1 Communisme en kapitalisme

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Communisme en kapitalisme"

Transcriptie

1 1 Communisme en kapitalisme In het jaar 1867 schreef Karl Marx het eerste deel van zijn bekende boek Das Kapital. In 1989 viel de Berlijnse muur en met haar het communisme. In 2014 schrijft de Fransman Piketty zijn nu al overbekende boek Kapitaal in de een en twintigste eeuw. Er liggen 147 jaren tussen Marx en Piketty. Blijkbaar is kapitaal een aantrekkelijk onderwerp om over te schrijven. Marx bekritiseerde de erbarmelijke omstandigheden waaronder de arbeiders moesten werken. Hij heeft doelbewust toegewerkt naar een dictatuur van het proletariaat, hetgeen hem overigens niet gelukt is. In het midden van de negentiende eeuw voorzag hij een schaalvergroting ontstaan binnen de ondernemerswereld, waarbij grote bedrijven kleintjes opslokten. Verder verwachtte hij dat het kapitalisme door een opeenvolging van crisissen op termijn in zou storten. Hij bekritiseerde de egoïstische maatschappij die klaar was voor opstand. Op dit laatste kom ik later nog terug. We schrijven herfst Ik sta met de caravan op een camping in het Nederlandse gedeelte van het tweelingstadje, Baarle Nassau geheten, liggend op de grens van Nederland en België. Ik volg s'avonds om uur het nieuws op de tv en hoor dat de Amerikaanse bank Lehman Brothers is gevallen. Ik begreep meteen dat hier geschiedenis werd geschreven. De voorbije dagen kon je de spanning in financieel economische kringen al voelen. Er zat wat aan te komen, maar niemand had een exact idee van datgene wat er zou komen. Plotseling kregen de verwachtingen een gezicht, een zeer onaangenaam en grauw gezicht. Van de ene op de andere dag was er totale paniek in de financiële en daarmee ook in de politieke wereld. Banken dreigden om te vallen, landen dreigden onder zware schulden te bezwijken en failliet te gaan en er dreigde een bankrun waarbij burgers hun geld van de banken halen. Kortom, algehele paniek op een schaal zoals dat niet eerder in de financieel economische wereld was voorgekomen. Ik nam me voor om me vanaf nu zodanig te verdiepen in financieel economische vraagstukken dat ik zou gaan begrijpen hoe het mogelijk was dat we in een dergelijke, rampzalige situatie terecht waren gekomen. Ik wilde naar de wortels van het kwaad om het kwaad te kunnen begrijpen. Het stond voor mij vast dat, als zoiets gebeurt, er kwalijke drijfveren aan ten grondslag liggen. Maar welke drijfveren waren dat? Hoe ziet het kwaad eruit? Welke verwerpelijke motieven van mensen hebben dit veroorzaakt? Eén ding stond bij voorbaat voor mij vast: het komt door mensen. Mensen hebben dit veroorzaakt en dus zijn het ook mensen die dit moeten oplossen. Als je iets wilt begrijpen is het soms noodzakelijk terug te gaan in de geschiedenis. Als je de financieel economische structuren op wereldschaal wilt begrijpen, moet je even terug in de tijd. Een van de eerste documenten op maatschappelijk en politiek economisch terrein is afkomstig van Karl Marx. Marx was een revolutionair socialist. Een van zijn belangrijkste uitspraken was: proletariërs aller landen verenigt u. Hij was een van de eerste economen die analyseerde wat er op economisch gebied gaande was. Hij had forse kritiek op het kapitalistisch stelsel. Hij zag de uitbuiting van de arbeidersklasse en heeft zich daar hevig tegen verzet. Hij zag een cumulatie van kapitaal ontstaan bij een in omvang kleine elite. Zijn analyses leidden tot een gewenst financieel economisch systeem dat primair gekenmerkt

