TAAL EN WELBEVINDEN IN EEN DIVERSE SCHOOL EEN PRAKTIJKVERHAAL

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TAAL EN WELBEVINDEN IN EEN DIVERSE SCHOOL EEN PRAKTIJKVERHAAL"

Transcriptie

1 TAAL EN WELBEVINDEN IN EEN DIVERSE SCHOOL EEN PRAKTIJKVERHAAL

2 FILMPJE TAMARA filmpje 1 tamara

3 DE WERELDREIZIGER Leerlaboratorium Complex (kansarmoede, nationaliteiten, culturen, talen, verloop, constante binnenstroom) Sociologische kenmerken (329 lln, 39% SES, 17% dit schooljaar of afgelopen schooljaar binnengekomen als AN, > 70% spreekt thuis een andere taal dan het Nederlands, 55 verschillende nationaliteiten) Hoge verwachtingen

4 DE WERELDREIZIGER => andere aanpak zorg Contact met ouders Empowerment, zelfredzaamheid Lerende groeiomgeving Openstaan voor nieuw: leer-leer-situatie Op maat snijden en implementeren Thuistalen (School van de Hoop)

5 MATEUSZ FILMPJE MATEUSZ filmpje 2

6 WAAROM Mateusz spreekt thuis 2 andere talen dan het Nederlands: Portugees en Pools onderwijs taalzwak <-> taalrijk Cummins, successieve meertaligheid Het leren van een tweede taal wordt sterk gefaciliteerd door de kennis en vaardigheden die leerlingen in een eerste taal verworven hebben. Boven het water: twee verschillende talen (wat je ziet) Onder het water: gemeenschappelijke basis

7 GELOOF UIT ONDERZOEK 1. Gándara, Hopkins Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het uitsluiten van de thuistalen binnen het educatief proces een negatief effect heeft op het leren en het welbevinden van de leerling. (Gándara, Hopkins, 2010) 2. Cummins Verder wordt gesteld dat het verwerpen of negeren van een thuistaal op school gelijk staat met het afwijzen van het kind. Wanneer de boodschap, impliciet of expliciet, op school luidt: Laat je taal en cultuur achter bij de schoolpoort, dan laten de leerlingen ook een belangrijk deel van zichzelf hun identiteit- achter. Wanneer leerlingen die afkeuring voelen, zullen ze minder snel en graag deelnemen aan klasactiviteiten en ook het zelfvertrouwen daalt. (Cummins, 2001)

8 GELOOF UIT ONDERZOEK 3. Praktijkonderzoek Het aan bod laten komen van de thuistalen draagt bij aan het welbevinden van het kind. Of zoals Kris van den Branden directeur van Centrum voor Taal en Onderwijs ook concludeert uit het project rond thuistalen in Gent (door universiteit Gent en KU Leuven): positief omgaan met thuistaal bevordert: Zelfvertrouwen Welbevinden en betrokkenheid Identiteitsontwikkeling De kans dat de emotionele kloof tussen thuis en school verkleint Anderstalige kinderen die op school af en toe hun moedertaal mogen spreken, voelen zich beter in hun vel en hebben meer zelfvertrouwen. Uit project rond thuistalen Gent artikel Klasse: Thuistaal spreken op school goed voor zelfvertrouwen

9 VISIE EN DOEL THUISTALEN OP DE WERELDREIZIGER Een stukje identiteit van de kinderen laten zien op school door hun thuistalen aan bod te laten komen via concrete acties onder de noemer van talensensibilisering (verkennen, erkennen en waarderen van verschillende talen) met als doel het welbevinden en zelfvertrouwen van de kinderen te verhogen.

10 VISIE EN DOEL THUISTALEN OP DE WERELDREIZIGER Rollen omkeren AN wordt expert -> voorgrond -> eigenwaarde en indirect ook leermotivatie en prestatie. Ouders deskundigen in eigen taal -> erkenning en waardering -> zelfvertrouwen in communicatie met leden van de school.

11 STRATEGIE 1. Achterhalen taaldiversiteit. Welke talen zijn er aanwezig op school? 2. Zichtbaar maken van deze taaldiversiteit in de klas en op school. 3. Taaldiversiteit toelaten: Concrete acties.

12 ACTIVITEITEN LESSENREEKS O MUNDO MOBIELE THUISTALENBIB VERZAMELBOEK LIEDJES IN ANDERE TALEN + CD MUZIEK OP DE SPEELPLAATS MULTIMEDIAAL BOEK THUISTALENKOOR OPENINGSWEKEN SEPTEMBER (BABBELBOX, SPEEDDATE, OPENING, LIED, VLAG, NAAM IN EEN ANDER GESCHRIFT

13 LESSENREEKS TALENPAS, KUNSTWERK, WELKOM

14 O MUNDO O MUNDO PROJECT VAN STICHTING LEZEN. 10 BOEKEN IN VERSCHILLENDE TALEN VANUIT VERSCHILLENDE CONTINENTEN. VOORLEZEN DOOR OUDERS OF LEERLINGEN LESSUGGESTIES OP DE SITE. O MUNDO

15 LIEDJESBOEK + CD VERZAMELBOEK LIEDJES IN ANDERE TALEN + CD

16 ACTIVITEITEN MOBIELE THUISTALENBIB MUZIEK OP DE SPEELPLAATS MULTIMEDIAAL BOEK THUISTALENKOOR

17 SEPTEMBER OPENING BABBELBOX FILM BABBELBOX SPEEDDATE

18 OPENINGSSPEECH LIED VLAG NAAM IN ANDER GESCHRIFT THUISTALENMARKT SEPTEMBER OPENING

19 CONTACT De Wereldreiziger - kleuter- en lagere school Quellinstraat Antwerpen T

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Ronde 4 Ayse Isçi Onderwijscentrum, Gent Contact: ayse.isci@gent.be Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Meertaligheid in het onderwijs en in de opvang

