DSI-campagne wil beleggers aansporen tot Verstandig Beleggen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DSI-campagne wil beleggers aansporen tot Verstandig Beleggen"

Transcriptie

1 nr 2 / 2005 Kees Oosterholt: Betere dienstverlening door effectenspecialisten met pit Frank van der Gun: Zorgplicht effectenverkeer vereist selectief aanbod van beleggingshypotheken 3 4 Leereffecten van registratie en klachtenbehandeling DSI-campagne wil beleggers aansporen tot Verstandig Beleggen DSI gaat beleggers informeren hoe zij onnodige risico s in het beleggen kunnen voorkomen. Begin september gaat daarom de campagne Verstandig Beleggen van start. Brochures, website, radiospots en de achterban van DSI worden ingezet om beleggers van informatie te voorzien. De informatie in het campagnemateriaal is gebaseerd op de ervaringen met de registratie van effectenspecialisten en de behandeling van klachten van beleggers. De Klachtencommissie Commissie van Beroep acht voorlichting bij verkoop aandelenleaseproduct onvoldoende Het Register Registratie van financieel adviseurs op de agenda van DSI Conclusies evaluatierapport: DSI PIT 2004 voldoet ruimschoots aan verwachtingen Jaap Koelewijn: Marktspelers moeten hun eigen verantwoordelijkheid nemen bij hoge risicoproducten De essentie in het werk van DSI is preventie (registratie) en correctie (geschillen). De DSI-registratie is te beschouwen als een kwaliteitspropositie, die tevens als keurmerk in de markt staat. Om de bekendheid te optimaliseren is het nodig dat de belegger het keurmerk kent en er meer gebruik van maakt. Natuurlijk kan DSI geen garanties tegen calamiteiten bieden, maar de integriteitstoets en het naleven van de gedragscode, nodig voor de registratie van effectenspecialisten, dragen bij aan het realiseren van een veiliger beleggingsomgeving. Gaat er toch iets fout dan staat de cliënt niet met lege handen. De DSI-klachtenprocedure biedt hem faire (laagdrempelige) mogelijkheden tot verweer en eventueel compensatie van geleden schade. De campagne moet de pluspunten van het beleggen met DSIgeregistreerde effectenspecialisten nadrukkelijk onder de aandacht van een breed publiek brengen. Beleggers moeten bewust kiezen voor beleggen via DSI-deelnemers en vragen naar assistentie van DSI-geregistreerden of naar producten en diensten waar DSI-geregistreerde medewerkers achter staan. Dick Vis, adjunctdirecteur van DSI en projectleider van de campagne, hoopt dan ook dat de achterban de campagne actief zal ondersteunen. Het beeld van DSI wordt nog te sterk ingekleurd door het werk van de Klachtencommissie. Daar ligt de primaire interesse van de media. De registratie komt bij beleggers nog onvoldoende in beeld, wat bevestigd wordt door onze deelnemende instellingen en geregistreerden. Toch zorgen de registratievoorwaarden voor een sterke preventieve werking, want met DSI-geregistreerde effectenspecialisten weten beleggers waar ze aan toe zijn. Misstappen worden door ons direct afgestraft en je hebt meteen verhaalsrecht. Door gerichte voorlichting wil DSI de registratie in de schijnwerpers zetten en de beleggers duidelijk maken dat verstandig beleggen in hun eigen belang is. Versterken bekendheid In de zes jaar van haar bestaan heeft DSI in de effectenbranche positie verworven. Dit blijkt onder meer uit de goede samenwerking met effecteninstellingen, brancheorganisaties, toezichthouders en overheid. Voorbeelden daarvan zijn vervolg op pagina 2 Campagnemateriaal Verstandig Beleggen verkrijgbaar bij DSI DSI hoopt dat de effectenspecialisten de folder Verstandig Beleggen en de brochure Beleggerswijzer in ruime mate onder hun klanten willen verspreiden. Per deelnemende instelling worden 50 exemplaren gratis ter beschikking gesteld. Meer exemplaren zijn tegen kostprijs van 0,38 per setje bij DSI te bestellen. De contactpersoon van de deelnemende instelling (naam eventueel op te vragen bij DSI) heeft een aanvraagformulier ontvangen. 1

2 Leereffecten van registratie en klachtenbehandeling DSI-campagne wil beleggers aansporen tot Verstandig Beleggen vervolg van pagina 1 2 de professionele implementatie van de registratie (incl. het AFMconvenant), de inschakeling bij de invoering van de Wet financiële dienstverlening (Wfd), het belang dat marktpartijen hechten aan de DSI-registratie, de grote respons op DSI PIT 2004 alsmede het symposium en het handboek Effecten van de zorgplicht. Met de naderende invoering van de Wfd en het toezicht op financiële intermediairs kunnen beleggers hun positie versterken. Slim en simpel DSI moet roeien met de riemen die zij heeft. Om budgettaire redenen zijn massieve publiciteitscampagnes niet aan de orde. De vraag is ook of dat nodig is en of zich dat verdraagt met het wenselijke identiteitsprofiel van DSI. Wij opereren heel pragmatisch, zijn sterk down to earth bezig. Wij hebben inmiddels een hoop kennis verworven die we graag slim en simpel aan beleggers ten goede willen laten komen, aldus Dick Vis. Campagnemiddelen De campagne Verstandig Beleggen maakt gebruik van de volgende communicatie-acties: het aanbieden van richtingwijzers aan beleggers in de vorm van twee brochures, Verstandig Beleggen en de Beleggerswijzer; het genereren van meer mediaaandacht voor de DSI-registratie (keurmerk); het uitzenden van radiospots met verwijzing naar waar de informatie (incl. vraagbaak en tips) over verstandig beleggen duidelijk wordt gepresenteerd; het etaleren van de DSI-registratie door de deelnemers en hun geregistreerden (ambassadeursrol) onder hun klanten en potentiële beleggers. Brochures Beleggers hebben enige hulp nodig om verstandiger te gaan beleggen. Speciaal daarvoor worden de twee brochures ingezet: Verstandig Beleggen geeft informatie over de werkwijze - het systeem - van DSI en de samenwerking met deelnemende instellingen en geregistreerden; de Beleggerswijzer - met zijn 10 kardinale vragen - bestaat reeds enkele jaren, maar is nu geactualiseerd. Beleggersrijbewijs Bij DSI wordt ook nagedacht over vervolgstappen. Uit de procedures bij de Klachtencommissie blijkt dat het veel beleggers ontbreekt aan de broodnodige kennis. Steeds meer professionals raken ervan overtuigd dat het verstandig is dat beleggers in de moderne markten toch een zekere basiskennis van beleggingsproducten en de werking van de beurzen hebben. Dit heeft zeker onze aandacht. Ook in de politiek wordt daar bij calamiteiten steeds op gezinspeeld. De meningen in de professie daarover zijn niet eenduidig. Wij opteren voor een soort beleggersrijbewijs of beleggersvaardigheidsbewijs, het BVB, naar analogie van het GVB in de golfsport. Daarbij worstelen wij met de vraag van de vormgeving en het minimale opleidingsniveau. Onze oriëntatie loopt en we zijn inmiddels tot de conclusie gekomen dat een consultatieronde onder meest betrokken partijen zinvol kan zijn, zegt Vis. Publiciteit Een actief publiciteitsbeleid heeft geleid tot meer publicitaire aandacht voor DSI. Het is een gegeven dat de uitspraken van de Klachtencommissie een hoge nieuwswaarde hebben; zeker als het om calamiteiten gaat met verstrekkende gevolgen zoals de aandelenleasezaken. Dick Vis: Het zou toch mooi zijn als beleggers daar dan ook lering uit trekken. Gretigheid is de slechtste raadgever. Les 1: weet zeker met wie je in zee gaat en les 2: als een te mooi rendement wordt voorgespiegeld, moet je op je hoede zijn. Maar de registratie verdient evenzeer meer aandacht van media en publiek. Door differentiatie lukt het wel steeds beter om toegang te krijgen tot de media voor specifieke doelgroepen. Het voordeel daarvan is dat de registratie daar scherper in beeld komt, wat voor de informatievoorziening naar de geregistreerden belangrijk is. De Beleggerswijzer Beleggen in effecten is boeiend en kan op de langere termijn rendabel zijn. Door alleen te sparen is het niet mogelijk om het negatieve effect van inflatie en fiscus te compenseren. Beleggen en risico lopen gaan samen. Door verstandig te werk te gaan kunnen beleggers onnodige risico s voorkomen. Dat is de redenering in de Beleggerswijzer. Daarin worden vervolgens 10 kardinale vragen aangeboden als de belegger weldoordacht aan de slag wil gaan. De vragen en antwoorden dienen ook als gids in het contact met de effectenspecialist. 1 Is mijn beleggingsinstelling aangesloten bij DSI? Radiospots De financiële middelen van DSI zijn ontoereikend om met behulp van advertenties permanent in de gedrukte media aanwezig te zijn. Daarmee is niet gezegd dat het op gezette tijden ondernemen van een advertentiecampagne geen positieve effecten kan sorteren. Daarom is gekozen voor de uitzending van een serie radiospots met een duidelijke verwijzing naar de website van DSI. De kern van de boodschap is simpel: Verstandig Beleggen? Ga naar dsi.nl. Daar aangekomen moet de belegger goed gepresenteerde, nuttige informatie vinden die hem regelmatig laat terugkeren. Ook het inschakelen van websites van derden die massaal door beleggers worden bezocht, is aan de orde. vervolg op pagina 9 2 Is mijn effectenspecialist geregistreerd bij DSI? 3 Heeft het opgestelde beleggingsprofiel mijn instemming? 4 Wat is het verschil tussen beleggingsorderlijnen, beleggingsadvies en vermogensbeheer? 5 Ken ik de risico s van financiële producten gebaseerd op effecten zoals beleggingshypotheken en beleggingsfondsen? 6 Staan de gemaakte afspraken duidelijk genoeg op papier? 7 Wat doe ik met tips en analistenrapporten? 8 Waar kan ik met een eventuele klacht terecht? 9 Wanneer moet ik een klacht indienen bij de Klachtencommissie? 10 Moet ik de vinger aan de pols houden?

