werkdocument ,- rijkswaterstaat private financiering van publieke werken; enkele nederlandse ervaringen door j. nicolai directie flevoland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "werkdocument -- ----,- rijkswaterstaat private financiering van publieke werken; enkele nederlandse ervaringen door j. nicolai directie flevoland"

Transcriptie

1 rn~nlsterle van verkeer en waterstaat rijkswaterstaat directie flevoland ,- werkdocument private financiering van publieke werken; enkele nederlandse ervaringen door j. nicolai

2 ministerie van verkeer en waterstaat rijkswaterstaat directie flevoland werkdocument private financiering van publieke werken; enkele nederlandse ervaringen door j. nicolai werkdocumenten zijn als regel eerste versies van te schrijven rapporten (uitiypen geschreven tekst) en daardoor uitsluitend bestemd voor intern gebruik; de verantwoordelijkheid voor de tekst berust bij de auteur. smedinghuis zuidemagenplein 2 tei. (03200) telex teletax (03200) 34300

3 ABSTRACT Ten behoeve van een internationaal congres, waar onder andere het thema "private financiering van wegen" aan de orde komt, zijn de ervaringen beschreven met private financiering van dri'e publieke werken in Nederland. Het betreft een brug, de winning van land uit water en de inrichting daarvan, en de mate waarin her rijk het zakelijk recht op landbouwgrond overdraagt aan anderen. De beschrijving levert twaalf conclusies; de conclusies negen stellingen over private financiering van publieke werken.

4 1. Inleiding 2. De Waalbrug bij Tie1 3. Droogrnakerij en 1,. De overdracht van zakelijk recht 5. Stellingen 6. Samenvatting 7. Literatuur.

5 1. INLEIDING De Association Internationale Permanente des Congres de la Route (Permanent International ~ssociation of Road Congresses) heeft onder andere een werkgroep "Private financiering van wegen". De werkgroep is bezig met een rapport dat tijdens het 19e Wereld- wegen-congres in september 1991 besproken zal worden. Voor dat rapport zijn de ervaringen beschreven met private financiering van drie publieke werken in Nederland. Zij zijn vermeld in dit werkdocument. Met opzet is zojuist de term "publieke werken" gebruikt, niet "wegen": van de drie werken die besproken worden, heeft slecht een betrekking op een weg; her betreft een brug. Het tweede werk betreft de winning van land uit water en de inrichting daarvan, het derde behandelt de mate waarin het rijk het zakelijk recht op landbouwgrond overdraagt aan anderen. Elk levert ervaringen die bij private financiering van wegen gebruikt kunnen worden. Nederland heeft een eeuwenlange ervaring met private financiering van openbare wegen. De kosten van onderhoud en verbetering van bestaande of van aanleg van nieuwe wegen werden betaald door to1 te heffen. Nadat men, in het midden van de vorige eeuw, heffingen voor het gebruik van publieke werken in het algemeen als belastingen ging zien, werd tolheffing snel minder populair. In 1899 werden alle rechten die de Staat hie voor het gebruik van wegen, kanalen, havens, sluizen en bruggen bij wet afgeschaft. Sinds 1930 is tolheffing verboden, tenzij bij een latere wet toestemming is gegeven, of als de weg niet openbaar is. Daarna is ervaring opgedaan met een privaat gefinancierd wegproject, de Waalbrug bij Tiel. Nederland heeft ook lang ervaring met private financiering van droogmakerijen en de inrichting daarvan. Werd enkele eeuwen geleden het winnen en inrichten van land steeds overgelaten aan particulier initiatief, sinds het midden van de vorige eeuw gebeurt dat voor een belangrijk dcel dan we1 helemaal in opdracht en voor rekening van de Staat. De beschrijving in dit

6 rapport is toegespitst op het Zuiderzeeproject, een project dat voorziet in de af sluiting, gedeeltelij ke drooglegging en inrichting van de vroegere Zuiderzee. Sinds enkele decennia heeft Nederland ook ervaring met private financiering via de overdracht van zakelijk recht. Alle grond die de Staat in eigendom heeft, kan zij zelf volledig exploiteren. Zij kan de exploitatie ook aan anderen overlaten, en daarbij de eigen- domsrechten geheel of voor een deel overdragen. Dat zakelijk recht bepaalt niet alleen voor een deel de jaarlijkse kosten van het gebruik van de grond (de "markt" beinvloedt die kosten natuurlijk ook), maar ook, wie eventuele bebouwing moet of kan financieren. Wanneer de Staat graag wil, dat elke gebruiker van grond zelf de bebouwing daarop financiert, zal zij voor de overdracht van zake- lijke rechten een vorm creeren die dat mogelijk maakt. De beschrij- ving in dit rapport is toegespitst op de landbouwgronden in de 1 IJsselmeerpolders. Daar is (bijna) alle grond in eigendom bij de Staat, en is uitgifte in pacht en in erfpacht "in". Op het ogenblik -januari is een privaat gefinancierde tun- nel -onder de Noord- in aanleg. Voor een tweede -de Wijkertunnel- zijn onlangs belangstellenden die de financiering willen verzorgen, opgeroepen om zich aan te melden. Met de, ook privaat te financieren, Westerschelde -0eververbinding is de besluitvorming ver gevorderd; op 1 maart a.s. stellen, althans dat is de bedoeling, Provinciale Staten het trace vast. Daarnaast heeft het rijk nog 3 privaat te financieren tunnels "op de rol" staan. De ervaringen bij a1 deze projecten zijn nog niet van dien aard, dat daarvoor apart gerapporteerd wordt. De beschrijving van de ervaringen en de dingen die zij ons leren leiden tot negen stellingen met betrekking tot private financiering van publieke werken. Zij zijn aan het eind van dit rapport geformuleerd.

7 2. DE WAALBRUG BIJ TIEL Sinds 1974 is bij Tie1 een brug over de Waal in gebruik; daarvoor was er een autoveer. De brug is ruim m lang. Het eerste initiatief voor een brug, van het gemeentebestuur van een aangren- zende gemeente, dateert van De motieven: (a) voor de ontwikkeling van Tie1 ( op 1 januari 1970 had de gemeente inwoners, op 1 januari 1990: ) als centrum van een gebied met verscheidene rivieren is een vaste oeververbinding een noodzaak; (b) door de groei van het verkeer te'water ging de oversteek steeds langer duren en werd zij gevaarlijker; (c) zelffinanciering was mogelijk: omdat voor het gebruik van het veer kosten berekend werden, was tolheffing bij de brug geen bezwaar. Overleg tussen de gemeente Tie1 en enkele instanties leidde, in 1965, tot-de instelling van een werkgroep. Deze publiceert een jaar later een rapport. De conclusie: een brug is gewenst voor het gebied, noodzakelijk in verband met het scheepvaartverkeer, en verkeerskundig en financieel mogelijk. Binnen 13 jaar kunnen de exploitatie-overschotten zover zijn opgelopen, dat de daaruit nog resterende 12 annu~teiten betaald kunnen worden (geldlening f 30 miljoen, rente 8%, looptijd 25 jaar). De uitgangspunten voor deze berekening: de gezamenlijke inkomsten van de veren in 1965, een toename van het verkeer met 10% per jaar en, bij de opening van de brug, een eenmalige toename van 50%. In 1966 publiceert het Rijk ook een structuurschema voor het hoofdwegennet met onder andere een noord-zuidverbinding waarin de brug past, en hebben de aangrenzende provincies belangstelling voor die verbinding; zij wordt "drie-bruggenweg" genoemd. De werkgroep wordt een Stichting- een stichting is een rechtspersoon-, met als doel: de bouw van een verkeersbrug over de Waal bij Tie1 bevorde- ren, uitvoeren, ende brug exploiteren. De Stichting noopt Gedeputeerde Staten van de provincie -het Rijk vindt de brug

