VERENIGING VAN LERAREN IN DE ECONOMISCH/MAATSCHAPPELIJKE VAKKEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERENIGING VAN LERAREN IN DE ECONOMISCH/MAATSCHAPPELIJKE VAKKEN"

Transcriptie

1 VERENIGING VAN LERAREN IN DE ECONOMISCH/MAATSCHAPPELIJKE VAKKEN Aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Mevrouw M.J.A. van der Hoeven T.a.v. Afdeling VO/BOB Postbus LZ Zoetermeer Betreft: Aanvullende reactie op het rapport Ruimte laten, Keuzes bieden. Amsterdam, 10 maart 2003 Geachte mevrouw Van der Hoeven, In vervolg op ons onderhoud met de heer Offerein op 19 februari jl., doen wij u toekomen de aanvullende informatie inzake de opmerking over het opnemen van het vak economie in het profieldeel Cultuur en Maatschappij. In eerste instantie bleek het niet duidelijk te zijn of HAVO en VWO leerlingen in dit profiel over voldoende wiskundige vaardigheden zouden beschikken, om dit vak te kunnen volgen. Daarnaast wil de VECON u nogmaals attenderen op het feit dat het vak Management en Organisatie wel degelijk een maatschappijvak is! In deze brief willen wij beide punten graag toelichten. Ten eerste is het evident dat het vak economie grote verschillen vertoont met het vak wiskunde. Leerlingen vinden het vak economie vaak moeilijk omdat er zoveel wiskunde in zou voorkomen. De praktijk laat echter zien dat (zeker havo) leerlingen op het terrein van de wiskunde niet veel meer hoeven te kunnen dan het oplossen van procentuele berekeningen en eerstegraads vergelijkingen zoals: Y = 2X + 6. Het vwo programma stelt daarentegen meer eisen aan leerlingen. Zo moeten vwo-ers momenteel met tweede of derdegraads vergelijkingen kunnen werken (met name in de micro-economie). Tevens moeten zij eenvoudige differentiaalvergelijken kunnen oplossen. Aangezien dit soort opgaven pas in vijf of zes vwo aan bod komen, kan en mag dit geen bezwaar opleveren. Vooruitlopend op het nieuwe economieprogramma, is zelfs de wens uitgesproken om de rekenvaardigheden nog verder te beperken: Economie in de Tweede Fase, zo benadrukt de commissie nogmaals, moet enthousiasmerend werken. Het importeren van wiskunde in de economie in de tweede fase moet dus met de nodige terughoudendheid worden verricht (uit het rapport van de commissie Teulings: Economie moet je doen ). Het bovenstaande in ogenschouw nemend, gaat de Vecon ervan uit dat het opnemen van het vak economie in het profieldeel Cultuur en Maatschappij voor havo en vwo, op wiskundig gebied, geen extra problemen op kan leveren.

2 Ten tweede is uit het gesprek met de heer Offerein verder gebleken dat het Ministerie twijfels heeft over de maatschappelijke relevantie van het vak Management en Organisatie. De gedachte dat M&O niet veel veder gaat dan boekhouden en kostprijsberekeningen is een volslagen misvatting. M&O is wel degelijk een maatschappijvak en dient daarom als keuzemogelijkheid opgenomen te worden in zowel het profieldeel Cultuur en Maatschappij en Economie en Maatschappij. De VECON wil de stelling dat het vak M&O een maatschappijvak is onderbouwen met de volgende argumenten: In het vak M&O worden onderwerpen besproken die in het examenprogramma maatschappijleer worden genoemd (zie bijlage 1) In het examenprogramma van het vak M&O komen veel einddoelen voor die te maken hebben met het functioneren van onze maatschappij als geheel en de invloed daarvan op individuen (zie bijlage 2) We leven in een land waar de productie gebaseerd is op vrije, ondernemingsgewijze productie. Een introductie op de manier waarop de ondernemingsgewijze productie plaats vindt, is dus zowel bedrijfseconomie als maatschappelijk vormend. Veel leerlingen krijgen later een baan binnen een commerciële of niet-commerciële organisatie. Enige kennis van de manier waarop die organisatie geleid en georganiseerd is, behoort tot de basiskennis van elke burger. M&O als maatschappijvak is ook te meten aan de mate waarin zij bijdraagt aan de competenties om de krant te lezen. Zelfs voor veel voorpaginanieuws is basale kennis van bedrijfseconomie nodig. Al met al kan uit het bovenstaande worden geconcludeerd dat M&O niet alleen bestaat uit bedrijfseconomie. Bovendien zijn Veel thema's uit de bedrijfseconomie maatschappelijk relevant. Op basis hiervan kunnen wij op geen enkele wijze de zienswijze van het Ministerie volgen. Verder wenst de VECON de Minister veel succes met het verwerken van onze reacties en die van vele andere vakverenigingen zodat u in het belang van het onderwijs tot een zorgvuldige afweging komt. Met vriendelijke groet, namens het bestuur van de VECON Eric Welp sectie algemene economie BIJLAGE 1) Elementen uit het eindexamenprogramma maatschappijleer die ook in m&o voorkomen BIJLAGE 2) Delen van het eindexamenprogramma M&O havo die duidelijke maken dat het veel elementen bevat die maatschappelijk relevant zijn.