2 werd door gelijkheid voor allen. In die zin was het de volstrekte tegenhanger van het kapitalisme. Met name de voorganger van het huidige Rusland(de USSR) heeft getracht het communistisch model als leidend model in haar maatschappij te introduceren onder de noemer van de geleide economie. Dit is een volledige mislukking geworden. De totaliteit van economisch handelen werd centraal vanuit Moskou geregisseerd, ondanks het feit dat er in de USSR sprake was van een land met een omvang van wel 5 tijdzones. Deze centrale aansturing leidde tot de meest vreemde economische activiteiten. Zo was er voor dat enorme land één fabriek die spijkers maakte met verschillende lengtes en diktes, ongeacht de vraag hoeveel spijkers er nodig waren. Het aantal spijkers werd vanuit Moskou vastgesteld. Dit leidde er elk jaar toe dat er teveel dan wel te weinig spijkers waren. Dit economisch model was niet wat Marx bedoeld had. Het was gedoemd te mislukken en dat gebeurde dan ook. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw stond het politiek maatschappelijk systeem(en daarmee ook het communisme) in de USSR op instorten. De val van de Berlijnse muur leidde de ondergang in. Ik zie ons nog in 1989, ten tijde van de val van de muur, dansen op het lijk dat communisme heet. In de dronkenschap van het kapitalisme, hebben we het communisme ten grave gedragen. En niet zomaar begraven. We metselden er een ondoordringbare koepel overheen, zodat dit wanproduct de komende eeuwen niet meer naar boven zou komen. In de Westerse media werd de ondergang bejubeld en werd het kapitalisme als de overwinnaar gezien en derhalve de hemel in geprezen. De hele wereld zou vanaf nu het kapitalisme als leidend economisch model gaan overnemen. Het kapitalisme wachtte een grote toekomst, zo dacht men. Hoogmoed komt voor de val, zou je achteraf zeggen. In de slipstream van de ondergang van het communistisch systeem, werden in de Westerse wereld veel onderdelen van het maatschappelijk stelsel zonder veel nadenken naar de markt gebracht. Denk maar aan de zorg, de bouwcorporaties en de energiemaatschappijen. De rol van de overheid moest tot een minimum teruggebracht worden. De menselijke maat raakte zoek: alles moest groot en daarmee anoniem gemaakt worden. Het huidige succes van het Chinese staatskapitalisme moet ons toch aan het denken zetten. Is dit staatskapitalisme de gewenste vorm van wereldwijde financieel economische bedrijfsvoering, liggend tussen het mislukte communistisch systeem en het inmiddels vastgelopen rauwe kapitalisme van de Westerse wereld? Ik zal in de komende artikelen ingaan op het ontstaan van de financieel economische crisis en de bedenkelijke rol die de kredietverschaffers hierin hebben gespeeld. Ik zal aangeven hoe de crisis en het financieel stelsel er nu uit zien. Ik beschrijf het gezicht van het huidige kapitalisme, de economische groei en welke oplossingen er voor handen zijn. Henk Geene

3 2 De aanloop naar de crisis In 2008 dreigde er een financiële meltdown met verwoestende consequenties. Hoe kon dit zo gebeuren? Daar gaat dit artikel over. In de laatste 2 decennia van de vorige eeuw en in het begin van het eerste decennium van deze eeuw, stonden op financieel economisch terrein alle seinen op groen, althans dat dachten we. De bomen reikten tot de hemel. Alles was te koop en alles was betaalbaar. Er was geld in overvloed. De algemene mening was dat iedereen onbeperkt mee kon genieten van de almaar toenemende welvaart. Het geld moest rollen. Met name in Amerika kon iedereen een hypotheek krijgen ook al was duidelijk dat bij de minste of geringste tegenslag de betrokkene in de problemen zou komen met zijn rente- en aflossingsverplichtingen. Door alle ten onrechte verschafte hypotheken(zogenaamde sub-prime hypotheken van slechte kwaliteit) te bundelen en te verkopen, lukten de banken in Amerika het aanvankelijk om het risico, dat met het verschaffen van slechte leningen werd gecreëerd, voldoende te spreiden. Het ging echter niet lang goed omdat al snel bleek dat de eerste burgers niet meer aan hun verplichtingen konden voldoen en de banken in Amerika in de problemen kwamen, gevolgd door steeds meer Europese banken die ook pakketten slechte leningen van de Amerikanen hadden overgenomen. De welvaart vóór de crisis was een kunstmatig gecreëerde welvaart: de economische motor draaide op geleend geld. Op elk nieuw gebouwd huis werd een hypotheek afgesloten en toen de huizenprijzen stegen werd er over de overwaarde ook nog een hypotheek afgesloten. Al dit geleende particuliere geld kwam in de economie terecht en het werd booming business. Het zelfde gebeurde op de aandelenmarkt. De hier geboekte winsten werden ook weer in de economie gepompt. We leefden in een roes. We wisten niet beter of dit was het nieuwe leven. Zo zou het voortaan altijd zijn. De vervangingseconomie( het kopen van nieuwe spullen terwijl de oude nog niet versleten zijn; de wegwerpmaatschappij), draaide op volle toeren. In Nederland kwamen we vrij gemakkelijk aan ons geld. Het Groningse aardgas leek een onuitputtelijk geldbron te zijn. De Noordzee een onuitputtelijke visvijver. We hebben met elkaar een soort piramide spel opgezet dat prima blijft doorlopen zolang er aan de piramide gebouwd wordt. Als er op enig moment echter een hapering ontstaat in het bouwproces, stort in korte tijd de hele piramide in elkaar. Uiteindelijk storten alle piramides in, behalve die van Egypte. Een bovenmatig vertrouwen in ons aflossend vermogen en een onterecht eindeloos vertrouwen in de vrije markteconomie, stonden in feite aan de basis van deze crisis. De nooduitgang voor de EU landen om de crisis te ontlopen door verder te gaan met lenen, was inmiddels door diezelfde EU op slot gezet. De jaarlijkse begrotingen mochten niet boven een tekort van 3% uitkomen en de staatsschulden van de landen werden aan een maximum gebonden. Voor de meeste EU landen had dit tot gevolg dat opnieuw geld lenen uit den boze was. Van de kredietcrisis kwamen we terecht in de economische crisis: omdat extra geld niet meer beschikbaar was, liepen de investeringen van bedrijven en de uitgaven van

