bij het verwerven van praktische vaardigheden, is in dit boek een fors aantal oefeningen opgenomen. Ik raad het u van harte aan alle oefeningen door te werken, het idee achter de oefeningen is dat u niet meer leest hoe een opdracht werkt in een bepaald scenario, maar dat u zelf het scenario uitvoert en zo zelf ontdekt hoe het allemaal werkt. Deze manier van werken maakt het voor u als lezer ook eenvoudiger om de praktische kennis te onderscheiden van de theoretische achtergronden. Een andere belangrijke wijziging zit in de grondigheid waarmee de inhoud technisch gescreend is. Hierbij heb ik het geluk gehad hulp te krijgen van Sandra Dekker, die alle hoofdstukken doorgelopen heeft en er heel veel onvolkomenheden uitgehaald heeft. Ik weet dat perfectie niet bestaat, maar ik hoop dat hierdoor het aantal onvolkomenheden dat er nog in zit aanzienlijk is afgenomen. Ik ben overigens voornemens een errata bij te houden en op de website van het boek te plaatsen. Ik wil u daarom als lezer om te beginnen aanraden te controleren of er errata beschikbaar zijn en indien dit het geval is, deze te downloaden en bij de studie te gebruiken. Mocht u nog technische fouten, of belangrijke taalkundige fouten tegenkomen, stuur ze dan vooral naar dan zorg ik dat de errata zo snel mogelijk bijgewerkt worden. Mijn speciale dank gaat uit naar Sandra Dekker voor het grondig doorlezen van het manuscript en het verwijderen van fouten, en naar Franck van Vugt voor het aanmaken van de afbeeldingen in dit boek. Daarnaast wil ik Andries Annema, Anton Voogt, Ran Dakar en Martijn Marsman bedanken voor het proeflezen van de drukproef waardoor op het laatste moment het boek nog aanzienlijk beter is geworden. v

5 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 Ik hoop van harte dat deze nieuwe opzet goed bevalt, mocht u feedback hebben dan kunt u contact opnemen met mij via mailadres Januari 2014 Sander van Vugt vi

6 Inhoud Voorwoord v 1 Introductie Aard en oorsprong van Linux Toepassing van Linux Over distributies Red Hat, CentOS en Fedora Ubuntu en Linux Mint SUSE Debian Linux installatie Installatie CentOS Installatie Ubuntu Desktop Praktische opdrachten 19 2 Werken op de shell Inloggen in een shell-omgeving Runlevels Root of niet? Werken op de command line Uitvoeren als subshell of niet? Nuttige shell-commando s Bash-history Gebruikmaken van streams, pipes en redirects Verder werken met output: tee en xargs Hulp opvragen man-secties Hulp opvragen met info De optie --help Samenvatting Opdrachten 38 3 Werken met tekstbestanden Werken met vi vi of vim? Command mode versus insert mode Cursorverplaatsingen in een tekstbestand Knippen, kopiëren en plakken in vi Geavanceerde vi-opties 43 vii

7 Aan de slag met Linux voor LPIC Werken met tekststreams Tekst weergeven: cat head tail Nummeren en tellen: nl wc Filteren en sorteren: cut, sort Verdelen en samenvoegen: split, join Reguliere expressies Werken met reguliere expressies: grep, sed en awk Werken met grep Geautomatiseerd bewerken: sed, awk Opmaak aanpassen: expand, unexpand, fmt, od, paste, pr, tr, uniq Werken met uniq Omzetten van hoofdletters naar kleine letters en omgekeerd Samenvatting Opdrachten 56 4 Bestandsbeheertaken uitvoeren Werken met bestanden Weergeven van bestanden: ls Directory s: mkdir, rmdir Kopiëren, verplaatsen en verwijderen: cp, rm, mv File globbing werken met blokken: dd Handige hulpopdrachten: touch, file Archiefbestanden en compressie: tar cpio, gzip, gunzip, bzip Compressie Werken met links Symbolic links Hard links De inrichting van een Linux-bestandssysteem Werken met locate, whereis en gerelateerde utilities Werken met find Samenvatting Opdrachten 74 5 Bestandssystemen inrichten Inrichting van de harde schijf Partities versus LVM, logische volumes Architectuur van LVM Inrichten van een harde schijf Aanmaken van partities en bestandssystemen Aanmaken van partities Bestandssystemen aanmaken Werken met swap Onderhoud van bestandssystemen Monitoren van beschikbare schijfruimte Repareren van problemen op een bestandssysteem 91 viii

8 Inhoud 5.5 Mounten en unmounten Automatisch mounten vanuit /etc/fstab Werken met quota Samenvatting Opdrachten 97 6 Gebruikers, groepen en permissies Beheer van gebruikers en groepen Soorten gebruikers Eigenschappen van gebruikers Standaardinstellingen voor gebruikers Groepen beheren Inrichten van de shell-omgeving voor gebruikers Instellen van het environment Gangbare shell-configuratiebestanden Werken met permissies Werken met basispermissies Speciale permissies Access control lists Umask Attributen Samenvatting Opdrachten Softwarebeheer Software packages en meta package handlers Beheer van RPM-pakketten Werken met RPM Query s uitvoeren op RPM-packages RPM-packages uitpakken Integriteit van packages controleren Werken met yum Repositories aanmaken met yum Beheer van software met yum Beheer van DEB-pakketten Beheer van.deb-softwarerepositories Ubuntu-pakketmanagementutilities Overzichten van geïnstalleerde software genereren Gebruik van aptitude Werken met librarybestanden Samenvatting Opdrachten 132 ix

9 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 x 8 Inrichten van het netwerk Inleiding IP IP-adressen Speciale IP-adressen Subnetten in detail Beheer van de netwerkkaart Bekabelde netwerken Draadloze netwerken Basisnetwerkconfiguratie Handmatige netwerkconfiguratie Permanente netwerkconfiguratie Oplossen van netwerkproblemen Controleren van IP-configuratie Oplossen van problemen met routering DNS-problemen oplossen Problemen met services oplossen Samenvatting Opdrachten Essentiële system services Lokalisatie Instellen van de systeemtijd Beheer van hardwaretijd Beheer van systeemtijd Instellen van de tijdzone Werken met NTP Logging Werking van syslog Kernel logging Configuratie van rsyslog Logrotate Beheer van printers CUPS-drivers Beheer van CUPS Printerconfiguratie met CUPS Printen over het netwerk Mailserverbasics Opzetten van een mailomgeving Configuratie van de mailclient Samenvatting Opdrachten Procesbeheer Beheer van interactieve processen Beheer van jobs nohup screen 178