3 Bijlage 1 Waarom is management & organisatie een maatschappijvak? Een opsomming a.h.v. de domeinen uit het examenprogramma maatschappijleer v.w.o. voor het gemeenschappelijk deel. De vaardigheden en benaderingswijzen uit domein A laten we hier buiten beschouwing, er is natuurlijk een zeer grote overlap. Domein B bevat politieke besluitvorming, hier is weinig te vinden dat ook bij m&o behandeld wordt. De rol van de overheid als (meestal niet-beïnvloedbare) omgevingsfactor komt wel aan de orde bij het vak m&o (bv. milieuwetgeving, vestigingsregelingen, btw). Domein C gaat over massamedia. Omdat bij m&o het onderwerp promotie (als onderdeel van marketing) behandeld wordt komen massamedia, beïnvloeding door media, free publicity en de objectiviteit van de boodschappen van media aan de orde. Dit alles niet alleen in verband met commerciële organisaties maar ook in verband met niet-commerciële organisaties die bv. gedragsverandering van burgers nastreven. Domein D is een keuzethema. Als voorbeeld wordt in het eindexamenprogramma het onderwerp mens en werk uitgewerkt. In het programma van het vak m&o komt het onderwerp personeel voor. Behandeld wordt o.a. werving van personeel, planning van personeelsbehoefte door een bedrijf met daarbij betrokken bijscholing/nascholing en flexibele pensionering, discriminatie, arbeidsovereenkomst, CAO, ondernemingsraad, medezeggenschapsraad, flexwerk.

4 Bijlage 2 Waarom is management & organisatie een maatschappijvak? Een opsomming a.h.v. de domeinen en eindtermen uit het examenprogramma management & organisatie havo. De vaardigheden en benaderingswijzen uit domein A laten we hier buiten beschouwing, er is natuurlijk een zeer grote overlap. Domein B: Interne organisatie en personeelsbeleid. 1 De kandidaat kan beschrijven welke organisatiestructuren voor een organisatie in aanmerking komen om overzichtelijke en betrouwbare informatie te verkrijgen voor het beheer van de organisatie. Daarnaast kan hij verklaren hoe een spanningsveld kan ontstaan tussen de belangen van een organisatie en de belangen van de maatschappij bij de werving van personeel en het inzetten van arbeidskrachten. 5 De kandidaat kan verklaren waarom naast een goede interne organisatie een goede administratieve organisatie onontbeerlijk is om controle uit te oefenen op de uitvoering van het beleid en om fraude en mismanagement tijdig te ontdekken. 6 De kandidaat kan verklaren waarom een organisatie bij het selecteren van personeel grote waarde hecht aan de economische voor- en nadelen die de organisatie heeft van nieuwe personeelsleden. Hij kan ook verklaren waarom de overheid via wetgeving tracht bepaalde sociale groeperingen een sterkere positie op de arbeidsmarkt te geven. Domein C: Financiering van activiteiten. 7 De kandidaat kan de werking van financiële markten beschrijven en verklaren hoe het financieren van activiteiten verloopt voor: particulieren, niet-commerciële organisaties en commerciële organisaties. 8 De kandidaat kan de verschillende rechtsvormen beschrijven die niet-commerciële en commerciële organisaties kunnen kiezen en ook verklaren waarom een organisatie voor een bepaalde rechtsvorm kiest. 9 De kandidaat kan de werking van de vermogensmarkt beschrijven vanuit het perspectief van particulieren, niet-commerciële organisaties en commerciële organisaties. 10 De kandidaat kan vanuit het perspectief van particulieren in hoofdlijnen verklaren welke mogelijkheden, beperkingen en redenen er zijn voor het lenen van geld. 11 De kandidaat kan mede met behulp van ICT berekenen welke hypotheekvorm in een gegeven situatie de goedkoopste is en aangeven welke voor- en nadelen aan de diverse hypotheekvormen kleven. 13 De kandidaat kan vanuit het perspectief van niet-commerciële organisaties in hoofdlijnen verklaren welke mogelijkheden, beperkingen en redenen er zijn voor het aantrekken van geld. Domein D: Marketingbeleid 15 De kandidaat kan beschrijven hoe het marketingbeleid van een organisatie vorm kan krijgen en verklaren hoe hieruit een spanningsveld kan ontstaan tussen de belangen van een organisatie en de belangen van de afnemers en van derden. 16 De kandidaat kan het belang van marketing verklaren voor niet-commerciële organisaties en verklaren welke principes voor de marketing in niet-commerciële organisaties van belang zijn.