4 particulieren en de Staat fors terug. In totaal heeft de Nederlandse Staat de afgelopen 2 jaar een bedrag van 52 miljard aan bezuinigingen en ombuigingen gerealiseerd. Het gevolg van deze desinvesteringen was onder meer een sterk oplopende werkeloosheid en hiermee was de crisis in de breedte een feit. Geld lenen is het tegenovergestelde van geld sparen. Als je spaart geef je geld van nu later uit. Als je geld leent, reis je als 't ware door de tijd heen de andere kant op: van de toekomst naar het nu. Je haalt iets wat normaliter in de toekomst ligt, naar het moment van nu. Je leent van de verwachte overschotten uit de toekomst. En hier zijn we meteen bij de kern van de zaak: als de verwachte overschotten uit de toekomst tegen vallen, heb je een probleem met de terugbetaling van de schuld. Daarom heet de crisis ook kredietcrisis, maar had ook schuldencrisis genoemd kunnen worden. Niet alleen burgers deden het bovenstaande, landen deden niet anders. Niet alleen in de VS ging dit zo, de hele Westerse wereld handelde zo. Om het ontstaan van de crisis te begrijpen is het ook noodzakelijk te kijken naar het gedrag van de topbestuurders in de financiële sector. Op geldbeluste bestuurders van grote financiële instellingen(hebzucht is goed, zeiden ze letterlijk), waanden zich de goden van het stelsel. Ze wisten dat de politici hun banken niet zouden laten vallen, want dan zou de economie stil vallen. De banken wisten dat ze op deze manier iedereen in de houtgreep hadden: wat ze ook zouden doen, de regeringen van de landen met de grote banken zouden altijd te hulp schieten. Het was pure chantage. Als je zo je eigen positie inschat, dan ga je vanzelf grote risico's nemen. Zoals ik eerder aangaf, komt hoogmoed voor de val. Dit blijkt wel uit een opmerking van de hoogste baas van de bank Citygroup in juli 2007: Als de muziek stopt, in termen van liquiditeit, wordt het ingewikkeld. Maar zolang de muziek speelt, moet je staan en dansen. Wij zijn nog aan het dansen. Warren Buffet, de bekendste speculant in de VS, zei in 2008: Je ziet pas wie er naakt zwemt op het moment dat het tij keert. Met andere woorden: beide topmensen zagen wat er gebeurde en wisten dat het op korte termijn mis zou gaan. Ze konden voor hun eigen bedrijven tijdig de nodige maatregelen nemen. Vanuit morele maatstaven gezien, was het crimineel wat deze topbestuurders deden. Het nastreven van het eigenbelang is voor de top binnen het financiële stelsel de kernideologie geworden. De door adrenaline en testosteron gedreven gladde teckels van de banken, konden hun geil zijn op geld niet bedwingen. Als de bank lehman Brothers Lehman Sisters had geheten, was die niet failliet gegaan, zo zei eens een vrouwelijke bankier. Het werken in de financiële sector op basis van het eigen belang en het naïve geloof dat de sector zelf voor regulering en toezicht zou zorgen, liggen eveneens aan de basis van het omvallen van de sector. Iemand die in de zorg werkt, heeft iets met zorg en dienstverlening. Iemand die bij een bank werkt, in de wat hogere regionen, heeft iets met geld. Daar hoeft op zich nog niks mis mee te zijn, maar iets met geld hebben en de weg op gaan naar eigenbelang en winstbejag moet ons toch niet verbazen. Zie de Liboraffaire bij de Rabobank. Miljarden boetes zijn er betaald door de banken die betrokken waren bij de Liboraffaire. Onlangs zijn meerdere banken veroordeeld tot betaling van ook weer miljarden voor het manipuleren van de valutahandel.