10 Inhoud 10.2 Monitoren en beheren van processen Processen monitoren met ps Processen monitoren met top Processen beheren met kill Aanpassen van prioriteit Geheugengebruik Taken plannen Regelmatig terugkerende taken plannen met cron Eenmalig taken uitvoeren met at Samenvatting Opdrachten De opstartprocedure Inleiding Van aanzetten tot bootloader BIOS UEFI De MS-DOS-partitietabel Opbouw van de bootsector bij gebruik van een MS-DOScompatibele partitietabel De GUID-partitietabel De bootloader Installatie van GRUB GRUB Starten van services Opstarten met init Opstarten met upstart Runlevels: geautomatiseerd starten van services Services opstarten met systemd Opstarten vanaf een rescue-cd Mounten Samenvatting Opgave Databasebeheer Configuratie Aanmaken van de systeemdatabase Een database aanmaken Structuur van een database Permissies instellen Een database aanmaken Opstarten en afsluiten van MySQL Gegevens uit de database opvragen Samenvatting Opdrachten 229 xi

11 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 13 Shell-scripting Inleiding Introductie: werken met variabelen en parameters Variabelen definiëren Variabelen definiëren met read Aanroepen van een script Parameters opgeven bij het aanroepen van een script Over aanhalingstekens Command substitution Oefenopgaven Omvormen van input Controleren van variabelen: substitution operators Pattern matching operators Rekenen Oefenopgaven Werken met loopstructuren test if then fi Werken met && en for case while en until Samenvatting Oefenopgaven Beheer van hardware en X Hardwarebeheer Hardware-initialisatie door udev Hardwaremonitoring met lsusb en lspci Handmatig beheren van modules Moduleopties Installatie en configuratie van X Aanpassen van instellingen met xrandr X-clients en X-servers Informatie opvragen over uw configuratie Setup van de display manager Toegankelijksheidsopties Samenvatting Opdrachten Beveiliging Analyseren van de beveiligingsstatus van een server Zoeken naar SUID en SGID Processen en poorten monitoren Beschikbare resources beperken met ulimit Werken met sudo 267 xii

12 Inhoud 15.2 Gebruikersgerelateerde beveiligingsinstellingen Host security inetd en xinetd TCP wrappers xinetd GPG Aanmaken van sleutels Key-transfer Beheer van sleutels Definitie van trusts Versleutelen van bestanden Signing van gegevens Integratie met mail SSH Remote connecties tot stand brengen met ssh Bestanden kopiëren met scp De SSH-service beveiligen Authenticeren met keys SSH-tunnels maken Samenvatting Opdrachten 283 Index 285 xiii

13 Hoofdstuk 1 Introductie In dit hoofdstuk leert u wat Linux is, waar het vandaan komt en waarvoor het gebruikt wordt. Daarnaast maakt u kennis met het fenomeen distributie, en installeert u de twee distributies die in dit boek behandeld worden. Benodigdheden Om de onderwerpen in dit hoofdstuk zelfstandig te kunnen bestuderen, hebt u de volgende zaken nodig: V Een computer met 4 GB werkgeheugen of meer en VMware Player, Virtual Box of een ander programma waarmee u desktopvirtualisatie kunt doen. V Minimaal 20 GB beschikbare ruimte op de harde schijf van uw computer. V Een werkende internetverbinding. LPI Objectives Dit hoofdstuk is een inleiding en bevat geen onderwerpen die voor de LPIC-1 examens van belang zijn. Het bevat echter waardevolle informatie waarvan u als Linuxprofessional zeker kennis moet hebben! 1.1 Aard en oorsprong van Linux Wat geleid heeft tot het huidige besturingssysteem Linux, is begonnen in de jaren 60 van de vorige eeuw onder de naam UNIX. UNIX was het besturingssysteem dat computers succesvol maakte. In de jaren 80 van de vorige eeuw hadden bijna alle grote bedrijven wel een variant van UNIX staan en werd dit besturingssysteem gebruikt om raketten de ruimte in te schieten, financiële transacties af te handelen, productiehallen aan te sturen en veel, veel meer. Helaas was UNIX wel een erg duur besturingssysteem en daarom voor gewone mensen nauwelijks te betalen. Naast alle commerciële bedrijven die UNIX-versies verkochten, zoals HP, Sun Microsystems en Digital, was er ook een beweging die als doel had gratis UNIXsoftware beschikbaar te stellen. Deze beweging stond bekend als GNU, een afkorting die staat voor GNU, not UNIX, waarmee men maar aan wilde geven dat het hetzelfde was als UNIX, maar op basis van andere principes. GNU maakte heel veel varianten beschikbaar van programma s die in UNIX alleen tegen betaling van licenties beschikbaar waren. Om ervoor te zorgen dat GNU-software altijd gratis zou blijven, werd een van de belangrijkste opensourcelicenties gedefinieerd. Deze licentie staat tegenwoordig bekend 1

14 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 als de General Public License (GPL). Hierin wordt vastgelegd dat de GNU-software altijd inzichtelijk moet zijn en blijven voor iedereen en dat de broncode (source code) altijd meegeleverd moet worden. Daarnaast mag iedereen deze broncode aanpassen, maar moeten de aanpassingen ook als open source beschikbaar blijven. Met deze bepalingen legde GNU de wortel van de inmiddels zeer succesvolle opensourcebeweging. De kernel is het hart van een besturingssysteem. Het is de laag die tussen de gebruikersinterface (de shell) en de hardware van een computer inzit. De drivers die ervoor zorgen dat computers met de hardware kunnen communiceren, maken deel uit van de kernel van elk besturingssysteem. In 1991 was er nog maar één ding dat ontbrak in het inmiddels vrij brede aanbod van opensourcesoftware: een kernel. In dat jaar maakte de toenmalige Finse student Linus Torvalds bekend aan een klein project te beginnen dat als doel had een kernel te ontwikkelen die gebruikt zou kunnen worden binnen de toen al beschikbare GNUsoftware. Deze kernel noemde hij Linux, en dit was de oorsprong van wat we tegenwoordig als het besturingssysteem Linux kennen. Een van de belangrijkste beslissingen die Torvalds genomen heeft, is dat hij zijn project aankondigde op een toenmalig relatief nieuw fenomeen: het internet. Hierdoor groeide zijn eenmansinitiatief uit tot een wereldwijd project waar al snel heel veel mensen aan meewerkten, een kenmerk dat vaker voorkomt bij opensourcesoftwareprojecten Toepassing van Linux Linux kan op verschillende manieren ingezet worden: V Als server: in het bedrijfsleven is Linux het meest gebruikte serverbesturingssysteem. Klassiek is het succes van Linux als platform voor webservers, maar daarnaast worden ook grote bedrijfsdatabases aangeboden op Linux, vaak in combinatie met Oracle-databases. V Op mobiele apparatuur: grote kans dat u al Linux gebruikt. Android is het meest gebruikte besturingssysteem op mobiele telefoons, en het is gebaseerd op Linux. V Op de desktop: iets minder succesvol, maar zeker goed mogelijk is Linux op de desktop. Wilt u een gratis besturingssysteem waarop u alles kunt doen? Dan is Linux een uitstekende kandidaat. V Embedded: Linux wordt gebruikt voor de aansturing van heel veel apparatuur. U vindt het in dvd-spelers, mediaservers, navigatiesystemen, koffiezetapparaten, verkeerslichten en nog veel meer. De kennis die u in dit boek opdoet, is vooral eenvoudig toepasbaar op servers en desktops. Echter: embedded Linux werkt met precies dezelfde commando s. Het enige probleem is dat een interface nodig is om contact te kunnen maken met de embedded Linux-distributie, bijvoorbeeld door middel van een seriële verbinding.