5 17 De kandidaat kan de mogelijke marketingdoelstellingen herkennen en de relatie beschrijven tussen de marketingdoelstellingen en de doelstelling van de organisatie. Hij kan de specifieke aandachtspunten in de marketing van de niet-commerciële organisaties beschrijven. 18 De kandidaat kan verklaren hoe een niet-commerciële organisatie bij het realiseren van haar marketingdoelstellingen in conflict kan komen met de belangen van de consument. 22 De kandidaat kan verklaren hoe een commerciële organisatie bij het realiseren van haar marketingdoelstellingen in conflict kan komen met de belangen van de consument. Domein E: Financieel beleid dit domein is weinig maatschappelijk maar meer vakspecifiek Domein F: Informatievoorziening met behulp van ICT dit domein is nog niet verder geëxpliciteerd omdat de mogelijkheden op de scholen soms zeer beperkt zijn. Domein G: Externe financiële verslaggeving 42 De kandidaat kan de externe financiële verslaggeving van niet-commerciële organisaties (zoals de schoolorganisatie en de sportvereniging) en van commerciële organisaties (handelsondernemingen) verklaren. Hij kan de begroting en de jaarrekening verklaren zoals die worden voorgelegd aan medezeggenschapsraden, ledenvergaderingen en ondernemingsraden. 44 De kandidaat kan voor de niet-commerciële organisaties verklaren wat het verschil is tussen de begroting en de werkelijke uitkomst van posten in een jaarverslag en.. 48 De kandidaat kan de ontwikkeling in de resultaten van een bedrijf verklaren aan de hand van kengetallen berekend bij twee opvolgende balansen. Hij kan ook verklaren waarom deze kengetallen slechts een beperkte waarde hebben. (ter verklaring: het gaat hier bv. om de term liquiditeit die in de krant regelmatig voorkomt, toevoeging J. Hommel)

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2014 Juni 2013 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Examens (CvE). Het CvE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

HAVO. Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. Marketing

HAVO. Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. Marketing Voorlichting HAVO Een 'nieuw' vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. (M&O) is een nieuw vak in de bovenbouw voor de havo. Het

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Voorlichting management & organisatie vernieuwde tweede fase HAVO/VWO Een nieuw vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas HAVO /VWO opgenomen.

Nadere informatie

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap havo

Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap havo Examenprogramma bedrijfseconomie en ondernemerschap havo 27 MEI 2014 CONCEPT - VOORLOPIG Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit

Nadere informatie

Management & Organisatie. Een mooi vak in de bovenbouw van de HAVO en het VWO

Management & Organisatie. Een mooi vak in de bovenbouw van de HAVO en het VWO Management & Organisatie Een mooi vak in de bovenbouw van de HAVO en het VWO M & O een nieuw vak Management & organisatie komt als apart vak niet voor in de basisvorming. Wel heb je onderdelen van het

Nadere informatie

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo Management & Organisatie Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo M&O - een nieuw vak Management en Organisatie (M&O) komt als vak niet voor in de basisvorming. In de Tweede Fase kan je M&O kiezen in

Nadere informatie

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT 1. VOORSTEL NIEUW DOMEIN D MARKETING 1.1 Doel en inhoud Dit domein maakt de leerling vertrouwd met marketing en de functies daarvan. Marketing gaat over

Nadere informatie

DOMEINBESCHRIJVING 27 mei 2014 VOORLOPIG CONCEPT

DOMEINBESCHRIJVING 27 mei 2014 VOORLOPIG CONCEPT DOMEINBESCHRIJVING 27 mei 2014 VOORLOPIG CONCEPT 1 VOORSTEL NIEUW DOMEIN 0 VAN PERSOON NAAR RECHTSPERSOON 1.1 Doel en inhoud Dit domein is de leidraad van het nieuwe examenprogramma. De verschillende domeinen

Nadere informatie

Elde College. Elke dag een uitdaging

Elde College. Elke dag een uitdaging Elde College Elke dag een uitdaging Profielkeuze havo-3 3 en 4 November 2015 Nannie Vink Decaan havo Inhoud Nieuwe vakken Het profiel gemeenschappelijk deel profieldeel vrij deel Het keuzeoverzicht Hoe

Nadere informatie

LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016

LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016 LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016 Eamenprogramma MANAGEMENT EN ORGANISATIE H.A.V.O. 1 Het eindeamen Het eindeamen bestaat uit het centraal eamen en het commissie-eamen. Het centraal eamen wordt afgenomen in één