3 Betere dienstverlening door effectenspecialisten met pit door Kees Oosterholt, algemeen directeur DSI Door het behalen van het certificaat DSI PIT 2004 functioneren nu ruim geregistreerde effectenspecialisten state of the art in hun vak. Zij hebben zich ontwikkeld tot effectenspecialisten met pit. Een stevige felicitatie van mijn kant en van het bestuur van DSI is hier op zijn plaats. Jammer genoeg hebben 488 collega s moeten afhaken en zijn inmiddels gederegistreerd. Zij zullen dat via hun werkgevers naar hun klanten duidelijk kenbaar moeten maken. Ongetwijfeld kunt u zich herinneren - Pittige cursus maar heel zinvol. dat DSI met regelmaat aangeeft Zet je toch wel aan het denken; een helpende hand in moeilijke - Minder algemene vragen, meer situaties te willen bieden. Met onze vragen over de registratie; educatie en voorlichting willen wij - Stof prima maar cases vrij u alert maken op listige praktijksituaties. Voorvallen die u in de interessant; uitgebreid. Wel leuk en problemen kunnen brengen. Het - Droge stof. Graag meer gaat erom dat wij elkaar weerbaar voorbeelden uit de gemiddelde maken tegen afbreukrisico s op het praktijk. vlak van integriteit. Een open mind en tijdig overleg met de collega's, Maar veel reacties gaan dieper. waaronder niet te vergeten uw Sommigen vonden het juiste compliance officer, dienen daarbij antwoord soms moeilijk te vaste ingrediënten te zijn. onderscheiden van het minder goede/foute antwoord. Deze Spontane reacties shades of gray liggen een beetje De respons op de ervaringen met in de aard van de materie. Wat PIT 2004 is aanzienlijk. Daaronder dacht u van: zitten spontane reacties. De stof - U trakteert ons hier en daar op heeft menigmaal ook geleid tot instinkvragen ; discussie onder de collega's. - Soms zijn toch echt meerdere Enkele behartenswaardige reacties antwoorden mogelijk; wil ik u niet onthouden: - Jammer dat er niet over de - Vragen zijn wat te veel gericht op onderwerpen gediscussieerd kan regelgeving; worden. Een belangrijk aandachtspunt voor het vervolg is het inzoomen op de specifieke werkpraktijk. Sommige groepen, zoals pensioenfondsen, herkenden zich onvoldoende in de aangeboden stof. Dit spijt ons zeer, want bij de voorbereidingen zijn de koepels nauw betrokken geweest. We zullen ons deze kortsluiting zeer ter harte nemen. Samen met de verschillende achterbannen beraden wij ons in de komende tijd over de aanpak van PIT Het vervolg is beslist digitaal maar we denken dan aan een toetslocatie in uw regio. Misschien dat we ook een stukje techniek inbouwen met name voor de valkuilen van high risk productontwikkelingen en de herkenning daarvan. Beleggen is een must Voor wat, hoort wat! Wij willen de beleggers sterker attenderen op de voordelen van het werken met DSIgeregistreerden. De leereffecten van het geïntegreerde registratieen klachteninstituut liggen voor het oprapen. Het openingsartikel van dit nummer van DSI Info gaat over de campagne die wij in de komende maanden onder de titel Verstandig Beleggen gaan voeren om de DSI-registratie onder de aandacht van het publiek te brengen. In onze samenleving waarin mensen steeds meer voorzieningen zelf moeten treffen, is beleggen een must geworden. Zonder beleggen in effecten zijn de nadelen van inflatie en fiscale maatregelen op de langere termijn niet te compenseren. De sleutel voor Verstandig Beleggen ligt nu vooral in handen van u, onze geregistreerden. Als we reclame voor u maken, rekenen we ook op u! Onze middelen zijn bescheiden. Maak daarom uw DSI-registratie zichtbaar bij uw werkgever en naar uw klanten. Via onze site en de media zult u meer van onze campagne zien en horen. Als u tips heeft om de beleggers nog intensiever te bereiken dan vernemen wij dat graag. Nieuw register Beleggers zijn er in allerlei soorten en maten. Daarom zijn we bezig het gat te dichten door het invoeren van een register voor de financieel De sleutel voor Verstandig Beleggen ligt nu vooral in handen van u, onze geregistreerden. Maak daarom uw DSI-registratie zichtbaar bij uw werkgever en naar uw klanten. adviseurs met kant-en-klare beleggingsconcepten en -fondsen. Zo kan ook de klant met een beleggingsbeurs onder een bepaalde financiële drempel en gelimiteerde beleggingswensen toch door een DSI-geregistreerde worden geholpen. Het mag duidelijk zijn dat wij het gehele speelveld professioneel willen afdekken om waar mogelijk calamiteiten te voorkomen. Alleen effectenspecialisten met voldoende pit kunnen borg staan voor integriteit en deskundigheid in de financiële dienstverlening. 3

4 Frank van der Gun: Zorgplicht effectenverkeer vereist selectief aanbod van beleggingshypotheken Op grond van de zorgplicht in het effectenverkeer mogen beleggingshypotheken slechts selectief aan consumenten worden aangeboden. Aan de cliënt moet duidelijk worden gemaakt welk type dienstverlening (advies of execution only ) wordt verleend en welke de specifieke risico s zijn, meent Frank van der Gun. 4 Vanaf het begin van de jaren negentig brengen hypotheekaanbieders verschillende beleggingshypotheken op de markt. Ze werden destijds gezien als een innovatief product met grote flexibiliteit. Onder invloed van de destijds snel stijgende beurskoersen werd deze hypotheekvorm al snel populair en nog steeds worden veel beleggingshypotheken afgesloten. Door de lange looptijd van (beleggings)hypotheken hebben de risico s zich nog niet op grote schaal geopenbaard. Nu zijn risico s op zichzelf ook geen probleem; zij zijn immers inherent aan beleggen. Wel vereist de zorgplicht voor effectenrelaties dat aan deze risico s door de effecteninstelling nadrukkelijk aandacht wordt besteed. Kenmerken beleggingshypotheek De standaard beleggingshypotheek bestaat uit twee componenten: een aflossingsvrije hypothecaire geldlening en een effectendepot. Het effectendepot wordt aan de geldgever verpand als zekerheid voor de lening. Gedurende de looptijd van de hypothecaire geldlening (meestal 30 jaar) wordt in het effectendepot vermogen opgebouwd. De bedoeling is dat aan het einde van de looptijd de hypothecaire lening geheel of gedeeltelijk wordt afgelost uit het in het effectendepot opgebouwde vermogen. Op deze constructie zijn in de loop van de tijd meerdere varianten verschenen. Dienstverlening: advies of execution only De praktijk wijst uit dat een cliënt zelden geheel zelfstandig het besluit neemt voor een beleggingshypotheek te kiezen. Hier komt altijd een of andere vorm van advies aan te pas. Bij veel beleggingshypotheken houdt de effectenadvisering daarna echter op. Ofwel de cliënt blijft beleggen volgens een van te voren afgesproken model (al dan niet op basis van periodieke inleg) of hij neemt zelf de beleggingsbeslissingen zonder advies van de effecteninstelling. In dat geval is er dus sprake van een eenmalig advies, waarna de relatie feitelijk verder gaat als execution only. Het is bekend dat de effectenzorgplicht binnen een adviesrelatie verder gaat dan in geval van execution only. Het is daarom van belang de cliënt goed te informeren over het type dienstverlening, zodat deze niet ten onrechte het idee krijgt dat de effecteninstelling wel over zijn schouder meekijkt. Ken uw cliënt Een belangrijk gevolg van de beleggingshypotheek is dat rekening moet worden gehouden met de zorgplicht die effecteninstellingen hebben ten opzichte van beleggers. Belangrijke zorgplichtregels zijn met name neergelegd in de Nadere Regeling gedragstoezicht effectenverkeer 2002 (NRg 2002) van de AFM. De kern van de effectenzorgplicht is neergelegd in artikel 28 lid 1 NRg, ook wel bekend als de know your customer rule. Dit artikel bepaalt dat een effecteninstelling bij haar cliënten informatie moet inwinnen omtrent hun persoonlijke en financiële omstandigheden. Hieruit vloeit voort dat er geen beleggingshypotheek moet worden geadviseerd of geoffreerd als dit op grond van persoonlijke en financiële omstandigheden van de cliënt niet verantwoord is. Het belang van de cliënt dient bij de advisering immers te prevaleren boven het belang van de effecteninstelling. Voorbeelden hiervan zijn cliënten die aangeven dat zij zekerheid willen over het op te bouwen vermogen, of cliënten die kenbaar maken dat zij het zich niet kunnen veroorloven een lager eindkapitaal te realiseren dan het doelkapitaal. Informatieplicht Effecteninstellingen moeten hun cliënten informeren over de productkenmerken en risico's van de beleggingshypotheek. Een cliënt behoort in ieder geval over de volgende specifieke kenmerken en risico s te worden ingelicht. Bij een beleggingshypotheek is het de bedoeling dat aan het einde van de looptijd van de hypothecaire lening met het belegde geld de lening geheel of gedeeltelijk wordt afgelost. Of het overeengekomen bedrag geheel kan worden afgelost, hangt af van het behaalde rendement. Het gerealiseerde eindkapitaal kan afwijken van het doelkapitaal. Dit betekent dat er een restschuld kan overblijven. Het effectendepot waaruit de hypotheek (gedeeltelijk) moet worden afgelost, zal veelal een lange beleggingshorizon hebben. Bij tussentijdse beëindiging is het risico groter dat het gerealiseerde rendement afwijkt van de rendementsprognose. Hoe eerder tussentijds wordt beëindigd, des te groter het risico. Dit aspect is met name van belang bij echtscheiding of overlijden van één van de partners/hypotheeknemers.