8 voorlopig niet nodig- om een prioriteitenlijst van vaste oeververbindingen te maken. De brug bij Tie1 krijgt volgnummer 2. In 1968 scharen Provinciale Staten zich achter het bruggenrapport. De bouwkosten worden geraamd - f 30 A f 36 miljoen -; verkeersprognoses gemaakt tot motorvoertuigen per etmaal bij opening, vervolgens elk jaar 10% meer-; over het trace wordt gediscussieerd- G.S. nemen een besluit v66rdat men het op ambtelijk niveau eens is-; de Stichting neemt contact op met enkele aannemers, vraagt bij een bank offerte voor een geldlening (op basis van annulteit) van f 44 miljoen; de provincie geeft, in 1969, een kredietgarantie en koopt de grond; het Rijk geeft toestemming om een brug over de Waal te bouwen -de rivier is eigendom van het Rijk-, en keurt de kredietgarantie goed. Provinciale Staten uiten alom hun waardering voor de activiteiten vanuit Tiel. In 1970 begint de bouw, in 1974 wordt de brug in gebruik genomen, bijna een jaar later dan de bedoeling was. Het constructief ontwerp, een tuibrug met betonnen tuien -de eerste in de wereld-, was de oorzaak. Tijdens de bouw is de garantie met f 13 miljoen verhoogd. De investering bleek uiteindelijk ruim f 2 miljoen hoger dan de garantie. Ondertussen (in 1968) verdwijnt het trace van de drie-bruggenweg van het Rijkswegenplan, ebt bij de aangrenzende provincies de belangstelling voor die weg praktisch weg, en neemt, door de snelle ontwikkeling van de duwvaart, het goederenvervoer te water in gewicht toe, maar wordt het aantal schepen beduidend kleiner. In 1978 gaan er per etmaal gemiddeld voertuigen over de brug. Dat aantal is tot 1985 vrijwel gelijk gebleven; daarna groeide het met ongeveer 2% per jaar. De capaciteit is vele malen groter. Om de exploitatiekosten af te dekken betaalt de provincie van 1974 tot en met 1976 bijna f 7 miljoen. Vervolgens sticht zij een apart fonds en stort daarin f 20 miljoen; bovendien draagt zij van 1977 tot en met 2012 elk jaar structueel f 0.4 miljoen bij aan de brug. Toen in 1986 besloten werd om de steeds hogere toltarieven te bevriezen, is

9 daarvoor ruim f 7 miljoen uitgetrokken. De provinciale bijdrage kwam daarmee op f 48 miljoen. Uit de ervaringen met de brug bij Tie1 is het een en ander te leren. Hier wordt volstaan met enkele opmerkingen. (1) Tussen het eerste initiatief voor een groot project en de feitelijke totstandkoming liggen soms decennia. In die tijd kan de behoefte veranderen, maar ook de middelen of de mogelijkhe- den om het project te realiseren. Die veranderingen dient men continu scherp in de gaten te houden en, zo mogelijk, te vewerken. (2) Bij de voorbereiding heeft men alleen argumenten uit het rijks- beleid gebruikt die van pas kwamen, en niet gelet op beleid of ontwikkelingen die minder goed pasten, waaronder het feit dat het Rijk het betreffende gebied "open" wilde houden, of, anders gezegd, de groei van woon- en werkgelegenheid daar tot een minimum wilde beperken. (3) De prognose van het wegverkeer bleek achteraf te optimistisch, die van het scheepvaartverkeer te pessimistisch. (4) De brug kreeg ten onrechte een boven-regionaal karakter. (5) De provincie heeft kritische ambtelijke adviezen onvoldoende aandacht gegeven, zich teveel door derden onder druk laten zetten, en zich te terughoudend opgesteld. (6) Het rijk negeerde het plan voor de brug bij Tie1 en zorgde alleen voor de eigen belangen. (7) De situering van de brug, hemelsbreed gemeten 4 km van Tie1 en over de weg 8 km, had niet alleen tot gevolg dat het autoveer vervangen werd door een voetveer, maar remt ook het gebruik door de inwoners van Tie1 en omgeving. De hoge toltarieven zorgen voor een extra rem. Het lijkt er soms op, dat de brug de ontsluiting van het gebied niet verbetert, maar het isolement vergroot. In 1996 wordt de brug waarschijnlijk tolvrij; de extra bijdrage van ruim f 11 miljoen die daarvoor nodig is, is a1 gestort.

10 Is de brug bij Tie1 een mislukking? Misschien. Misschien ook niet. Het is immers mogelijk, dat we over enkele jaren van de bestuurders van gemeente en provincie van toen zeggen, dat zij een vooruitziende blik gehad hebben.

11 3. DROOGMAKERIJEN Sinds eeuwen wordt in Nederland land gewonnen op water. Eerst gebeurde dat om landbouwgrond te winnen, later, in het Zuiderzeeproject, ook voor andere doeleinden. Het vlakke land, het ondiepe water en de techniek maken het mogelijk, de kwaliteit van de grond en de kosten maken het financieel aantrekkelijk, landverlies maakt het noodzakelijk. Vanaf het jaar is circa ha land verloren gegaan en circa ha gewonnen. Vroeger werden meren droog gemaakt door ondernemers, op eigen risico; wij zouden ze projectontwikkelaar noemen. De financiering was geen probleem; voor de rijke kooplieden van Holland was een polder een gewild beleggingsobject. De overheid moedigde de projectontwikkelaars aan door hen octrooi te verlenen op de droogmaking, door tijdens de droogmaking vrijstelling te verlenen van bepaalde belastingen, door na de droogmaking vrijstelling te verlenen van grondbelasting, en door, in onze begrippen, minder inkomstenbelasting te heffen. De uitvoering beperkte zich tot het letterlijk droogmaken van het gebied. Het in cultuur brengen en inrichten liet men over aan de mensen die zich daar vestigden. Ontwatering, rijping en inrichting duurden lang, vaak meerdere decennia. Het gezegde: "de eerste boer gaat dood, de tweede is in nood en pas de,derde heeft zijn brood" brengt dat tot uitdrukking. Nog in 1838 weigerde het parlement een wetsontwerp aan te nemen dat voorzag in de droogmaking en inrichting van het Haarlemmermeer. Het Rijk beperkte zich uiteindelijk tot droogmaking. Overigens gebeurde dat pas, nadat andere overheden het na 150 jaar studie en discussie niet eens konden worden over de manier waarop de voortdurende uitbreiding van dit meer tot stand

12 moest worden gebracht, en nadat het meer na een storm we1 erg dicht bij Amsterdam gekomen was. Verder uitstel was niet verantwoord.' Ook na de Haarlemmermeer bleef men het droogmaken van water primair een taak voor ondernemers vinden. Nog in 1849 verscheen een plan om de Zuiderzee, de Friese Wadden en de Waddenzee te bedijken en droog te maken. Het zou ha grond leveren voor f 326 miljoen, bijna f per ha. Veertig jaar later berekent Lely, de grondlegger van het Zuiderzee- of IJsselmeerproject, de kosten van afsluiting en droogmaking van 4 polders in de toenmalige Zuiderzee, inclusief het maken van een afsluitdijk, op f 190 miljoen. De polders zouden samen een oppervlakte krijgen van ha. Het leidt, als men het renteverlies meerekent. tot een kostprijs van f per ha verkoopbaar land. Om deze bedragen te kunnen plaatsen, worden drie andere feiten genoemd : (a) in een omstreeks 1610 drooggemaakte polder liepen de prijzen van de grond tussen 1780 en 1920 op van f per ha tot f per ha; (b) voor goede landbouwgrond wordt nu grif f ,- per ha betaald, voor bouwgrond f per m2 of f 1 miljoen per ha; (c) in 1890 was de koopkracht van de gulden bijna 17 maal groter dan nu. In 1918 besloot het Rijk, het Zuiderzeeproject uit te voeren. volgens de plannen van Lely. Het zou gebeuren voor rekening van het Rijk, en droogmaking bn ontwikkeling inhouden. De slechte ervaringen bij de "kolonisatie" van de Haarlemmermeer hebben bij die Tijdens een voordracht voor de SRO-werkgemeenschap ruimtelijke planning op 24 januari jl. gaf de historicus de heer drs. K. Jeurgens een andere interpretatie. Volgens hem past de droogmaking van het Haarlemmermeer gewoon in de traditie van droogmakerijen. Het feit, dat het meer onderdeel was van de waterlinie rond Amsterdam, hield de feitelijke droogmaking tegen. Pas toen koning Willem I na zijn aantreden in 1840 bepaalde dat de verdedigingslinies verbeterd en hersteld zouden worden, werd het mogelijk, de droogmaking 26 uit te voeren dat het meer droog gemaakt &n Amsterdam met water verdedigd kon worden. Een en ander is uitgewerkt in een nog te publiceren proefschrift.