Nadere informatie

WORKSHOP. Zegt een Poolse koe ook boe? Talensensibilisering

WORKSHOP. Zegt een Poolse koe ook boe? Talensensibilisering Welkom! WELKOM in de sessie Talensensibilisering! 1. Kies -los van je schoolgenoten- een tafel uit om aan te gaan zitten. 2. Stel jezelf/je school voor aan je tafelgenoten. 1 WORKSHOP Zegt een Poolse koe

Nadere informatie

18/09/2013 TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013.

18/09/2013 TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013. TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013 Een half uurtje Coach van een implementatietraject door Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven)

Nadere informatie

TAAL DOET LEREN. Kris Van den Branden

TAAL DOET LEREN. Kris Van den Branden TAAL DOET LEREN Kris Van den Branden Ter inleiding Taal is de zuurstof van het onderwijs. Taal doet leren. (Handboek taalbeleid basisonderwijs, p. 9) Het belang van schooltaal Het is van het grootste belang

Nadere informatie

Onderwijs in een meertalige Brusselse omgeving Inhoud Stad en onderwijs: topdown bottom up

Onderwijs in een meertalige Brusselse omgeving Inhoud Stad en onderwijs: topdown bottom up Onderwijs in een meertalige Brusselse omgeving BEO-studiedag 16 maart 212 - Rudi Janssens Inhoud Stad en onderwijs Politiek-institutionele context Pedagogische context Demografisch-geografische context

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

Overtuigingen van leerkrachten over taal in onderwijs. Reinhilde Pulinx, Universiteit Gent VFO SSL, Leuven, 18 september 2014

Overtuigingen van leerkrachten over taal in onderwijs. Reinhilde Pulinx, Universiteit Gent VFO SSL, Leuven, 18 september 2014 Overtuigingen van leerkrachten over taal in onderwijs When in Paris Reinhilde Pulinx, Universiteit Gent VFO SSL, Leuven, 18 september 2014 Onderwijs in Vlaanderen Vroege studiekeuze, sociale hiërarchie

Nadere informatie

Reflectieverslag. Materiaal zie Validiv Bagage (Lager: p. 61-98 ; Kleuter: p. 50-87). In bruine kast leraarskamer. Waar te vinden Activiteit

Reflectieverslag. Materiaal zie Validiv Bagage (Lager: p. 61-98 ; Kleuter: p. 50-87). In bruine kast leraarskamer. Waar te vinden Activiteit Reflectieverslag Materiaal zie Validiv Bagage (Lager: p. 61-98 ; Kleuter: p. 50-87). In bruine kast leraarskamer Waar te vinden Activiteit Doel Deze activiteiten eventueel linken met gedichtendag/poëzieweek

Nadere informatie

Oudercafe - 6 mei 2014 Diversiteit als meerwaarde VBS Handbooghof Halle

Oudercafe - 6 mei 2014 Diversiteit als meerwaarde VBS Handbooghof Halle Oudercafe - 6 mei 2014 Diversiteit als meerwaarde VBS Handbooghof Halle Samenvatting evaluaties WIE WAS ER? Er waren 48 deelnemers van 16 verschillende ouderverenigingen TEVREDENHEID? Gemiddelde van de

Nadere informatie

TALENSENSIBILISERING. Zegt een Poolse koe ook boe? Karen Torfs 28 april 2016

TALENSENSIBILISERING. Zegt een Poolse koe ook boe? Karen Torfs 28 april 2016 Welkom! WELKOM in de sessie Talensensibilisering! 1. Kies -los van je schoolgenoten- een tafel uit om aan te gaan zitten. 2. Stel jezelf/je school voor aan je tafelgenoten. 1 TALENSENSIBILISERING Zegt

Nadere informatie

Waarom? Doel. Verloop 26/02/2015. Talensensibilisering in de kleuterklas TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS

Waarom? Doel. Verloop 26/02/2015. Talensensibilisering in de kleuterklas TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS TALENSENSIBILISERING IN DE KLEUTERKLAS Begeleidingsprogramma voor kleuterleerkrachten en ouders van meertalige kinderen Ellen Vandewalle 26-02-2015 http://www.tolkinfo.nl/tolk2.php Waarom? Waarom? Doel

Nadere informatie

Meertaligheid in een monoculturele schoolcontext Oprit 14 naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen

Meertaligheid in een monoculturele schoolcontext Oprit 14 naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen Meertaligheid in een monoculturele schoolcontext Oprit 14 naar een schooltraject zonder snelheidsbeperkingen Loes Vandenbroucke & Noël Clycq Oprit 14 onderzoek Doel: Verklaren van (problematische) schoolloopbanen

Nadere informatie

Module 4 Thema 2 Meertaligheid

Module 4 Thema 2 Meertaligheid Module 4 Thema 2 Meertaligheid Meertaligheid: een mythe In welke mate zijn de volgende talen maatschappelijk nuttig (0-10)? Meertaligheid: een mythe Bias wat betreft Europese talen. Bias naar SN Standaard

Nadere informatie

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin VLOR studiedag 3 februari 2012 Taal = hot item Arme peuters ook taalarm (16/03/2009) Steeds minder baby s met Nederlands als thuistaal geboren (4/12/2010)