5 De Klachtencommissie hierop actie wil ondernemen. Overigens kan de waarde van het onroerend goed gedurende de looptijd ook (fors) stijgen. Dit vormt dan ook een buffer, die dan wel te gelde moet worden gemaakt. Commissie van Beroep acht voorlichting bij verkoop aandelenleaseproduct onvoldoende In de variant van de beleggings- Bijna alle aanbieders van beleggingshypotheken rekenen met een vast geprognosticeerd rendement van 7% of 8%. Het geprognosticeerd rendement is echter afhankelijk van het gekozen beleggingsprofiel en de samenstelling van de effectenportefeuille. Hoe behoudender het beleggingsprofiel, des te lager de rendementsverwachting. Dit komt niet tot uiting in het geprognosticeerde rendement. De waarde van de effectenportefeuille kan tussentijds fluctueren. Daarom is het wenselijk om na het sluiten van de beleggingshypotheek de cliënt periodiek over de waardeontwikkeling te informeren. Hiertoe kan naast het verplichte jaarlijkse portefeuille overzicht ook informatie worden verstrekt (bijvoorbeeld eens per drie jaar) over het verwachte eindkapitaal op basis van het tot dan toe behaalde rendement. De cliënt kan bij een negatieve afwijking dan zelf bepalen of hij hypotheek waarbij, naast de hypothecaire geldlening, een aanvullende lening wordt verstrekt om een effectenportefeuille mee aan te kopen, moet uitdrukkelijk gewezen worden op het extra risico van beleggen met geleend geld. In het uiterste geval kan als gevolg van een zeer slecht presterende effectenportefeuille de aanvullende lening niet eens geheel worden afgelost. Daardoor ontstaat op zichzelf al een restschuld, terwijl aan aflossing van de hypothecaire geldlening al helemaal niet wordt toegekomen. Conclusie De beleggingshypotheek kan, op basis van financiële/fiscale overwegingen, wellicht de beste manier zijn om een eigen woning te financieren en aan vermogensopbouw te doen. Het product moet echter selectief aan consumenten worden aangeboden. Daarbij is van belang dat het type dienstverlening duidelijk wordt aangegeven en dat de cliënt wordt geïnformeerd over een aantal specifieke risico s. Frank van der Gun, hoofd Riskmanagement Effecten & Zorgplicht bij ING Bank, heeft dit artikel op persoonlijke titel geschreven. De Commissie van Beroep DSI heeft een uitspraak van de Klachtencommissie bekrachtigd waarin is beslist dat de betrokken effecteninstelling onvoldoende zorgvuldig is geweest jegens de belegger bij het aangaan van een aandelenlease-overeenkomst met een koersrisico-verzekering. Zij is van mening dat in deze kwestie de voorlichting op basis van een ter hand gestelde brochure onvoldoende is afgestemd op de betrokken particuliere belegger. Oordeel Klachtencommissie De belegger had in juni 1997 op een kantoor van de effecteninstelling een aandelenleaseovereenkomst gesloten, nadat aan de belegger een voorlichtingsbrochure ter hand was gesteld. Het totale aandelenpakket had een waarde van 7.116,-. De effecteninstelling had dit bedrag aan de belegger geleend om de effecten te kopen. De aandelenlease-overeenkomst was voorzien van een verzekering tegen koersdaling, in die zin dat geen restschuld kon ontstaan (nadat het geleende bedrag ad 7.116,- van de verkoopopbrengst van het aandelenpakket zou worden afgetrokken). Gedurende de looptijd tot en met 2002 heeft de belegger zelf in totaal een deelnamebedrag (kosten en rente) betaald van 5.195,-. Het rentedeel daarvan kon voor berekening van de inkomstenbelasting als aftrekbare rente van het inkomen worden afgetrokken. Omdat de aandelenkoersen de voorafgaande jaren fors waren gedaald werd in juli 2002 aan de belegger een bedrag uitgekeerd van slechts 366,50. De belegger heeft vervolgens van de effecteninstelling een schadevergoeding van 5.195,- gevorderd (het bovengenoemde deelnamebedrag). Op 10 juni 2004 heeft de Klachtencommissie de vordering van de belegger voor 50% toegewezen, aangezien de belegger zelf medeschuldig was aan het geleden verlies omdat hij zich niet op eigen initiatief op de hoogte had gesteld van de risico's van het sluiten van de overeenkomst. De Klachtencommissie heeft - kort gezegd - geoordeeld dat de effecteninstelling bij het aangaan van de aandelenlease-overeenkomst in strijd met de zorgplicht heeft gehandeld. Wat de brochure betreft is de Klachtencommissie van oordeel dat men daaruit niet het gevaar kan afleiden dat degene die deelneemt aan het aandelenleaseproduct zelfs bij een beperkte koersdaling nagenoeg het gehele deelnamebedrag kan verliezen. Zelfs in een situatie waarin de aandelen beperkt in waarde stijgen kan het deelnamebedrag naar het oordeel van de Klachtencommissie grotendeels worden verloren. vervolg op pagina 6 5

6 vervolg van pagina 5 Claim afgewezen De Klachtencommissie 6 Voorts is de Klachtencommissie van oordeel dat de brochure in haar geheel uitstraalt dat geen risico wordt gelopen. Tegen deze uitspraak van de Klachtencommissie heeft de effecteninstelling beroep ingesteld. Oordeel Beroepscommissie De beroepscommissie heeft - evenals in een eerdere uitspraak van de beroepscommissie van 27 januari 2005 (zie KCHB ) - in de onderhavige uitspraak van 21 juli 2005 wederom beslist dat de betrokken effecteninstelling onvoldoende zorgvuldig is geweest jegens de belegger bij het aangaan van een aandelenleaseovereenkomst. Volgens de beroepscommissie gold voor en ten tijde van het aangaan van de overeenkomst dat de effecteninstelling als bij uitstek professioneel en deskundig op het terrein van beleggen in aandelen, jegens zijn particuliere, niet professionele cliënt tot een bijzondere zorgplicht was gehouden. Doel De zorgplicht brengt mee dat de effecteninstelling zich in de gesprekken die zij met de belegger heeft gevoerd ervan had moeten vergewissen of deelname aan het aandelenlease-product in overeenstemming was met het doel dat de belegger voor ogen stond. Voorts had de effecteninstelling de belegger op niet voor misverstand vatbare wijze moeten wijzen op de bijzondere risico's die aan de onderhavige wijze van beleggen eigen zijn. Ook had zij moeten wijzen op de mogelijkheid dat het deelnamebedrag geheel of gedeeltelijk verloren zou kunnen gaan. Voorlichting De effecteninstelling heeft onweersproken gesteld dat aan de belegger zijn verstrekt de vervolg op pagina 12 De Klachtencommissie heeft een verzoek om vergoeding van bovenmatige transactiekosten afgewezen. De klager wist naar het oordeel van de Commissie heel goed waarmee hij bezig was. Hij was als trader een zeer ervaren belegger en volgde in de regel de beurs online op zijn kantoor. Churning schijnlijk werd. Tussen partijen Klager heeft via verweerder bestond immers een adviesrelatie. gehandeld in vooral kortlopende derivaten (trading), Omvang vermogen waarbij verweerder hem De Commissie stelt vast dat klager adviseerde. Bij aanvang van het totaal van de transactiekosten zijn relatie met verweerder aan het gemiddelde van het bedroeg zijn vermogen beginvermogen (medio 2001) en volgens klager ,-, het resterende vermogen per aan het einde daarvan nog ultimo 2002 relateert. Uit de door slechts ,-. Klager klager verstrekte informatie heeft verwijt verweerder dat deze de Commissie geen eenduidig hem heeft aangezet tot het beeld van de omvang van het verrichten van een bovenmatig beginvermogen verkregen. Dit aantal transacties, met als vermogen varieert in deze gevolg eveneens bovenmatige informatie tussen ,- en transactiekosten. Gedurende ,-. Wat daarvan ook zij, de anderhalf jaar dat klager klager gaat naar het oordeel van aldus heeft gehandeld de Commissie bij de beoordeling beliepen de totale transactiekosten circa ,-. kosten ten onrechte voorbij aan de van de hoogte van de transactie- Uitgaande van een gemiddeld omvang die zijn belegd vermogen belegd vermogen van tussentijds heeft gehad. Vast staat ,53 had klager een dat de omvang van klager s bij rendement van bijna 250% verweerder belegd vermogen per jaar moeten behalen om medio november 2001 circa deze kosten terug te ,- bedroeg. verdienen. Klager is van mening dat verweerder zich Trading schuldig heeft gemaakt aan De activiteiten van klager waren churning, als bedoeld in het geheel gericht op de handel in (toenmalige) artikel 29 van de kortlopende derivaten (trading). Nadere Regeling toezicht Klager heeft zich nimmer beklaagd effectenverkeer over het feit dat de handel te snel ging. Hij ging ervan uit dat verweerder Waarschuwen hem zeer actief benaderde en hem Voor zover de Commissie steeds informeerde over de actuele mocht oordelen dat geen ontwikkelingen op de beurs. sprake is van churning, meent Niet weersproken is dat klager als klager dat verweerder hem trader een zeer ervaren belegger uitdrukkelijk schriftelijk had was. Hij volgde in de regel de moeten waarschuwen dat beurs op zijn kantoor online. door de omvang van de transactiekosten een positief schermen in zijn kantoor Klager had hiervoor speciale resultaat hoogst onwaar- geïnstalleerd. Kosten duidelijk De relatie tussen klager en verweerder was een adviesrelatie. Daaruit vloeit voort dat de verantwoordelijkheid voor de beslissingen tot aan- en verkoop van effecten, de frequentie en de omvang daarvan in beginsel bij klager lag. Klager wist naar het oordeel van de Commissie zeer goed waarmee hij bezig was. Klager heeft bewust gekozen voor trading en dit brengt met zich mee dat er vele transacties verricht worden. Aan het doen van veel transacties zijn hoge kosten verbonden. Hiervan moet klager zich bewust geweest zijn. Voldoende geïnformeerd De Commissie acht het aannemelijk dat verweerder klager er in toereikende mate op heeft gewezen dat aan beleggingstransacties kosten verbonden zijn, dat deze hoger zijn naarmate zich meer transacties voordoen en dat de transactiekosten van invloed zijn op het rendement. Nu klager ook zelf de invloed van de kosten op het rendement van zijn beleggingsbeleid eenvoudig had kunnen zien, was verweerder niet verplicht hem daarvoor indringender te waarschuwen. De Klachtencommissie heeft de klacht dan ook afgewezen. Uitspraak: KCD