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABI BEDRIJFSECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN FINANCIELE ZELFREDZAAMHEID

VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABI BEDRIJFSECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN FINANCIELE ZELFREDZAAMHEID VELDRAADPLEGING CONCEPTSYLLABI BEDRIJFSECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN FINANCIELE ZELFREDZAAMHEID CE 2020 (HAVO) EN 2021 (VWO) SAMENVATTING VAN DE RESULTATEN pagina 2 van 10 Inhoud 1 Digitale veldraadpleging

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Profielkeuze in leerjaar 3. Ouderavond. Decaan: Astrid

Profielkeuze in leerjaar 3. Ouderavond. Decaan: Astrid Profielkeuze in leerjaar 3 Ouderavond Decaan: Astrid Verspeeka.verspeek@hetbaken.nl Profielkeuze in leerjaar 3 Profielen Opbouw profielen Voorlichtingen van de vakken, economie, M&O en wiskunde Profielkeuze

Nadere informatie

Basiskennis Management

Basiskennis Management Basiskennis Management Inhoudsopgave Les 1 Management: besturing en macht 1.1 Inleidin 1.2 Management algemeen 1.3 Managementniveaus 1.4 Bestuursproces 1.5 Taken van managers 1.6 Omgaan met macht 1.7 Samenvatting

Nadere informatie

Examenprogramma economie havo/vwo

Examenprogramma economie havo/vwo Examenprogramma economie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Nr. WJZ/2005/30013 (3764) (Hoofd) Afdeling DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN Nader rapport inzake het voorstel van wet houdende wijziging van de Wet

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (het CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Basiskennis Management NEMAS

Basiskennis Management NEMAS Basiskennis Management NEMAS Editie 2015 Morel Opleiding en Training B.V. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13602 25 juli 2011 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 29 juni 2011, nr. VO/309740, houdende

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer

Examenprogramma maatschappijleer Examenprogramma maatschappijleer Informatiewijzer Preambule 1 Leeswijzer 2 maatschappijleer 3 1. Preambule De zes algemene onderwijsdoelen die voor alle vakken en sectoren in het vmbo gelden, zijn 1 Werken

Nadere informatie

Vervolg informatieavond

Vervolg informatieavond Vervolg informatieavond Programma: Tijdpad Week van de profielkeuze Nieuwe vakken Profielkeuzegesprekken Profielkeuzeformulier Extra vak Doorstromen atheneum Tips Tijdpad: Wat hebben we gedaan? Half jaar

Nadere informatie

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007 logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk VO/OK/2003/53723 Uw kenmerk Onderwerp tweede fase havo/vwo 1.Inleiding In het algemeen

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Correctievoorschrift examen VMBO-GL en TL 2003

Correctievoorschrift examen VMBO-GL en TL 2003 Correctievoorschrift examen VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 2 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE GL EN TL MAATSCHAPPIJLEER VBO-MAVO-D 300030-580-561c Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2

Nadere informatie

Structuur beroepsgericht vmbo Jacqueline Kerkhoffs, Rob Abbenhuis April 2017

Structuur beroepsgericht vmbo Jacqueline Kerkhoffs, Rob Abbenhuis April 2017 Structuur beroepsgericht vmbo Jacqueline Kerkhoffs, Rob Abbenhuis April 2017 Op 1 augustus 2016 worden er nieuwe beroepsgerichte examenprogramma s ingevoerd in het vmbo. Vanaf die datum kent het vmbo tien

Nadere informatie

An inquiry into The Wealth of Education.

An inquiry into The Wealth of Education. An inquiry into The Wealth of Education. In het onderstaande stuk wordt een reactie gegeven door de Vereniging van leraren in de economisch/maatschappelijke vakken (VECON ) op het ontwerp voor een nieuw

Nadere informatie

Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak

Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak Beschikbaar per 1 september 2015 NIEUW TOA Profielkeuzetoets vmbo en havo Biologie, economie, natuurkunde en wiskunde Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen

Nadere informatie

Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (oude profielstructuur)

Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (oude profielstructuur) Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo Programma van toetsing en afsluiting (oude profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving

Nadere informatie

Toelichting bij de concretiseringen wiskunde in de vorm van tussendoelen voor 3 havo/vwo ctwo en SLO oktober 2010

Toelichting bij de concretiseringen wiskunde in de vorm van tussendoelen voor 3 havo/vwo ctwo en SLO oktober 2010 Toelichting bij de concretiseringen wiskunde in de vorm van tussendoelen voor 3 havo/vwo ctwo en SLO oktober 2010 Achtergrond De globale kerndoelen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs bieden

Nadere informatie

Datum 14 juli 2016 Kamervragen Straus, Aukje de Vries en Moors (VVD) over vmboleerlingen die aangeven onvoldoende kennis van geldzaken te hebben