15 Hoofdstuk 1 Introductie 1.3 Over distributies Zoals eerder vermeld, Linux is eigenlijk alleen maar een kernel. Dat betekent dat u niet veel kunt als u alleen maar de kernel hebt die Linux Torvalds ooit gemaakt heeft. Om tot een werkend geheel te komen, moeten daar diverse andere zaken aan toegevoegd worden. Denk daarbij aan een shell, grafische utilities, command line utilities en meer. U zou dit in principe zelf kunnen doen (kijk eens op als u interesse hebt). Om het wat eenvoudiger te maken, zijn er verschillende Linuxdistributies die alle componenten al verzameld hebben zodat u ze eenvoudig kunt installeren. In principe kan iedereen zijn eigen distributie maken, met als gevolg dat er honderden distributies beschikbaar zijn. Er zijn er maar een paar die echt belangrijk zijn, hieronder een overzicht Red Hat, CentOS en Fedora Red Hat (www.redhat.com) was de eerste distributie die commercieel succes kreeg. Dat deed Red Hat door bij Linux support mee te gaan leveren, waarvoor klanten graag wilden betalen. Het gevolg hiervan is dat naar schatting 70% van alle Linux-servers in het bedrijfsleven Red Hat Enterprise Linux (RHEL) gebruiken. Het succes van Red Hat is gevolgd door andere distributies. Zo biedt CentOS de Red Hat-software, maar zonder dat daarvoor betaald hoeft te worden, voor de rest is de distributie identiek en om die reden wordt in dit boek gebruikgemaakt van CentOS (www.centos.org). Fedora is het opensourceproject dat door Red Hat ondersteund wordt. Alle software die uiteindelijk in Red Hat terechtkomt, wordt eerst getest in Fedora hetgeen overigens geenszins betekent dat de Fedora-software van ondermaatse kwaliteit is. Deze distributie is gratis beschikbaar op Geld vragen voor gratis software? Het lijkt misschien merkwaardig dat Red Hat (en anderen) geld vragen voor software die in principe gratis is. Toch is dit niet zo merkwaardig en de GPL laat hier ruimte voor. Volgens de bepalingen van de GPL moet Red Hat de broncode meeleveren. Dat doet men ook, en die broncode is vrij beschikbaar. Ook geeft Red Hat al haar bijdragen aan de ontwikkeling gratis terug aan de Linux-community. Voor Red Hat Enterprise Linux moet echter betaald worden, en u zult deze Linux-distributie dan ook niet overal zonder restricties kunnen downloaden. De juridische constructie om dit te verantwoorden, is dat in RHEL het Red Hat-logo zit, en dat is juridisch beschermd. Als u een commerciële Linux-distributie koopt, krijgt u daar ook wel degelijk zaken voor terug, met name dingen die voor bedrijven erg belangrijk zijn. We noemen de volgende: V gecontroleerde updates (nagenoeg geen kans op virussen en malware dus); V technische ondersteuning; 3

16 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 V support op hardware, wat betekent dat specifieke hardwareleveranciers garanderen dat de distributie op hun hardware werkt; V support op software van derden, wat betekent dat leveranciers van toepassingen garanderen dat hun toepassing het doet op de betreffende Linuxdistributie Ubuntu en Linux Mint De Ubuntu Linux-distributie (www.ubuntu.com) werd in een klap beroemd toen de Zuid-Afrikaanse multimiljonair het Ubuntu-project stichtte en gratis installatieschijven ging versturen. Gebruikers hoefden zich maar te registreren om per post een disk te krijgen, iets wat zeker in gebieden met minder goede internetverbinding tot veel succes heeft geleid. Ubuntu is daardoor een heel populaire Linux-distributie geworden, en is nog steeds erg populair. Achter Ubuntu zit het bedrijf Canonical, dat probeert geld te verdienen met support op Ubuntu. Dat doen ze met name op de Ubuntu Long Term Support (LTS)-versies, gratis versies van Ubuntu Server- en Ubuntu Desktop-editie waarvoor gegarandeerd 7 jaar updates beschikbaar zullen zijn. De Ubuntu-desktop wordt veel gebruikt en kenmerkt zich door een hoge mate van innovatie. Dat betekent dat nieuwe features in een vroeg stadium beschikbaar zijn in Ubuntu. Omdat Ubuntu-desktop zo populair is, en daarnaast maatgevend voor wat veel andere distributies doen, is het een van de twee distributies die in dit boek gebruikt worden. Linux Mint is een afgeleide van Ubuntu. Dat betekent dat het zich op Ubuntu baseert, maar ook eigen dingen toevoegt. Omdat Linux Mint iets minder duidelijk probeert geld te verdienen met Linux, is dit een distributie die de afgelopen jaren erg populair geworden is SUSE SUSE (www.suse.com) volgt met haar SUSE Linux Enterprise Server (SLES) en SUSE Linux Enterprise Desktop (SLED) het voorbeeld van Red Hat en is de tweede commerciële Linux-distributie. Naar schatting gebruikt 20% van de servers wereldwijd deze van oorsprong Duitse Linux-distributie. De SUSE Linux Enterprise-producten zijn tegen betaling te gebruiken, daarnaast levert SUSE een opensourceoplossing met de naam OpenSUSE die gratis beschikbaar is op OpenSUSE wordt gebruikt om nieuwe features te testen die later in SUSE Linux Enterprise beschikbaar gemaakt worden. 4