5 Vorige week berichtte De Volkskrant, met grote letters, dat de Britse bank HSBC verdacht wordt van fraude en witwaspraktijken. Als marktpartijen tot dergelijke boetes veroordeeld worden, dan is er sprake van, uit oogpunt van morele maatstaven gezien, zeer bedenkelijke organisaties. Afgelopen donderdag op één dag in De Volkskrant: Aangifte tegen ABN wegens omkoping Fortis; Oud-topman Icesave Landsbanki drie maanden cel in; Bankcultuur ondermijnt eerlijkheid employees. Kan het nog erger? M.a.w. de bancaire sector is een criminele sector geworden. Het vlees is zwak. Zolang de aan de top van het huidige financiële stelsel werkende bankmedewerkers geldbelust zijn, zal dit stelsel niet adequaat kunnen functioneren. In de 2 volgende artikelen zal ik in 2 delen een nadere analyse geven van het huidige financiële stelsel. Henk Geene

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Waarom loopt de economie nog steeds niet echt lekker? Michiel Verbeek, 2 december 2015

Waarom loopt de economie nog steeds niet echt lekker? Michiel Verbeek, 2 december 2015 Waarom loopt de economie nog steeds niet echt lekker? Michiel Verbeek, 2 december 2015 4 Onderwerpen: 1. De financiële crisis van 2008 2. Geldschepping 3. Hoe staan de landen er economisch voor? 4. De

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Werkblad 2: Moraal. Opdracht 1. Lees bijlage 1 over moraal en decadentie. Vragen. Inleiding

Werkblad 2: Moraal. Opdracht 1. Lees bijlage 1 over moraal en decadentie. Vragen. Inleiding Werkblad 2: Moraal Opdracht 1 Lees bijlage 1 over moraal en decadentie Inleiding Het centrale thema in de voorstelling Monteverdish is het verval van de menselijke moraal. Dat klinkt erg ingewikkeld en

Nadere informatie

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten 1. Met andere ogen Wetenschap en levensbeschouwing De wereld achter de feiten Dit boek gaat over economie. Dat is de wetenschap die mensen bestudeert in hun streven naar welvaart. Het lijkt wel of economie

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Management en Organisatie. Proefles

Management en Organisatie. Proefles Management en Organisatie Proefles I. Geld lenen. Stel: je wordt 18 jaar, je haalt je rijbewijs en je wilt dan direct een auto hebben. Die kost 25.000, maar jij hebt geen cent. Je kijkt naar de TV en je

Nadere informatie

HC zd. 42 nr. 31. dia 1

HC zd. 42 nr. 31. dia 1 HC zd. 42 nr. 31 weinig mensen zullen zeggen dat ze leven voor het geld geld maakt niet gelukkig toch zeggen we er graag achteraan: wel handig als je het hebt want waar leef ik voor? een christen mag zeggen:

Nadere informatie

Союз СоветскихСоциалистических Республик

Союз СоветскихСоциалистических Республик Союз СоветскихСоциалистических Республик SojoezSovjetskichSotsialistitsjeskichRespoeblik http://www.youtube.com/watch?v=hle4inigsee&feature=related De Romanovs De Romanov familie komt in 16313 aan de macht

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Jezus, het licht van de wereld

Jezus, het licht van de wereld Jezus, het licht van de wereld Het evangelie naar Johannes 8: 1-30 1 Overzicht 1. De overspelige vrouw 2. Jezus als het Licht der wereld 3. Twistgesprekken met de Farizeeën 2 De overspelige vrouw Bijbeltekst