Nadere informatie

Omgaan met. meer- en anderstaligheid. op school

Omgaan met. meer- en anderstaligheid. op school Omgaan met meer- en anderstaligheid op school Omgaan met meer- en anderstaligheid op school 1 Basisvoorwaarden Een school die goed weet om te gaan met meer-/anderstaligheid neemt een open houding aan tegenover

Nadere informatie

22-11- 2013. ! verwelkoming. ! voorstellen zorgteam: specifieke functie. ! schoolprioriteiten 2013-2014

22-11- 2013. ! verwelkoming. ! voorstellen zorgteam: specifieke functie. ! schoolprioriteiten 2013-2014 ! verwelkoming! voorstellen zorgteam: specifieke functie! schoolprioriteiten 2013-2014! theoretische fundering: overheidsvisie/ opdracht voor Vlaamse scholen! vernieuwde schoolvisie, afspraken + stimuli!

Nadere informatie

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN PROFESSIONALITEIT Ortho Consult Congres voor elke mentor - december 2016 - Anneke Blaauwendraad RECHTSTREEKS AANSPREKEN Wat is je doel? Belangstelling

Nadere informatie

Visietekst taalbeleid in de stedelijke basisscholen in Aalst

Visietekst taalbeleid in de stedelijke basisscholen in Aalst Visietekst taalbeleid in de stedelijke basisscholen in Aalst Inleiding Aalst ondergaat door zijn centrale ligging de laatste jaren meer en meer de invloed van migratie, onder meer uit de regio Brussel.

Nadere informatie

Basisschool Sint-Camillus

Basisschool Sint-Camillus Basisschool Sint-Camillus Differentiëren en talentgericht werken Ilse Martens Marijke Janssens Jordy Van Der Heyden Context wijkschool (+/- 40 kleuters) hoofdschool (+/- 70 kleuters + 100 lln lager) rand

Nadere informatie

De plaats van thuistalen

De plaats van thuistalen De plaats van thuistalen en andere taalvarianten in de klas en op onze school Kinderen leren het best in de taal waarmee ze opstaan en gaan slapen. Met andere woorden: in hun thuistaal/moedertaal. Dit

Nadere informatie

HELENA VAN NUFFEL, LIES HOUBEN, KOEN VAN GORP & KRIS VAN DEN BRANDEN, CENTRUM VOOR TAAL EN ONDERWIJS, KU LEUVEN MAART 2014

HELENA VAN NUFFEL, LIES HOUBEN, KOEN VAN GORP & KRIS VAN DEN BRANDEN, CENTRUM VOOR TAAL EN ONDERWIJS, KU LEUVEN MAART 2014 HET KNISPERBOEKJE HEEFT HIJ HELEMAAL VERSLETEN BEREIK EN IMPACT VAN HET PROJECT BOEKBABY S BIJ OUDERS. SAMENVATTING 1. Waarom dit onderzoek? Achtergrond HELENA VAN NUFFEL, LIES HOUBEN, KOEN VAN GORP &

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Discha een meisje uit India

Discha een meisje uit India Achtergrondinformatie bij de korte klasgesprekken Voor de leerkracht 3 de graad lager onderwijs Discha een meisje uit India Wat herken je in de film of op de foto s? Wat is er anders in de klas van Disha?

Nadere informatie

Taalstimulering voor kinderen en volwassenen. Taal en taalbeleid 3 februari 2014

Taalstimulering voor kinderen en volwassenen. Taal en taalbeleid 3 februari 2014 Taalstimulering voor kinderen en volwassenen Taal en taalbeleid 3 februari 2014 Enkele stellingen Taalontwikkeling 1. Voortalige fase: van 0 tot 1 jaar 2. Vroegtalige fase: van 1 tot 2,5 jaar Eentalige

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015

Dag van het kleuteronderwijs PN277BA/1415 Maandag 9 maart 2015 Vormingsinitiatief voor de kleuterleid(st)ers van de 2de en 3de kleuterklas. Een organisatie van PEDIC in samenwerking met de diocesane pedagogische begeleidingsdienst Gent. Illustratie: www.hildeschuurmans.be

Nadere informatie

Talentenonline is een leerplatform (databank) met digitale instructiefilmpjes, educatieve

Talentenonline is een leerplatform (databank) met digitale instructiefilmpjes, educatieve Concept: Vanessa Janssens Uitwerking: Gemeentelijke basisschool Henri D Haese, Gentbrugge Mister box vzw Pedagogische Begeleidingsdienst Stad Gent Lancering : Dinsdag 6 maart 2012 Doel van het project

Nadere informatie

Kleine Ezel. Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2

Kleine Ezel. Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2 Kleine Ezel Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2 Colofon Cubiss Tilburg, 2009 Samenstelling: Marion Bolte, Cubiss J:\klantenservice\Rode Draad\handleiding bibliothecaris\kleine Ezel groep 1-2 bibl.290609

Nadere informatie

Voorstellen voor de geplande Talennota van de Vlaamse minister van Onderwijs

Voorstellen voor de geplande Talennota van de Vlaamse minister van Onderwijs Voorstellen voor de geplande Talennota van de Vlaamse minister van Onderwijs Januari 2011 1. Inleiding De voorbije jaren hebben de verschillende Vlaamse ministers van Onderwijs veel inspanningen gedaan