17 Hoofdstuk 1 Introductie Debian In vergelijking met de andere distributies die hiervoor besproken zijn, is Debian een soort buitenbeentje. Er zit namelijk geen bedrijf achter Debian, maar het is een pure opensourcedistributie. De medewerkers aan het Debian-project zijn er in geslaagd van Debian een heel stabiele distributie te maken, maar het is ook niet de meest vernieuwende distributie. Dat betekent dat het soms lang kan duren voordat nieuwe functionaliteit beschikbaar is. Vanwege de goede reputatie zijn er veel andere distributies die op Debian gebaseerd zijn, waaronder Ubuntu. 1.4 Linux installatie Om de oefeningen in dit boek goed te kunnen volgen, hebt u een vrij specifieke setup nodig. U leest hier hoe u deze setup op uw eigen computer installeert. We gaan er daarbij van uit dat u een oplossing voor desktopvirtualisatie op uw computer geïnstalleerd hebt. Dit kan bijvoorbeeld VMware Player, VMware Workstation of Virtual Box zijn. In de online resources vindt u meer informatie over de configuratie hiervan. In deze setup wordt gebruikgemaakt van virtualisatie. Dat betekent dat u een desktopcomputer nodig hebt met Windows, Mac OS X of Linux. Daarop installeert u een desktopvirtualisatieoplossing (VMware Player, VMware Workstation of VirtualBox). Maak in uw virtualisatieprogramma twee virtuele machines aan met elk minimaal 1 GB beschikbaar werkgeheugen en 20 GB schijfruimte. Vervolgens kunt u de installaties starten zoals hierna beschreven is. Als u beschikking hebt over voldoende computers, is het ook mogelijk de Linux-machines elk op een aparte fysieke computer te installeren. Welke vorm van installatie u ook kiest, het is wel van belang dat de computers door middel van een netwerkverbinding met elkaar verbonden zijn. Te gebruiken Linux-versies Voordat u begint met installatie, moet u er tevens voor zorgen dat installatiemedia van Ubuntu Desktop en CentOS beschikbaar zijn. In dit boek maken wij gebruik van Ubuntu Desktop LTR en CentOS 6.5. U doet er goed aan te werken met een versie die hier niet te veel van afwijkt. Voorkom het gebruik van CentOS 7.0 of later, hierin zullen veel dingen gewijzigd zijn. Hoe recenter de Linux-versie die u gebruikt, hoe groter de kans op significante afwijkingen! Mocht het u niet lukken de genoemde versies te downloaden, dan kunt u gebruikmaken van de ISO-installatiebestanden die u kunt downloaden op Als u een recente computer hebt die 64-bits instructies aan kan, is het aan te raden de 64-bits versies te gebruiken. Is dit niet het geval, dan kunt u ook de 32-bits versies van de software inzetten. Om de oefeningen in dit boek te kunnen uitvoeren maakt dit eigenlijk niets uit. 5

18 Aan de slag met Linux voor LPIC Installatie CentOS In deze paragraaf gaat u CentOS installeren. U doet dat aan de hand van oefening 1. Voer de stappen in deze oefening uit om de omgeving in te richten die u in de rest van dit boek nodig hebt. Geen serverinstallatiehandleiding Het doel van de oefeningen waarin u CentOS en Ubuntu installeert is niet een volledige serverinstallatie. De oefeningen stellen u in staat een omgeving in te richten die u nodig hebt om de rest van de hoofdstukken in dit boek door te werken. Omdat u nog maar net met Linux begonnen bent, heeft het geen zin te vertellen over alle overwegingen die een rol spelen bij het inrichten van een Linux-server. U leert daar in volgende hoofdstukken meer over. Oefening 1.1 CentOS installeren In deze oefening wordt gesproken over uw computer. Hiermee wordt de computer bedoeld waarop u CentOS installeert. In de meeste gevallen zal dat dus uw (virtuele) computer zijn! 1. Zorg ervoor dat uw computer opstart van de CentOS-installatie-dvd die u gedownload hebt. Het CentOS-opstartmenu wordt nu getoond. Kies hierin de optie Install or upgrade an existing system en druk op Enter. U moet vervolgens even wachten terwijl de Linux-kernel en het initramfs gestart worden. Het initramfs bevat een klein bestandssysteem van waaruit de verdere installatie uitgevoerd moet worden. Figuur 1.1 Het opstartmenu van CentOS. 6

19 Hoofdstuk 1 Introductie 2. Het eerste scherm van het installatieprogramma geeft de optie een mediatest uit te voeren. Hiermee kunt u de integriteit van de installatieschijf testen. Gebruik de Tabtoets om OK te selecteren als u dit wilt doen en druk op Enter. Wilt u geen integriteitstest uitvoeren, ga dan met de Tab-toets naar de knop Skip en druk op Enter om verder te gaan. Figuur 1.2 Gebruik de Tab-toets om de gewenste optie te selecteren. 3. U ziet nu een CentOS-logo met daaronder een knop Next. Klik op de knop Next om verder te gaan. 4. In het volgende scherm geeft u aan welke taal u wilt gebruiken. Kies English (English) en klik op Next. Figuur 1.3 KIes Engels als standaardtaal. 7

20 Aan de slag met Linux voor LPIC-1 Nederlands? We weten het, u bent in het Nederlandse taalgebied, dus waarom zou u geen Nederlandse installatie uitvoeren? Hiervoor zijn een paar goede redenen aan te voeren: V Als u Linux-beheerder wordt, zult u werken op servers die vrijwel allemaal in het Engels geïnstalleerd zijn. V De Linux-community is erg internationaal. Om op fora en in nieuwsgroepen te communiceren met andere Linux-gebruikers, is het handig als u verstaanbaar bent en Engels gebruikt. 4. Geef nu aan welk toetsenbord u wilt gebruiken. In Nederland gebruikt u waarschijnlijk een U.S. International-toetsenbord, als u op een systeem met een Belgisch toetsenbord installeert, kiest u Belgian (be-latin1). Figuur 1.4 CentOS kan ook geïnstalleerd worden met een Belgisch toetsenbord. 5. Nu moet u aangeven wat voor type Storage Devices u gebruikt. De optie Specialized Storage Devices is toepasbaar in SAN-omgevingen. Dat is hier niet aan de orde. Kies daarom Basic Storage Devices en klik op Next. 8

Linux Server Installatie

Linux Server Installatie Linux Server Installatie Debian 5 Lenny Installeer Debian zonder grafische omgeving. Minimum voorwaarden voor een Debian Server: Install Type Minimal RAM[114] Recommended RAM[114] Hard Drive space used[114]

Nadere informatie

Unix Console Gebruik

Unix Console Gebruik Unix Console Gebruik Inleiding tot het gebruik van de Unix console... met wat Linux en distributiespecifieke zaken ertussen. Presentatie van 16/04/2007 voor de HCC-Vl : Mechelen Sven Vermeulen 1 Unix Console

Nadere informatie

Van dvd naar webserver. Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf

Van dvd naar webserver. Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf Van dvd naar webserver Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf 1 Indeling Start installatie Wat is linux Wat zijn distributies Geschikte distributies

Nadere informatie

4/5 Installatieservers

4/5 Installatieservers Netwerk Services 4/5 Installatieservers 4/5.1 Een Su SE -installatieserver maken 4/5.1.1 Inleiding Als u maar één server te installeren hebt, doet u dat natuurlijk vanaf de installatie-dvd. Als er meerdere

Nadere informatie

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Voorbereiden van vware virtueel machine: 1. Select linux Suse linux 2. Maak disksize 5Gb Denk er als je virtual machine wilt draaien op FAT32 vink

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. 1 Wat is Linux 1. 2 Basisvaardigheden 19. vii