13 principisle beslissing een belangrijke rol gespeeld. Bovendien speelde een zevental factoren mee: (a) sinds 1886 ijverde een vereniging, met provincies, gemeenten, waterschappen en.particulieren als lid, voor een onderzoek naar de mogelijkheden van droogmaking van Zuiderzee, Wadden en Lauwerszee; de eerder genoemde Lely maakte in 1891 voor deze vereniging 8 onderzoeksrapporten; (b) in 1892 sprak een staatscommissie, met Lely als voorzitter, zich uit voor uitvoering; (c) omstreeks 1900 ontstond een vereniging die uit industriele overwegingen droogmaking wenste; (d) de wet van 14 juli 1904 (Stb. 147) verplichtte elke particulier die land wilde winnen, vooraf toestemming te vragen aan de Staat; (c) in 1916 overstroomden grote oppervlakten land rondom de vroege- re Zuiderzee; (f) Lely was minister van Verkeer en Waterstaat; (g) het project "leefde" onder de bevolking: het uitschrijven van een lening van f 275 miljoen leverde f 410 miljoen aan in- schrijvingen op. (in guldens van 1991 zou dit f 2,l miljard, respectievelijk f 3.1 miljard geweest zijn)' De kosten van het project werden de eerste jaren voor een deel betaald door het Zuiderzeefonds, een speciaal voor dat doe1 opgericht fonds, voor het andere deel uit de "gewone'dienst" van de rijksbegroting. Het Zuiderzeefonds werd op drie manieren gevoed. Vooreerst kreeg het de eerste 14 jaar elk jaar f 2 miljoen van de Staat om de rente van de kapitaal-uitgaven te kunnen betalen; na Hoewel een van de bronnen dit als feit noemt, bleek, dat deze lening bij geen van de instanties die daarvoor in aanmerking komen, geregistreerd is: noch de boeken van de Dienst der Domeinen van het Ministerie van Financien, noch die van het Agentschap en directie van de Grootboeken der Nationale Schuld van dat ministerie, noch die van de Effectenbeurs, die van de directie van de Wieringermeer en de Dienst der Zuiderzeewerken (thans Rijkswaterstaat, directie Flevoland), en die van de Stichting voor het Bevolkingsonderzoek in de drooggelegde Zuiderzeepolders bevatten ook maar enige informatie. Dat maakt de kans dat het feit "waar" is, gering.

14 een periode van 15 jaar zouden pacht- en verkoopprijzen die rol overnemen. In de tweede plaats brachten niet-gebruikte kapitaalvoorschotten van het rijk rente op, en dus inkomsten, en in de derde plaats leverde het project zelf inkomsten, uit huren, pachten, en dergelijke. Om in de eerste polder van het project landarbeiders- en middenstandswoningen te kunnen bouwen, is, in 1931, een stichting opgericht. Die stichting kon bouwgrond pachten, woningen bouwen, en vervolgens die woningen exploiteren. De Stichting leende het geld van het Zuiderzeefonds. Het was mogelijk, bij de huur een annulteitenlening in te bouwen, waardoor de huurder na 40 jaar eigenaar werd. In 1948 is die regeling opgeheven. Daarna kwamen de bouwkosten ten laste van de rijksbegroting, totdat, in het begin van de jaren 1970, die lasten te hoog geacht werden. De oorzaak: het aantal woningen dat in Lelystad, een van de twee groeikernen die het Zuiderzeeproject moet bevatten, gebouwd wordt; de oorspronkelijke plannen voorzien daarin niet. Het -financi&le- probleem wordt op twee manieren opgelost; "pacht" en 'erfpacht" leveren ook een bijdrage, maar daarover volgt straks meer. In 1974 wordt de Stichting Woningbouw Lelystad opgericht; via enkele personen is de (rijks-)organhatie die Lelystad ontwikkelt, aanwezig in het bestuur van de Stichting. De stichting kan, onder garantie van de rijksoverheid, geld lenen op de kapitaalmarkt. Zodra de Stichting voldoende woningen bezit (minstens enkele duizenden stuks) wordt zij een "normale" woningbouwereniging. In de jaren daarna is ook voor twee andere woonplaatsen zo'n stichting opgericht. In de tweede plaats wordt aan instellingen of bedrijven die woningen willen gaan bouwen voor verhuur of verkoop, de grond "gedeeltelijk bouwrijp" verkocht. Het houdt in, dat de koper het openbaar gebied inricht -de wegen aanlegt en de beplanting aanbrengtvolgens ontwerp van de verkoper; in ruil daarvoor worden de kosten

15 van die inrichting in mindering gebracht op de koopprijs van de bouwgrond. Bij het Zuiderzeeproject is het rijk als regel verantwoordelijk voor droogmaking en inrichting. Wanneer die inrichting "rond" is, trekt het rijk zich terug en nemen gemeente, provincie en waterschap het beheer over. In Lelystad en Almere gebeurde dat eerder. samen met de ontwikkelingstaak. In Lelystad ligt de woningbouw thans praktisch stil, in Almere gaat zij onverminderd door. Ten slotte wordt vermeld, dat Ben polder van het Zuiderzeeproject nog niet is gemaakt; deze zou ongeveer ha groot worden. Enkele jaren geleden is voor een gebied van circa ha een plan gemaakt dat met private financiering te realiseren is. Omdat de kwaliteit daarvan onvoldoende geacht wordt, zal het voorlopig een plan blijven. Wat zegt dit alles? Dit: (1) Grote publieke werken worden bij voorkeur in deelprojecten uitgevoerd. Dat maakt het tussentijds aanpassen van behoefte, inzichten en middelen mogelijk. (2) Publieke werken waarvan de uitvoering meerdere j aren duurt (minstens 5 a 10 jaar), zijn ongeschikt voor private financie- ring: algemeen belang en privaat (dee1)belang sporen onvoldoende. (3) Een ontwikkelingsproject wordt bij voorkeur toegewezen aan een overheid waar de investering een minimaal beslag legt op de begroting. Een voorbeeld: het IJsselmeerproject heeft hooguit 4% van de rijksbegroting gevraagd, en de laatste 20 jaar niet meer dan 0.6%. (4) Wanneer een overheid private financiering aantrekt voor een publiek werk, is het gewenst, c.q. noodzakelijk, dat zij in beginsel onder alle omstandigheden in het contract kan "inbre- ken". Of moet dit "uitbreken" genoemd worden?

16 (5) Bij private financiering van publieke werken kunnen de investe- ringen of kosten vergoed worden door die kosten in mindering te brengen op de koopprijs van de grond.

17 4. DE OVERDRACHT VAN ZAKELIJK RECHT Wat kan een overheid het beste doen met de gronden die zij droog legt voor landbouw en andere doeleinden? Zelf exploiteren? Verkopen? In erfpacht uitgeven? Of in tijdpacht? Elke vorm van exploitatie of overdracht van rechten heeft zijn eigen kenmerken. In het eerste geval komen er staatsbedrijven; de winst gaat dan volledig naar de Staat. Bij "pacht" krijgt iemand grond en gebouwen in gebruik, en betaalt daarvoor elk jaar een rente. Bij "tijdpacht" wordt de overeenkomst voor een bepaalde periode gesloten; in de IJsselmeerpolders is dat 12 jaar, met verlengingen van 6 jaar. De overeenkomst eindigt daarna op verzoek van de pachter, of wanneer deze overlijdt. 'Erfpacht" is een pachtvorm waarbij de duur van de overeenkomst niet-aan het leven van de pachter verbonden is; erfpacht was in de IJsselmeerpolders tot en met 1971 "altijddurend"; vanaf 1972 is de termijn terug gebracht op 40 jaar. Pachter en erfpachter betalen dezelfde pachtprijs of canon. De wet geeft voor de canon van cultuurgrond maxima. Die maxima hangen samen met interne en externe produktie-omstandigheden, niet met, bijvoorbeeld, de produktie of de waarde van de grond. De canon kan eenmaal per 3 jaar worden herzien. "Eigendom " is het recht, iets zijn eigen te noemen; het is het meest volledige recht dat een persoon op een zaak kan hebben. Eigenaar en erfpachter van grond hebben het recht, daarop een gebouw te stichten, een pachter heeft dat recht niet. Wat kan de overheid het beste doen met de landbouwgronden die zij drooglegt? A1 in 1924 gaf een staatscommissie voor de IJsselmeerpolders een antwoord op deze vraag: verkoop 1/3 van de voor landbouw bestemde grond, gee 1/3 in erfpacht en 1/3 in tijdpacht, en experimenteer op bescheiden schaal met overheidsexploitatie. Zes jaar later zegt een andere commissie: hou 25% van de oppervlakte in staatsexploitatie en gee het andere uit in altijd durende erfpacht. Weer drie jaar later zegt een derde commissie, voor de eerste polder van het