Datum 14 juli 2016 Kamervragen Straus, Aukje de Vries en Moors (VVD) over vmboleerlingen die aangeven onvoldoende kennis van geldzaken te hebben >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den

Nadere informatie

ONTVANGEN 19 SKI 2010

ONTVANGEN 19 SKI 2010 PO ONTVANGEN 19 SKI 2010 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Fontys Hogescholen College van bestuur t.a.v, mevrouw E.C. Meijer Postbus 347 5600

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo Uitnodiging Aan Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen Van Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs Datum 16 maart 2011 Agenda Expertmeeting rekentoetsen vo Datum overleg 12 april 2011

Nadere informatie

havo m&o drs. A. Maurer Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

havo m&o drs. A. Maurer Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 2017 2018 drs. A. Maurer havo m&o Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 havo m&o Voorwoord Met deze EXAMENBUNDEL kun je je goed voorbereiden op het examen voor het vak management & organisatie

Nadere informatie

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Veranderingen door invoering

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Veranderingen door invoering Bedoeling infoavond Na afloop heeft u een beter beeld van: Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase de Tweede Fase als onderwijssysteem het keuzeproces van uw zoon/dochter Tweede fase Voortgezet Onderwijs

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009 Versie november 2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Aardrijkskunde... 2 Biologie... 3 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 4 Duitse taal en literatuur... 5 Economie... 6

Nadere informatie

Praktijkinstructie Bedrijfseconomische beroepsvorming - financiering 3 (CBA10.3/CREBO:50142)

Praktijkinstructie Bedrijfseconomische beroepsvorming - financiering 3 (CBA10.3/CREBO:50142) instructie Bedrijfseconomische beroepsvorming - financiering 3 (CBA10.3/CREBO:50142) pi.cba10.3.v2 ECABO, 1 september 2003 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd,

Nadere informatie

Van mavo-4 naar havo-4. 2014-2015 R. Schouten sectordirecteur havo

Van mavo-4 naar havo-4. 2014-2015 R. Schouten sectordirecteur havo Van mavo-4 naar havo-4 2014-2015 R. Schouten sectordirecteur havo Wat we vandaag bespreken: - Waarom naar havo-4? - Toelatingseisen en aanmelding - Profielen en vakken - Aansluiting sectoren - Vragen?

Nadere informatie

Het EBC*L onderscheidt drie niveaus, die zich met name richten op bedrijfseconomische (basis)kennis.

Het EBC*L onderscheidt drie niveaus, die zich met name richten op bedrijfseconomische (basis)kennis. Vergelijking inhoud EBC*L en CE Ondernemerschap Inleiding Met de komst van de CE Ondernemerschap zijn er veel vragen gesteld over de overeenkomsten en verschillen tussen de CE Ondernemerschap en EBC*L.

Nadere informatie

Profielkeuze 2014-2015. M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo

Profielkeuze 2014-2015. M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Profielkeuze 2014-2015 M. van den Bremer, decaan bovenbouw havo/vwo Inrichting tweede fase 4 havo 4 vwo 5 havo 5 vwo 6 vwo Opbouw vakkenpakket havo en vwo algemeen deel profieldeel vrij deel Het algemene

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen. Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur)

Maatschappijwetenschappen. Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur) Maatschappijwetenschappen Staatsexamen vwo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving eindtermen...4

Nadere informatie

Management & Organisatie: Bedrijfseconomie. Een nieuw vak in bovenbouw HAVO en het VWO

Management & Organisatie: Bedrijfseconomie. Een nieuw vak in bovenbouw HAVO en het VWO Management & Organisatie: Bedrijfseconomie Een nieuw vak in bovenbouw HAVO en het VWO Havo M & O het programma De leerling leert: vraagstukken noemen waarmee organisaties te maken hebben die vraagstukken

Nadere informatie

Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480

Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480 BIJLAGE Tabel 1: profielen vwo Gemeenschappelijk deel (1920 slu, was 1960) Nederlands 480 Engels 400 2 e moderne vreemde taal *) 480 maatschappijleer 120 lich. opvoeding 1 160 ckv 1 óf kcv 160 anw 120

Nadere informatie

Profielkeuze Tweede Fase

Profielkeuze Tweede Fase Profielkeuze Tweede Fase 3e leerjaar havo/vwo 3 december 2015 Even voorstellen Loek Zoon - afdeling havo/vwo leerjaar 1 t/m 3 (ter vervanging van decaan) Maud Knook - afdeling havo/vwo leerjaar 4 t/m 6

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. Nederlands. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten

Nadere informatie

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

hoofdmedewerker boekhouding (M/V)

hoofdmedewerker boekhouding (M/V) De Managementondersteunende Diensten van het departement Economie, Wetenschap en Innovatie gaan via de interne arbeidsmarkt over tot een bevordering in de graad van: Hoofdmedewerker boekhouding (M/V) Afdeling,