7 Registratie van financieel adviseurs op de agenda van DSI Het Register DSI is van plan om nog dit najaar een register voor financieel adviseurs te openen. Zij reageert daarmee op de ontwikkelingen in de markt, waarbij niet in de effecten gespecialiseerde adviseurs actief betrokken zijn bij het aanbieden van effectengerelateerde producten aan cliënten. Vanuit de Deelnemers van DSI is de wens kenbaar gemaakt om de financieel adviseur die beleggingsfondsen en/of beleggingsproducten verkoopt, nu ook op te nemen in het DSI-registratiesysteem. Financiële adviseurs begeleiden daardoor de kwaliteit van de branche klanten van banken en andere als geheel verder verbeteren. financiële instellingen op een breed Financieel adviseurs opereren naast terrein. In die hoedanigheid de gespecialiseerde effectendeskundigen die bij DSI in de vier registers adviseren en verkopen zij ook kant-en-klare beleggingsproducten, zijn ondergebracht. Deze laatstgenoemde specialisten bedienen beleggingsfondsen en andere beleggingsconcepten aan beleggers die over het algemeen cliënten die een veelal een wat beperkter financieel belegd vermogen hebben dat zich vermogen hebben. kwalificeert voor individueel advies of beheer. Op deze wijze is het DSIlabel uitgegroeid tot een specialisten- Preventieve werking Door ook de doelgroep van keurmerk. financieel adviseurs in de registratie op te nemen wordt de effectendienstverlening van de aangesloten zal DSI nadere eisen stellen, die Aan de registratie Financieel Adviseur instellingen over de volle breedte in binnenkort bekend worden gemaakt. de integriteitsprocedures en Deze zullen ten minste op het niveau -protocollen van DSI betrokken. Met van eventuele Wfd-opleidingstermen de toetsing en gedragsregels die aan liggen. Geïnteresseerden wordt de registratie zijn verbonden, wil DSI aangeraden om hiervoor regelmatig het preventieniveau verhogen en te raadplegen. Nieuw register Het streven van DSI is gericht op het invoeren van het nieuwe register op 1 oktober 2005 voor financieel adviseurs werkzaam bij de huidige aan DSI deelnemende banken, vermogensbeheerders, commissionairs en andere financiële instellingen. Onderzocht wordt of financieel adviseurs die effectengerelateerde producten verkopen en die werkzaam zijn bij financiële dienstverleners/instellingen die een Wfdvergunning verkrijgen in de toekomst eveneens in het register kunnen worden opgenomen; een belangrijke voorwaarde daarbij is dat de financiële dienstverlener met een Wfd-vergunning zich bij DSI als deelnemer kan en zal aansluiten. Over de opleidings- en ervaringseisen voor de financieel adviseur wordt momenteel binnen de branche overleg gevoerd. Voorts wordt momenteel gewerkt aan de ontwikkeling en accreditatie van een DSI-examen voor financieel adviseurs. Het met succes afleggen van dit examen is een voorwaarde voor registratie in het nieuwe register. In het register voor financieel adviseurs zal hoogstwaarschijnlijk geen onderscheid worden gemaakt tussen een normale en senior-registratie. Bestuur DSI accrediteert opleidingen Het bestuur van DSI heeft verschillende opleidingen (opnieuw) geaccrediteerd in het kader van de geactualiseerde eindtermen. Het betreft met name opleidingen van het Amsterdam Institute of Finance, NIBE-SVV en Rabo-beleggingsopleidingen en de Financieel en Beleggingsanalist-opleiding (FBA) van de Vrije Universiteit. In oktober 2003 zijn door het eindtermen. Na het verrichten van Bestuur geactualiseerde de noodzakelijke aanpassingen, eindtermen vastgesteld in de zin hebben de meeste instituten hun van artikel 7.8 van het opleiding vervolgens opnieuw ter Accreditatiereglement. DSI heeft accreditatie aan DSI voorgelegd. toen de opleidingsinstituten Op advies van de betrokken verzocht om hun opleidingsprogramma aan te passen conform de Accreditatiecommissie heeft het functiecommissies en de vastgestelde actualisatie van de bestuur onlangs (her)accreditatie aan genoemde opleidingen verleend in de zin van artikel 6.8 van het Accreditatiereglement. Het bestuur heeft geen (her)accreditatie verleend ten aanzien van de verschillende opleidingen van de European Option Academy en de beleggingsadviseuropleidingen van Kluwer en Hogeschool Brabant. De accreditatie van deze opleidingen is ingetrokken. DSI is door de European Option Academy niet, althans onvoldoende, in de gelegenheid gesteld om te controleren of de opleidingen in voldoende mate zijn aangepast aan de nieuwe eindtermen. Kluwer en Hogeschool Brabant hebben aan DSI medegedeeld dat zij verder afzien van het aanbieden van de beleggingsadviseuropleidingen. Zie (onder registratievereisten ) voor een actueel overzicht van alle door DSI geaccrediteerde opleidingen. 7

8 Conclusies evaluatierapport eerste permanente educatieprogramma DSI PIT 2004 voldoet ruimschoots aan verwachtingen Het eerste permanente educatieprogramma voor geregistreerde effectenspecialisten, DSI PIT 2004, is uitermate positief verlopen. Deze conclusie kan worden getrokken uit de enquête die DSI onder de cursisten, organisatoren en adviseurs heeft gehouden. DSI en NIBE-SVV kijken terug op een geslaagd project dat in goede samenwerking is gerealiseerd. Van 1 april 2004 tot 1 juli 2005 is 2005 niet aan deze verplichting had de eerste permanente voldaan, volgde beëindiging van de educatieronde georganiseerd. registratie. Effectenspecialisten met een actieve registratie per 18 maart Doelstelling project 2004 moesten vóór 1 juli 2005 voor De belangrijkste doelstelling was het betreffende register DSI PIT het opzetten van een driejaarlijkse 2004 afleggen. Als men op 1 juli permanente educatieronde over wet- en regelgeving en ethiek voor geregistreerde effectenspecialisten. Deze cursus moest optimaal aansluiten bij de praktijk om effectenspecialisten verder bewust te maken en te wapenen in werksituaties, die in toenemende mate juridische consequenties kunnen krijgen. Verhouding deelnemers / resultaten In totaal hebben zich effectenspecialisten ingeschreven voor in totaal registertoetsen. Van deze registertoetsen zijn er uiteindelijk met een positief resultaat afgerond. In totaal is voor toetsen herexamen aangevraagd. Beëindiging registratie In totaal heeft DSI 488 actieve en 169 passieve registraties moeten beëindigen per 1 juli Op een totaal bestand van actieve en passieve registraties is dat 10%. Het valt op dat naar verhouding in het register van de beleggingsanalisten de meeste registraties zijn beëindigd. Waardering cursisten DSI heeft 142 enquêtes afgenomen. Dit betekent dat 3% van de cursisten is ondervraagd. De gemiddelde waardering is een score van 7,0. Meer dan 30% van de ondervraagden waardeert PIT met een 8,0 of meer terwijl slechts 4% een waardering afgeeft van onder de 5,0. Alleen onder analisten ligt de score lager (6,1). Studienet is als gebruikersvriendelijk ervaren en men is tevreden over de gekozen benadering van PIT. Alleen op de kwaliteit van de syllabus is wat meer kritiek. Daarnaast geven de cursisten aan dat men liever een boek als naslagwerk heeft. Het project leeft onder de cursisten. Meer dan 60% van de ondervraagden heeft contact met anderen gehad over de inhoud van PIT. Aangeboden cursusstof Door de zorgvuldige voorbereiding van de cursus zijn er weinig bezwaarschriften binnengekomen. Een projectgroep uit de effectenbranche heeft de onderwerpen gekozen. Deze zijn vervolgens door effectenspecialisten uitgewerkt in cases en door de leden van de projectgroep becommentarieerd en vervolgens door NIBE-SVV in een didactisch jasje gestoken. Door deze aanpak is het in belangrijke mate een opleiding 'voor de branche, door de branche' geworden. Met deze eerste versie van het permanente educatie- Verhouding deelnemers / resultaten register ingeschreven geslaagd % effectenhandelaar beleggingsadviseur vermogensbeheerder analist totaal

9 programma is waardevolle ervaring opgedaan voor de volgende ronde. Eén van de aandachtspunten is het controleren van de terugkoppeling voorbereiding reeds onderkend, maar door een technische beperking van het systeem is van middeling afgezien. van de cursusstof naar de verschillende achterbannen. Beveiliging De gekozen methode hield ook een Techniek Studienet heeft haar kwaliteit bewezen. Het is een stabiel systeem met weinig foutmeldingen. Een aantal opmerkingen op detailniveau zijn aandachtspunten. De ingang via de website van DSI is een aandachtspunt. Studeren via de computer en via internet is door de cursisten als uitermate prettig ervaren. Zowel NIBE-SVV als DSI hebben vernomen dat het als onrechtvaardig is ervaren dat de puntenweging over de verschillende onderdelen niet gemiddeld werd. Dit is bij de risico in. Men ging immers niet met een ID-kaart naar een toetslocatie maar kon via het internet de toets doen. Hierdoor was de toets iets fraudegevoeldiger. Diverse maatregelen zijn genomen om misbruik te voorkomen. Zo is een flink aantal alternatieve cases gemaakt en werd de toets 'at random' geselecteerd zodat een ieder een andere toets met een andere antwoordvolgorde kreeg. De suggesties ter verbetering worden gebruikt bij de voorbereiding van de volgende permanente educatieronde die in de periode van 1 april 2007 tot 1 juli 2008 op het programma staat. Beëindiging registratie registraties beëindigd actueel bestand % actief passief totaal registraties beëindigd actueel bestand % effectenhandelaar senior effectenhandelaar beleggingsadviseur senior beleggingsadviseur vermogensbeheerder senior vermogensbeheerder beleggingsanalist senior beleggingsanalist totaal Beëindigingen per register vervolg van pagina 2 DSI-campagne wil beleggers aansporen tot Verstandig Beleggen Geregistreerden en deelnemers Met name sinds de voorbereidingen van PIT zijn de contacten van DSI met de deelnemende instellingen geïntensiveerd. Deze asset willen wij actief benutten in het realiseren van concrete samenwerking op het vlak van de communicatie van het DSI-keurmerk. Immers, veel deelnemers beschikken over een breed marketinginstrumentarium in de interactie met hun (potentiële) beleggende cliënten. Wij hebben hun hulp nodig. Het lijkt me bovendien een goede zaak voor alle partijen als DSI en haar achterban zich samen op deze wijze naar beleggers manifesteren. Ons motto is niet voor niets: door en voor de effectenbranche, is het pleidooi van Dick Vis naar geregistreerden en deelnemers. Het is duidelijk dat als DSI op de communicatiekanalen van de deelnemers aangesloten kan worden, de belegger pas echt goed kan worden bereikt. En laten we wel wezen, wie zijn nu betere DSI-ambassadeurs dan de geregistreerden? Ook wordt duidelijk gemaakt dat preventie en correctie in de vorm van registratie en klachtenbehandeling een sluitend systeem opleveren. Het voordeel daarvan is bovendien dat de leereffecten weer kunnen worden ingezet voor educatie en voorlichting aan beleggers en effectenspecialisten. Het DSI-systeem biedt aan beleggers een zo veilig mogelijke beleggingsomgeving in goede en slechte tijden. Folder Verstandig Beleggen Deze folder geeft antwoord op vragen als: Wat is DSI? Wat doet DSI? Wat hebben beleggers aan DSI? Waarom zijn effectenspecialisten geregistreerd? Wat te doen als er toch is mis gaat? 9