Nadere informatie

Meertaligheid is een troef, geen handicap

Meertaligheid is een troef, geen handicap Jonas Roosens talenbeleid Door Annelies Vaneechoutte Meertaligheid is een troef, geen handicap Thuistaal toelaten op school maakt leerlingen taalvaardiger, zegt onderzoeker Kris Van den Branden Ook het

Nadere informatie

Kinderen Ontwikkelen en Leren 201-2012. Bijeenkomst 11: ontwikkeling

Kinderen Ontwikkelen en Leren 201-2012. Bijeenkomst 11: ontwikkeling Kinderen Ontwikkelen en Leren 201-2012 Bijeenkomst 11: ontwikkeling Terugblik bijeenkomst 10 Presentatie ontwikkelingsgebieden Indeling ontwikkelingsgebieden Casus: stel je probleemverklaring op. Bijeenkomst

Nadere informatie

OVER TAALVERWERVING, MEERTALIGHEID EN TAALSTIMULERING BIJ JONGE KINDEREN. Koen Van Gorp Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven

OVER TAALVERWERVING, MEERTALIGHEID EN TAALSTIMULERING BIJ JONGE KINDEREN. Koen Van Gorp Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven OVER TAALVERWERVING, MEERTALIGHEID EN TAALSTIMULERING BIJ JONGE KINDEREN Koen Van Gorp Centrum voor Taal en Onderwijs KU Leuven Hoezo? Taalstimulering is 'hot' Feiten, conclusies, inzichten, misverstanden,

Nadere informatie

Onze vraag: CD&V antwoordde ons:

Onze vraag: CD&V antwoordde ons: Onze vraag: In het onderwijs wordt een integraal taalbeleid ondersteund en gestimuleerd. Hierbij is aandacht voor het inbrengen van NT2-expertise in taalhandboeken en voor begeleiding voor scholen in het

Nadere informatie

Doorkleuteren of overvaren?

Doorkleuteren of overvaren? Doorkleuteren of overvaren? Effecten van zittenblijven in de derde kleuterklas Machteld Vandecandelaere Centrum voor onderwijseffectiviteit en evaluatie KU Leuven Achtergrond Zittenblijven in het Vlaams

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

KIJKWIJZER: THUISTAAL IN DE BUITENSCHOOLSE KINDEROPVANG

KIJKWIJZER: THUISTAAL IN DE BUITENSCHOOLSE KINDEROPVANG KIJKWIJZER: THUISTAAL IN DE BUITENSCHOOLSE KINDEROPVANG AANPAKFACTOR IN DE OPVANG Specificaties Specifiek toegespitst op thuistaal/thuiscultuur Aanbod / Een rijke omgeving Infrastructuur Poppen-, lees-,

Nadere informatie

Ontluikend leren. Een brochure voor ouders van kleuters

Ontluikend leren. Een brochure voor ouders van kleuters Ontluikend leren Een brochure voor ouders van kleuters Wat is ontluikend leren? Met het 1ste leerjaar in het vooruitzicht wordt van elk kind een bepaald niveau van rijpheid verwacht. Doorgaans bezit het

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 VIDEO/FILM Maak een video over jouw buren of buurt over de tijd van ongeveer 1930-1935. Enkele ideeën: Interview met buurtbewoner Misschien wonen er nog wel mensen in jouw buurt die je kunt interviewen

Nadere informatie

KIJKWIJZER: THUISTAAL IN EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING. Kleuterklas

KIJKWIJZER: THUISTAAL IN EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING. Kleuterklas KIJKWIJZER: THUISTAAL IN EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING Kleuterklas Naar: Bultynck, K., Sierens, S., Slembrouck, S., Van Avermaet, P. & M. Verhelst (2008), Vooronderzoek m.b.t. de plaats van de thuistalen

Nadere informatie

Resultaten van de interdiocesane proeven. Schooljaar 2005-2006. Ges. Vrije Basisschool (Gemengd) Wezenstraat 8. 9090 Melle

Resultaten van de interdiocesane proeven. Schooljaar 2005-2006. Ges. Vrije Basisschool (Gemengd) Wezenstraat 8. 9090 Melle Resultaten van de interdiocesane proeven Schooljaar 2005-2006 Ges. Vrije Basisschool (Gemengd) Wezenstraat 8 9090 Melle 1 INHOUD Bijlage : vragen Interdiocesane proeven Inleiding 3 4 Schoolresultaten Nederlands

Nadere informatie

Help! Mijn leerling wordt gepest!

Help! Mijn leerling wordt gepest! Eeckhoutcentrum Wat wil je weten? 1 1. Inleiding 2. Feiten 3. Definitie pesten 4. Pesten voorkomen 5. Kenmerken van pesten. De actoren. Oplossingsgericht en No Blame. Waarom werkt het 1 1 1 op middelbaar

Nadere informatie

SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING

SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING We meten op onze school twee keer per jaar het sociaal-emotionele functioneren van onze leerlingen mee. Dat doen we met VISEON van Cito. Viseon staat voor Volg Instrument

Nadere informatie

TAALSTIMULERING EN MEERTALIGHEID: HET WAARDEREN EN ONTWIKKELEN VAN ALLE TAALCOMPETENTIES BIJ JONGE KINDEREN

TAALSTIMULERING EN MEERTALIGHEID: HET WAARDEREN EN ONTWIKKELEN VAN ALLE TAALCOMPETENTIES BIJ JONGE KINDEREN TAALSTIMULERING EN MEERTALIGHEID: HET WAARDEREN EN ONTWIKKELEN VAN ALLE TAALCOMPETENTIES BIJ JONGE KINDEREN Koen Van Gorp Centrum voor Taal en Onderwijs, KU Leuven Kleine kinderen, grote kansen, 29.11.2013

Nadere informatie

Burger aan het stuur: Hoe kunnen we dit realiseren?