18 project: reserveer 15% van de oppervlakte voor staatsexploitatie, en bestem voor de andere voor landbouw te gebruiken grond gelijke oppervlakten voor eigendom, erfpacht en tijdpacht. Ondertussen wordt, omdat openbaar bestuur nog ontbreekt, de bouwgrond in de dorpen alleen in erfpacht uitgegeven. Doe1 is, via privaatrecht de nodige eenheid in de bebouwing te verkrijgen. Later kan de grond gekocht worden. Wanneer, enkele jaren daarna, ook landbouwbedrijven uitgegeven worden, gebeurt dat volledig in tijdpacht'. Met dat stelsel kan rustig gewacht worden op een gunstig ogenblik om, zo nodig, een van de andere stelsels in te voeren. Bovendien was seriebouw van boerderijen aanzienlijk goedkoper dan de bouw per stuk. Vijf procent van de oppervlakte werd gereserveerd voor staatsexploitatie, via "bedrijven in eigen beheer". In de tweede polder zijn in de jaren 19L opnieuw (bijna) alle bedrijven in tijdpacht uitgegeven. De motieven: de schaarste aan bouwmaterialen, waardoor het bouwen van boerderijen door particulieren zonder overheidshulp vrijwel onmogelijk was, het plan om bedrijven uit te geven aan mensen die als arbeider in de polder gewerkt hadden en die in het algemeen weinig financieel krachtig waren, en het plan om een aantal door de oorlog gedupeerde boeren uit een ander deel van het land hier een bedrijf aan te bieden. Ondertussen staat de vraag "pacht of erfpacht?" weer in de politicke belangstelling. De Tweede Kamer wil rekening houden met het feit dat "nieuwe" boeren v6or hun komst grond vaak in eigendom hadden, maar die moesten afstaan door overheidsmaatregelen; de regering staat niet afwijzend tegenover uitgifte in erfpacht. Het is voor de Staat voordelig, omdat hij dan geen dure gebouwen heeft te stichten. De erfpachter heeft het voordeel dat hij zelf'kan beslissen aan wie hij dit recht overdraagt. In de derde polder wordt in de periode dan ook grond in erfpacht uitgegeven. Eerst is de belangstelling gering. Wanneer duidelijk wordt dat het erfpachtsrecht een aanzienlijke waarde bezit, wordt de belangstelling groter. Ook in de eerste twee

19 polders wordt nogal eens "pacht" omgezet in "erfpacht"; het ontlast de Staat van het onderhoud van bedrijfsgebouw of woning. Later zal blijken, dat de Staat daarmee een grote vis uitzet om een kleine te kunnen vangen. Vanaf 1972 wordt de "altijddurende erfpacht" teruggebracht naar 40 jaar. Om speculatie te voorkomen mag dat recht de eerste 10 jaar niet worden verkocht; in 1975 wordt dat 15 jaar. Vanaf 1972 verandert het pakket zakelijke rechten dat bij de uitgifte van landbouwbedrijven overgedragen wordt, steeds meer 26, dat woning en bedrijfsgebouw steeds vaker privaat gefinancierd kunnen (moeten) worden. Vanaf dat jaar namelijk wordt alleen op pachtbedrijven kleiner dan 60 ha een woning gebouwd. Even later krijgt de pachter inspraak bij de vorm en inrichting van het bedrijfsgebouw. Vervolgens mag de pachter het bedrijfsgebouw zelf stichten. In dat geval krijgt hij het erfperceel in erfpacht. In 1982 "wintn private financiering het zelfs van her eigendomsrecht: de regering besluit dan om, in her kader van het privatiseringsbeleid, bedrijven in eigen beheer af te stoten en landbouwgrond te gaan verkopen, tot een zeker bedrag per jaar. Alle categorieen grond -verpachte grond, grond waarvan de pachttermijn eindigt en nog uit te geven grond- komen daarvoor in aanmerking. Ontstaat langs deze weg uiteindelijk de verhouding tussen eigendom, erfpacht en tijdpacht die een staatscommissie 66 jaar geleden a1 voorstelde? In 1987 was in de'2e en 3e polder van het Zuiderzeeproject -de Noordoostpolder en Flevoland- 17% van de totale oppervlakte cultuurgrond in gebruik bij de eigenaar; 1% was eigendom van particulieren. Van de 99% van de oppervlakte die de Staat in eigendom had, had zij dus zelf 16% in gebruik, was 29% in erfpacht en 54% in tijdpacht uitgegeven. Voor Nederland als geheel lagen die percentages nogal anders. Daar is 61% van de oppervlakte cultuurgrond in gebruik bij de eigenaar, is de verdeling naar eigendom van particulieren en eigendom van de Staat niet bekend, is 3% van de oppervlakte in erfpacht en 36% in tijdpacht in gebruik. Anders gezegd: terwijl de oppervlakte cultuurgrond in Noordoostpolder en Flevoland nog geen 5% uitmaakt van de totale oppervlakte cultuurgrond van ons

20 land, bevatten beide polders samen bijna de helft van de oppervlakte cultuurgrond van ons land die in erfpacht is uitgegeven. Dat roept vragen op. Waarom is in beide polders, vergeleken met ons land als geheel, de oppervlakte cultuurgrond die particulieren in eigendom hebben, zo extreem laag, het percentage dat in erfpacht is uitgegeven, zo extreem hoog, en het percentage erfpacht en pacht samen nog altijd tweemaal zo groot? Voor de pachtprijs of canon van cultuurgrond geldt een maximum; het is eerder genoemd. In onder andere de IJsselmeerpolders is de canon per jaar ongeveer 2% van de waarde van de grond. Belegd vermogen geeft a1 gauw een rente van 5 B 6%. Het houdt in, dat het uitgeven van grond in erf- of tijdpacht gepaard gaat met een behoorlijke overdracht van inkomen. Is zo'n overdracht van inkomen alleen mogelijk bij hat uitgeven van cultuurgrond? Of is zij ook mogelijk bij andere publieke werken, bijvoorbeeld bij de aanleg van wegen? Erfpacht levert een tweede vraag. Het recht van erfpacht is/wordt in de IJsselmeerpolders "om niet" van de Staat verkregen, maar is en wordt verkocht voor prijzen die bijna gelijk zijn aan de prijs bij de verkoop van de eigendom van de grond. Waarom gaf de Staat, voor een voordeel op korte termijn -hij hoefde niet meer te investeren in woningen en in bedrijfsgebouwen op landbouwbedrijven- een vermogen van circa f 1 miljard letterlijk weg? Welke invloed heeft dat op private financiering van wegen? Erfpacht levert zelfs een derde vraag. Zij komt voort uit de vorige: als het recht van erfpacht op landbouwgrond als regel verkocht wordt voor bijna dezelfde prijs als het recht van eigendom, wat is dan de zakelijke inhoud van het eigendomsrecht van grond die in erfpacht uitgegeven is? Is het eigendomsrecht in dit geval niet volledig uitgehold?

21 Wat leert ons deze ervaring? Het volgende: (1) Bij projecten die een algemeen of landsbelang dienen, is het gewenst, het project volledig in opdracht en voor rekening van de overheid uit te voeren; private financiering van delen van het geheel kan "scheve" verhoudingen tot gevolg hebben. (2) Bij private financiering van publieke werken kan de overheid de kosten die zij aan de financier betalen moet, onttrekken aan het inkomen van alle inwoners, dan we1 bij alle weggebruikers in rekening brengen, dus ook bij hen die het privaat gefinan- cierde object niet gebruiken. (3) Private financiering wordt bij voorkeur met publiekrecht gere- geld. (4) Bij private financiering is het gewenst, een regeling te treffen die het mogelijk maakt om winsten waarvoor de.financier geen prestatie leverde en/of geen risico droeg, naar de Staat te kunnen overhevelen. (5) Ook bij private financiering moet de overheid er voor zorgen, dat haar zakelijk recht inhoud houdt.

INVENTARIS Archief W. Hol inzake de prins Willem Alexander-brug Tiel - Beneden Leeuwen

INVENTARIS Archief W. Hol inzake de prins Willem Alexander-brug Tiel - Beneden Leeuwen INVENTARIS Archief W. Hol inzake de prins Willem Alexander-brug Tiel - Beneden Leeuwen J.G.M. Jansen 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Correspondentie en aantekeningen van Willie Hol... 3 3 Rapporten

Nadere informatie

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. Voorstel van het college aan de raad Onderwerp: Beleid voor uitgifte van gronden in erfpacht Agendapunt Portefeuillehouder: C. van Dijk Kenmerk: 169593 / 171795

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2010WMC12-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2010WMC12-1 - PS2010WMC12-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 22 juni 2010 Nummer PS : PS2010WMC12 Afdeling : MOW Commissie : WMC Registratienummer : 2010int260921 Portefeuillehouder : De Jong

Nadere informatie

Grond voor boeren. Seminar Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs, 20 juni 2013. Erik Somsen

Grond voor boeren. Seminar Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs, 20 juni 2013. Erik Somsen Grond voor boeren Seminar Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs, 20 juni 2013 Erik Somsen a.s.r. landelijk vastgoed Belegger in grond voor a.s.r. solide lange termijnbelegging veilige verpachter Grootste

Nadere informatie

wonen in oss. nl zelf bouwen met erfpacht? Ook voor u mogelijk!

wonen in oss. nl zelf bouwen met erfpacht? Ook voor u mogelijk! wonen in oss. nl zelf bouwen met erfpacht? Ook voor u mogelijk! inhouds opgave 3 Inleiding 4 Wat is het verschil tussen eigendom en erfpacht? 5 Wat zijn de voor- en nadelen van erfpacht? 6 Canon 6 Grondwaarde

Nadere informatie

Informatiedocument De Erfpachter BV

Informatiedocument De Erfpachter BV Informatiedocument De Erfpachter BV U staat op het punt om een woning te kopen. De Erfpachter BV. wil u via dit Informatieboek informeren over De Erfpachter BV. Hieronder zetten we graag voor u uiteen

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd.