Inhoud. Voorwoord. 1 Wat is Linux 1. 2 Basisvaardigheden 19. vii Inhoud vii Inhoud Voorwoord i 1 Wat is Linux 1 1.1 De geschiedenis van Linux: UNIX 1 1.2 Van UNIX naar Linux 3 1.2.1 De kernel 5 1.2.2 De shell 7 1.2.3 GNU-utility s 8 1.2.4 Het X Window System 9 1.2.5

Nadere informatie

Linux Gevorderden Basis installatie Linux. Elektronica-ICT. Selina Oudermans 2ICT4. Academiejaar 2015-2016

Linux Gevorderden Basis installatie Linux. Elektronica-ICT. Selina Oudermans 2ICT4. Academiejaar 2015-2016 Linux Gevorderden Basis installatie Linux Elektronica-ICT Selina Oudermans 2ICT4 Academiejaar 2015-2016 Campus Geel, Kleinhoefstraat 4, BE-2440 Geel 65 3 INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 3 INLEIDING... 4 1

Nadere informatie

Werkplekbeheer en kantoorautomatisering Examennummer: 19694 Datum: 24 maart 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Werkplekbeheer en kantoorautomatisering Examennummer: 19694 Datum: 24 maart 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Werkplekbeheer en kantoorautomatisering Examennummer: 19694 Datum: 24 maart 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 7 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 40 meerkeuzevragen

Nadere informatie

UBUNTU 8 installatie. 13/10/2009 http://www.ivowebschool.be/uploads/ ivowebschool.be/ /205bc10d-ef8e-4a 1/14. Onderwerpen

UBUNTU 8 installatie. 13/10/2009 http://www.ivowebschool.be/uploads/ ivowebschool.be/ /205bc10d-ef8e-4a 1/14. Onderwerpen UBUNTU 8 installatie Onderwerpen Ubuntu downloaden VMWare klaarmaken Ubuntu installeren VMWare tools installeren 1. Ubuntu downloaden ( ) Je kan ubuntu gratis downloaden via de website www.ubuntu.com.

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver Installatiehandleiding Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers (Accounting) Online 8.1 Copyright 2013 UNIT4 Software B.V., Sliedrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Intake Formulier Opleidingen

Intake Formulier Opleidingen Intake Formulier Opleidingen CommVault Afdeling: Opleidingen Documentnummer: I-CV-01_training Contactgegevens Betrokkenen Naam Email Telefoonnummer DataManagement Professionals (Trainer) Naam Email Telefoonnummer

Nadere informatie

5/5 Red Carpet. 5/5.1 Inleiding

5/5 Red Carpet. 5/5.1 Inleiding Management Services 5/5 Red Carpet 5/5.1 Inleiding Met de overname van Ximian is Novell ook eigenaar geworden van de Red Carpet-technologie. Hoewel het aannemelijk is dat het hier een tijdelijke oplossing

Nadere informatie

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

5/8 Patch management

5/8 Patch management Management Services 5/8 Patch management 5/8.1 Beheer van patches met Subscription Management Tool 5/8.1.1 Inleiding Een moderne Linux-server moet regelmatig worden bijgewerkt met de laatste versie van

Nadere informatie

Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server

Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server Opdracht Installeer op je Knoppix installatie de ProFTPD ftp-server. Doelstelling Het leren van: 1. het installeren van ProFTPD, en 2. de basis

Nadere informatie

VPN Remote Dial In User. Windows VPN Client

VPN Remote Dial In User. Windows VPN Client VPN Remote Dial In User Windows VPN Client VPN Remote Dial In User Met een Virtual Private Network (VPN) is het mogelijk om door middel van een beveiligde(geautoriseerd en/of versleuteld) verbinding te

Nadere informatie

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 UNIT4 Multivers is een product van: UNIT4 Software B.V. Telefoon 0184 444444 Postbus 102 Telefax 0184 444445 3360 AC Sliedrecht Supportlijn 0184 444555 Supportfax

Nadere informatie

Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk

Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk is een live cd die je helpt om te starten in elke Operating System (OS), zelfs als je niet kunt opstarten door normale middelen. Een nieuwe stabiele release De voormalige

Nadere informatie

Bestandssystemen. yvan vander sanden. 16 maart 2015

Bestandssystemen. yvan vander sanden. 16 maart 2015 Bestandssystemen yvan vander sanden 16 maart 2015 Bij elk operating system is het belangrijk te begrijpen hoe schijven en bestandssystemen werken. Schijven moeten geformatteerd worden met een specifiek

Nadere informatie

Operating Systems Linux Blok 7a Partities Erik Seldenthuis

Operating Systems Linux Blok 7a Partities Erik Seldenthuis Blok 7a Partities Tijdsduur Doel Benodigdheden Theorie 1 dagdeel omgaan met partities, partitiegegevens afbeelden en wijzigen, gebruik maken van partitie manager, kennis van indeling schijf in partities

Nadere informatie

Firmware Upgrade. Upgrade Utility (Router Tools)

Firmware Upgrade. Upgrade Utility (Router Tools) Firmware Upgrade Upgrade Utility (Router Tools) Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorbereiding 3 Modem/router resetten naar fabrieksinstellingen 3 Computer configuratie in Windows 8/8.1 4 Computer configuratie

Nadere informatie

SYSTEEMEISEN FACET 4.0

SYSTEEMEISEN FACET 4.0 SYSTEEMEISEN FACET 4.0 Facet is het computerexamensysteem voor het afnemen van centraal geplande examens en toetsen. Facet kan zowel offline als online gebruikt worden. Bij een online-afname worden de

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Bestand: /home/karel/scripts/nas Pagina 1 van 8

Bestand: /home/karel/scripts/nas Pagina 1 van 8 Bestand: /home/karel/scripts/nas Pagina 1 van 8 1 #!/bin/bash 2 ############################################################################# 3 # Bestand: nas # 4 # Doel: Script voor het aankoppelen van

Nadere informatie

Keuzevak Linux - Week 2

Keuzevak Linux - Week 2 Paul Sohier Kevin van der Vlist Versie 1.0 6 december 2011 Inhoud 1 Informatie 2 Gebruikers en groepen 3 Runlevels 4 Manual pages 5 Filesystem 6 Editors Informatie en benodigdheden dictaat, presentaties,

Nadere informatie

7 aug. 2006 Snelstart document Thecus N2100 Y.E.S.box BlackIP Versie 1.0

7 aug. 2006 Snelstart document Thecus N2100 Y.E.S.box BlackIP Versie 1.0 Setup Wizard MET DHCP-server: 1. NA de installatie van de software welke zich op de CD bevindt krijgt u het volgende te zien: 2. V ervolgens gaat de softw are op zoek naar de Thecus Y.E.S.box welke is

Nadere informatie

VPN Remote Dial In User. DrayTek Smart VPN Client

VPN Remote Dial In User. DrayTek Smart VPN Client VPN Remote Dial In User DrayTek Smart VPN Client VPN Remote Dial In Met een Virtual Private Network (VPN) is het mogelijk om door middel van een beveiligde (geautoriseerd en/of versleuteld) verbinding

Nadere informatie

Firmware Upgrade Utility

Firmware Upgrade Utility Firmware Upgrade Utility Inhoudsopgave Firmware Upgrade Procedure Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Inhoudsopgave 2 Voorbereiding 3 Modem/router resetten naar fabrieksinstellingen 3 Computer configuratie

Nadere informatie

Gentoo linux. Introductie. Gentoo is anders. LinuxFocus article number 336 http://linuxfocus.org. door Guido Socher (homepage) Over de auteur:

Gentoo linux. Introductie. Gentoo is anders. LinuxFocus article number 336 http://linuxfocus.org. door Guido Socher (homepage) Over de auteur: LinuxFocus article number 336 http://linuxfocus.org Gentoo linux door Guido Socher (homepage) Over de auteur: Guido werkt erg graag met Gentoo omdat het hem meer controle geeft over het installatie proces.