Burger aan het stuur: Hoe kunnen we dit realiseren? Burger aan het stuur: Hoe kunnen we dit realiseren? SION Conferentie 24 april 2015 Erwin Bomas (Kennisnet) en Gerald Groot Roessink (DUO) Stelling De huidige manier waarop we met privacy omgaan is op

Nadere informatie

AABOD VORMING

AABOD VORMING NIEUWE SESSIES muzische vorming frans zorg ict AABOD VORMING 2009-2010 NIEUW AANBOD BASISSCHOOL!! CREATIEVE MUZISCHE VORMING!!! WIJ SPREKEN FRANS!!!! WERKEN MET FRANSE VERTELBOEKEN!! CREATIVITEIT IN FORMEEL!

Nadere informatie

Engels als Aanvullende Taal

Engels als Aanvullende Taal International School of Amsterdam Engels als Aanvullende Taal Richtlijnen voor Ouders English as an Additional Language (EAL) Dutch Het doel van het EAL programma is om kinderen zelfstandig en zelfverzekerd

Nadere informatie

Twee of meer talen. Kunnen we er mee omgaan? Prof.dr. Sieneke Goorhuis-Brouwer KNO/CSK 1 04-12-12

Twee of meer talen. Kunnen we er mee omgaan? Prof.dr. Sieneke Goorhuis-Brouwer KNO/CSK 1 04-12-12 Twee of meer talen Kunnen we er mee omgaan? Prof.dr. Sieneke Goorhuis-Brouwer 1 Toename twee- of meertaligheid Positieve ontwikkelingen: Scholing, handel, gemengde huwelijken Negatieve ontwikkelingen:

Nadere informatie

De angst voor de meertalige homo sapiens

De angst voor de meertalige homo sapiens Gent, 25/02/2011 De angst voor de meertalige homo sapiens Piet Van Avermaet Universiteit Gent Sint-Pietersnieuwstraat 49 9000 Gent Integratie/inburgering en meertaligheid Onderwijs en meertaligheid Integratie/inburgering

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

bewegingsonderwijs Kennisbasis bewegingsonderwijs op de Pabo

bewegingsonderwijs Kennisbasis bewegingsonderwijs op de Pabo bewegingsonderwijs Belang van het vak Het bewegingsonderwijs aan de Pabo is exclusief gericht op de bevoegdheid voor groep 1 en 2, voorts op bewegen in brede context: bewegingsactiviteiten die op de basisschool

Nadere informatie

Informatieavond voor ouders TOUCHING CHILD CARE. Onderlinge Kindermassage in de Klas. geraakt door het kind

Informatieavond voor ouders TOUCHING CHILD CARE. Onderlinge Kindermassage in de Klas. geraakt door het kind Informatieavond voor ouders geraakt door het kind TOUCHING CHILD CARE Onderlinge Kindermassage in de Klas 1 Programma informatieavond Opening en voorstellen Theorie van de fysiologie Pedagogische toepassing

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

Symposium Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken. Houten, 3 april 2013

Symposium Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken. Houten, 3 april 2013 Symposium Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken Houten, 3 april 2013 Even voorstellen: W.M.C.vanderWesten@hhs.nl Voorzitter Nederlands / Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs Bestuurslid

Nadere informatie

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School

Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Inspiratiedag Brede School 29 april 2014 Bronks Talenkennis versterken van kinderen en jongeren in de Brede School Piet Van Avermaet Inhoud Voorstelling SDL Kennismaking Stellingen Taal, taal leren, talige

Nadere informatie

Samen werken, samen ontwikkelen

Samen werken, samen ontwikkelen Samen werken, samen ontwikkelen Strategisch beleid ROOBOL 2015-2019 Willem Wouda/ Reiny Kas Siderius SAMENVATTING Het strategisch beleidsplan 2015-2019 bevat de missie en visie van Stichting ROOBOL. De

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid: blanco codeerschema

Ouderbetrokkenheid: blanco codeerschema Ouderbetrokkenheid: blanco codeerschema Groepsnummer ( ) Interviewnummer ( ) Inleiding (1) NAAM ( ) naam kind (2) A_KIND ( ) aantal kinderen (0-9) (3) A_RIJ ( ) nummer in de rij (0-9) (4) LRJAAR ( ) leerjaar

Nadere informatie

Kan een kind meer talen

Kan een kind meer talen Kan een kind meer talen...ook als het een auditieve of co Meertaligheid is geen oorzaak van taalstoornissen de één is er beter in dan de ander dat geldt ook voor kinderen met een zintuiglijke, communicatieve,

Nadere informatie

DE TALENTENARCHIPEL. Basisschool Pastoor Dergent /NIX ism CEGO

DE TALENTENARCHIPEL. Basisschool Pastoor Dergent /NIX ism CEGO DE TALENTENARCHIPEL Basisschool Pastoor Dergent /NIX ism CEGO Toelichting voor de ouders bij de verschillende eilanden. Muziekeiland Genieten van muziek en manieren zoeken om zelf muziek te maken, om te

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Pesten en plagen. 3 Aanpak van de school. 3.1 Preventieve maatregelen

1 Inleiding. 2 Pesten en plagen. 3 Aanpak van de school. 3.1 Preventieve maatregelen 1 Inleiding Pesten is een veelvoorkomend gedrag bij kinderen. Omdat wij het belangrijk vinden dat iedereen zich goed voelt op onze school, willen we het pesten preventief en concreet aanpakken. Daarom

Nadere informatie

Aandacht voor kinderen van een andere origine en kinderen in armoede bij Jespo vzw

Aandacht voor kinderen van een andere origine en kinderen in armoede bij Jespo vzw Aandacht voor kinderen van een andere origine en kinderen in armoede bij Jespo vzw De achtergrond Jespo vzw organiseert voor de Antwerpse jeugd een naschools, kindgericht omnisport-activiteitenaanbod.