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd. Openbaar Onderwerp Erfpacht in crisistijd Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst en J. van der Meer Samenvatting De economische crisis heeft er onder andere

Nadere informatie

De baten van erfpacht De feiten, de cijfers

De baten van erfpacht De feiten, de cijfers De baten van erfpacht De feiten, de cijfers De baten van erfpacht Sinds 1896 verkoopt Amsterdam als regel geen grond meer, maar geeft deze uit in erfpacht. Eén van de argumenten voor het invoeren van erfpacht

Nadere informatie

Woudhaven aankoop. Investering PM Mogelijke kosten koop Woudhaven Structurele lasten Incidentele lasten Structurele baten Incidentele baten

Woudhaven aankoop. Investering PM Mogelijke kosten koop Woudhaven Structurele lasten Incidentele lasten Structurele baten Incidentele baten RECREATIESCHAP ALKMAARDER- EN UITGEESTERMEER Adviescommissie 9 oktober 2012 agendapunt 8 Dagelijks bestuur 18 oktober 2012 Algemeen bestuur 15 november 2012 Aantal bijlagen - Onderwerp Besluit Korte toelichting

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Grondberichten voor boer en tuinder Grondmarkt en grondfinanciering

Grondberichten voor boer en tuinder Grondmarkt en grondfinanciering Grondberichten voor boer en tuinder Grondmarkt en grondfinanciering Inspiratiedag Vollegronds Groenteteelt 5 maart 2015 Erik Somsen a.s..r. landelijk vastgoed Belegger en vermogensbeheerder voor a.s.r.

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit financiering instandhouding provinciale monumenten in Drenthe

Uitvoeringsbesluit financiering instandhouding provinciale monumenten in Drenthe Uitvoeringsbesluit financiering instandhouding provinciale monumenten in Drenthe (geconsolideerde versie, geldend vanaf 1-1-2013) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie provincie Drenthe Officiële

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Rekenmodellen erfpacht

Rekenmodellen erfpacht Rekenmodellen erfpacht Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs 20 oktober 2015 te Erichem Ryan Nijzink Aan deze presentatie kunnen geen rechten ontleend worden. De gebruikte rekenvoorbeelden zijn indicatief

Nadere informatie

Bespreking onroerende leasing in combinatie met een patrimoniumvennootschap

Bespreking onroerende leasing in combinatie met een patrimoniumvennootschap Bespreking onroerende leasing in combinatie met een patrimoniumvennootschap 1. Onroerende leasing in combinatie met een patrimoniumvennootschap Bij een onroerende leasing krijgt de patrimoniumvennootschap

Nadere informatie

Speciaal voor nieuw woongebied De Plantage De Starterslening voor uw eerste koopwoning

Speciaal voor nieuw woongebied De Plantage De Starterslening voor uw eerste koopwoning Een leven voor je BeZoek onze website! Speciaal voor nieuw woongebied De Plantage De Starterslening voor uw eerste koopwoning U wilt voor het eerst een woning kopen en u wilt zich graag vestigen in het

Nadere informatie

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Een huis kopen met een bescheiden inkomen? Koop Goedkoop maakt het mogelijk.

Nadere informatie

AFM checklist beleggen in vastgoed

AFM checklist beleggen in vastgoed AFM checklist beleggen in vastgoed Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - De belegging... 3 Is er een prospectus en/of financiële bijsluiter beschikbaar voor deze belegging?... 3 Valt de belegging onder het toezicht

Nadere informatie

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan 2012 De Drieslag, een streep er door. en verder gaan College van B&W Gemeente Ommen 14-3-2012 Inhoud Leeswijzer...2 Hoofdstuk 1 Wat was het doel...2 Hoofdstuk 2 Wat is er bereikt...2 Hoofdstuk 3 Wat is

Nadere informatie

gelet op artikel 2, tweede lid van de Algemene Subsidieverordening Flevoland 2012. BESLUITEN:

gelet op artikel 2, tweede lid van de Algemene Subsidieverordening Flevoland 2012. BESLUITEN: 2014-22 Nummer 1672144 Eerste wijziging Nadere regels subsidie asbest eraf zonnepanelen erop provincie Flevoland 2013 Gedeputeerde Staten van Flevoland maken overeenkomstig artikel 136 van de Provinciewet

Nadere informatie

het arrangement voor sportinstellingen

het arrangement voor sportinstellingen het arrangement voor sportinstellingen Altijd maatwerk Veel kennis en ervaring Snel en persoonlijk zaken doen Bij een financiering maken we afspraken die naadloos aansluiten bij uw sportinstelling. samenwerking

Nadere informatie

Afbetaling Aflossing Aflossingsvrije lening Beleggingskrediet BKR of Bureau Kredietregistratie Consumptief krediet Creditcard

Afbetaling Aflossing Aflossingsvrije lening Beleggingskrediet BKR of Bureau Kredietregistratie Consumptief krediet Creditcard Begrippenlijst A-Z Afbetaling Als u iets op afbetaling koopt, krijgt u uw aankoop direct mee. Vervolgens betaalt u het aankoopbedrag in termijnen terug. U wordt pas officieel eigenaar van uw aankoop zodra

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Bijlage 2 Bedrijfsplan GovUnited. [Separaat bijgevoegd]

Bijlage 2 Bedrijfsplan GovUnited. [Separaat bijgevoegd] Bijlage 2 Bedrijfsplan GovUnited [Separaat bijgevoegd] Bijlage 3 Rechtsvormen Inleiding De keuze voor een juridische vorm van een zelfstandige samenwerkingsorganisatie kent diverse afwegingen. Ze verschillen

Nadere informatie

Beleidsregels Snippergroen (Vastgesteld bij besluit van 15 juli 2014 en gewijzigd bij besluit van 3 februari 2015)

Beleidsregels Snippergroen (Vastgesteld bij besluit van 15 juli 2014 en gewijzigd bij besluit van 3 februari 2015) Beleidsregels Snippergroen (Vastgesteld bij besluit van 15 juli 2014 en gewijzigd bij besluit van 3 februari 2015) 2 1. Inleiding 1.1 Aanleiding beleidsregels snippergroen Deze beleidsregels zijn opgesteld

Nadere informatie

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

Werkdocument 1973-44 Co. (te hanteren in het Statistisch Overzicht voor Flevoland) door. ir. A. G. van Ommeren

Werkdocument 1973-44 Co. (te hanteren in het Statistisch Overzicht voor Flevoland) door. ir. A. G. van Ommeren I- RIJKSDIENST DE.I JSSELMEERPOLDERS L E L Y S T A D \ Sociaal-Economische Hoofdafdeling Onderzoek Werkdocument 1973-44 Co INDELING GEBIED BI JZONDER DOMEINBEHEER (te hanteren in het Statistisch Overzicht

Nadere informatie

http://wetten.overheid.nl/bwbr0011987/geldigheidsdatum_15-01-2015/afdrukken

http://wetten.overheid.nl/bwbr0011987/geldigheidsdatum_15-01-2015/afdrukken http://wetten.overheid.nl/bwbr0011987/geldigheidsdatum_/afdrukken Page 1 of 5 Wet financiering decentrale overheden (Tekst geldend op: ) Wet van 14 december 2000, houdende nieuwe bepalingen inzake het

Nadere informatie

Ag. nr.: Reg. nr.: Datum:

Ag. nr.: Reg. nr.: Datum: Datum: 25-6-13 Onderwerp Herinvoering van de verstrekking van startersleningen Status Besluitvormend Voorstel 1. Aanvullende middelen beschikbaar te stellen van in totaal 265.510,52 via begrotingswijziging