10 Jaap Koelewijn: Marktspelers moeten hun eigen verantwoord nemen bij hoge risicoproducten Klanten letten vooral op de positieve aspecten en negeren nadrukkelijke waarschuwingen met betrekking tot hoge risicoproducten. Het is volgens Jaap Koelewijn de verantwoordelijkheid van de vragers en aanbieders om bij het aangaan van financiële transacties zorgvuldig te handelen en hun verantwoordelijkheid te nemen. Betutteling door de toezichthouders is niet meer van deze tijd. 10 Hoewel de hype op de financiële markten alweer lang achter ons ligt, blijven de gevolgen ervan de gemoederen nog steeds in alle hevigheid bezighouden. In de aandelenlease-affaire wordt na jaren van juridisch touwtrekken, gewerkt aan een eindoplossing. Ondertussen doemen er echter weer andere probleemdossiers op. Denk daarbij aan overwaardehypotheken, beleggingshypotheken en beleggingsverzekeringen en pensioenregelingen zonder gegarandeerde uitkering. De feitelijke resultaten van deze producten stellen de klanten vaak teleur. Ook blijkt dat met name producten in de sfeer van verzekeren erg kostbaar zijn. Dat komt mede door de kostbare provisieregelingen. Risicoproducten Er blijven dus producten op de markt die aanzienlijke risico s met zich mee kunnen brengen. Veel producten zijn zeer complex, waardoor de klant de risico s vaak moeilijk kan doorgronden. Mijn eigen ervaring is en die wordt ondersteund door wetenschappelijk onderzoek dat veel consumenten betrekkelijk gemakkelijk financiële producten kopen. Bijsluiters worden slecht gelezen en waarschuwingen worden vaak genegeerd. Klanten zien te veel de positieve aspecten en negeren nadrukkelijke waarschuwingen met betrekking tot risico s. Men wil soms helemaal niet weten wat de risico s zijn. Dat roept de vraag op of er een taak, en zo ja welke, is weggelegd voor de overheid. Veel producten kunnen vaak zonder tussenkomst van een adviseur worden gekocht. Via direct writers bijvoorbeeld, kan iedereen zijn pensioengeld in een aandelenbelegging stoppen. Om in te schrijven op een scheeps-cv kan de klant direct naar de uitgevende instelling stappen. Er wordt van verschillende kanten gesuggereerd dat ingewikkelde producten alleen via het advieskanaal verkocht zouden mogen worden. Soms gaat men een stapje verder en stelt men voor dat pensioenproducten altijd een minimumgarantie zouden moeten kennen. Beperkt overheidsingrijpen Hoewel deze suggesties ongetwijfeld goed bedoeld zijn, denk ik dat uitvoering van deze voorstellen ongewenst is. Deze wijze van ingrijpen zou een breuk betekenen met de wijze waarop het toezicht op financiële diensten nu in ons rechtssysteem geregeld is. Toezichthouders beperken zich in ons land tot het vastleggen van open normen. De Nadere Regeling gedragstoezicht stelt bijvoorbeeld dat een financiële instelling moet handelen in het belang van de klant. Ook worden er nadrukkelijke eisen gesteld aan de wijze waarop de instelling informatie inwint bij de klant. In het kader van de nieuwe Wet financiële dienstverlening zullen de eisen verder worden aangescherpt en zullen zij op meer marktpartijen van toepassing worden. Door de Wfd liggen de regels voor vragers en aanbieders nu in algemene zin vast. De toezichthouder geeft een enkele keer aanvullende richtlijnen zoals de beleidslijn churning maar bemoeit zich verder nauwelijks met de feitelijke gang van zaken. In de praktijk worden de open normen ingevuld door uitspraken van de burgerlijke rechter of klachteninstituten binnen de sector. De verantwoordelijkheid voor het juist omgaan met de normen blijft bij de spelers op het speelveld van de markt. Als de toezichthouder zou gaan bepalen op welke manier bepaalde producten gedistribueerd moeten worden, zal dat verwarrend werken. Waarom mag een pensioenproduct met een gegarandeerde uitkering wél via een execution only kanaal worden verkocht, maar een scheeps-cv met de mogelijkheid tot regres niet? Eigen verantwoordelijkheid De toezichthouders moeten zich niet met deze vraag in willen laten. Het is de verantwoordelijkheid van de vragers en aanbieders om bij het aangaan van financiële transacties zorgvuldig te handelen en hun verantwoordelijkheid te nemen. Het grote gevaar van het vastleggen van precieze regels is dat we afglijden naar een rule based systeem, waarbinnen een voortdurend kat- en muisspel tussen toezichthouders en aanbieders wordt gespeeld. Aanbieders die de regels als een maximum beschouwen, zullen proberen producten te construeren die niet complex lijken, maar het wel zijn. Als het fout gaat, ligt de schuld bij de toezichthouder. Die had beter moeten weten. De taak van de toezichthouder zou

11 elijkheid Het Register Geen PIT 2004 Registratie van 488 effectenspecialisten beëindigd DSI is overgegaan tot het beëindigen van ruim 488 registraties van effectenspecialisten en het verwijderen van hun namen uit de openbare registers op haar website. De betrokken geregistreerden zijn niet geslaagd voor de periodieke integriteitstoets DSI PIT Meer dan deskundigen, werkzaam bij ruim 348 financiële instellingen hebben hun certificaat wel behaald. Ik voorzie een proces van veel juridische touwtrekkerij, waar niemand beter van wordt. verworden tot het inhoudelijk toetsen van de aangeboden producten en het geven van een oordeel over de wijze van verkopen. Ik voorzie een proces van veel juridische touwtrekkerij, waar niemand beter van wordt. Aanbieders zijn en blijven zelf verantwoordelijk voor de manier waarop ze hun producten naar de markt brengen. Tot slot moet mij nog iets anders van het hart. Veel financiële consumenten willen nog steeds niet betalen voor een advies. Verder nemen zij vaak zeer impulsief ingrijpende beslissingen over bijvoorbeeld de financiering van hun huis of het regelen van hun pensioen. Men vindt het lastige beslissingen die vaak vooruit worden geschoven. Kopers van huizen wikken en wegen langdurig over de aankoop van hun droompaleis en kopers van auto s maken meerdere proefritten. In een tijd waarin burgers zich steeds meer laten voorstaan op hun mondigheid en zelfstandigheid zouden zij waar het gaat om hun financiële beslissingen, ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Betutteling door de staat is niet meer van deze tijd. Jaap Koelewijn, directeur van Financieel Denkwerk Jaap Koelewijn BV Aan de effectenspecialisten, van wie de registratie reeds per 1 juni was beëindigd, is de mogelijkheid geboden om binnen een maand de cursus alsnog met succes af te ronden en zich automatisch te laten herregistreren. Hiervan hebben slechts 100 effectenspecialisten gebruik gemaakt. Zorgvuldige procedure DSI heeft herhaaldelijk gewezen op het tijdig voldoen aan de registratievoorwaarden en op de consequenties van eventuele nalatigheid. Niet alleen hebben de achterblijvers in het afgelopen jaar tweemaal een persoonlijke brief ontvangen, maar ook in het informatiebulletin DSI Info is dit belangrijke aandachtpunt regelmatig behandeld. De werkgevers zijn eveneens voortdurend geïnformeerd en ook van hun kant is veelal rechtstreeks naar de achterblijvende medewerkers actie ondernomen. De Nederlandse effectenbranche beschouwt de DSI-registratie als haar kwaliteitskeurmerk. Effectenspecialisten van wie de registratie is vervallen, lopen het risico dat hun werkgever corrigerende maatregelen gaat nemen. Indien een effectenspecialist in een later stadium opnieuw zijn DSI-registratie wil activeren, dient hij hiervoor de thans geldende toetsings- en opleidingsprocedure te volgen. Evaluatie Gebleken is dat het belang van permanente educatie voor de integriteitsbewaking van de effectendienstverlening breed wordt onderschreven. De cursisten zijn over het algemeen zeer tevreden over de opzet en de gebruiksvriendelijkheid van dit e-learning programma, dat via het Studienet van NIBE-SVV werd aangeboden. Voor educatief gebruik zullen de gebruikte cases van PIT 2004 op worden opgenomen. DSI is inmiddels begonnen met de raadpleging van haar achterban in verband met de voorbereiding van PIT Uit een eerste evaluatie komt naar voren dat specifieke aandacht voor de praktijk van bepaalde doelgroepen, bijvoorbeeld medewerkers van pensioeninstellingen, wenselijk wordt geacht. 11

12 vervolg van pagina 6 brochure, de tekst van de overeenkomst en de toepasselijke algemene voorwaarden. De beroepscommissie heeft vervolgens onderzocht of de effecteninstelling door het verstrekken van de in deze stukken opgenomen gegevens heeft voldaan aan de op haar rustende zorgplicht. Beursscenario Wat de inhoud van de brochure betreft, is de beroepscommissie evenals de Klachtencommissie van mening dat de belegger daarin niet op niet voor misverstand vatbare wijze wordt gewaarschuwd voor de deelname aan het aandelenleaseproduct verbonden gevaren. Er wordt in de brochure slechts op gewezen dat er één beursscenario denkbaar is waarin de belegger met het aandelenlease-product geen uitkering ontvangt. Deze passage sluit misverstand geenszins uit, zoals ook de Klachtencommissie heeft geoordeeld. Er kunnen zich andere situaties voordoen waarin de belegger zijn deelnamebedrag verliest. Verlies deelnamebedrag De Klachtencommissie heeft volgens de beroepscommissie met juistheid overwogen dat uit het onderhavige geval blijkt dat een belegger zijn gehele deelnamebedrag (rente en kosten) kan verliezen in geval van een vrij beperkte koersdaling. Deze situatie heeft zich in de afgelopen jaren, anders dan in de brochure is vermeld, herhaaldelijk voorgedaan. De beroepscommissie heeft voorts geoordeeld dat de Klachtencommissie evenzeer met juistheid heeft overwogen dat men uit de brochure niet het gevaar kan afleiden dat een belegger ook in geval van een zodanige situatie, of zelfs in de situatie waarin de aandelen beperkt in waarde stijgen, het deelnamebedrag voor een groot deel kan verliezen. De beroepscommissie heeft het beroep afgewezen. Radiocampagne Verstandig beleggen... DSI.nl op 12 september van start Op 12 september start DSI voor het eerst in haar bestaan met een radiocampagne, gericht op de particuliere belegger. Doelstelling van de campagne is om de DSI-registratie van effectenmedewerkers sterk onder de aandacht van het publiek te brengen. Naast het beslechten van geschillen tussen beleggers en deelnemende financiële instellingen, is de primaire doelstelling van DSI het versterken van het vertrouwen in de effectenbranche bij het beleggende publiek. Juist dat vertrouwen kan na de woelige periode van de afgelopen jaren wel wat aanmoediging gebruiken. Beeldvorming versterken DSI heeft ervoor gekozen de beeldvorming bij de particuliere belegger te versterken door middel van een reeks zeer korte en duidelijke commercials, die voor het eerst gedurende een periode van 2 weken vanaf 12 september worden uitgezonden op de publieke omroep (radio 1, 2, 3 en 4) en op BNR Nieuwsradio. De commercials duren 5 seconden. Een mannenstem spreekt de belegger aan op herkenbare thema's die bijna iedereen wel herkent. De opzet is mensen ervan bewust te maken dat ze hun vermogen niet aan de eerste de beste toevertrouwen ("Ként u uw beleggingsadviseur eigenlijk?"). Maar ook onder meer de bekende borrelpraat ("Praatjes over beleggen?" en "Snel rijk worden op de beurs?") en de nawerking van de negatieve sentimenten van de laatste jaren ("Opnieuw beleggen en u durft niet?") komen aan bod. Een andere commercial in de reeks spreekt de belegger aan op zijn veelal belangrijkste drijfveer: "U belegt voor later... gebruik nú uw verstand!". Tenslotte is er een spot die aangeeft dat zélfs in de relatie tussen een verstandige belegger en een betrouwbare adviseur nog wel eens een geschil kan ontstaan en dat men in die gevallen natuurlijk ook bij DSI terecht kan: "Verstandig belegd... en toch een klacht?" Elke commercial eindigt met het advies om éérst de website van DSI te bezoeken: Verstandig beleggen... DSI.nl Ook op internet te beluisteren Het is de bedoeling dat de campagne in het najaar nog enkele malen wordt herhaald. De eerste uitzendperiode van 2 weken omvat meer dan 100 commercials op BNR Nieuwsradio en meer dan 300 op de publieke radiozenders. Op kunt u de commercials ook beluisteren: via de homepage kunt u direct doorlinken naar een webpagina waarop de spots als.mp3 bestand kunnen worden afgespeeld. Edgar Personalia du Perron Indiensttreding Drs. J.F. Berends (Jorine) is nieuwe per 1 september jl. in dienst getreden bij DSI en zal zich voorzitter bezighouden met projectmanagement communicatie. Klachtencom Hiervoor heeft ze bij Yves Rocher gewerkt als productmanager en ook eerder bij missie DSI, op het registratiebureau. DSI Info is het informatiebulletin van het Dutch Securities Institute (DSI). September 2005 Redactie DSI Info Postbus 3861, 1001 AR Amsterdam Telefoon Fax Aan dit nummer werkten mee: Joke van den Braber, Frank van der Gun, Jan van Haasteren, Jeroen Hiemstra, Thom Hoedemakers, Jerre de Jong, Jaap Koelewijn, Kees Oosterholt, Jack Veendijk en Dick Vis. Productie: The KEY Agency, Amsterdam 12 Uitspraak: KCHB