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

ECONOMIE VOOR VMBO BOVENBOUW. 3 vmbo - (k)gt ANTWOORDENBOEK

ECONOMIE VOOR VMBO BOVENBOUW. 3 vmbo - (k)gt ANTWOORDENBOEK ECONOMIE VOOR VMBO BOVENBOUW 3 vmbo - (k)gt ANTWOORDENBOEK Hoofdstuk 2 Het inkomen van consumenten Paragraaf 1 Welke soorten inkomens zijn er? 1 Oppassen. 2 3 Werken in de horeca mag je pas na je zestiende.

Nadere informatie

Opinieonderzoek toekomst financiële sector

Opinieonderzoek toekomst financiële sector Opinieonderzoek toekomst financiële sector Presentatie afsluitende bijeenkomst 24 november Lessen en vragen voor de toekomst Martijn Lampert 1 Vertrouwen Betekenis (Van Dale): 1. Met zekerheid hopen 2.

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Marx, Engels en de Industriële Revolutie

Marx, Engels en de Industriële Revolutie Marx, Engels en de Industriële Revolutie Docent: Jelle de Bont F. de Kloe 444049 Postvak 54 Onderwijsgroep 3 13 maart 2008 Blok BA CW 1D, opdracht 6A Aantal woorden 2122 De Industriële Revolutie bracht

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis De economische wereldcrisis (9.2) Onderzoeksvraag: Wat waren de oorzaken van de economische wereldcrisis van 1929 en waarom duurde die crisis zo lang? Kenmerkend aspect: De crisis van het wereldkapitalisme.

Nadere informatie

Beursdagboek 10 September 2013.

Beursdagboek 10 September 2013. Beursdagboek 10 September 2013. Morgen is het al weer 12 jaar geleden. Gisterenavond Tijd 20:16 uur. Op het moment van sluiten van onze beurs gisteren stond de Dow op +86 punten. Op dit moment zien we

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Toen ik het slot van de lezing van Matteüs las, moest ik gelijk denken aan het nieuws van deze week. Wie heeft zal nog meer krijgen, en wel in overvloed.

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Alle vrijheid van de wereld

Alle vrijheid van de wereld Lenen Alle vrijheid van de wereld Lenen Geld lenen is vandaag de dag heel vanzelfsprekend. Voor een auto of nieuwe caravan wordt vaak een lening afgesloten. Ook onvoorziene uitgaven zoals de vervanging

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS. Avéro Achmea P13628

WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS. Avéro Achmea P13628 WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS P13628 INHOUDSOPGAVE KARAKTERISTIEKEN CONCLUSIE WAARDE VAN ADVIES KARAKTERISTIEKEN ONDERZOEKSOPZET CONCLUSIE CONCLUSIES DE WAARDE VAN ADVIES

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015

Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Congresvoorstel 4e Landelijk Congres 12 december 2015 Het Landelijk Bestuur vraagt het congres om in te stemmen met de onderstaande programmapunten. Het Landelijk Bestuur legt de volgende ontwerpteksten

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed

Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Experiment economie HAVO / VWO gooi maar in mijn bed Nr. 15 Achtergrond: Economische verschijnselen hangen met elkaar samen. Daarbij zijn meerdere verbanden mogelijk. Bijvoorbeeld: 1. Chronologische volgorde.

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon. Floris Heukelom

Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon. Floris Heukelom Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon Floris Heukelom f.heukelom@fm.ru.nl Inhoud presentatie Wat zegt Piketty precies? Vanwaar de snelle en enorme impact? Kritiek op Piketty Wat moeten we er van vinden?

Nadere informatie

Geld zonder schuld. Op weg naar een nieuw geldsysteem en een einde aan de crisis

Geld zonder schuld. Op weg naar een nieuw geldsysteem en een einde aan de crisis Geld zonder schuld Op weg naar een nieuw geldsysteem en een einde aan de crisis www.onsgeld.nu februari 2015 Intro We leven tijdens de grootste crisis ooit. Het vertrouwen in banken is nog nooit zo laag

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert JONA EN DE GROTE VIS

Bijbel voor Kinderen. presenteert JONA EN DE GROTE VIS Bijbel voor Kinderen presenteert JONA EN DE GROTE VIS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. 1 Er was onvoldoende voeding, de arbeidsomstandigheden waren slecht, verzekeren tegen ziektekosten was nauwelijks