Nadere informatie

20131502-896650/1 - KVH/ Schep/Groningen (Buizenzone/schaduwschade) 024-3828434 024-3828372 k.van.helvoirt@hekkelman.nl

20131502-896650/1 - KVH/ Schep/Groningen (Buizenzone/schaduwschade) 024-3828434 024-3828372 k.van.helvoirt@hekkelman.nl Sc ADVOCATEN N DTAR I S S E N HEKKELMAN ADVOCATEN N.V, AANTEKENEN EN PER GEWONE POST Provinciale staten van de provincie Groningen Postbus 610 9700 AP Groningen PRINS BERNHARDSTRAAT 1 (HOEK ORANJESINGEL

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord

Veelgestelde vragen over nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord Veelgestelde vragen over nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord 18 en 20 september 2012 Algemeen Wat wordt er ontwikkeld in de nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord? In de nieuwbouwwijk Vijfakkers-Noord worden circa

Nadere informatie

Beoogd resultaat Door een gemeentelijke bijdrage aan de archeologische kosten kan het melkveebedrijf zijn uitbreidingsplannen

Beoogd resultaat Door een gemeentelijke bijdrage aan de archeologische kosten kan het melkveebedrijf zijn uitbreidingsplannen RAADSVOORSTEL Onderwerp : Financiële bijdrage archeologisch onderzoek Arkelstein, Bathmen. Raadsvergadering : 24 maart 2010 Politieke markt d.d.: - Agendapunt : 6 Portef.houder : wethouders Berkelder /

Nadere informatie

PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2009RGW09-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 17 maart 2009 Nummer PS :PS2009RGW09 Afdeling : PRO Commissie : RGW Registratienummer : 2009INT238927 Portefeuillehouder : Krol Titel

Nadere informatie

FISCALE ASPECTEN VAN ASR AGRARISCHE GRONDFINANCIERING. Samengesteld door: mr. E. Marcus FB

FISCALE ASPECTEN VAN ASR AGRARISCHE GRONDFINANCIERING. Samengesteld door: mr. E. Marcus FB FISCALE ASPECTEN VAN ASR AGRARISCHE GRONDFINANCIERING Samengesteld door: mr. E. Marcus FB Ref. 2383M012/maart 2012 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Het product ASR Agrarische Grondfinanciering 4 3. Fiscale

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 21 december 2006 DRZ. 2007/256 30 januari 2007

Nadere informatie

Overdrachtsbelasting. Maatstaf van heffing

Overdrachtsbelasting. Maatstaf van heffing Overdrachtsbelasting. Maatstaf van heffing 1 Overdrachtsbelasting. Maatstaf van heffing Belastingdienst/Centrum voor proces- en productontwikkeling, Sector Brieven & beleidsbesluiten Besluit van 19 februari

Nadere informatie

Besluitenlijst Gedeputeerde Staten 9 september 2014

Besluitenlijst Gedeputeerde Staten 9 september 2014 20140902 Besluitenlijst Gedeputeerde Staten Besluitenlijst Gedeputeerde Staten 9 september 2014 1 Onderwerp: lening aan OMALA à 200.000 Lodders, J. 1. In te stemmen met een lening van 200.000 met een looptijd

Nadere informatie

Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie

Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie Die groote leegte 150 jaar toekomst van het Markermeer Over de inhoud van een nieuwe expositie Wie de kaart van Nederland bekijkt, ontdekt nauwelijks plaatsen die niet op een of andere manier door mensen

Nadere informatie

P r o v i n c i e F l e v o l a n d

P r o v i n c i e F l e v o l a n d Aan: Provinciale Staten Statenvergadering: 6 maart 2003 Onderwerp: Eigendomsoverdracht provinciale gronden in museale kuststrook te Lelystad aan gemeente Lelystad. 1. Wij stellen u voor: I. Aan de gemeente

Nadere informatie

Brochure Recreatiewoning

Brochure Recreatiewoning Brochure Recreatiewoning 1. Algemeen 2. 2. De Markt 2. 3. Hoofdverblijf 2. 4. Financiering van de recreatiewoning 3. 5. Aankoop van de recreatiewoning 4. 6. Financieren via uw woonhuis 4. 7. Hypotheekrenteaftrek

Nadere informatie

Een eigen. huis. www.lindenotarissen.nl

Een eigen. huis. www.lindenotarissen.nl Een eigen huis www.lindenotarissen.nl Inhoudsopgave Een eigen huis 3 Woonhuis, de akte van levering 4 De Hypotheek 5 Samenlevingscontract 7 Testament 8 Een eigen huis U leest dit boekje waarschijnlijk

Nadere informatie

Stimuleren van de woningmarkt 8 oktober 2012. - Mascha van den Brule-van Zijl

Stimuleren van de woningmarkt 8 oktober 2012. - Mascha van den Brule-van Zijl Stimuleren van de woningmarkt 8 oktober 2012 Inleiders: - Frederik de Bruijne - Mascha van den Brule-van Zijl Waarom deze bijeenkomst? Op 31 mei jl. heeft de gemeenteraad de Nota grondexploitatie 2012

Nadere informatie

Financiering maatregelen tegen mogelijke wateroverlast in Amersfoort als gevolg. Bijlage(n):

Financiering maatregelen tegen mogelijke wateroverlast in Amersfoort als gevolg. Bijlage(n): 6 7 $ 7 ( 1 9 2 2 5 6 7 ( / GECORRIGEERDE VERSIE Datum : 20 februari 2003 Nummer PS :2003WEM10 Dienst/sector : WEM/MWA Commissie :Water en Milieu Registratienummer : 2 0 0 2 W E M 0 0 4 9 7 5 i Portefeuillehouder

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1993-1994 23816 Gemeentelijke indeling van het tot de provincie Flevoland behorende zuidelijke deel van het Usselmeer en opheffing van het openbaar lichaam

Nadere informatie

Datum : 28 oktober 2003 Nummer PS :PS2003WEM21 Dienst/sector : WEM/Water Commissie :17 november 2003. Ontwerpbesluit I pag. 3 Ontwerpbesluit II pag.

Datum : 28 oktober 2003 Nummer PS :PS2003WEM21 Dienst/sector : WEM/Water Commissie :17 november 2003. Ontwerpbesluit I pag. 3 Ontwerpbesluit II pag. 6 7 $ 7 ( 1 9 2 2 5 6 7 ( / Datum : 28 oktober 2003 Nummer PS :PS2003WEM21 Dienst/sector : WEM/Water Commissie :17 november 2003 Registratienummer : 2003WEM005053i Portefeuillehouder:Binnekamp 7LWHO Aanpassing

Nadere informatie

Leekster Erfpacht. een nieuwbouwhuis ook binnen úw bereik

Leekster Erfpacht. een nieuwbouwhuis ook binnen úw bereik Leekster Erfpacht een nieuwbouwhuis ook binnen úw bereik Erfpacht anno 2014 Een lange historie Erfpacht bestaat al heel lang. Het werd door zowel de oude Egyptenaren als de Romeinen gebruikt als middel

Nadere informatie

Grondmarkt en grondfinanciering

Grondmarkt en grondfinanciering Grondmarkt en grondfinanciering Algemene jaarvergadering BLHB 10 maart 2016 Erik Somsen a.s.r. vastgoed vermogensbeheer Inhoud Introductie Grondmarkt Kenmerken Grondprijsontwikkeling en grondmobiliteit

Nadere informatie

Inhoud. 2 Hoe gaat het kopen in zijn werk? De overeenkomst Wettelijke bedenktijd Ontbindende voorwaarden Geen passende financiering?

Inhoud. 2 Hoe gaat het kopen in zijn werk? De overeenkomst Wettelijke bedenktijd Ontbindende voorwaarden Geen passende financiering? Kopen naar Wens Inhoud 1 Kopen naar Wens: wat betekent dit eigenlijk? Betaalbaar door een lager instapbedrag Wie kan een Kopen naar Wens woning kopen? Bijkopen of doorverkopen Wat kost Kopen naar Wens?