Nadere informatie

Protocol doubleren en versnellen

Protocol doubleren en versnellen Protocol doubleren en versnellen Omnis school T Opstapje Van Tilburghstraat 41 4438 AJ Driewegen tel: +31 - (0)113-653010 e-mail: tel. directeur S. Meulblok : 06-10730662 Vooraf In de wet op het onderwijstoezicht

Nadere informatie

Hoe maak ik mijn kind weerbaar? Saskia de Ridder, MSc Kinder-& Jeugdpsycholoog

Hoe maak ik mijn kind weerbaar? Saskia de Ridder, MSc Kinder-& Jeugdpsycholoog Hoe maak ik mijn kind weerbaar? Saskia de Ridder, MSc Kinder-& Jeugdpsycholoog 1 Vragen Wie vindt dat zijn kind voldoende weerbaar is? Wie zou graag zien dat zijn kind wat weerbaarder is? 2 Wat is weerbaar?

Nadere informatie

PISA IN FOCUS 3: DE ROL VAN DE OUDERS BIJ HET SCHOOLSE GEBEUREN VAN HUN KIND.

PISA IN FOCUS 3: DE ROL VAN DE OUDERS BIJ HET SCHOOLSE GEBEUREN VAN HUN KIND. PISA IN FOCUS 3: DE ROL VAN DE OUDERS BIJ HET SCHOOLSE GEBEUREN VAN HUN KIND. ANALYSES OP BASIS VAN DE RESULTATEN PISA212. INLEIDING In het PISA onderzoek van 212 nam Vlaanderen voor het eerst deel aan

Nadere informatie

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid!

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! www.airatschool.be www.mmk.be/onderwijs www.vlaamselogos.be www.zorg-en-gezondheid.be www.vigez.be Gezonde binnenlucht op school? Belang voor

Nadere informatie

Op stap naar Brede Scholen in Brussel

Op stap naar Brede Scholen in Brussel Brede school Buiten de lijntjes 1 Op stap naar Brede Scholen in Brussel Een kijkje achter de schermen 1 Brede Scholen in Brussel 28 erkende Brusselse Brede Scholen 2014 Bron: VGC algemene directie Onderwijs

Nadere informatie

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven

Een ruime invulling van EBP als opportuniteit. Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Een ruime invulling van EBP als opportuniteit Prof. dr. Koen Hermans Projectleider Armoede en Welzijn LUCAS / Onderzoeksgroep Sociaal Werk KU Leuven Evidence-based practice EBP: één van de belangrijkste

Nadere informatie

Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet!

Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet! Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet! Langdurig Zieke Leerlingen in reguliere onderwijs Hélène Sieljes ambulant begeleider Partner Passend Onderwijs Tarweweg 3 6534 AM Nijmegen tel. 024-3602873

Nadere informatie

OUDERPROGRAMMA VVE VERSTERKEN BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT BEN IK IN BEELD UITWERKING PER DOELSTELLING OUDERPROGRAMMA GROEP NUL

OUDERPROGRAMMA VVE VERSTERKEN BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT BEN IK IN BEELD UITWERKING PER DOELSTELLING OUDERPROGRAMMA GROEP NUL BESCHIKBAAR MATERIAAL VANUIT Ben ik in Beeld maakt gebruik het programma Puk en Ko thuis. Daarnaast zijn er aanvullingen beschikbaar: Het bronnenboek Ouderbetrokkenheid en een ouderwerkplan. Materiaal

Nadere informatie

Taalontwikkeling in een meertalige context

Taalontwikkeling in een meertalige context Taalontwikkeling in een meertalige context Informatiebrochure voor ouders Code maakt deel uit van de Groep Gezondheid & Welzijn van Lessius Proces van tweedetaalverwerving 1 Verantwoording Als expertisecentrum

Nadere informatie

Studiewijzer Diversiteit

Studiewijzer Diversiteit 1 Thomas More Kempen Studiewijzer Studiewijzer Diversiteit OPO-verantwoordelijke: Annelies Demessemaeker Docenten: Eline Bernaerts en Annelies Demessemaeker CAMPUS Vorselaar Domein Lerarenopleiding Bachelor

Nadere informatie

Meerwerf basisschool. De Dijk. www.meerwerf.nl. Sportief en ondernemend

Meerwerf basisschool. De Dijk. www.meerwerf.nl. Sportief en ondernemend Meerwerf basisschool De Dijk www.meerwerf.nl Sportief en ondernemend GGezond en een goede mentaliteit Op De Dijk vormen gedegen taal- en rekenonderwijs de basis in iedere klas. We maken elke dag tijd vrij

Nadere informatie

Naar een krachtige samenwerking tussen ouder en school

Naar een krachtige samenwerking tussen ouder en school Naar een krachtige samenwerking tussen ouder en school Een werkkader Inhoud Samenwerking tussen ouder en school... 2 Het concept ouderbetrokkenheid... 3 De dimensies van ouderbetrokkenheid... 3 Hoe krijg

Nadere informatie

Geletterde peuters en kleuters spelen met taal!