Beleggerswijzer. .nl. beleggen. Verstandig

Beleggerswijzer. .nl. beleggen. Verstandig Beleggerswijzer Verstandig beleggen.nl Beleg wijzer met de Beleggen is boeiend en kan op de langere termijn rendabel zijn. Beleggen zonder risico's bestaat echter niet. Om onnodige risico's te voorkomen

Nadere informatie

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI FINANCIEEL ADVISEUR

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI FINANCIEEL ADVISEUR OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI FINANCIEEL ADVISEUR NIBE-SVV 1. Op welke wijze is te zien of een financieel adviseur professioneel handelt? A. Hij opereert dan onbaatzuchtig en deskundig. B. Hij behaalt

Nadere informatie

VERMOGENS BEHEER HYPOTHEEK UW HYPOTHEEK EN BELEGGINGEN IN PROFESSIONELE HANDEN

VERMOGENS BEHEER HYPOTHEEK UW HYPOTHEEK EN BELEGGINGEN IN PROFESSIONELE HANDEN VERMOGENS BEHEER HYPOTHEEK UW HYPOTHEEK EN BELEGGINGEN IN PROFESSIONELE HANDEN VERMOGENS BEHEER HYPOTHEEK UW HYPOTHEEK EN BELEGGINGEN IN PROFESSIONELE HANDEN Vermogen opbouwen op een comfortabele manier:

Nadere informatie

de naamloze vennootschap F. van Lanschot Bankiers N.V., gevestigd te s-hertogenbosch, hierna te noemen de Bank.

de naamloze vennootschap F. van Lanschot Bankiers N.V., gevestigd te s-hertogenbosch, hierna te noemen de Bank. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-091d.d. 19 maart 2015 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, mr. drs. R. Knopper en prof. dr. A. Buijs, leden en mr. S. van der Hoorn, secretaris)

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

J.A. van der Heide, wonende te Hoevelaken, hierna te noemen Consument,

J.A. van der Heide, wonende te Hoevelaken, hierna te noemen Consument, Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-169 d.d. 29 mei 2013 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, H. Mik RA en R.H.G. Mijné, leden en mevrouw mr. I.M.M. Vermeer, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-270 d.d. 1 oktober 2012 (mr. J. Wortel, voorzitter, de heer H. Mik RA en de heer G.J.P. Okkema, leden en mevrouw mr. I.M.M. Vermeer, secretaris)

Nadere informatie

de naamloze vennootschap Friesland Bank N.V., gevestigd te Leeuwaarden, hierna te noemen Aangeslotene.

de naamloze vennootschap Friesland Bank N.V., gevestigd te Leeuwaarden, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-245 d.d. 19 juni 2014 (prof.mr. M.L. Hendrikse, voorzitter, drs. L.B. Lauwaars RA en G.J.P. Okkema, leden en mevrouw mr. F. Faes, secretaris)

Nadere informatie

de naamloze vennootschap ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene

de naamloze vennootschap ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-065 d.d. 10 februari 2014 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en prof.mr. M.L. Hendrikse, leden en mevrouw mr. F. Faes, secretaris)

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 1 d.d. 11 januari 2010 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en drs. A.I.M. Kool) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

VERMOGENS ADVIES HYPOTHEEK VOORTDUREND BETROKKEN BIJ UW VERMOGENSOPBOUW

VERMOGENS ADVIES HYPOTHEEK VOORTDUREND BETROKKEN BIJ UW VERMOGENSOPBOUW VERMOGENS ADVIES HYPOTHEEK VOORTDUREND BETROKKEN BIJ UW VERMOGENSOPBOUW VERMOGENS ADVIES HYPOTHEEK VOORTDUREND BETROKKEN BIJ UW VERMOGENSOPBOUW Aan het vinden van de perfecte woning besteedt u vaak maandenlang

Nadere informatie

FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW

FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW FLEXFUND HYPOTHEEK DE VRIJHEID VAN INDIVIDUELE VERMOGENSOPBOUW Zoals uw huis de basis is voor uw privéleven, zo is uw hypotheek de basis voor

Nadere informatie

de naamloze vennootschap ABN AMRO Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de naamloze vennootschap ABN AMRO Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-027 d.d. 20 januari 2015 (mr. J. Wortel, voorzitter, en G.J.P. Okkema en J.C. Buiter, leden en mr. D.M.A. Gerdes, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-164 d.d. 25 mei 2012 (mr. J. Wortel, voorzitter, en drs. L.B. Lauwaars RA, en G.J.P. Okkema, leden, met mevrouw mr. I.M.M. Vermeer als

Nadere informatie

de naamloze vennootschap ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de naamloze vennootschap ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-384 d.d. 23 oktober 2014 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, mr. J.W.M. Lenting en mr. E.M. Dil-Stork, leden en mr. E.C. Aarts, secretaris)

Nadere informatie

Samen werken aan. in de financiële dienstverlening. stelt zich voor

Samen werken aan. in de financiële dienstverlening. stelt zich voor Samen werken aan integriteit deskundigheid professionalisering en zelfregulering in de financiële dienstverlening stelt zich voor werkt voor én door u. Maar wat kunnen we in de praktijk voor u betekenen?

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-18 d.d. 16 januari 2012 (prof.mr. C.E. du Perron, voorzitter, mr. R.J. Verschoof en mr. A.W.H. Vink, en mr.drs. D.J. Olthoff, secretaris)

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

1.3 De bank heeft het beroep bestreden bij een op 4 april 2013 gedateerd verweerschrift.

1.3 De bank heeft het beroep bestreden bij een op 4 april 2013 gedateerd verweerschrift. Uitspraak Commissie van Beroep 2013-16 d.d. 30 mei 2013 (prof. mr. F.R. Salomons, voorzitter, mr. A. Bus, drs. P.H.M. Kuijs AAG, mr. W.J.J. Los en mr. F.H.J. Mijnssen, leden, en mr. M.J. Drijftholt, secretaris)

Nadere informatie

de coöperatie Coöperatieve Rabobank Groesbeek Millingen aan de Rijn U.A., gevestigd te Groesbeek, hierna te noemen Aangeslotene.

de coöperatie Coöperatieve Rabobank Groesbeek Millingen aan de Rijn U.A., gevestigd te Groesbeek, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-32 d.d. 17 januari 2014 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en mr. J.S.W. Holtrop, leden, terwijl mr. M. van Pelt als secretaris)

Nadere informatie

1.2 De bank heeft een op 7 januari 2011 gedateerd verweerschrift ingediend.

1.2 De bank heeft een op 7 januari 2011 gedateerd verweerschrift ingediend. Uitspraak Commissie van Beroep 2011-07 d.d. 16 juni 2011 (mr. A. Rutten-Roos, voorzitter, mr. A. Bus, mr. C.A. Joustra, mr. F.H.J. Mijnssen en mr. F. Peijster, leden, en mr. M.J. Drijftholt, secretaris)

Nadere informatie

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST

OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST OEFENEXAMEN INTEGRITEITSMODULE DSI EFFECTENSPECIALIST NIBE-SVV 1. Een beleggingsonderneming overtreedt meerdere regels uit de Wet op het financieel toezicht (Wft). Hieronder volgen twee beweringen over

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument (DVD)

Dienstverleningsdocument (DVD) Well Insured B.V. 2593 AG Den Haag T. 070 362 74 37 F. 070 362 84 32 Dienstverleningsdocument (DVD) Ons kantoor hecht aan een goede voorlichting op het gebied van financiële dienstverlening. Conform de

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van Gestel Assurantiën bv. Geachte relatie,

Dienstverleningsdocument Van Gestel Assurantiën bv. Geachte relatie, Dienstverleningsdocument Van Gestel Assurantiën bv. Geachte relatie, Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd op het gebied van hypotheken, verzekeringen, bankspaarproducten, pensioenen en andere financiële

Nadere informatie

1.2 De Bank heeft een op 14 november 2014 gedateerd verweerschrift ingediend.

1.2 De Bank heeft een op 14 november 2014 gedateerd verweerschrift ingediend. Uitspraak Commissie van Beroep 2015-009 d.d. 30 maart 2015 (mr. C.A. Joustra, voorzitter, mr. dr. S.B. van Baalen, drs. P.H.M. Kuijs, mr. F.P. Peijster en mr. A. Smeeïng-van Hees, leden, en mr. M.J. Drijftholt,

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Prior Financiële Diensten

Dienstverleningsdocument Prior Financiële Diensten Dienstverleningsdocument Prior Financiële Diensten Prior Financiële Diensten BV Bezoekadres Oude Doelenkade 13 1621 BH Hoorn Postadres Postbus 476 1620 AL Hoorn Telefoon 0229 24 90 36 E-mail Website info@priorfd.nl

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie november 2011 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, tegen

Samenvatting. Consument, tegen Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-077 d.d. 17 februari 2014 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. B.F. Keulen en drs. W. Dullemond, leden en mr. E.J. Heck, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 232 d.d. 26 september 2011 (mr J. Wortel, voorzitter, prof. drs. A.D. Bac RA en G.J.P. Okkema leden) Samenvatting Daar er sprake is van een