Nadere informatie

Raad. vailstate. At(lcliu S bcstlnrrsrcchtsp:::r.rk VIANEN. Betreft : STICHTINGBOOGBRUG. W.J. VAN SIJL Walkade 15 3401 DR IJSSELSTEIN UT

Raad. vailstate. At(lcliu S bcstlnrrsrcchtsp:::r.rk VIANEN. Betreft : STICHTINGBOOGBRUG. W.J. VAN SIJL Walkade 15 3401 DR IJSSELSTEIN UT Raad vailstate At(lcliu S bcstlnrrsrcchtsp:::r.rk Betreft : STICHTINGBOOGBRUG VIANEN W.J. VAN SIJL Walkade 15 3401 DR IJSSELSTEIN UT Datunl 21 juni 20Ob 200503986/1/H2 Ondcnrc4) BOOGBRUG/OCW MONUM ENTEN

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1137

PROVINCIAAL BLAD. Nr. 1137 PROVINCIAAL BLAD Officiële uitgave van provincie Utrecht. Nr. 1137 3 juli 2014 Besluit van gedeputeerde staten van Utrecht van 17 juni 2014, nr. 80FD2676, tot wijziging van Uitvoeringsverordening subsidie

Nadere informatie

Rapport. Rapport betreffende een klacht over de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen. Datum: 23 oktober 2013. Rapportnummer: 2013/151

Rapport. Rapport betreffende een klacht over de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen. Datum: 23 oktober 2013. Rapportnummer: 2013/151 Rapport Rapport betreffende een klacht over de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen Datum: 23 oktober 2013 Rapportnummer: 2013/151 2 Wat was er aan de hand? De heer en mevrouw S. kochten een woning en

Nadere informatie

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Een huis kopen met een bescheiden inkomen? Koop Goedkoop maakt het mogelijk.

Nadere informatie

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen?

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen? Conclusie Tot 2020 wordt een behoefte naar bedrijventerrein in de gemeente Zijpe geraamd van circa 5 hectare. Dit is ook de oppervlakte die in de planningsopgave in de provinciale structuurvisie is opgenomen.

Nadere informatie

De exploitatievennootschap A wenst uit te breiden. Momenteel huurt zijn een pand om haar fabriekswerkzaamheden in uit te voeren.

De exploitatievennootschap A wenst uit te breiden. Momenteel huurt zijn een pand om haar fabriekswerkzaamheden in uit te voeren. Situatieschets De exploitatievennootschap A wenst uit te breiden. Momenteel huurt zijn een pand om haar fabriekswerkzaamheden in uit te voeren. De bedoeling is dat deze vennootschap een terrein aankoopt

Nadere informatie

Brus sel, 19 mei 2008. Mijn heer de mi nis ter-pre si dent,

Brus sel, 19 mei 2008. Mijn heer de mi nis ter-pre si dent, 1608 Brus sel, 19 mei 2008 Mijn heer de mi nis ter-pre si dent, Wij hebben de eer U ter bekrachtiging door de Vlaamse Regering het ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de aanpassing

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 17 april 2013 KOPIE AAN BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER 1208556/7266 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van

Nadere informatie

IEUWSBR. Fiscale behandeling UWS. van toeslagrechten. Task Force Economie IEUWS S NIEUWSBRIE

IEUWSBR. Fiscale behandeling UWS. van toeslagrechten. Task Force Economie IEUWS S NIEUWSBRIE UWS Fiscale behandeling S UWSBR S BR UWS IEUWS IEUWSBR BR van toeslagrechten Task Force Economie S IEUWSBR BR IEUWS NIEUWSBRIE NIEUWS BRIE S NIEUWSBRIE Fiscale behandeling van toeslagrechten De ministers

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen zonder zorgen

Koopgarant. Kopen zonder zorgen Koopgarant Kopen zonder zorgen KOOPGARANT IS Voor veel mensen is de koop van een woning financieel niet haalbaar, maar wel gewenst. Als maatschappelijke onderneming in de volkshuisvesting reikt Eemland

Nadere informatie

Rekenen aan de Stad. Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer

Rekenen aan de Stad. Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer Rekenen aan de Stad Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer Bouwen en ontwikkelen voor 2008 Beperkt aantal betrokken partijen Overzichtelijk tijdbestek Vastomlijnd plan Bouwen en ontwikkelen na 2008

Nadere informatie

Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg

Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg Zelfstandigenloket Flevoland (ZLF) Actualiteitencollege Bbz Jannie van den Berg Programma Uitleg over het ZLF Bbz 2004/ondersteuning ZZP-ers Prestart WWB/Marginaal ondernemen Wat levert het op? Resultaten

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? maatschappijleer/geschiedenis theoretische opdracht

What s up Zuiderzeeland? maatschappijleer/geschiedenis theoretische opdracht What s up Zuiderzeeland? Maatschappijleer/ geschiedenis theoretische opdracht, 2VMBO Naam: Klas: Theoretische Opdracht De geschiedenis van Flevoland en Waterschap Zuiderzeeland begint duizenden jaren geleden.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal van minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen 24 november 2014) 1 Heeft u kennisgenomen van berichten dat gemeenten, provincies en waterschappen

Nadere informatie

1. Wat weet ik er al van. Ik doe mijn werkstuk over "Tunnels en Bruggen". Ik weet er nog niet veel van, daarom wil ik er meer over weten.

1. Wat weet ik er al van. Ik doe mijn werkstuk over Tunnels en Bruggen. Ik weet er nog niet veel van, daarom wil ik er meer over weten. Edwin van Tienen TUNNELS EN BRUGGEN Inhoud. 1. Wat weet ik er al van. 2. Tunnels. 2.1 Boren. 2.2 Tunnels in de bergen. 3. De kanaaltunnel. 3.1 Tunnel onder de zee. 3.2 De TGV. 4. Bruggen. 4.1 Onderzoeken

Nadere informatie

Coöperatieve Rabobank Westelijke Mijnstreek U.A., gevestigd te Sittard, hierna te noemen Aangeslotene.

Coöperatieve Rabobank Westelijke Mijnstreek U.A., gevestigd te Sittard, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-05 d.d. 7 januari 2014 (mr. H.J. Schepen, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en mr. J.S.W. Holtrop, leden en mr. S.N.W. Karreman, secretaris)

Nadere informatie

Almere Weerwaterzone 45

Almere Weerwaterzone 45 Almere Weerwaterzone 45 Nota Ruimte budget 88,6 miljoen euro Planoppervlak hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Schaalsprong Almere, waar Almere Weerwaterzone

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers. www.niimegen.nl

Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers. www.niimegen.nl Bijstand voor ondernemers en ex-ondernemers www.niimegen.nl Financiële steun voor (ex-) ondernemers Bent u zelfstandig ondernemer en gaat het (even) niet zo goed met uw bedrijf? Of bent u al wat ouder,

Nadere informatie

Jaargang 20 01 Nummer. planschadeverzoek van de heer Van Liere en mevrouw Kasius.

Jaargang 20 01 Nummer. planschadeverzoek van de heer Van Liere en mevrouw Kasius. Raadsvoorstel Datum Dienst/sector/afdeling DSO/JZ/S&M Jaargang 20 01 Nummer 213 Kenmerk DSO 01.102518/01.005439 BGS Onderwerp Bijlagen planschadeverzoek van de heer Van Liere en mevrouw Kasius. rapport

Nadere informatie

Verkenning instrumenten koopstarters

Verkenning instrumenten koopstarters Verkenning instrumenten koopstarters gemeente Baarn afdeling Volkshuisvesting Ruimtelijke Ontwikkeling & Milieu Oktober 2008 1 Inhoudsopgave 1 Aanleiding...3 2 Financiële instrumenten om de maandlast te

Nadere informatie

Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten 10 november 2015

Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten 10 november 2015 Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten 10 november 2015 1 Onderwerp: Economische kustontwikkeling Flevoland - Lelystad Rijsberman, M. & Lodders, J. 1. De

Nadere informatie

BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT

BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT BEVOEGDHEDENLIJST EENHEID PROJECT- EN PROGRAMMAMANAGEMENT Laatstelijk vastgesteld door: Gedeputeerde Staten bij besluit van 16-12-2014 kenmerk 2014/0337622 Commissaris van de Koning bij besluit van 16-12-2014

Nadere informatie

Iv3-Informatievoorschrift-2017 Provincies

Iv3-Informatievoorschrift-2017 Provincies Iv3-Informatievoorschrift-2017 Provincies In 2014 is een werkgroep Maas bestaande uit vertegenwoordigers van diverse geledingen gestart met de herziening van het Iv3 informatievoorschrift. Daarbij stond

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT FINANCIERING INSTANDHOUDING PROVINCIALE MONUMENTEN IN DRENTHE

UITVOERINGSBESLUIT FINANCIERING INSTANDHOUDING PROVINCIALE MONUMENTEN IN DRENTHE UITVOERINGSBESLUIT FINANCIERING INSTANDHOUDING PROVINCIALE MONUMENTEN IN DRENTHE HOOFDSTUK 1, ALGEMEEN Artikel 1, Begripsomschrijvingen In deze beleidsregel wordt verstaan onder: a. provinciaal monument:

Nadere informatie

Culemborg, Beesdseweg 3-16

Culemborg, Beesdseweg 3-16 Culemborg, Beesdseweg 3-16 OMSCHRIJVING: Op loopafstand van het station en op korte afstand van Rijksweg A2 waarbij de nieuwe aansluiting op de N320 bijna voor de deur komt, gelegen nieuwe bedrijfsunit

Nadere informatie

Raadsvoorstel Inleiding Vervolgstappen

Raadsvoorstel Inleiding Vervolgstappen Raadsvoorstel Inleiding Rijkswaterstaat (RWS) heeft de opdracht van het Ministerie gekregen om de Bergsche Maasveren af te stoten. Het betreft de overname van 3 veerboten en een reserveveer. De veren worden

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 7 Datum: 9 april 2009

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 7 Datum: 9 april 2009 500.088 FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 7 Datum: 9 april 2009 Gegevens onderneming : Sweiland BV Faillissementsnummer : F 07-97 Datum uitspraak : 5 juli 2007 R-C : mr. P. Molema Curator : mr. J.A.M. Bijlholt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 Rijksbegroting voor het jaar 1988 20200 Vaststelling begroting van uitgaven Hoofdstuk IX A Nationale Schuld Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING 1. De

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4.