Nadere informatie

Handleiding installatie Rental Dynamics

Handleiding installatie Rental Dynamics Handleiding installatie Rental Dynamics Versie: 1.1 Datum: 9 januari 2015 1. Inleiding Deze handleiding beschrijft de procedure voor de installatie van Rental Dynamics en de benodigde software. In hoofdstuk

Nadere informatie

Chapter 4. eenvoudige webserver opzetten

Chapter 4. eenvoudige webserver opzetten Chapter 4. eenvoudige webserver opzetten Table of Contents 4.1. overzicht... 44 4.2. software beheren op Linux... 44 4.3. vi... 45 4.4. html... 45 4.5. apache2... 45 4.6. twee extra websites op de apache

Nadere informatie

Knoppix kookboek 3.2. Dualboot Windows XP met Knoppix 3.2 op 1 hardeschijf

Knoppix kookboek 3.2. Dualboot Windows XP met Knoppix 3.2 op 1 hardeschijf Knoppix kookboek 3.2. Dualboot Windows XP met Knoppix 3.2 op 1 hardeschijf Hier wordt beschreven hoe je Knoppix 3.2. (Linux) en Windows XP professional op 1 hardeschijf (HD) kunt installeren. De software

Nadere informatie

10/5 Integratie met Windows

10/5 Integratie met Windows Integratie 10/5 Integratie met Windows 10/5.1 Novell Domain Services for Windows 10/5.1.1 Inleiding Tot de belangrijkste vernieuwingen in Open Enterprise Server 2 SP 1 dat in december 2008 is uitgekomen,

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

SSL VPN. In deze handleiding zullen wij onderstaande SSL mogelijkheden aan u uitleggen. - SSL VPN account/groep creëren.

SSL VPN. In deze handleiding zullen wij onderstaande SSL mogelijkheden aan u uitleggen. - SSL VPN account/groep creëren. SSL VPN SSL VPN SSL VPN is een web based versie van VPN waarbij er geen VPN client software nodig is. Het wordt niet beperkt door netwerkomgevingen en is zeer eenvoudig te configureren. SSL staat voor

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen

Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen Wegwijs in Windows 7 Wegwijs in internet Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Windows Live Mail downloaden

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 ISBN: 978-90-820856-9-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

Handleiding Sonus Communicator voor Rion NL-22 - NL-32

Handleiding Sonus Communicator voor Rion NL-22 - NL-32 versie: V1.0 projectnummer: 04023 datum: oktober 2004 Postbus 468 3300 AL Dordrecht 078 631 21 02 2004, Dordrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified. System Integrators

Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified. System Integrators Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified System Integrators Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server -

Nadere informatie

USB Storage Hoe werkt USB storage

USB Storage Hoe werkt USB storage USB Storage USB Storage Hoe werkt USB storage Een USB opslag medium, zoals een USB stick of een externe hardeschijf met een USB aansluiting, kan worden aangesloten op de USB poort van de 2910 en kan dan

Nadere informatie

Friesland College Leeuwarden

Friesland College Leeuwarden Voorwoord In dit project vertel ik wat Open Source is en wat ik daarover heb gevonden. Ik laat zien hoe ik een Virtuele machine geschikt maak voor Dual Boot. Dan laat ik zien hoe je 2 besturingssystemen

Nadere informatie

1. BIOS. In de setup wordt aangegeven waar de bootsector is. Na de BIOS wordt de Bootsector gelezen en uitgevoerd. 2. BOOTSECTOR

1. BIOS. In de setup wordt aangegeven waar de bootsector is. Na de BIOS wordt de Bootsector gelezen en uitgevoerd. 2. BOOTSECTOR 1. BIOS Bij het opstarten van je computer wordt eerst de BIOS opgestart. De BIOS (= Basic Input / Output Systeem) is een programma dat de hardware van je computer controleert. Dit programma kan beïnvloed

Nadere informatie

VPN Remote Dial In User. Windows VPN Client

VPN Remote Dial In User. Windows VPN Client VPN Remote Dial In User Windows VPN Client VPN Remote Dial In User Met een Virtual Private Network (VPN) is het mogelijk om door middel van een beveiligde(geautoriseerd en/of versleuteld) verbinding te

Nadere informatie

Installatie King Task Centre

Installatie King Task Centre Installatie King Task Centre In deze handleiding wordt beschreven hoe u het King Task Centre moet installeren. Deze handleiding geldt voor zowel een nieuwe installatie, als voor een upgrade van een bestaande

Nadere informatie

5/9 PlateSpin. 5/9.1 PlateSpin Portability Suite

5/9 PlateSpin. 5/9.1 PlateSpin Portability Suite Management Services 5/9 PlateSpin 5/9.1 PlateSpin Portability Suite PlateSpin Portability Suite is ontwikkeld voor physical-tovirtual migratie en nog veel meer manieren om werklasten om te zetten. U leest

Nadere informatie

Aanmelden Na installatie wordt de service automatisch gestart en kunt u meteen aanmelden van op afstand:

Aanmelden Na installatie wordt de service automatisch gestart en kunt u meteen aanmelden van op afstand: Remote administratie Als administrator hebt u verschillende mogelijkheden om een Linux systeem van op afstand te beheren. Populaire toepassingen zijn bijvoorbeeld Webmin en VNC. Het gebruik van deze twee

Nadere informatie

Handleiding aanmaak CSR

Handleiding aanmaak CSR Handleiding aanmaak CSR Voordat u begint: Om een Certificate Signing Request (CSR) te maken moet het programma OpenSSL geïnstalleerd worden. Dit programma kan geheel gratis gedownload worden vanaf de OpenSSL

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin via HTTP

Linux Quickstart Cygwin via HTTP Linux Quickstart Cygwin via HTTP Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt.