Nadere informatie

1. Procedure. 2. Feiten. De Commissie gaat uit van de volgende feiten.

1. Procedure. 2. Feiten. De Commissie gaat uit van de volgende feiten. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 159 d.d. 23 augustus 2010 (mr. V. van den Brink, voorzitter, en de heren R.H.G. Mijné en H. Mik RA) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Vragenlijst Particulieren

Vragenlijst Particulieren Vragenlijst Particulieren Naam cliënt Plaats Datum : : : In het kader van de Wet Financiële Dienstverlening (WFD) worden in dit document diverse vragen gesteld ter bepaling van het Klantprofiel van de

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 66 d.d. 29 maart 2011 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mw. mr. E.M. Dil-Stork en mr. J.W.H. Offerhaus) Samenvatting Op basis van de feitelijke

Nadere informatie

de naamloze vennootschap F. van Lanschot Bankiers N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de naamloze vennootschap F. van Lanschot Bankiers N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-075 d.d. 9 maart 2015 (mr. J. Wortel, voorzitter, J.C. Buiter en G.J.P. Okkema, leden en mr. S. van der Hoorn, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Aflevering 3 - Advies over opbouw van vermogen

Aflevering 3 - Advies over opbouw van vermogen Aflevering 3 - Advies over opbouw van vermogen Het aangaan van een hypothecair krediet is voor consumenten een belangrijke beslissing. De kosten en aflossing van deze lening hebben voor langere termijn

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Bas Perik Consult Erkend Hypotheekadviseur Langestraat 64a 7491 AH Delden T: 074-3766060 F: 084-2230474 M: 06-18209342 info@geldmoment.nl www.basperikconsult.nl Ons kantoor hecht

Nadere informatie

Uitspraak Commissie van Beroep

Uitspraak Commissie van Beroep Uitspraak Commissie van Beroep Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 40 d.d. 22 februari 2010 (mr. J. Wortel, voorzitter, en de heren H. Mik RA en R.H.G. Mijné) Samenvatting Adviesrelatie.

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak (NB) Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-289 d.d. 17 oktober 2012 (mr. R.J. Paris, voorzitter, mr. J.W.H. Offerhaus en mevrouw mr. A.M.T. Wigger, leden en mevrouw mr. F. Faes,

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-84 d.d. 14 maart 2012 (mr. J. Wortel, voorzitter, de heren R.H.G. Mijné en drs. L.B. Lauwaars RA, leden en mr. D.M.A. Gerdes, secretaris)

Nadere informatie

De Conservatrix Hypotheek

De Conservatrix Hypotheek U mag vertrouwen op een aantrekkelijke rente. Maar dat is niet de enige zekerheid. De Conservatrix Hypotheek Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in

Nadere informatie

Vragen formulier Klanten Profiel

Vragen formulier Klanten Profiel Vragen formulier Klanten Profiel U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen. Onze bedrijfsfilosofie is, om samen met onze relaties, een inventarisatie

Nadere informatie

t Twaalfuurtje van deze week 4 maart 2015

t Twaalfuurtje van deze week 4 maart 2015 t Twaalfuurtje van deze week 4 maart 2015 Deze week in het Twaalfuurtje een eigen zaak die het volledige klachtentraject van het Kifid van de Ombudsman tot en met de Commissie van Beroep doorlopen heeft.

Nadere informatie

1. Procedure. 2. Feiten

1. Procedure. 2. Feiten Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 144 d.d. 20 juli 2010 (mevrouw mr. E.M. Dil-Stork, voorzitter, mr. J.W.H. Offerhaus en mr. J.Th. De Wit) 1. Procedure De Commissie beslist met

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 59 d.d. 28 juli 2009 (mevrouw mr. E.M. Dil-Stork, voorzitter, mevrouw mr. A.M.T. Wigger en mr. W.F.C. Baars) 1. Procedure De Commissie beslist

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv Dit document wordt u aangeboden door Nationale Financiële Adviesgroep bv, gevestigd Laan op Zuid 196-198 te 3071 AA Rotterdam.

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-303 d.d. 30 oktober 2012 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter, en de heren drs. L.B. Lauwaars RA en G.J.P. Okkema, leden, en mr. D.M.A.

Nadere informatie

Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V.

Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V. Toelichting specifieke diensten zoals genoemd in het Abonnement Financiële Planning Balans Onafhankelijke Financiële Dienstverlening B.V. BEHEER HYPOTHEEKOVEREENKOMST Archivering van documenten Wij archiveren

Nadere informatie

Wij zijn VDZ. Onze boodschap is helder: niemand regelt je geldzaken. beter dan wij. Dat is niet arrogant bedoeld, maar het uitgangspunt

Wij zijn VDZ. Onze boodschap is helder: niemand regelt je geldzaken. beter dan wij. Dat is niet arrogant bedoeld, maar het uitgangspunt Wij zijn VDZ. Onze boodschap is helder: niemand regelt je geldzaken beter dan wij. Dat is niet arrogant bedoeld, maar het uitgangspunt van onze dienstverlening. Deze tijd vraagt om transparantie. Wij regelen

Nadere informatie

Mundial Assurantiën. Dienstverleningsdocument

Mundial Assurantiën. Dienstverleningsdocument Mundial Assurantiën Beneluxlaan 46 5251LE Vlijmen Postbus 179 5250 AD Vlijmen Telefoon (073) 5117774 Fax (073) 5118671 E-mail info@mundial-assurantien.nl Website www.mundial-assurantien.nl Dienstverleningsdocument

Nadere informatie

Expirerende Lijfrente

Expirerende Lijfrente GROEI NAAR VERMOGEN Expirerende Lijfrente Zorgeloos genieten van uw pensioen Er komt een moment in uw leven dat u zonder zorgen wilt gaan genieten van uw pensioen. Vandaag de dag betekent dit dat het regelen

Nadere informatie

Rogstraat 6 5361 GR Grave

Rogstraat 6 5361 GR Grave DIENSTENWIJZER Dit document wordt u aangeboden door Sterke Hypotheekadviezen BV Rogstraat 6 5361 GR Grave Voordat u besluit om van onze dienstverlening gebruik te maken wilt u weten waar u aan toe bent

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Van Haarlem Uw Financieel Adviseur. Strandmeer 1 3994 ZR Houten Telefoon 030-6590800 Fax 084-2273005 KvK Utrecht 30219708 Internet www.uwfinancieeladviseur.nl E-mail vanhaarlem@uwfinancieeladviseur.nl

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument K. Venema Assurantiën, Kerkstraat 58-60, 9271 AN ZWAAGWESTEINDE Tel. : 0511-447500, Fax : 0511-445343 www.kvenemaassurantien.nl, info@kvenemaassurantien.nl Ons kantoor hecht aan

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken h.o.d.n. www.gelderschpakhuys.nl www.getcover.nl versie januari 2011 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys

Nadere informatie

Zorgeloosch Dienstverleningsdocument 2014

Zorgeloosch Dienstverleningsdocument 2014 Zorgeloosch Dienstverleningsdocument 2014 Dienstverleningsdocument Algemeen Wie zijn wij Zorgeloosch BV.., handelend onder de naam Zorgeloosch is statutair gevestigd op het volgende adres: Neerlandia 2

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 237 5 oktober 2011 (mr. J. Wortel, voorzitter, de heren G.J.P. Okkema en H. Mik RA, leden en mr. D.M.A. Gerdes, secretaris) Samenvatting Advies

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Hypotheekrekening. Beleggen om uw hypotheek terug te betalen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Hypotheekrekening. Beleggen om uw hypotheek terug te betalen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Hypotheekrekening Beleggen om uw hypotheek terug te betalen. Beleggen om uw hypotheek terug te betalen Kies voor goede fondsprestaties van Allianz met de

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-240 d.d. 22 augustus 2012 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, de heren R.H.G. Mijné en drs. L.B. Lauwaars RA, leden en mr. D.M.A. Gerdes,

Nadere informatie

Kinderen Roepnaam Voorletters Achternaam Geboortedatum Geslacht Woonsituatie Man Vrouw Thuis Uit

Kinderen Roepnaam Voorletters Achternaam Geboortedatum Geslacht Woonsituatie Man Vrouw Thuis Uit Inventarisatieformulier Persoonsgegevens Achternaam (cliënt) Geslacht Man Vrouw Voorletters Roepnaam Geboortedatum Roker Ja Nee E-mail adres Telefoonnummer mobiel Uw opleidingsniveau LBO MBO HBO Universitair

Nadere informatie

Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek

Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek Opstap Hypotheek 2 Hypotheken 2 Naam product Opstap Hypotheek 3 Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek Een huis kopen. Een spannend avontuur. Daarbij gaat u niet over één nacht ijs. Bij

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT D it document wordt u aangeboden door R-B & A en Partners. Wij zijn adviseurs en bemiddelaars op het gebied van Bedrijfsmatige en Particuliere Verzekeringen, Pensioenen, Levensverzekeringen,

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Lammers Assurantiën en Hypotheken Nieuwstraat 28-b 6021 HS Budel Postbus 2182 6020 AD Budel www.dirklammers.nl Tel. 0495-499677 Fax 0495-499088 info@dirklammers.nl Ons kantoor

Nadere informatie

Informatiebrochure voor de consument van FlexGarant Assuradeuren in het kader van de Wet Financieel Toezicht (WFT).

Informatiebrochure voor de consument van FlexGarant Assuradeuren in het kader van de Wet Financieel Toezicht (WFT). Informatiebrochure voor de consument van FlexGarant Assuradeuren in het kader van de Wet Financieel Toezicht (WFT). Inleiding Op de activiteiten van ons kantoor is de Wet Financieel Toezicht van toepassing.

Nadere informatie

Registratie AFM Ons kantoor is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten onder nummer 12011036.

Registratie AFM Ons kantoor is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële Markten onder nummer 12011036. DIENSTENWIJZER Informatie over onze dienstverlening op grond van de Wet financieel toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande informatie

Nadere informatie

TOELICHTING SPECIFIEKE DIENSTEN ZOALS GENOEMD IN HET ABONNEMENT

TOELICHTING SPECIFIEKE DIENSTEN ZOALS GENOEMD IN HET ABONNEMENT TOELICHTING SPECIFIEKE DIENSTEN ZOALS GENOEMD IN HET ABONNEMENT NAZORG HYPOTHECAIR KREDIET EN VERMOGENSOPBOUW BEHEER VERMOGENSOPBOUWPRODUCTEN Archivering van de documenten inzake vermogensopbouwproducten

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Financieel Comfort B.V., Hoornplantsoen 50, 2652 BM Berkel en Rodenrijs.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Financieel Comfort B.V., Hoornplantsoen 50, 2652 BM Berkel en Rodenrijs. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Financieel Comfort B.V., Hoornplantsoen 50, 2652 BM Berkel en Rodenrijs. Wij willen ons graag aan u voorstellen en

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-55 d.d. 21 februari 2012 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mevrouw mr. J.W.M. Lenting en mr. W.F.C. Baars, leden en mr. P.E. Roodenburg, secretaris)

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrenterekening Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Beleggen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies dan voor goede prestaties met de Allianz

Nadere informatie

Administratiekantoor H.C. Snoei, gevestigd te [plaats], hierna te noemen Aangeslotene.