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Onderwerp Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Samenvatting De aankoop en restauratie van de langgevelboerderij is een belangrijk onderdeel van het deelproject "Versterking

Nadere informatie

Volvo Car finance www.volvocarfinance.nl

Volvo Car finance www.volvocarfinance.nl Volvo Car finance www.volvocarfinance.nl Financieren of leasen? VOLVO CAR LEASE Wilt u straks (of tussentijds) eigenaar worden van de auto? Als u de auto niet in eigendom wilt, kunt u kiezen voor Full

Nadere informatie

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Koopgarant, dat is kopen met korting De stap van een woning huren naar een woning kopen is voor veel mensen helaas moeilijk te maken. De

Nadere informatie

Rapport. Rapport betreffende een klacht over de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-IJsselmonde. Datum: 1 juli 2013. Rapportnummer: 2013/077

Rapport. Rapport betreffende een klacht over de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-IJsselmonde. Datum: 1 juli 2013. Rapportnummer: 2013/077 Rapport Rapport betreffende een klacht over de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-IJsselmonde Datum: 1 juli 2013 Rapportnummer: 2013/077 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het bestuur van de Ontwikkelingsmaatschappij

Nadere informatie

Lokale lastendruk in Kampen

Lokale lastendruk in Kampen Lokale lastendruk in Kampen Notitie opgesteld in opdracht van de gemeente Kampen (herziene versie) Dr. ir. C. Hoeben COELO 19 februari 2004 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

Je eigen woning en de Belastingdienst in 2012

Je eigen woning en de Belastingdienst in 2012 Je hypotheek en de belasting in 2012 Hier vind je een toelichting op het jaaroverzicht van je SNS Hypotheek. Ook lees je hier de belangrijkste fiscale regels die in 2012 gelden voor de eigen woning, hypotheek,

Nadere informatie

VLAAMS GEWEST REGISTRATIERECHTEN BIJ ONDERHANDSE AANKOOP

VLAAMS GEWEST REGISTRATIERECHTEN BIJ ONDERHANDSE AANKOOP VLAAMS GEWEST REGISTRATIERECHTEN BIJ ONDERHANDSE AANKOOP 1. ALGEMEEN Bij het kopen van een onroerend goed moet rekening gehouden worden met de beschrijfkosten die bovenop de aankoopsom komen. De beschrijfkosten

Nadere informatie

een eigen huis kopen met zekerheid voor nu én later

een eigen huis kopen met zekerheid voor nu én later een eigen huis kopen met zekerheid voor nu én later Inhoud Uw koopwoning dichterbij 3 Betaalbaar en minder risico 4 U bent eigenaar 7 Kiezen voor een eigen huis 8 Waar kunt u op rekenen? 11 2 Uw koopwoning

Nadere informatie

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Gemeente Bussum Vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen 2012 Brinklaan 35 Postbus 6000

Nadere informatie

HET RECHT VAN ERFPACHT HEEFT DRIE ESSENTIELE KENMERKEN:

HET RECHT VAN ERFPACHT HEEFT DRIE ESSENTIELE KENMERKEN: RECHT VAN ERFPACHT BEGRIP Het recht van erfpacht is het recht om het volle genot te hebben van een onroerend goed, dat aan iemand anders toebehoort, gedurende een periode van minimaal 27 jaar tot maximaal

Nadere informatie

Rijkswaterstaat T.a.v. de heer P. Vollenberg Postbus 1000 4330 ZW MIDDELBURG. Terneuzen, 16 oktober 2006. Betreft: tijdelijke vrijstelling artikel17

Rijkswaterstaat T.a.v. de heer P. Vollenberg Postbus 1000 4330 ZW MIDDELBURG. Terneuzen, 16 oktober 2006. Betreft: tijdelijke vrijstelling artikel17 Postadres: Postbus 35,4530 AA Terneuzen telefoon 0115-455 000, fax 0115-618 429 Bezoekadres: Oostelijk Bolwerk 4, Terneuzen E-mail: gemeente@terneuzen.nl Internet: www.terneuzen.nl Bij beantwoording a.u.b.

Nadere informatie

Informatie erfpacht, optie- en uitgifteprocedure Zelfbouwkavels Kop Weespertrekvaart juni 2013

Informatie erfpacht, optie- en uitgifteprocedure Zelfbouwkavels Kop Weespertrekvaart juni 2013 Informatie erfpacht, optie- en uitgifteprocedure Zelfbouwkavels Kop Weespertrekvaart juni 2013 Erfpacht Amsterdam is een erfpachtgemeente. Dat wil zeggen dat de gemeente eigenaar blijft van de grond. De

Nadere informatie

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen.

Startbeslissing. Verbreding A4 Vlietland N14. Datum 12 september 2013. De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Startbeslissing Verbreding A4 Vlietland N14 Datum 12 september 2013 Status Eindversie De Minister van Infrastructuur en Milieu, mw. drs. Schultz van Haegen. Inhoud 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Afbakening

Nadere informatie

Financieren of leasen?

Financieren of leasen? Volvo Car Finance Financieren of leasen? Koopt u uw nieuwe Volvo privé? Bij een privéaankoop ligt een financierings constructie voor de hand, bij een zakelijke aankoop is dit vaak een lease constructie.

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde A1,2 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Koopgarant. Wonen Wateringen. Dorpskade 25-27 Postbus 26, 2290 AA Wateringen T 0174 293650 info@wonenwateringen.nl www.wonenwateringen.

Koopgarant. Wonen Wateringen. Dorpskade 25-27 Postbus 26, 2290 AA Wateringen T 0174 293650 info@wonenwateringen.nl www.wonenwateringen. Wonen Wateringen Koopgarant Dorpskade 25-27 Postbus 26, 2290 AA Wateringen T 0174 293650 info@wonenwateringen.nl www.wonenwateringen.nl EIGEN WONING MET KORTING VIA KOOPGARANT Wonen Wateringen Koopgarant

Nadere informatie

Beleggingsprospectus Stichting Polish Robinia Foundation.

Beleggingsprospectus Stichting Polish Robinia Foundation. Beleggingsprospectus Stichting Polish Robinia Foundation. Als opmerking vooraf moge dienen dat de Stichting Polish Robinia Foundation een gevolmachtigd verkoper is van het Poolse bedrijf Robiplant Sp.z.oo,

Nadere informatie

Delegatiebesluit verkoop provinciale eigendommen in Stationsgebied te Middelburg

Delegatiebesluit verkoop provinciale eigendommen in Stationsgebied te Middelburg &RPPLVVLH $OJHPHHQ %HVWXXU &RPPLVVLH 9HUNHHU HQ 9HUYRHU *HGHSXWHHUGH EHODVW PHW EHKDQGHOLQJ J.I. Hennekeij YHUJDGHULQJ 36: 30 juni 2000 QU: I&V - 224 DJHQGD QU: 0LGGHOEXUJ 25 april 2000 2QGHUZHUS verkoop

Nadere informatie

BIJLAGE: Huurprijsontwikkeling op Pararius.nl, tweede kwartaal 2013

BIJLAGE: Huurprijsontwikkeling op Pararius.nl, tweede kwartaal 2013 BIJLAGE: Huurprijsontwikkeling op Pararius.nl, tweede kwartaal 2013 Huurprijsontwikkeling per kwartaal De gemiddelde huurprijs bleef vrijwel onveranderd en kende een lichte stijging van 1,2%. Huurprijsontwikkeling

Nadere informatie