Nadere informatie

Voorlichting Economie en M&O. David Yousufi Docent Economie en M&O

Voorlichting Economie en M&O. David Yousufi Docent Economie en M&O Voorlichting Economie en M&O David Yousufi Docent Economie en M&O Economie en M&O het basisverschil Economie gaat over de relatie tussen vier spelers: Consumenten Producenten Overheid Buitenland Bij Management

Nadere informatie

Kiezen voor de toekomst! oktober 2013 1

Kiezen voor de toekomst! oktober 2013 1 Kiezen voor de toekomst! oktober 2013 1 oktober 2013 2 Keuzedossier Kiezen zien als een proces Wat wil ik? Wat kan ik? Hoe ben ik? Zakelijke informatie over profielen, vakken, opleidingen, beroepen Koppelen

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde havo

Examenprogramma scheikunde havo Examenprogramma scheikunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A1 Vaardigheden Domein A2

Nadere informatie

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld:

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld: (oud, maar hier en daar nuttig) Studielasttabellen Studielast is een nieuw begrip in de bovenbouw van havo en vwo. Het staat voor de gemiddelde tijd die de gemiddelde leerling aan schoolwerk besteedt.

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 2014-2015 Belangrijke data i.v.m. profielkeuze schooljaar 2014 2015 9 dec. Ouderavond 10 dec. Mentoravond 26-30 jan. Elke derde klas gaat één dag op keuzedag 2 feb

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

COH O. ONTVANGEN 2 5 APR. Ï.01B Ministerie van Onderwijs, Cultuur en. Wetenschap

COH O. ONTVANGEN 2 5 APR. Ï.01B Ministerie van Onderwijs, Cultuur en. Wetenschap COH O ONTVANGEN 2 5 APR. Ï.01B Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap >Retouradres Postbus 16375 2500 BI Den Haag Hogeschool INHolland T.a.v. de heer H. de Deugd Postbus 85498 2508 CD DEN HAAG

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-KB 2006

Correctievoorschrift VMBO-KB 2006 Correctievoorschrift VMBO-KB 2006 tijdvak 1 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE KB Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 1 REGELS

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10683 20 april 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 9 april 2015, nr. VO/741555,

Nadere informatie

Voorlichtingsavond havo-3 2014-2015

Voorlichtingsavond havo-3 2014-2015 Voorlichtingsavond havo-3 2014-2015 Inleiding Voorstellen: Edwin Nieuwkamer, decaan havo e.nieuwkamer@grotiuscollege.nl Decanaat: kamer 004 Collega s: Betty Mons, decaan vwo André Vermeer, decaan mavo

Nadere informatie

Door: Begeleider Educatieve Hogeschool van Amsterdam: Mevr. A. Amagir. Plaats: Almere. Datum:

Door: Begeleider Educatieve Hogeschool van Amsterdam: Mevr. A. Amagir. Plaats: Almere. Datum: Door: Begeleider Educatieve Hogeschool van Amsterdam: Mevr. A. Amagir Plaats: Almere Datum: 14-06-2010 1 Lesindeling is in orde Het vak en de leerlingen De beste leraar is hij, die het meest van zijn

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort Exameneenheden KBL maatschappijleer 2 (sectorvak zorg & welzijn) ML2/K/1 Oriëntatie op leren en werken: De kandidaat kan zich oriënteren op de eigen loopbaan en het belang van maatschappijleer verwoorden.

Nadere informatie

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmatige dagbesteding worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie

Nadere informatie

PROFIELKEUZE TWEEDE FASE

PROFIELKEUZE TWEEDE FASE PROFIELKEUZE TWEEDE FASE Informatieboekje voor klas 3 Het programma in de tweede fase In de tweede fase bestaat het vakkenpakket voor klas 4, 5 en 6 van het VWO uit 3 delen. 1. Een gemeenschappelijk deel

Nadere informatie

Gecombineerd programma Michaël en Markenhage. Marcel van de Steenoven, decaan HAVO Ad Belleter, decaan VWO

Gecombineerd programma Michaël en Markenhage. Marcel van de Steenoven, decaan HAVO Ad Belleter, decaan VWO Gecombineerd programma Michaël en Markenhage Marcel van de Steenoven, decaan HAVO Ad Belleter, decaan VWO Markenhage = Een Daltonschool met MAVO, HAVO en VWO en een cultuurprofiel De opbrengst, dat ben

Nadere informatie

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT

DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT DOMEINBESCHRIJVING 27 MEI 2014 VOORLOPIG CONCEPT 1. VOORSTEL NIEUW DOMEIN C INVESTEREN EN FINANCIEREN 1.1 Doel en inhoud Dit domein gaat in op het investerings- en financieringsvraagstuk van organisaties.