Geletterde peuters en kleuters spelen met taal! Geletterde peuters en kleuters spelen met taal! 17 november 2009 Daniëlle DANIELS Geletterde peuters en kleuters? Positief, veilig klasklimaat Betekenisvolle taken Ondersteuning door interactie (andere

Nadere informatie

ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS IN HET GEWOON VOTLIJDS SECUNDAIR ONDERWIJS

ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS IN HET GEWOON VOTLIJDS SECUNDAIR ONDERWIJS ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS IN HET GEWOON VOTLIJDS SECUNDAIR ONDERWIJS Stand van zaken: juni 2016 Agentschap voor Onderwijsdiensten METHODOLOGIE In het gewoon voltijds secundair onderwijs worden de anderstalige

Nadere informatie

EEN ANALYSE VAN DE TAALSITUATIE IN DE RAND ROND BRUSSEL OP BASIS VAN DE BRIO-TAALBAROMETER. Rudi Janssens

EEN ANALYSE VAN DE TAALSITUATIE IN DE RAND ROND BRUSSEL OP BASIS VAN DE BRIO-TAALBAROMETER. Rudi Janssens EEN ANALYSE VAN DE TAALSITUATIE IN DE RAND ROND BRUSSEL OP BASIS VAN DE BRIO-TAALBAROMETER Rudi Janssens 1. De Rand als onderzoeksobject 1.1. BRIO-onderzoek en de Vlaamse Rand 1993 Frans/Nederlandse codewisseling

Nadere informatie

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL BREDE MARIA SCHOOL REUSEL Pedagogisch beleid Brede Mariaschool Visie De Brede Mariaschool werkt vanuit een visie waarbij het welbevinden van de aan de Brede Mariaschool toevertrouwde kinderen centraal

Nadere informatie

ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS IN HET GEWOON VOLTIJDS SECUNDAIR ONDERWIJS

ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS IN HET GEWOON VOLTIJDS SECUNDAIR ONDERWIJS ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS IN HET GEWOON VOLTIJDS SECUNDAIR ONDERWIJS Stand van zaken: oktober 2016 Agentschap voor Onderwijsdiensten METHODOLOGIE In het gewoon voltijds secundair onderwijs worden de anderstalige

Nadere informatie

HOE DE COLLECTIEVE DOELMATIGHEIDSBELEVING VAN LERARENTEAMS WORDT BEÏNVLOED DOOR SOCIAALECONOMISCHE SCHOOLCOMPOSITIE

HOE DE COLLECTIEVE DOELMATIGHEIDSBELEVING VAN LERARENTEAMS WORDT BEÏNVLOED DOOR SOCIAALECONOMISCHE SCHOOLCOMPOSITIE HOE DE COLLECTIEVE DOELMATIGHEIDSBELEVING VAN LERARENTEAMS WORDT BEÏNVLOED DOOR SOCIAALECONOMISCHE SCHOOLCOMPOSITIE Een onderzoek naar de rol van organisatieproceskenmerken Barbara Belfi, Sarah Gielen,

Nadere informatie

ISBN 978-90-78688-03-7 Eerste druk, derde oplage

ISBN 978-90-78688-03-7 Eerste druk, derde oplage 2008 Leskist.nl, Noordhorn Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige

Nadere informatie

Om pestgedrag te voorkomen, kiest ons schoolteam ervoor om acties te ondernemen die ervoor zorgen dat pestgedrag weinig kans maakt.

Om pestgedrag te voorkomen, kiest ons schoolteam ervoor om acties te ondernemen die ervoor zorgen dat pestgedrag weinig kans maakt. Plagen is vooral een spel en het gebeurt vaak tussen vrienden. Het spel gaat om te kijken of je creatief kan reageren en dat waardeer je. Pesten is herhaaldelijk uitoefenen van lichamelijke en/of geestelijke

Nadere informatie

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013 PROJECTOPROEP Hoe omgaan met kinderarmoede op school? Toerusten van leerkrachten in het kleuteronderwijs om beter steun te verlenen aan kansarme kinderen Diego Cervo Pedagogisch ondersteuningsaanbod op

Nadere informatie

Mijn communicatie met leerkrachten

Mijn communicatie met leerkrachten Mijn communicatie met leerkrachten Ik durf of kan niets vragen aan leerkrachten. Ik stel vlot mijn vragen aan mijn leerkrachten. Ik slaag er niet in tot een opbouwend gesprek te komen met leerkrachten.

Nadere informatie

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK Wat is feedback? Alle informatie die ons gedrag stuurt in de richting van een bepaald doel is feedback (veel en dikwijls onbewust). Voor onderwijs:

Nadere informatie

TOELATING EN INSCHRIJVING

TOELATING EN INSCHRIJVING is een onderdeel van TOELATING EN INSCHRIJVING Naam Leerling:... Geboortedatum:... Datum aanmelding:... GEGEVENS NIEUWE LEERLING Geslacht Roepnaam Voornamen Voorletters Achternaam Adres Postcode, plaats

Nadere informatie

KIJKWIJZER: THUISTAAL IN EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING

KIJKWIJZER: THUISTAAL IN EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING KIJKWIJZER: THUISTAAL IN EEN KRACHTIGE LEEROMGEVING Lager onderwijs VEILIG KLASKLIMAAT Voorbeelden/specificaties Specifiek toegespitst op thuistaal/thuiscultuur Klasinrichting / Opstelling 1. Wat hangt

Nadere informatie

Analyse Mentaal Kapitaal. Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie

Analyse Mentaal Kapitaal. Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie Analyse Mentaal Kapitaal Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie De analyse die Better Minds at Work heeft gemaakt werd vertaald in een concreet actieplan.