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus Hofkerk in Oldenzaal 11 oktober 2015 Lezen: Exodus 20: 1-17 Lezen: Marcus 10: 17-37 17 Toen hij zijn weg vervolgde, kwam er iemand naar hem toe die voor hem op zijn knieën viel en vroeg: Goede meester,

Nadere informatie

digibord deel 01-09-15 Module 6: Mijn mobieltje 1c: lesdoorloop digibord deel 1 1a: introductie 1b: Lesdoelen 2a: begrippen 2b: schulden

digibord deel 01-09-15 Module 6: Mijn mobieltje 1c: lesdoorloop digibord deel 1 1a: introductie 1b: Lesdoelen 2a: begrippen 2b: schulden digibord deel 1 1a: introductie digibord deel Introduceer het onderwerp: Wie heeft er een mobieltje? En weet je wat je kosten zijn per maand? Daar gaat deze module over. 1 2 1b: Lesdoelen 1c: lesdoorloop

Nadere informatie

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken)

Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Een leerling van Jezus vertelt ('walking sermon' langs kunstwerken) Doek achter de tafel Even kijken hoor. U en jullie hebben er al naar kunnen kijken, maar ik nog niet. Nu wil ik het goed zien. Ja, zo

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim De brug van Adri Rollen: Verteller Martje Adri Wim Daar loopt een meisje. Ze heet Martje. Ze kijkt boos en loopt langzaam. Ze weet niet waarheen. Martje kent Wim. Hij woont in dezelfde straat, maar Wim

Nadere informatie

Avond over de toren van Babel

Avond over de toren van Babel Avond over de toren van Babel Ontmoeting 20.00-20.15 Iedereen wordt van harte welkom geheten. Er is tijd voor een bakje koffie en even bijkletsen. 20.15-20.35 Bekijken schilderij de bouw van de toren van

Nadere informatie

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 1830 1870: Javaanse boer werkt voor Nederlandse staat: - cultuurstelsel - Herendiensten van verliespost naar wingewest Vanaf 1870: modern imperialisme particuliere bedrijven

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en schepenen,

Aan het college van burgemeester en schepenen, Ham, 19 september 2011 Aan het college van burgemeester en schepenen, Betreft: Schriftelijke vraag met schriftelijk antwoord over de Gemeentelijk Holding Geacht college, De Gemeentelijk Holding (verder:

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

Vol Liefde Leven vanuit liefde in de Geest. Ari Schol

Vol Liefde Leven vanuit liefde in de Geest. Ari Schol Vol Liefde Vol Liefde Leven vanuit liefde in de Geest Ari Schol Colofon www.arischol.nl 2016, Tweede druk Oorspronkelijke titel: Omslagontwerp en foto s: Foto auteur: Redactie: Opmaak: Vol Liefde Ari

Nadere informatie

a Wie lenen er allemaal voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed? b Wie lenen er allemaal wegens een onverwachte tegenslag?

a Wie lenen er allemaal voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed? b Wie lenen er allemaal wegens een onverwachte tegenslag? Eindtoets hoofdstuk 1 Kopen doe je zo (CONSUMEREN) 1.3 Ik spaar, leen en beleg mijn geld 1 REDENEN OM TE SPAREN Hier staan zes mensen die sparen: Linda zet geld opzij voor haar vakantie Roy belegt in aandelen

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1 GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl Esra Atescelik juni 2009 1 Inhoudsopgave 1. Concept Culture Shock.3 1.1 Definitief concept 4 1.2 Interactief gedeelte van de film..4

Nadere informatie

Nederlands bedrijfsleven hecht aan mensenrechten

Nederlands bedrijfsleven hecht aan mensenrechten SAMR. en Schuttelaar & Partners maken kansen duidelijk Nederlands bedrijfsleven hecht aan mensenrechten Onderzoek in opdracht van de ABN AMRO Bank Conclusies Conclusies Ondernemers vinden mensenrechten

Nadere informatie

Dit boekje heeft geen inhoudsopgave. U kunt willekeurig waar het u belieft, gaan lezen en er weer mee stoppen.