Nadere informatie

Kiezen voor de toekomst! oktober

Kiezen voor de toekomst! oktober Kiezen voor de toekomst! oktober 2015 1 oktober 2015 2 Keuzedossier Kiezen zien als een proces Wat wil ik? Wat kan ik? Hoe ben ik? Zakelijke informatie over profielen, vakken, opleidingen, beroepen Koppelen

Nadere informatie

zaanlands lyceum onze havo-afdeling

zaanlands lyceum onze havo-afdeling zaanlands lyceum onze havo-afdeling onze havo-afdeling zaanlands ly Het Zaanlands Lyceum is een school voor havo, atheneum en gymnasium. De school is gesticht in 1866 en bestaat in schooljaar 2015-2016

Nadere informatie

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde

Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Comakerships & praktijkopdrachten Windesheim Flevoland 2015-2016 Economie & Management, ICT en Bouwkunde Opleiding Studiejaar Start Comakership/praktijkopdracht Korte omschrijving 2 sept 2015 Comakership

Nadere informatie

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO Kies je vakkenpakket 2 en 3 MAVO 2016-2017 1 2 Introductie Beste leerling, ouder of verzorger, Op dit moment zit jij of je kind in het tweede of derde jaar van de mavo. In beide jaren zullen keuzes gemaakt

Nadere informatie

Onderwerp: Vacature lid Raad van Toezicht Stichting Katholiek Onderwijs Drenthe.

Onderwerp: Vacature lid Raad van Toezicht Stichting Katholiek Onderwijs Drenthe. Onderwerp: Vacature lid Raad van Toezicht Stichting Katholiek Onderwijs Drenthe. Sedert december 2006 is het bestuur van de Stichting Katholiek Onderwijs Drenthe opnieuw georganiseerd en wel middels het

Nadere informatie

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 17 december 2012 Agenda nr: 17 Onderwerp: Privatisering bedrijfsvoering Gemeentegrot. Aan de gemeenteraad,

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 17 december 2012 Agenda nr: 17 Onderwerp: Privatisering bedrijfsvoering Gemeentegrot. Aan de gemeenteraad, Raadsnota Raadsvergadering d.d.: 17 december 2012 Agenda nr: 17 Onderwerp: Privatisering bedrijfsvoering Gemeentegrot Aan de gemeenteraad, 1. Doel, Samenvatting en Advies van het raadsvoorstel Uw raad

Nadere informatie

Cools, Luuk 24-12-2014

Cools, Luuk 24-12-2014 Inlichten instantie via e-mail Page 1 of 2 Cools, Luuk Van: VNG [VNG@VNG.NL] Verzonden: dinsdag 23 december 2014 16:24 Aan: VNG Onderwerp: Lbr. 14/097 - Uitkomst ledenraadpleging informatievoorziening

Nadere informatie

Maatschappijleer. Staatsexamen havo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur)

Maatschappijleer. Staatsexamen havo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur) Maatschappijleer Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen... 3 Het examenprogramma... 3 Beschrijving eindtermen... 3

Nadere informatie

Kiezen voor de toekomst! 2e fase havo

Kiezen voor de toekomst! 2e fase havo Kiezen voor de toekomst! 2e fase havo januari 2012 1 Profielen Cultuur en Maatschappij Economie en Maatschappij Natuur en Gezondheid Natuur en Techniek januari 2012 2 Opbouw van een profiel Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Van M&O naar Bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid. Eindrapport van de vakvernieuwingscommissie M&O Oktober 2014

Van M&O naar Bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid. Eindrapport van de vakvernieuwingscommissie M&O Oktober 2014 Van M&O naar Bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid Eindrapport van de vakvernieuwingscommissie M&O Oktober 2014 Van M&O naar Bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011 versie oktober 2011 Inhoudsopgave Aardrijkskunde... 3 Biologie... 4 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 5 Duitse taal en literatuur... 6 Economie... 7 Engelse taal en literatuur...

Nadere informatie

Onderwijs2032. Uw feedback op het advies!

Onderwijs2032. Uw feedback op het advies! Onderwijs2032 Uw feedback op het advies! Doel van deze bijeenkomst Ophalen van feedback vanuit schoolbestuurders en schoolleiders op het hoofdlijn advies van het platform Onderwijs2032 tbv de reactie van

Nadere informatie

Bevorderingsrichtlijnen Calvijn

Bevorderingsrichtlijnen Calvijn Bevorderingsrichtlijnen Calvijn Bevorderingsbeleid 1. Op basis van de bevindingen in de zogenaamde bevorderingsvergadering wordt aan het einde van elk schooljaar een beoordeling gegeven ten behoeve van

Nadere informatie

Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN?

Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN? Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN? Met behulp van deze scan wordt de stand van zaken van het Personeelsbeleid in kaart gebracht. De HRM - scan is met

Nadere informatie

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO

Kies je vakkenpakket. 2 en 3 MAVO Kies je vakkenpakket 2 en 3 MAVO 2016-2017 1 2 Introductie Beste leerling, ouder of verzorger, Op dit moment zit jij of je kind in het tweede of derde jaar van de mavo. In beide jaren zullen keuzes gemaakt

Nadere informatie

Kiezen voor de toekomst! 2e fase havo

Kiezen voor de toekomst! 2e fase havo Kiezen voor de toekomst! 2e fase havo januari 2014 1 Veranderingen voor leerlingen Meer huiswerk minder toetsen Toetsen over grote(re) stof eenheden Grotere school Verdieping Examen vanaf klas 4 Zelfstandigheid

Nadere informatie

Informatieavond profielkeuze Porta Mosana College

Informatieavond profielkeuze Porta Mosana College Havo-3, wat dan.? Informatieavond profielkeuze Porta Mosana College WO WO HBO HBO VWO 6 MBO Havo 5 VWO 5 *niet zonder meer mogelijk! TL 4 Havo 4 TL 3 Havo 3 Toekomstplan opstellen Wie ben ik? Wat kan ik?

Nadere informatie

Voorlichting overstap vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016

Voorlichting overstap vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016 Voorlichting overstap vmbo-t/g naar 4 havo 2015-2016 1 Waarom wil je naar 4 havo? ha vo 1 het; o hoger algemeen voortgezet onderwijs 2 de; v(m) - s school daarvoor (bron: van Dale) Opdracht 1. Schrijf

Nadere informatie

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

Profielkeuze Vwo 3. Het doel is: Op basis van reële zelfkennis, een gedegen keuze maken!

Profielkeuze Vwo 3. Het doel is: Op basis van reële zelfkennis, een gedegen keuze maken! Profielkeuze Vwo 3 Profielkeuze in het algemeen Dit jaar maakt uw dochter/zoon een belangrijke keuze in haar/zijn schoolloopbaan. Er moet een profiel gekozen worden: vakken waarin uw kind eindexamen gaat

Nadere informatie

KIEZEN VOOR DE TOEKOMST

KIEZEN VOOR DE TOEKOMST KIEZEN VOOR DE TOEKOMST 2012-2013 2012-2013 OP WEG NAAR DE TWEEDE FASE Keuzetraject en loopbaanoriëntatie * De mentor * Haco & Koerswijzer * Vakkenwijzer * Profielkeuzeboekje Tweede Fase Havo 4 Havo 5

Nadere informatie

Van Mavo-4 naar Havo-4

Van Mavo-4 naar Havo-4 Van Mavo-4 naar Havo-4 Doorstromen naar HAVO-4 met een Mavodiploma. Een leerling kan er voor kiezen om na het behalen van het Mavodiploma door te stromen naar Havoo-4 op het Hoeksch Lyceum. De overstap

Nadere informatie

Kiezen voor de toekomst!

Kiezen voor de toekomst! Kiezen voor de toekomst! 2 e fase HAVO januari 2015 1 Profielen Cultuur & Maatschappij Economie & Maatschappij Natuur & Gezondheid Natuur & Techniek januari 2015 2 Opbouw van een profiel gemeenschappelijk

Nadere informatie

Junior Company op vmbo basis, kader en gemengd (profiel dienstverlening en producten)

Junior Company op vmbo basis, kader en gemengd (profiel dienstverlening en producten) Junior Company op vmbo basis, kader en gemengd (profiel dienstverlening en producten) Tijdens Junior Company richten de leerlingen hun eigen company op en deze runnen ze één schooljaar. Ze verdelen functies,

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015

OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015 OUDERAVOND DINSDAG 17 NOVEMBER 2015 2 OUDERAVOND 3 (T)VWO 2015-16 Dinsdag 17 november 2015 Op deze speciale ouderavond voor de leerlingen van klas 3 tvwo en 3 vwo krijgt u informatie over de inrichting

Nadere informatie

Blokkendoos KSE. Leergebied Management en Organisatie. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Blokkendoos KSE

Blokkendoos KSE. Leergebied Management en Organisatie. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Blokkendoos KSE Blokkendoos KSE Leergebied Management en Organisatie Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie Blokkendoos KSE Blokkendoos KSE Leergebied Management en Organisatie Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

Nadere informatie

Op weg naar het eindexamen vwo

Op weg naar het eindexamen vwo Op weg naar het eindexamen vwo Oktober 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... blz. 1 1. Inleiding... blz. 2 2. De overgangsregeling... blz. 3 3. De profielen in klas 4... blz. 4 4. Welk profiel kan ik het

Nadere informatie