Nadere informatie

onze school kijkt positief naar thuistalen Basisschool Sint-Salvator Gent

onze school kijkt positief naar thuistalen Basisschool Sint-Salvator Gent onze school kijkt positief naar thuistalen Basisschool Sint-Salvator Gent Onze school Wijk Sluizeken-Ham-Muide 368 kinderen 20 klassen Leerlingenkenmerken SES 74% in KO en 80% in LO heeft een moeder met

Nadere informatie

Pauline Schreuder. Sociale kennis, sociale rollen en sociale relaties. algemene pedagogiek, RuG. faculteit gedrags- en maatschappijwetenschappen

Pauline Schreuder. Sociale kennis, sociale rollen en sociale relaties. algemene pedagogiek, RuG. faculteit gedrags- en maatschappijwetenschappen Datum 26-01-2011 Sociale kennis, sociale rollen en sociale relaties Pauline Schreuder algemene pedagogiek, RuG Datum 26-01-2011 2 inleiding 1. sociale dimensie van opgroeien en opvoeden 2. kinderopvang

Nadere informatie

1 > Ouders en school Samen het beste halen uit ieder kind

1 > Ouders en school Samen het beste halen uit ieder kind 1 > Ouders en school Samen het beste halen uit ieder kind Samenwerking vormgeven Wanneer ouders en school samenwerken, voelt het kind zich prettiger en verbeteren zijn leerprestaties. Veel scholen zetten

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Inhoud 1. Inleiding 2. Onze visie 3. Doelstellingen 4. Pedagogische uitgangspunten voor het kind 5. Pedagogische uitgangspunten voor de groepsleiding

Nadere informatie

Een onderwijssociologische kijk. Paul Mahieu (UAntwerpen)

Een onderwijssociologische kijk. Paul Mahieu (UAntwerpen) Een onderwijssociologische kijk Paul Mahieu (UAntwerpen) Menu 3 functies van onderwijs 3 spanningsvelden 5 middelen (oriëntering, toelating, heroriëntering, evaluatie & valorisatie) 3 functies van onderwijs

Nadere informatie

Van klein naar groot Ingrid Bijker-Anemaat

Van klein naar groot Ingrid Bijker-Anemaat Van klein naar groot Ingrid Bijker-Anemaat In september 2013 ben ik gestart met de cursus MRT aan Hogeschool Windesheim in Zwolle. In het verdiepingstraject is daar ook een onderzoek aan verbonden. Tijdens

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan Gastouderopvang Leuk enzo!

Pedagogisch werkplan Gastouderopvang Leuk enzo! Pedagogisch werkplan Gastouderopvang Leuk enzo! In het pedagogisch werkplan komt tot uitdrukking hoe ik met de kinderen omga en waarom ik dat zo doe. Als christelijke gastouder draag ik ook christelijke

Nadere informatie

Protocol doubleren en versnellen

Protocol doubleren en versnellen CBS Merula email: info@merula.nl, website: www.merula.nl Bloemendaele 4, 3218 XA Heenvliet tel.: 0181-662551 fax.: 0181-665617 Protocol doubleren en versnellen CBS Merula is één van de scholen van www.vcodekring.nl

Nadere informatie

Beschrijving van de leerlijn diversiteit doorheen het opleidingsprogramma Arteveldehogeschool

Beschrijving van de leerlijn diversiteit doorheen het opleidingsprogramma Arteveldehogeschool Beschrijving van de leerlijn diversiteit doorheen het opleidingsprogramma Arteveldehogeschool De leerlijn diversiteit zit verweven doorheen het opleidingsprogramma van de opleiding Bachelor in het onderwijs:

Nadere informatie

Schoolcode voor Mol. Elk kind heeft recht op onderwijs. Ondanks de vele inspanningen blijft de kloof tussen de school en kansarme gezinnen groot.

Schoolcode voor Mol. Elk kind heeft recht op onderwijs. Ondanks de vele inspanningen blijft de kloof tussen de school en kansarme gezinnen groot. Schoolcode voor Mol Voorwoord Elk kind heeft recht op onderwijs. Ondanks de vele inspanningen blijft de kloof tussen de school en kansarme gezinnen groot. OCMW Mol tracht de belangen van zijn cliënten

Nadere informatie

Cursusspel. GGNet Communicatie

Cursusspel. GGNet Communicatie Cursusspel Bij GGNet worden verschillende dingen (activiteiten) gedaan om mensen te helpen. Bepaalde therapieën (zo word het wel genoemd om je ergens mee te leren omgaan) of cursussen. Denk aan muziektherapie,

Nadere informatie

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs

LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS. ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs LOPKE OVERZICHT ALGEMENE FICHES, VERHALEN EN ACTIVITEITENFICHES DERDE KLEUTERKLAS ECEGO-Expertisecentrum voor Ervaringsgericht Onderwijs Overzicht algemene fiches Lopke 3 de kleuterklas: algemene fiche

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

Autismespectrumstoornis?

Autismespectrumstoornis? GON? Wat is dat? Het geïntegreerd onderwijs (GON) is bedoeld om kinderen met een handicap, leermoeilijkheden en/of opvoedingsmoeilijkheden les te laten volgen in het gewone onderwijs. De leerling krijgt

Nadere informatie