Dit boekje heeft geen inhoudsopgave. U kunt willekeurig waar het u belieft, gaan lezen en er weer mee stoppen. Inhoud Dit boekje heeft geen inhoudsopgave. U kunt willekeurig waar het u belieft, gaan lezen en er weer mee stoppen. U kunt het boekje natuurlijk ook van voor naar achter uitlezen. Dan zult u merken dat

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

Vier Crises. Richard Paping SIB/Ubbo Emmius: 14 februari 2011

Vier Crises. Richard Paping SIB/Ubbo Emmius: 14 februari 2011 Vier Crises Richard Paping SIB/Ubbo Emmius: 14 februari 2011 Definitie woord crisis: 1. Periode waarin iets heel erg slecht is 2. Acute noodsituatie 3. Periode van ernstige ontwrichting van het staatkundig,

Nadere informatie

Enquête Vertrouwen in financiële wereld Door NCRV Rondom 10-27 mei 2011

Enquête Vertrouwen in financiële wereld Door NCRV Rondom 10-27 mei 2011 Enquête Vertrouwen in financiële wereld Door NCRV Rondom 10-27 mei 2011 Voor dit onderzoek werden 358 bankmedewerkers ondervraagd, aangesloten bij FNV en CNV. Nu volgt een aantal stellingen over het consumentenvertrouwen

Nadere informatie

Hoe voorkom je diefstal op reis.

Hoe voorkom je diefstal op reis. Hoe voorkom je diefstal op reis. Diefstal op reis, dit is iets wat we liever niet willen overkomen wanneer we in het buitenland zitten. Toch gebeurt het. Ik kan me nog goed herinneren dat ik een jaar geleden

Nadere informatie

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze

Let op! In dit document beschrijven we wat we normaal gesproken doen en wat de gemiddelde prijs is van deze diensten. Deze Dienstverleningsdocument Vermogen opbouwen In dit document staat wat wij voor u kunnen doen. En hoeveel dat kost. Andere financiële dienstverleners hebben ook zo n document. Zo kunt u ons vergelijken met

Nadere informatie

filosofie vwo 2016-I Opgave 1 Twijfel in de rechtbank

filosofie vwo 2016-I Opgave 1 Twijfel in de rechtbank Opgave 1 Twijfel in de rechtbank tekst 1 De film 12 Angry Men uit 1957 wordt beschouwd als een ode aan het Amerikaanse rechtssysteem. Centraal staat een rechtszaak tegen een jongen van 18 jaar die met

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium. FiDiB, Vught, 17 september 2012

Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium. FiDiB, Vught, 17 september 2012 Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium FiDiB, Vught, 17 september 2012 Agenda Waar hebben we mee te maken? Structurele gevolgen deze crisis Financiële

Nadere informatie

Vermoord? vroeg Evi angstig. Ongetwijfeld. Maar de directeur... Vermoord, herhaalden we beslist. Daarna hebben ze zijn lichaam ondergedompeld in een

Vermoord? vroeg Evi angstig. Ongetwijfeld. Maar de directeur... Vermoord, herhaalden we beslist. Daarna hebben ze zijn lichaam ondergedompeld in een 2 Juf Kol Tijdens de pauze kwamen we samen in de fietsenstalling. Meester Rob naar z n opoe? Helemaal naar de andere kant van de wereld? Op z n oude fiets? Zonder muts! Alsof we hem zouden vergeten! Onzin!

Nadere informatie

INLEIDING TOT DE MARXISTISCHE ECONOMIE. Nick Deschacht

INLEIDING TOT DE MARXISTISCHE ECONOMIE. Nick Deschacht INLEIDING TOT DE MARXISTISCHE ECONOMIE Nick Deschacht Inleiding Prof. dr. Ernest Mandel (1923-1995) Overzicht van de cursus 28/3: Basisbegrippen van de marxistische economie 18/4: De ontwikkeling van de

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

Ik denk eigenlijk dat deze blessure niet slecht is geweest voor mijn carrière

Ik denk eigenlijk dat deze blessure niet slecht is geweest voor mijn carrière In de rubriek vertelt een (oud) prof-voetballer/voetbalster over zijn/haar voorste kruisband blessure. Vanaf het moment dat deze blessure werd opgelopen, de operatie, de revalidatie, de rentree en daarna.