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Werken op afstand via internet

Werken op afstand via internet HOOFDSTUK 12 Werken op afstand via internet In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat er nodig is om op afstand met de ROS artikel database te kunnen werken. Alle benodigde programma s kunnen worden gedownload

Nadere informatie

NSS volumes in een bestaande tree aanspreken vanuit Domain Services for Windows

NSS volumes in een bestaande tree aanspreken vanuit Domain Services for Windows NSS volumes in een bestaande tree aanspreken vanuit Domain Services for Windows Elders in dit werk hebt u kunnen lezen hoe DSfW ingezet kan worden als alternatief voor Active Directory. Dit heeft echter

Nadere informatie

Denit Backup instellen op een Linux server

Denit Backup instellen op een Linux server Denit Backup instellen op een Linux server Deze handleiding beschrijft de stappen om de back-up software van Ahsay in te stellen. AANMAKEN BACK-UP SET... 2 DE SCHEDULER INSTELLEN... 4 HET FILTER INSTELLEN...

Nadere informatie

Knoppix Kookboek 3.2. voor hardeschijf installatie alleen Knoppix3.2. door Wim Hegeman.

Knoppix Kookboek 3.2. voor hardeschijf installatie alleen Knoppix3.2. door Wim Hegeman. Knoppix Kookboek 3.2. voor hardeschijf installatie alleen Knoppix3.2. door Wim Hegeman. De totale harde schijf van je PC wordt gebruikt om een Knoppix (Linux) op je PC te schrijven. Het is daarom belangrijk

Nadere informatie

Inhoud. A Eskwadraat Linuxcursus UNIX. GNU/Linux. Slackware. Red Hat. GNU/Linux Bestanden Thuiswerken Shell Editors Opdracht.

Inhoud. A Eskwadraat Linuxcursus UNIX. GNU/Linux. Slackware. Red Hat. GNU/Linux Bestanden Thuiswerken Shell Editors Opdracht. Inhoud A Eskwadraat Linuxcursus Jitse Klomp Sysop 10 december 2013 GNU/Linux Bestanden Thuiswerken Shell Editors Opdracht Deze presentatie is terug te vinden op home.a-eskwadraat.nl/~sysop/linuxcursus2013/

Nadere informatie

Windows XP Migratie opties. Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl)

Windows XP Migratie opties. Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl) Windows XP Migratie opties Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl) Windows XP Migratie opties Wat is het probleem met Windows XP De opties te vervanging van Windows XP Migratie naar Linux Mint Probleem met

Nadere informatie

Micro Computer Service Center. Installatie

Micro Computer Service Center. Installatie Micro Computer Service Center Installatie MCSC BDR versie 2.7 van 01/01/2013 2013 Contents I. Uit te voeren bij MCSC voor vertrek naar de klant... 3 1. Bdr opzetten... 3 2. Bdr aanmaken in McscCom... 3

Nadere informatie

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 ISBN: 978-90-820856-4-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Gebruik van command-line operating systems

Gebruik van command-line operating systems Gebruik van command-line operating systems Mattias Holm & Kristian Rietveld Overzicht - Waarom hier meer over leren? - Wat is een shell? - Hoe werkt een shell? - Pipes en redirectie - Handige utilities

Nadere informatie

studievaardigheden studentassistent: Alice de Vries alice-de-vries@hotmail werkcollege / practicum

studievaardigheden studentassistent: Alice de Vries alice-de-vries@hotmail werkcollege / practicum studievaardigheden studentassistent: Alice de Vries alice-de-vries@hotmail werkcollege / practicum Hendrik Jan Hoogeboom h.j.hoogeboom@liacs.leidenuniv paleistuin (computers) tijd 10.45 15.00 studievaardigheden

Nadere informatie

Open Enterprise Server 2 en vsphere Best Practises. Michael Wilmsen

Open Enterprise Server 2 en vsphere Best Practises. Michael Wilmsen Open Enterprise Server 2 en vsphere Best Practises Michael Wilmsen Even voorstellen Werk met Novell producten sinds 1997 Werk met VMware producten sinds 2000 Certified Novell Instructor 2006 VCP 3 en 4

Nadere informatie

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Wegwijs in Windows 8 Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze handleiding over het downloaden en installeren

Nadere informatie

VPN Remote Access Control

VPN Remote Access Control VPN VPN Setup In deze handleiding kunt u informatie vinden over alle mogelijke VPN instellingen van de DrayTek Vigor 2130 en 2750. Hierin zullen wij alle algemene instellingen bespreken die van toepassing

Nadere informatie

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server - 4-3. Installatie FTP server - 9-4. Aanmaken account in FileZilla server - 13

Nadere informatie

Hulplink: https://help.ubuntu.com/community/installinganewharddrive

Hulplink: https://help.ubuntu.com/community/installinganewharddrive In de Ubuntu server hier zit een tweede sata-disk van 400 GB, deze is nog niet zichtbaar in Ubuntu. Daar gaat verandering in komen, zonde toch. Deze disk moet altijd te zien zijn omdat daar de backups

Nadere informatie

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Wegwijs in Windows 8.1 Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze handleiding over het downloaden en installeren

Nadere informatie

Berekening van de hash-code van een bestand of CD

Berekening van de hash-code van een bestand of CD 1 Berekening van de hash-code van een bestand of CD Berekening van de hash-code van een bestand of CD Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Te gebruiken commando bij verschillende besturingsomgevingen 2 3. Download

Nadere informatie

Handleiding aanmaak CSR

Handleiding aanmaak CSR Handleiding aanmaak CSR Voordat u begint: Om een Certificate Signing Request (CSR) te maken moet het programma OpenSSL geïnstalleerd worden. Dit programma kan geheel gratis gedownload worden vanaf de OpenSSL

Nadere informatie

DrayTek Vigor 2850. IPv6 TSPC tunnel (Freenet6)

DrayTek Vigor 2850. IPv6 TSPC tunnel (Freenet6) DrayTek Vigor 2850 IPv6 TSPC tunnel (Freenet6) IPv6 op basis van Tunnel TSCP (Freenet6) De Vigor 2850 serie ondersteunt zowel IPv4 als ook IPv6. Mocht uw provider overstappen naar IPv6 in combinatie met

Nadere informatie

Webmail met Windows Live Hotmail

Webmail met Windows Live Hotmail Wegwijs in internet Webmail met Windows Live Hotmail Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Webmail met Windows Live Hotmail hoort bij Wegwijs in internet van

Nadere informatie

Inleiding. Hoofdstuk 1

Inleiding. Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Welkom 10 1.2 Wat is ICT Security? 10 1.3 Voor wie is dit boek? 11 1.4 Hoe is het boek opgebouwd? 12 1.5 Benodigdheden 12 1.6 Toolselectie 13 1.7 Werken met Virtualbox 14 1.1

Nadere informatie

MS Virtual pc 2007 Handleiding

MS Virtual pc 2007 Handleiding MS Virtual pc 2007 Handleiding Start de Virtual PC 2007 console en klik op [New...] om een nieuwe virtuele pc aan te maken. De wizzard voor het aanmaken van een nieuwe, virtuele pc start op. New Virtual

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

I BASH. Johan Adriaans johan.adriaans@gmail.com

I BASH. Johan Adriaans johan.adriaans@gmail.com I BASH Johan Adriaans johan.adriaans@gmail.com Wat wordt er behandeld Waarom? Hello world? Rechtensysteem Shell expansion Control structures History Input/output redirection Powertools Waarom BASH? BASH

Nadere informatie

Installatiegids Command WorkStation 5.6 met Fiery Extended Applications 4.2

Installatiegids Command WorkStation 5.6 met Fiery Extended Applications 4.2 Installatiegids Command WorkStation 5.6 met Fiery Extended Applications 4.2 Fiery Extended Applications Package (FEA) v4.2 bevat Fiery-toepassingen voor het uitvoeren van taken die zijn toegewezen aan

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van internet

Wegwijs in de wereld van internet Wegwijs in de wereld van internet Werkbladen les 5 voor Windows Vista (Windows Mail) Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze werkbladen horen bij Wegwijs in de wereld van internet

Nadere informatie

Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition

Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition 1 Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition 1-1 Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition In dit hoofdstuk gaan we op een volledig nieuwe PC met een lege harde schijf Windows Server

Nadere informatie

Installatie Handleiding Extra Werkstation

Installatie Handleiding Extra Werkstation Installatie Handleiding Extra Werkstation CA3000 Versie 2.9 Postbus 218 5150 AE Drunen Thomas Edisonweg 5 5151 DH Drunen HELPDESK : 0900-27274357 techhelp@aras.nl www.aras.nl Inhoudsopgave 1 Installatieprocedure

Nadere informatie

Absentie Presentie Server Migratie

Absentie Presentie Server Migratie Absentie Presentie Server Migratie Auteur A. Boerkamp Versie V1.2 Datum 11-08-2010 Status Voor Intern / Extern gebruik Pincash International, 3066GS Rotterdam, Anthonetta Kuijlstraat 43-45, 010-2868000

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Whisper380-computerhulp

Inhoudsopgave: Whisper380-computerhulp Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: Datum: 17-10-2010 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Het programma downloaden.... 3 Het programma downloaden... 4 De installatie van het programma... 6 Het

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Syslog / Mail Alert Setup

Syslog / Mail Alert Setup Syslog / Mail Alert Setup Syslog Wat is Syslog? Syslog is een utility waarmee de router activiteit kan worden bijgehouden. Tevens kan de utility worden gebruikt als debug utility. Wanneer gebruikt u Syslog?

Nadere informatie

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met:

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met: Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding In combinatie met: Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domaincontroller installeren en configuren.... 4 3. VPN Server Installeren en Configureren... 7

Nadere informatie

Handleiding Installatie Windows Server 2008 in een VM-omgeving (VM Workstation 7)

Handleiding Installatie Windows Server 2008 in een VM-omgeving (VM Workstation 7) Handleiding Installatie Windows Server 2008 in een VM-omgeving (VM Workstation 7) Download Windows Server 2008 Datacenter Enterprise and Standard (x86) van de MSDNAA-site. Bewaar de licentiecode goed!

Nadere informatie

Het installeren van de software.

Het installeren van de software. Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Het installeren van de software.... 2 De Printserver Bekabeld Configureren... 8 Instellen van je IP adres... 10 Netwerk poorten configureren... 12 Een printer Toevoegen....

Nadere informatie

In dit artikel zal ik u uitleggen hoe u rechtstreeks vanuit Troublefree Retail kan afdrukken

In dit artikel zal ik u uitleggen hoe u rechtstreeks vanuit Troublefree Retail kan afdrukken Auteur: Evert-Jan Steenvoorden Datum: 24-06-2015 Printers configureren In dit artikel zal ik u uitleggen hoe u rechtstreeks vanuit Troublefree Retail kan afdrukken Wat heb je nodig Om rechtstreeks af te

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin

Linux Quickstart Cygwin Linux Quickstart Cygwin Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt. Let op:

Nadere informatie

Macrium Reflect V4.2 Handleiding

Macrium Reflect V4.2 Handleiding Macrium Reflect V4.2 Handleiding Met Macrium Reflect kunt u een Image (kopie) maken van de C: schijf, waarmee, u na computerproblemen binnen tien minuten weer een goed werkende PC kunt hebben. Ga naar:

Nadere informatie

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 22 oktober 2015 Voor vragen of problemen kunt u contact opnemen via: telefoonnummer 030-2729976. Of e-mail naar support@powerproject.nl.

Nadere informatie

Permanente netwerkverbinding leggen naar je NAS

Permanente netwerkverbinding leggen naar je NAS Permanente netwerkverbinding leggen naar je NAS Wat is een NAS? Network-attached storage, vaak afgekort tot het acroniem NAS, is een opslagmedium dat op het netwerk aangesloten is en gebruik maakt van

Nadere informatie

INSTALLATIE HANDLEIDING

INSTALLATIE HANDLEIDING INSTALLATIE HANDLEIDING REKENSOFTWARE MatrixFrame MatrixFrame Toolbox MatrixGeo 1 / 9 SYSTEEMEISEN Werkstation met minimaal Pentium 4 processor of gelijkwaardig Beeldschermresolutie 1024x768 (XGA) Windows

Nadere informatie

WAN IP Alias. In deze handleiding gaan wij uit van onderstaande IP-adressen, deze gegevens ontvangt u normaal gesproken van uw internet provider.

WAN IP Alias. In deze handleiding gaan wij uit van onderstaande IP-adressen, deze gegevens ontvangt u normaal gesproken van uw internet provider. WAN IP Alias WAN IP Alias Wanneer u van uw provider een blok met meerdere publieke IP-adressen ontvangt, kunt u deze op twee manieren gebruiken. In deze handleiding zullen wij de functie WAN IP Alias behandelen.

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

In deze handleiding gaan we een voorbeeld geven hoe u een bepaalde situatie kunt oplossen doormiddel van een aantal Firewall >> Filter Rules.

In deze handleiding gaan we een voorbeeld geven hoe u een bepaalde situatie kunt oplossen doormiddel van een aantal Firewall >> Filter Rules. Firewall Cases Firewall Cases In deze handleiding gaan we een voorbeeld geven hoe u een bepaalde situatie kunt oplossen doormiddel van een aantal Firewall >> Filter Rules. Situatie: Bedrijf U heeft van

Nadere informatie

Installatie MicroSoft SQL server 2012 Express

Installatie MicroSoft SQL server 2012 Express Installatie MicroSoft SQL server 2012 Express Het installeren van deze MicroSoft SQL server 2012 Express dient te gebeuren door iemand met volledige rechten op het systeem. Wij adviseren dit door een systeembeheerder

Nadere informatie

Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers Online 8.1

Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers Online 8.1 Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers Online 8.1 De ODBC-driver wordt gebruikt in de volgende pakketversies: S(mall): M(edium): L(arge): XL (Extra large): Financieel, met Kostenplaatsen

Nadere informatie