Administratiekantoor H.C. Snoei, gevestigd te [plaats], hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-330 d.d. 17 september 2014 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, drs. L.B. Lauwaars en mr. B.F. Keulen, leden en mr. I.M.L. Venker, secretaris)

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL. Wij willen ons graag aan u voorstellen

Nadere informatie

Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek.

Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze

Nadere informatie

Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair

Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair GIDI Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair CVS Hypotheken Kerkewijk 8 3901 EG VEENENDAAL Website: www.cvshypotheken.nl Telefoon: 0318 515555 Fax: 0318 555484 E mailadres: cvs@cvshypotheken.nl

Nadere informatie

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2016-083 (mr. E.L.A. van Emden, voorzitter en mr. L.T.A. van Eck als secretaris)

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2016-083 (mr. E.L.A. van Emden, voorzitter en mr. L.T.A. van Eck als secretaris) Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2016-083 (mr. E.L.A. van Emden, voorzitter en mr. L.T.A. van Eck als secretaris) Klacht ontvangen op : 25 juni 2015 Ingesteld door : Consument

Nadere informatie

Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Your Financials Heerenveen

Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Your Financials Heerenveen Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Your Financials Heerenveen Your Financials Heerenveen Bezoekadres : Businesspark Friesland West 27A, 8447 SL Heerenveen Postadres : Businesspark Friesland West

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT VAN ROSSUM & ZN

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT VAN ROSSUM & ZN Dienstverleningsdocument voor relaties van Assurantiekantoor van Rossum & Zn. Mei 2010 ASSURANTIEKANTOOR VAN ROSSUM & ZN ASSURANTIEKANTOOR VAN ROSSUM & TERNEDE H. de Vrieslaan 105 1097 EJ AMSTERDAM Telefoon

Nadere informatie

OPMAAT De Bruin IJsselstein V.OF., Benschopperstraat 35, 3401 DG IJsselstein tel.: 0348-575010; fax 0842-283071; email: info@opmaatdebruin.

OPMAAT De Bruin IJsselstein V.OF., Benschopperstraat 35, 3401 DG IJsselstein tel.: 0348-575010; fax 0842-283071; email: info@opmaatdebruin. OPMAAT De Bruin IJsselstein V.OF., Benschopperstraat 35, 3401 DG IJsselstein tel.: 0348-575010; fax 0842-283071; email: info@opmaatdebruin.nl; website: www.opmaatdebruin.nl. Ons kantoor hecht aan een goede

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, tegen. Rabobank, hierna te noemen Aangeslotene. 1. Procesverloop

Samenvatting. Consument, tegen. Rabobank, hierna te noemen Aangeslotene. 1. Procesverloop Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-50 d.d. 27 januari 2014 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mr. J.S.W. Holtrop en mr. W.F.C. Baars, leden en mr. E.J. Heck, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

1 oktober 2009 ACCREDITATIEREGLEMENT

1 oktober 2009 ACCREDITATIEREGLEMENT 1 oktober 2009 ACCREDITATIEREGLEMENT Inhoudsopgave Reglement Artikel 1 Benoeming en samenstelling Accreditatiecommissie Artikel 2 Benoeming en samenstelling Functiecommissie Artikel 3 Taak Accreditatiecommissie

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument van Raadveste

Dienstverleningsdocument van Raadveste Dienstverleningsdocument van Raadveste Raadveste, adres: Marketing 9 6921 RE Duiven, website: www.raadveste.nl telefoonnummer: 026-321 51 01, fax 026-321 01 05, email: info@raadveste.nl Ons kantoor hecht

Nadere informatie

Gaat u beleggen? Publieksfolder

Gaat u beleggen? Publieksfolder Gaat u beleggen? Publieksfolder Gaat u beleggen? U wilt meer weten over beleggen. Misschien belegt u al een tijdje in effecten, bijvoorbeeld in aandelen, obligaties of opties. Of misschien denkt u er over

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Geachte relatie, Het Dienstverleningsdocument (DVD) wordt u aangeboden door Postma Financieel Advies. Wij zijn adviseurs en bemiddelaars op het gebied van verzekeringen, bankspaarproducten, pensioenen

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procesverloop

Samenvatting. 1. Procesverloop Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-308 d.d. 31 oktober 2012 (mr. J. Wortel, voorzitter, en de heren H. Mik RA en J.C. Buiter, leden, en mevrouw mr. J.J. Guijt, secretaris)

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van der Sprong Assurantiën

Dienstverleningsdocument Van der Sprong Assurantiën Dienstverleningsdocument Van der Sprong Assurantiën Van der Sprong Assurantiën Regentesseplantsoen 47 2801 CM Gouda Tel: 0182-587070 Fax: 0182-529799 www.vdsprong.nl info@vdsprong.nl Ons kantoor hecht

Nadere informatie

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering De Handreiking Kwaliteit Beleggingsbeleid in de praktijk 26 maart 2015 Alex Poel Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering 1 Achtergrond 2 Dienstverleningsproces 3 Beleggingsbeleid 4 Handreiking beleggingsbeleid

Nadere informatie

Dienstenwijzer/Dienstverleningsdocument

Dienstenwijzer/Dienstverleningsdocument Informatie over onze dienstverlening Op grond van de Wet Financieel Toezicht zijn wij verplicht u vooraf aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande informatie te verstrekken. In

Nadere informatie

Klantprofiel. Waaruit blijkt dat?

Klantprofiel. Waaruit blijkt dat? Klantprofiel Wat is uw burgerlijke staat? o Alleenstaand o Gehuwd(gemeenschap van goederen) o Gehuwd(huwelijkse voorwaarden) o Samenwonend met samenlevingscontract o Samenwonend zonder samenlevingscontract

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10 Dienstenwijzer 2015 Inhoudsopgave Inleiding...................... 3 Wie zijn wij?...................... 4 Deskundigheid & Kwaliteit...................... 4 Contactgegevens...................... 4 Onze

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2011-326 d.d. 17 november 2011 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, prof. drs. A.D. Bac RA en de heer J.C. Buiter, leden, en mevrouw mr. J. Hardenberg,

Nadere informatie

Waterman Assurantiën en Hypotheken B.V., gevestigd te Krabbendijke, hierna te noemen Aangeslotene.

Waterman Assurantiën en Hypotheken B.V., gevestigd te Krabbendijke, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-02 d.d. 6 januari 2014 (mr. R.J. Paris, voorzitter, drs. A. Adriaansen en mr. W.H.G.A. Filott mpf, leden en mr. L.T.A. van Eck, secretaris)

Nadere informatie

Invest Finance Groep. Dienstverleningsdocument. gevestigd aan de M.P. Lindostraat 21-bis, 3532 XE te Utrecht. Tel. 030 267 1772. Fax.

Invest Finance Groep. Dienstverleningsdocument. gevestigd aan de M.P. Lindostraat 21-bis, 3532 XE te Utrecht. Tel. 030 267 1772. Fax. Dienstverleningsdocument Invest Finance Groep gevestigd aan de M.P. Lindostraat 21-bis, 3532 XE te Utrecht. Tel. 030 267 1772 Fax. 030 267 4565 www. www.investfinancegroep.nl @. info@investfinancegroep.nl

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Bijlage: Dienstverleningsdocument Hunter Assurantie & Financiering Advieskantoor Zeedijk 92 1012 BB Amsterdam E-mail: info@hunternews.nl Website: www.hunternews.nl Telefoon: 020-528 50 55 Fax: 020-528

Nadere informatie

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt VERMOGENS PLANNING Inhoud In het kort Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen Uw wens is ons startpunt Adequate vermogensplanning voor directeuren/grootaandeelhouders

Nadere informatie

de coöperatie Coöperatieve Rabobank Vlietstreek-Zoetermeer U.A., gevestigd te Zoetermeer, hierna te noemen Rabobank Vlietstreek, en

de coöperatie Coöperatieve Rabobank Vlietstreek-Zoetermeer U.A., gevestigd te Zoetermeer, hierna te noemen Rabobank Vlietstreek, en Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening GC-15-049.d.d 13 februari 2015 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, en prof. dr. A. Buijs en mr. drs. R. Knopper, leden en mr. D.M.A. Gerdes, secretaris)

Nadere informatie

Datum eerste inleg: 1 januari 1992 3.600,- per jaar steeds op 1 januari Uitbetaling eindbedrag: 31 december 2011

Datum eerste inleg: 1 januari 1992 3.600,- per jaar steeds op 1 januari Uitbetaling eindbedrag: 31 december 2011 Informatiebron 1 Beleggingsovereenkomst Regendrop 13 2435 RD Rookbaai Rookbaai, 1 november 1991 Geachte heer Traaghand, Naar aanleiding van uw verzoek om informatie over ons beleggingsproduct kunnen wij

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Adviesburo Neels Annie M.G. Schmidtsingel 100 4421 TA Kapelle tel. 0113 32 01 40 mobiel: 06 5391 0828 mail: info@adviesburoneels.nl internet: www.adviesburoneels.nl Ons kantoor

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument. Top Consult Services Sales Academy BV h.o.d.n. TCS Verzekeringen. Postadres Postbus 99, 1270 AB Huizen

Dienstverleningsdocument. Top Consult Services Sales Academy BV h.o.d.n. TCS Verzekeringen. Postadres Postbus 99, 1270 AB Huizen Dienstverleningsdocument Top Consult Services Sales Academy BV h.o.d.n. TCS Verzekeringen Postadres Postbus 99, 1270 AB Huizen Contactgegevens Telefoon : 024-3501452 Fax : 024-3501014 E-mail : info@tcs-verzekeringen.nl

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument H.P. Assurantien & Financieringen BV tel: 0113-216777 Voorstad18 fax: 0113-223861 4461 KN Goes website:www.hpassurantien.nl email:info@hpassurantien.nl Ons kantoor hecht aan een

Nadere informatie

Argenta Spaarhypotheek

Argenta Spaarhypotheek Argenta Spaarhypotheek De HYPOTHEEKVERZEKERING met HYPOTHEEKFONDS Informatiebrochure Argenta Spaarhypotheek Hypotheekverzekering met hypotheekfonds Argenta-Life Nederland N.V. 1 Wat is nu precies een Spaarhypotheek?

Nadere informatie

Toelichting bij Rabo LevensloopSparen/Beleggen

Toelichting bij Rabo LevensloopSparen/Beleggen Toelichting bij Rabo LevensloopSparen/Beleggen Deze toelichting maakt integraal onderdeel uit van het aanvraag/opdracht- en wijzigingsformulier c.q. de overeenkomst Rabo LevensloopSparen/Beleggen. Bewaar

Nadere informatie