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten

Onderzoeksresultaten Onderzoeksnaam Grote Moraalenquête 2009 Selectie alle vragen Selectiedatum 10-8-2009-25-9-2009 Onderzoeksresultaten - 22-09-2009 1. Hieronder staan zes zaken die mensen belangrijk kunnen vinden. Wilt u

Nadere informatie

Reglement Allianz Bankspaarhypotheekrekening

Reglement Allianz Bankspaarhypotheekrekening Allianz Nederland Asset Management B.V. Reglement Allianz Bankspaarhypotheekrekening Versie 1.1 Augustus 2014 Inhoudsopgave Waarvoor dit reglement? 4 Wat is het doel van de Allianz Bankspaarhypotheekrekening?

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

1. Voordat je een nieuw product op de. kunnen er grote moeilijkheden ontstaan.

1. Voordat je een nieuw product op de. kunnen er grote moeilijkheden ontstaan. p. 97 les 5 1. Voordat je een nieuw product op de markt brengt, moet je als fabrikant goed afwegen. Anders kunnen er grote moeilijkheden ontstaan. Les 5 woordenschat 20 woorden opdracht 1. Voordat je een

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal!

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal! Ik ben Marieke Sweens, ik heb een partner, ik heb een huis, ik heb een hond, ik heb een baan, ik heb naast m'n baan een eigen bedrijf. En ik heb borderline. Dit is hoe ik mezelf introduceer bij workshops

Nadere informatie

Essay door Jojanneke Scheepers

Essay door Jojanneke Scheepers Waarom is er (nog steeds) op grote schaal honger en armoede in de wereld en hoe kunnen armoede en onderontwikkeling worden bestreden in een globaliserende wereld? Essay door Jojanneke Scheepers September

Nadere informatie

Damesdag Dinsdag 12 juni Lieve Dames,

Damesdag Dinsdag 12 juni Lieve Dames, Damesdag Dinsdag 12 juni 2012 Lieve Dames, Hieronder het resultaat van onze (3 x overgenomen) foto maarrr uiteindelijk is het ons toch gelukt haha. Prachtig plaatje, zon, blauwe lucht en allemaal lachende

Nadere informatie

Deel 1. Het voortraject. inkomen en kapitaal

Deel 1. Het voortraject. inkomen en kapitaal Deel 1 inkomen en kapitaal Het voortraject Met het motto waarmee Thomas Piketty de introductie van zijn boek over de verdeling van kapitaal begint, maakt de schrijver meteen duidelijk waar hij staat als

Nadere informatie

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u?

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? Onafhankelijke informatie voor consumenten Wat is renterisico? Als u geld nodig heeft, kunt u een lening afsluiten. U moet het geleende geld wel terugbetalen.

Nadere informatie

Hypotheek? Wij zijn uw bank.

Hypotheek? Wij zijn uw bank. Hypotheek? Wij zijn uw bank. U wilt een huis kopen? Wij bezorgen u onbezorgd woonplezier. U wilt voor de eerste, tweede of misschien wel derde keer een huis kopen. Een gezellige stadswoning in het centrum,

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen.

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013 Staat en Natie Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. In de 17 e en de 18 e eeuw ontstond er in Europa een politieke en filosofische stroming,

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 291 d.d. 24 oktober 2011 (mr. R.J. Paris, voorzitter, mr. W.F.C. Baars en mr. H.J. Schepen, leden en mr. E.P.A. Bogers, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Lesbrief Europa 2 e druk

Lesbrief Europa 2 e druk Hoofdstuk 1. 1.13 1.14 1.15 1.16 A A B D Waar produceren? 1.17 a. Door loonmatiging dalen de productiekosten en kunnen de prijzen dalen. Dan verbetert de internationale concurrentiepositie en zal de export

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

Hypotheekschuld. Duur 30 jaar. Maandlasten

Hypotheekschuld. Duur 30 jaar. Maandlasten Hypotheekschuld Duur 30 jaar Maandlasten Tijdens de gehele looptijd betaalt u lage maandlasten. U betaalt alleen rente over de lening. Aan het einde van de looptijd blijft de hypotheekschuld bestaan. U

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

Wie maalt om de molens?

Wie maalt om de molens? deel 1 Dag 1 Er is een ongeluk gebeurd vandaag, met meneer Swarteschaep. Eind van de middag was ik zakken graan naar binnen aan het sjouwen. De baas was op de stelling aan het werk. Ineens hoorde ik een

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

economie CSE GL en TL COMPEX

economie CSE GL en TL COMPEX Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 donderdag 27 mei 272010 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 22 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie