Aanleiding. Beknopt overzicht: de EB kortingsregeling en commentaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanleiding. Beknopt overzicht: de EB kortingsregeling en commentaar"

Transcriptie

1 (CONCEPT) Postcoderoos-regeling: Consultatie energiecoöperaties: Reacties op verlaagd EB kortingsregeling coöperatieve opwekking Werkdocument t.b.v positiebepaling: work in progress Versie 3: 18 oktober 2013 Door: Anne Marieke Schwencke met input uit de coöperatieve sector Aanleiding De overheid werkt momenteel aan een fiscale regeling waarmee het voor particulieren aantrekkelijk wordt om in coöperatief verband te investeren in zonnepanelen of een windmolen in hun eigen omgeving (verder aangeduid als EB kortingsregeling ). Per 1 januari 2014 [wordt] een belastingkorting van 7,5 ct/kwh ingevoerd voor hernieuwbare energie die in coöperatief verband of door een vereniging van eigenaren (VvE) wordt opgewekt en gebruikt door kleinverbruikers en waarbij de leden van de coöperaties/vve s en de installatie(s) zich in een zogenaamde postcoderoos (viercijferige postcode plus aangrenzende postcodes) bevinden (SER,8). De eerste contouren voor deze regeling zijn neergelegd in het Regeerakkoord (2012), verder uitgewerkt in het SER energie akkoord (september 2013) en vervolgens in het Belastingplan 2014 (relevante stukken in de bijlagen). Op 28 oktober wordt de regeling in de Tweede Kamer behandeld. Gelet op de grote hoeveelheid lokale initiatieven ( energieke samenleving ) kan deze regeling een belangrijk handelingsperspectief voor de energieke burgers bieden. De kortingsregeling zou in principe projecten mogelijk moeten maken waarin een oplossing wordt geboden voor particulieren die graag willen bijdragen aan een duurzamer samenleving maar die niet in staat zijn om te (niet kunnen of niet willen) investeren in zonnepanelen op hun eigen dak. Hierbij gaat het tevens om het beheersbaar maken van de energielasten op de langere termijn. Op dit moment [dd medio oktober] is de regeling op hoofdlijnen bekend. Een aantal energiecoöperaties en projectontwikkelaars heeft haar projectplannen op basis hiervan doorgerekend. Zij zijn gevraagd naar hun visie op de voorliggende regeling. Dit stuk vat deze reacties samen 1. Het is bedoeld als een aanzet en onderbouwing voor een breed gedeelde positiebepaling. Uitgangspunt is het perspectief van de coöperaties 2. Deze partijen waarderen de voornemens om de energieke burgers meer handelingsperspectief te bieden. Tegelijkertijd bestaan er zorgen over de uitvoerbaarheid en aantrekkelijkheid van de beoogde regeling. De coöperaties dragen graag bij aan de uitwerking en concretisering van de regeling. Beknopt overzicht: de EB kortingsregeling en commentaar De meest concrete uitwerking van de EB kortingsregeling [d.d. 15 oktober 2013] is neergelegd in het Belastingplan 2014 (artikel XXIII, p18-19) en de daarbij geleverde Memorie van Toelichting (p10-12) 1 Zie bijlage voor gevoerde gesprekken in deze consultatieronde [d.d. 15 oktober]. 2 Vanuit perspectief VVE s mogelijk andere invalshoeken denkbaar. Graag aanvullen waar nodig. 1

2 en de Artikelsgewijze Toelichting (p65-71) 3. De regeling wordt opgenomen in de Wet Belasting op Milieugrondslag (artikel 59). In een aparte bijlage zijn de relevante teksten samengevat. Belangrijke kenmerken van de regeling: Beknopt 1e commentaar: aanvullen. De regeling is bedoeld voor particuliere kleinverbruikers, zij moeten lid zijn van een coöperatie of VvE en in dit verband zeggenschap hebben over een productieinstallatie van hernieuwbare energie. Een korting van 7,5 cent (exclusief BTW) wordt verstrekt aan de leden en verrekend met hun energierekening, tot max kwh/jaar. De leverancier van het lid verrekent de belasting vervolgens met de belastingdienst (inclusief de BTW over de korting: 0,09075). De korting wordt berekend over het aan hen toegerekende aandeel opgewekte stroom. De coöperatie is verantwoordelijk voor de toerekening. Op welke wijze de onderlinge toerekening tot stand komt is aan de coöperatie en haar leden, mits de totale hoeveelheid opgewekte stroom maar overeenkomt met het totale verbruik van de aangesloten leden. De coöperatie verstrekt een verklaring van deelname en toerekening aan de leden, die deze vervolgens incasseren bij hun energieleverancier. Zorg over complexiteit (administratieve en financiële afhankelijkheid) en samenhangende risico s. Voorstel: Inflatiecorrectie voor de korting Zorg: complexiteit (administratieve en financiële afhankelijkheid en samenhangende risico s). Zorg: complexiteit (administratieve en financiële afhankelijkheid en samenhangende risico s). De coöperatie moet voldoen aan een aantal voorwaarden om voor aanwijzing in aanmerking te komen. Lidmaatschap is alleen toegestaan voor natuurlijke personen. Rechtspersonen zijn uitgesloten. Dit betekent dat veel ondernemers, gemeenten en andere instellingen worden uitgesloten van participatie in de coöperatie. De coöperatie verkoopt de opgewekte stroom aan een energiebedrijf, deze verhandelt het op de markt, of levert het door aan de aangesloten leden (afhankelijk van het model). Er zijn geen voorwaarden gesteld aan de tarieven voor ver- en inkoop, anders dan die wettelijk gesteld zijn (voor in- en verkoop, handel in stroom). De stroom moet in de nabijheid zijn opgewekt. Dit betekent dat leden van de coöperatie binnen de postcoderoos moeten wonen van de productieinstallatie. Lidmaatschap ook toestaan voor rechtspersonen, ondernemers (zakelijke kleinverbruikers). Voor korting komen alleen leden met een woning in aanmerking. Voorstel: aanpassen leden zijn in hoofdzaak [niet uitsluitend] natuurlijke personen. Zorg: ondernemersrisico als gevolg van: - prijsverschillen tussen verkoop opgewekte stroom en normaal contract levering aan de leden. Gemeentegrenzen als grens voor nabijheid. De productie-installatie dient juridisch-economisch Direct en indirect eigendom toestaan, mits 3 2

3 eigendom te zijn van de coöperatie (of VvE). Er zijn geen voorwaarden gesteld aan de wijze waarop de installatie gefinancierd is. In principe lijkt men ervan uit te gaan dat de leden direct (mede-) investeren in de installatie. De regeling wordt na 4 jaar geëvalueerd. In geval de regeling wordt beëindigd of aangepast, wordt een overgangsregeling getroffen. 100% dochters van de coöperatie. Lange termijn investeringszekerheid is een absolute voorwaarde. Voorstel: tenminste 15 jaar. Algemeen beeld: - De doelstelling van de regeling wordt breed gewaardeerd: ruim baan voor lokale energie. - De algemene houding ten aanzien van de praktische uitwerking is vooralsnog afwachtend en kritisch (gegeven wat er op dit moment bekend is). Voorstellen tot aanpassing van de voorwaarden: - Lange termijn zekerheid van tenminste 15 jaar voor instappers eerste 4 jaar (daarna evaluatie); - Inflatiecorrectie voor de korting - Postcode roos oprekken tot gemeentegrenzen - Direct en indirect juridisch-economisch eigendom toestaan; in geval 100% dochters van de coöperatie; - Knelpunten rond een tweede aansluiting oplossen: vaste redelijke tarieven, wettelijk kader aanpassen (tweede aansluiting op WOZ object); - Lidmaatschap rechtspersonen van coöperaties toestaan. Alleen de leden met een kleinverbruikeraansluiting komen in aanmerking voor de EB korting (dus een deel van het gehele ledenbestand). Zorgpunten: - Magere business case: deze verslechtert als gevolg van voorwaarden EB kortingsregeling: administratie, garanties van oorsprong, aansluiting, transportkosten. - Ondoorzichtigheid van de ondernemersrisico s als gevolg van complexe administratieve en financiële verstrengeling. Zorgplicht ten aanzien van de leden/ klanten en (bestuurders)aansprakelijkheid. - Afhankelijkheid van leveranciers en daarmee samenhangende ondernemersrisico (tweezijdige contractuele relatie invoeding en levering), ontbreken van prijsgaranties. - Andere subsidie en fiscale mogelijkheden worden ingeperkt (vrijstelling zelfopwekking, BTW zonnepanelen. 3

4 Toelichtingen en reacties op onderdelen 1. Lange termijn investeringszekerheid: De regeling wordt over 4 jaar geëvalueerd. Er is voorzien in een overgangsregeling die financiële continuïteit moet waarborgen 4. Hoe deze overgangsregeling er uit gaat zien en welke mate van zekerheid hiermee gegeven wordt, is nog niet uitgewerkt. Reacties: De onzekerheid van de regeling wordt als zeer problematisch ervaren. Lange termijn investeringszekerheid is een absolute voorwaarde voor aantrekken van (aanvullende) financiering. De garantie moet ten minste overeenkomen met de netto terugverdientijd van de investering. Met netto wordt dan bedoeld: inclusief inflatiecorrectie en gederfde spaaropbrengst. Ik kan er niets mee. De garanties zijn boterzacht Met terugverdientijden van 15 tot 20 jaar zijn lange termijn afspraken en toezeggingen sine qua non voor de duurzame exploitatie van energiecoöperaties. Wij vertrouwen erop dat de toezegging voor een overgangsregeling gestand wordt gedaan. Zonder zekerheid kan geen project gerealiseerd worden. Zie het als het kopen van een huis met hypotheek terwijl je nog in de proeftijd van je contract zit. Er moet duidelijk zijn wat er over een lange periode gebeurt. Indexatie De belastingtarieven worden jaarlijks bijgesteld (geïndexeerd); de eerste schijf voor kleinverbruikers is opgehoogd van 11,4 naar 11,65 cent. Onduidelijk is of de waarde van de korting (nu 7,5 cent per kwh) eveneens jaarlijks kan worden bijgesteld. Als deze niet is geïndexeerd, zal het voordeel uit de korting relatief gezien afnemen. Reacties: Deze situatie is ongewenst. De belastingkorting wordt gedekt door een verhoging van de energiebelasting (BP2014, Tot 2017 wordt de regeling gefinancierd vanuit een reservering van 10 miljoen (bij 7, 5 cent correspondeert dit met ca. 133 miljoen kwh, huishoudens). Na 2017 zal de regeling gefinancierd worden uit een verhoging van de energiebelasting voor kleinverbruikers. De korting van 7,5 per kwh zal daarmee relatief aan waarde inboeten, omdat dit in mindering gebracht wordt op het reguliere belastingtarief. 2. Postcoderoos: De postcoderoos en het nabijheidscriterium stellen voorwaarden aan de deelnemers Het begrip nabijheid (wijk- en dorpsniveau) is in het wetsvoorstel vertaald in het criterium dat de aansluitingen van de leden van de coöperatie/v.v.e. zich in hetzelfde postcodegebied met vier gelijke cijfers bevinden als de installatie waarmee de elektriciteit wordt opgewekt, dan wel in de direct daaraan 4 SER (p8): De regeling wordt over vier jaar geëvalueerd op basis van gebruik. Bij eventuele bijstelling van de belastingkorting wordt met het oog op investeringszekerheid de continuïteit voor bestaande gebruikers via een overgangsregeling geborgd (SER8). (BP2014; p11)... Daarbij zal ook worden bezien op welke wijze een horizonbepaling voor deze regeling kan worden vormgegeven. De budgettaire derving zal jaarlijks worden gemonitord. Mocht er aanleiding zijn de regeling substantieel te beperken of te beëindigen, dan zal een passende overgangsvoorziening worden getroffen. 4

5 grenzende postcodegebieden, welk geheel ook wel wordt aangeduid als een postcoderoos. (BP2014, 10-12). Reacties: De meeste partijen geven aan dat een ruimere begrenzing wenselijk is. De voorkeur gaat uit naar gemeentegrenzen. Gemeentegrenzen hebben als bijkomend voordeel dat er per definitie geen onduidelijkheid en geen overlap kan zijn, hetgeen bij toepassing van de postcoderoos wel het geval is. In steden met groot aandeel monumentale panden, zoals Leiden en Groningen is het geschikt dakoppervlak schaars, terwijl dit wel in ruimere mate beschikbaar is aan de randen van de stad (of het ommeland). De postcoderoos leidt er toe dat op het dunbevolkte platteland er wellicht genoeg daken zijn, maar niet genoeg deelnemers of te ver geografisch verspreid om zich eenvoudig te kunnen organiseren. Tegelijkertijd is het voor inwoners van Amsterdam Centrum vrijwel uitgesloten deel te nemen. In het centrum zijn (UNESCO werelderfgoed, beschermd dakgezicht) nauwelijks mogelijkheden voor collectieve projecten, terwijl de omringende postcodes zo druk bevolkt zijn dat de daken nauwelijks toereikend zijn voor de inwoners aldaar. Hierdoor ontstaat een vorm van rechtsongelijkheid.. De postcode roos beperkt op een eiland nog extra (maar één of twee buren.) In de praktijk kan de postcoderoos tot vreemde situaties leiden. Voorbeelden van Henri Bontenbal. Verhuizing buiten de postcoderoos. Onder de huidige voorwaarden kan een lid verhuizing buiten de postcode roos geen gebruik meer maken van de regeling. Hij/ zij zal zijn aandeel moeten verkopen. Reacties: Hiervoor zou een overgangssituatie van toepassing moeten zijn. Van een huis dat te koop staat mag je ook nog even de hypotheek aftrekken als je het niet meteen kan verkopen. 3. Complexiteit De inzet is om een zo eenvoudig mogelijke regeling te ontwerpen: Partijen zijn het met elkaar eens dat moet worden gestreefd naar een zo eenvoudig en efficiënt mogelijke uitvoering van deze regeling. Energieleveranciers zullen in overleg met het Rijk afspraken maken over een zo simpel mogelijke uitvoering (SER 5, 8, 40). Reacties: De regeling wordt als onnodig complex en ingewikkeld ervaren. Ook voor de mensen die goed thuis zijn in de energiesector is het een ingewikkelde puzzel. Er ontstaat een complexe administratieve verstrengeling tussen de coöperatie, de leden, de energiebedrijven (in hoedanigheid van inkoper van de stroom en leverancier aan de leden) en de belastingdienst. Dit leidt tot complexe kasstromen, prijsstelling, administratieve lasten etc. en daarmee samenhangende ondernemersrisico s(zie verder). Deze complexiteit is bron van grote zorg. Het voorstel is naar ik mag aannemen goed bedoeld maar veel te ingewikkeld ten opzichte van het te behalen voordeel. Ik heb het gevoel dat het 10 cent kost om 7,5 cent uit te keren. De maatschappelijk kosten baten analyse van deze regeling lijkt me daarmee negatief. Wat ik zelf niet begrijp (qua gevolgen voor aansprakelijkheid) zal ik niet verkopen. 5

6 Het is lastig uit te leggen aan de leden. Ik noem het altijd maar een soort beperkt salderen. Maar ja, wat is dat dan weer. Het blijft het een gedrocht. Dit moeten we echt niet willen. 4. Voorwaarden aan de coöperatie: alleen natuurlijke personen In de beoogde regeling worden diverse eisen gesteld aan de coöperatie en haar leden. Zo mogen alleen natuurlijke personen lid zijn van de coöperatie (artikel 59 a, lid 1,2,3, Artikelsgewijze toelichting ).. Coöperaties waarvan een rechtspersoon lid is, zijn om deze reden van de regeling uitgesloten. In het SER-Energieakkoord is opgenomen dat onderzocht wordt in hoeverre het nodig en mogelijk is dat zakelijke kleinverbruikers ook gebruik kunnen gaan maken van dezelfde of een vergelijkbare regeling. Reacties: Er wordt op gewezen dat veel van de bestaande energiecoöperaties niet aan de voorwaarden kunnen voldoen omdat een deel van hun leden uit rechtspersonen bestaat. Zo rekent LochemEnergie de gemeente, een aantal scholen en enkele lokale ondernemers tot haar leden (met ieder uiteraard slechts één stem in de ALV). Veel actieve coöperatieleden zijn werkzaam als zzp er of hebben een eenmanszaak. Het is juist één van de maatschappelijke (gewenste) ontwikkelingen dat publieke en private partijen, burgers-, bedrijfsleven en instellingen, in een lokale gemeenschap de handen ineen slaan om maatschappelijke knelpunten aan te pakken. Ik vind dit de grootste bottleneck. Juist voor bedrijven is het interessant om dit te doen. En wat doe je met een gemengd gebouw met woningen en winkels? Veel vve s hebben ook zakelijke leden. Daarnaast bestaat er in de huidige wetgeving geen verschil tussen consumenten en zakelijke afnemers, Hoe moet de coöperatie dit controleren? Moet de coöperatie alle deelnemers gaan checken? De leverancier weet het ook niet altijd. Een zakelijke afnemer kan immers ook een consumentencontract afsluiten (nb. Dit is ook beter voor zijn beschermingspositie na 2015). Voorstel: Deze voorwaarde is niet werkbaar en zal moeten vervallen, dan wel gemitigeerd tot hoofdzakelijk bestaande uit natuurlijke personen. Alle kleinverbruikers (aansluitingen kleiner dan 80A) moeten kunnen deelnemen. 5. Voorwaarden productiemiddel: juridisch-economisch eigendom, zeggenschap De productie-installatie dient juridisch en economisch eigendom te zijn van de coöperatie (artikel 59a, lid 2d). Risicospreiding: BV, coöperatie u.a De voorwaarden rond eigenaarschap van de productie-installatie is relevant met oog op risicospreiding. Deze voorwaarde voor coöperaties een reden kan om zijn NIET te investeren indien het risico te groot is, wordt opgemerkt. De meningen verschillen over de rol die BV s of NV s hierin kunnen spelen. - Sommigen stellen dat (grotere) productie-installaties het beste ondergebracht kunnen worden in aparte vennootschappen (BV of NV). De aandelen van die BV en NV worden door 6

7 de coöperatie gehouden 5. In dit geval is de vraag of de installatie (100% eigendom VVE of coöperatie) dan juridisch en economisch in eigendom is van de coöperatie. - Anderen stellen dat het nadeel van een BV is, dat leden direct zeggenschap over de installatie verliezen, omdat er geen sprake meer is van direct juridisch-economisch eigendom. Er is namelijk hier niet geregeld wie zeggenschap heeft over de BV. Je kunt indirect eigenaar zijn van 1/3 van een zonnepark in een BV die voor 2/3 eigendom is van een andere investeerder. Deze structuren zijn gemakkelijker over te nemen. - Daarnaast wordt aangevoerd dat een BV bovendien geen toegevoegde waarde biedt omdat het qua financieel risico geen verschil vormt met een coöperatie met een uitgesloten aansprakelijkheid(u.a) bepaling of een Coöperatieve Vereniging met Uitsluiting Aansprakelijkheid (o.i.d). Er is dus geen BV of NV constructie nodig, wordt betoogd. Aanbevolen wordt om hierbij de regels die de AFM hanteert voor coöperaties (zeggenschap van de leden over rendement, direct zeggenschap over bestuur, transparantie in financiën etc) ook in deze regeling te hanteren. In principe is voor iedere nieuwe productie-installatie een aparte (project)coöperatie op te richten. Op deze manier kunnen leden van een bestaande coöperatie participeren in verschillende projecten (wel in één, maar niet in een andere). ZonopNederland volgt deze constructie. Dit doen wij reeds. De enige extra kosten bedragen 350 euro voor de oprichting. Verder volstrekt helder en transparant mbt eigendom panelen, lidmaatschap en recht op opbrengst Reactie: De vraag over eigenaarschap in een BV is in principe oplosbaar door de eis van juridisch en economisch eigenaar te laten voor gaan door direct of indirect, middellijk of onmiddellijk. Zorg over verlies aan zeggenschap Er bestaat zorg dat de EB kortingsregeling aanleiding geeft tot de oprichting van nep-coöperaties of stromanconstructies waarbij het principe van zeggenschap door de leden is losgelaten. Projectontwikkelaars en energiebedrijven gaan de coöperatieve rechtsvorm gebruiken als investeringvehikel 6. De coöperatieve gedachte, de gemeenschapsoriëntatie en principe van zeggenschap van de leden wordt hierbij losgelaten of secundair gemaakt. Voor ons is een lokale energiecoöperatie een maatschappelijke onderneming die beoogt een lokale beweging op gang te brengen en vooral te houden met de bedoeling om de gemeenschap als geheel te laten bijdragen een vitale lokale samenleving, een gemeenschapscoöperatie dus. Nu is het zo dat niet alle coöperaties onze vertrekpunten delen. Met dit voorstel echter wordt de kans nog groter dat er stromanconstructies ontstaan enkel met de bedoeling om het belastingvoordeel te innen en dat heeft ons inziens niets met de doelstellingen van een gemeenschapscoöperatie te maken. Martijn: Een coöperatie kan ook besluiten dat anderen daarin participeren (waaronder ook particulieren. Reactie Paul Stolte: Absoluut niet! Alleen 100 % dochters gewenst. 6 Deze regeling kan gebruikt wordt door energieleveranciers om hun klanten een korting op de energieprijs te kunnen geven. Ze leggen klanten voor de duur van het zonnepark vast door een (nep) coöperatie op te richten zonder zeggenschap voor de leden. De kosten van de productie-installatie worden verlegd naar de consument. De 7,5 cent zal daarbij voor een groot gedeelte in de zakken van de energieleveranciers terecht komen. 7

8 Anderen vragen zich af of het erg is als projectontwikkelaars een actieve rol gaan spelen. In principe kunnen beide coöperatieve vormen naast elkaar bestaan. Het doel van meer lokale opwekking is er in ieder geval wel mee gediend. Voorstel: De voorwaarde dat de productie-installatie juridisch-economisch eigendom moet zijn van de coöperatie lijkt in principe in voldoende mate aan deze zorg tegemoet te komen. Volgens mij is dit in de huidige voorstellen verankerd. In de BV constructie (indirect eigenaarschap) is het daarbij van belang dat alleen 100 % dochters worden toegestaan. Als een ander wil participeren, dan kan dat via financieringsarrangementen, niet via (certificaten van) aandelen en zeggenschap. Zie ook edecentraal punt 7. 8

9 6. De business case voor zonpv projecten De kortingsregeling is bedoeld om de mogelijkheden voor (kleinschalige) duurzame energieprojecten te verruimen. Dit betekent in de praktijk dat er een rendabele businesscase mogelijk moet zijn. Gegeven de technische levensduur van een zonnecentrale van jaar en te verwachten marktontwikkelingen op het gebied van zon-pv technologie, maken 15 jaar de maximale termijn waarbinnen een installatie bedrijfseconomisch kan worden afgeschreven (economische levensduur). Het ministerie gaat ervan uit dat met een korting van 7,5 cent per kwh de business case voor zonpv rendabel te maken moet zijn. De kostprijs voor zonpv bedraagt ca cent per kwh (uitgaande van investerings- en onderhoudskosten van 1,5-1,6 per Wp over 15 jaar). Vergeleken met de kostprijs van reguliere stroom van 5 cent en de korting van 7,5 cent (totaal 12,5 cent) zou de case theoretisch sluitend te krijgen moeten zijn. Als de BTW meegerekend wordt dan gaat het om een korting van 9 cent. Reacties: Er bestaan sterke twijfels of zonpv projecten onder de condities van de EB kortingregeling rendabel te exploiteren zijn binnen een termijn van 15 jaar. Als alle kosten eerlijk worden meegerekend inclusief kosten die gemaakt moeten worden om aan de regelingsvoorwaarden te voldoen, lijken termijnen van 20 tot zelfs 25 jaar nodig te zijn om uit te komen (casuïstiek). Voor de coöperaties is dit een weinig aantrekkelijk scenario. De assumptie klopt niet. De kostprijs van reguliere stroom is weliswaar 5 cent, maar hieruit moet de coöperatie alle kosten voor verzekering, onderhoud, vervanging, administratie, dakhuur betalen. Dat is niet toereikend! Korting 7,5 ct is niet genoeg om de kosten te dekken die aan het oprichten en exploiteren van een coöperatie kleven. Een snellere evaluatie (in eerste jaar) van de EB kortingsregeling is aan te bevelen, als blijkt dat geen initiatieven van de grond kunnen komen. Acceptabele terugverdientijden: maximaal 15 jaar De overheid lijkt uit te gaan van een positieve business case als er sprake is van terugverdientijden onder de 25 jaar 7. Ontwikkelingen van zonpv worden niet zozeer door economische rationaliteit gedreven, stelt ECN daarbij. Deze aanname lijkt ingegeven door een onderwaardering van het bedrijfsmatige karakter van de bestaande energiecoöperaties en coöperatieve projectontwikkelaars, evenals door een smalle invulling van de motieven van burgers om lid te worden van een energiecoöperatie. In beide gevallen spelen financiële overwegingen een duidelijke rol (zij het niet de 7 zie ECN: Toelichting inschatting korte-termijneffecten Energieakkoord op hernieuwbare energie (september 2013); De ontwikkeling van zon-pv bij particulieren wordt niet sterk gedreven door economische rationaliteit. Een positieve business case wordt evenwel gezien als randvoorwaarde, d.w.z. dat een verkoper kan laten zien dat de investeerder in ieder geval financieel niet slechter af is dan zonder PV. Deze minimale randvoorwaarde is hier vertaald als terugverdientijd <25 jaar bij 2% interne rente en 2% inflatie. Een betere business case heeft uiteraard een grotere overtuigingskracht en zal leiden tot grotere deelname. Bij elke variant zijn projecten denkbaar waarbij aan de minimum randvoorwaarde wordt voldaan. Bij een belastingkorting van 7,5 cent per kwh hebben niet alleen grote projecten (~1 MW) maar ook kleinere projecten van tientallen kw een terugverdientijd van minder dan 20 jaar. De grotere projecten worden ook interessanter voor huishoudens die er iets aan over willen houden, met terugverdientijd van ~16 jaar bij interne rente van 5%. 9

10 enige). Deelnemers zullen daarnaast ook de risico s van een langjarige verbintenis met een coöperatie en leverancier laten meewegen in hun besluit om te participeren. Termijnen van jaar, zijn zeker gezien het gebrek aan langetermijngaranties- en zekerheid, weinig aantrekkelijk. Bovendien gaat ECN in haar berekeningen uit van de methodieken van de SDE regeling bij het bepalen van de kostprijs, en deze zijn hiervoor niet geschikt. Termijnen van jaar bieden een meer solide basis voor coöperatieve financiering. Dit blijkt onder andere uit het succes van de windcoöperaties De Windcentrale (12 jaar), Eneco s windpark in Houten (obligatieleningen van 6 jaar, met mogelijkheid tot verlenging met 3 jaar). De grens van 15 jaar is heilig. Wie bepaalt die norm? Het bedrijfsleven investeert namelijk niet in duurzaam omdat men een TVT van 7 jaar al geen positieve business case vindt. Casuïstiek business cases (praktijk) Een aantal coöperaties heeft haar zonpv projectplannen doorgerekend onder de condities van de nieuwe kortingsregeling 8. Afhankelijke van welke kosten wel/ niet meegerekend zijn de investeringskosten tussen de 1,1 en 1,6 per Wp (excl. BTW). Een casus op basis van de kale kosten zou met een looptijd van jaar uit moeten komen en daarbij een redelijk rendement bieden voor de leden 9. Zoals gezegd, waarschijnlijk zijn niet alle kosten hier in voldoende mate in meegerekend. Er wordt onvoldoende rekening gehouden met alle operationele kosten die een coöperatie moet maken, stelt ZonopNederland bijvoorbeeld 10. Uitgaande van de condities van de EB kortingsregeling komen zij nu uit op terugverdientijden van 20 jaar of meer. We vinden dat we pas een business case hebben bij een TVT van 13 jaar of minder. In deze berekeningen zijn een aantal kosten meestal niet verdisconteerd. - De kosten voor marketing (leden werven, voorlichting, communicatiemateriaal) - De kosten voor de voorbereiding- en begeleiding (overleg gemeente, projectontwikkelaars, leveranciers, dakeigenaren, lokaal draagvlak etc) Er wordt vanuit gegaan dat veel voorwerk en wervingswerk op basis van vrijwilligheid gebeurt 11. Dit is bij veel coöperaties op dit moment ook inderdaad het geval. De vraag is of dit op de langere termijn houdbaar is. Waarschijnlijker is dat hiervoor vergoedingen in rekening gebracht gaan worden (door coöperatie of externe dienstverleners) Cases van: ZonopNederland, LochemEnergie, WijkEnergie (berekening rendement met salderen light), Haarlem/ DE Ramplaan, Leiden (ruwe schets), Schiedam. Graag aanvullen met meer materiaal. 9 Wij krijgen geen project onder de 1,35 per Wp. Ik ben benieuwd wie 1,1 haalt (inclusief alle opstartkosten). NB: Business cases moeten / mogen nooit gebaseerd zijn op is mogelijk haalbaar maar op gemiddelde prijsniveau. investeringskosten van de productie-installatie, onderhoud/ vervanging, verzekering, recht van opstal, kadaster, huur dak, juridische bijstand, oprichting van de coöperatie, etc: 10 ZonopNederland baseert zich op haar ervaring met projecten (tot 25kW). De kosten van de exploitatie van een coöperatie van zonnepanelen bestaan uit huurvergoeding voor een dak, verzekeringskosten, onderhoud, afschrijving, aansluitkosten en netbeheerkosten, administratie, etc. Deze moeten allemaal gedekt worden uit de opbrengst van de kwh die verkocht worden. Dit is niet toereikend de coöperatie zal derhalve jaarlijks verlieslatend zijn en de leden zullen financieel moeten bijspringen om de verliezen aan te zuiveren. 11 In Eneco s windpark Houten is veel voorwerk verricht door UWind. Waarschijnlijk zijn hiervoor geen vergoedingen in rekening gebracht (blijkt niet uit de prospectus). 12 Indicatie van de kosten: WijkEnergie 3000 voor panelen; Denkbaar is dat deze marketingkosten met de leveranciers gedeeld worden, mede omdat zij belang hebben bij het aantrekken van extra klanten. 10

11 De EB kortingsregeling zal daarnaast nog tot additionele kosten leiden die in negatieve zin op de business case voor zonpv drukken, zoals: - oprichtingskosten van een projectcoöperatie of BV (juridische en notariële kosten) - kosten voor juridisch en fiscaal advies - (bestuurs)aansprakelijkheidsverzekeringen - verzekeringen installatie - additionele aansluitingskosten en bemetering (netbeheer: zowel eenmalig als jaarlijks) - administratiekosten leverancier - administratiekosten coöperatie - kosten certificering CertiQ voor Garanties van Oorsprong - vennootschapsbelasting - huur van de locatie (dak), recht van opstal, kadasterkosten - voor grotere locaties: beveiliging, steps: Aan de hand van casuïstiek en praktijkervaringen zal verder moeten worden uitgewerkt onder welke onder welke condities de business sluitend is te krijgen. Floris Bruning van EnergieU heeft een rekenmodel ontwikkeld waarmee de business case is door te rekenen. Zaak is om alle reële kosten hierin mee te nemen. Het zou mooi zijn een casus te maken rond een TVT van 10 jaar, met een aantal beweegbare variabelen, zoals de korting en de aansluitkosten op het net. 7. Administratieve kosten Leveranciers Partijen spreken af dat de kosten die leveranciers moeten maken om deze kortingsregeling uit te voeren, in rekening gebracht kunnen worden bij energiecoöperaties, VvE's of de aangesloten leden, die het voordeel van deze regeling genieten (SER ). In gesprekken met leveranciers worden bedragen van euro per jaar per deelnemer genoemd. Op een kortingsvoordeel van 150 van iemand die bijv. meedoet met 10 panelen (ca kwh in het eerste jaar), komt dit overeen met wel 15% van het voordeel uit de korting. Een deel van het voordeel komt hiermee dus ten goede aan de leveranciers en niet aan de coöperatieve burgers. Er zijn geen garanties af te geven dat deze administratiekosten niet zullen toenemen gedurende de looptijd van het project. De verbinding tussen de PV producent en de leveranciers wordt lastig en zal de overhead op drijven. Coöperaties De coöperaties, als juridisch- economisch eigenaar, zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling, het beheer- en exploitatie van de productie-installatie. Verzekeringen, administratie- en beheerskosten 11

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale

Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale Regels Collectieve Zonne-Energiecentrale 10 mei 2014 Mogelijkheden zonnepanelen Zelfopwekking op eigen dak met eigen panelen => zelf investeren => salderen + btw teruggave Zelfopwekking op eigen dak met

Nadere informatie

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk 20 Juni 2013 That's one small step for a man, one giant leap for mankind." Inhoud 1. Intro 2. Uw stroomprijs 3. Kabinetsbeleid & effect 4. Het project 5. De organisatie

Nadere informatie

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013

C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL. 20 november 2013 C2 Saldering en zelflevering van zonnestroom Sunday 2013, Wido van Heemstra Agentschap NL 20 november 2013 Overzicht 1.Saldering 2.Zelflevering 3.Verlaagd tarief bij collectieve opwek Nb. Disclaimer: hoe

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014)

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014) AH 1874 2014Z04158 van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de staatssecretaris van Financiën (ontvangen 7 mei 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013-2014, nr. 1621 1 Is er een

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

CoP Gelderse lokale duurzame energiebedrijven. Rogier Coenraads

CoP Gelderse lokale duurzame energiebedrijven. Rogier Coenraads CoP Gelderse lokale duurzame energiebedrijven Rogier Coenraads Arnhem, 13 februari 2014 Regeling verlaagd tarief EB bron: www.belastingdienst.nl Regeling verlaagd tarief EB - Korting energiebelasting van

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1874 Vragen van het lid

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN

Postcoderoos/leningen/ subsidies. Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Postcoderoos/leningen/ subsidies Servicepunt Energie Lokaal Drenthe Provincie Drenthe Drentse Energie Organisatie WatTpiekTASSEN Programma 16:05 uur: De Postcoderoos, nieuwste ontwikkelingen en presentatie

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

Energieke Bo+omup aan de slag met Energie

Energieke Bo+omup aan de slag met Energie Energieke Bo+omup aan de slag met Energie Waar hebben we het eigenlijk over? 300-450 ini9a9even (HIER Opgewekt) Ini9a9even van burgers: 1. Windcoöpera9es (> 90: 15) 2. Energiecoöpera9es- bedrijven (> 2009:

Nadere informatie

Samenwerking met Greenchoice

Samenwerking met Greenchoice Samenwerking met Greenchoice Dit document is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld om initiatiefnemers te ondersteunen bij het starten van een

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

ZonneVogel Coöperatie. Ervaringen en keuzes December 2013- maart 2015

ZonneVogel Coöperatie. Ervaringen en keuzes December 2013- maart 2015 ZonneVogel Coöperatie Ervaringen en keuzes December 2013- maart 2015 Onderwerpen Vogelwijk Energie(k) en ZonneVogel Onderwerpen Project SDE+ en Postcoderoos Business case Installatie en Aansluitingen BTW,

Nadere informatie

Algemene informatie postcoderoosprojecten

Algemene informatie postcoderoosprojecten Zon op Nederland wil zoveel mogelijk huishoudens in Nederland in staat stellen zelf zonneenergie op te wekken, ook als ze zelf geen (geschikt) dak hebben. Dat doen we door samen met lokale initiatiefgroepen

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Energiecafé 12 december 2013 Johan de Kanter Salderen Het kunnen verrekenen van afname van en levering aan het net en de consequenties daarvan voor Energiebelasting

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt

(Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt (Stoute) Saldering Zonnepanelen veroveren Nederland: BRAAFschiks en STOUTschiks! Rogier Coenraads en Anne Stijkel Evenement HIER Opgewekt Amersfoort, 15 november 2012 BRAAF Direct verbruik De waarde van

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Opgewekt in Lochem. Kennissessie HIER Opgewekt Paul Stolte 14 april 2016

Opgewekt in Lochem. Kennissessie HIER Opgewekt Paul Stolte 14 april 2016 Opgewekt in Lochem Kennissessie HIER Opgewekt Paul Stolte 14 april 2016 LOCHEM ENERGIE ONTWIKKELT DOOR Lochem Energie heeft reeds verschillende zonneenergieprojecten gerealiseerd. Paul Stolte deelt graag

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie

Realiseren met Realisme. Februari 2014

Realiseren met Realisme. Februari 2014 Realiseren met Realisme Februari 2014 Green Spread, het Energieakkoord en CoopDeZon INLEIDING Inleiding Green Spread InEnergie Holding BV (Green Spread) richt zich via Green Spread Advies & Ontwikkeling

Nadere informatie

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee

programma - welkom - ontstaan initiatief - wat is een regeling Verlaagd Tarief (postcoderoos) - hoever zijn we - kosten/opbrengsten - wie doet mee Crowdfunding populair voor zonnepanelen Den Haag - Steeds meer mensen die zelf geen dak hebben, willen wel investeren in zonnepanelen. Projecten waarbij mensen samen investeren in de zonne-energieparken

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen Collegevoorstel Sector : SOB Opsteller : P.M. Sparenburg Telefoon : (033) 469 50 43 User-id : SPAP Onderw erp Beschikbaar stellen daken maatschappelijk vastgoed aan energiecoöperaties voor zonnepanelen

Nadere informatie

EnergieLokaal Wij krijgen Kippen Business modellen en fiscale toepassingen

EnergieLokaal Wij krijgen Kippen Business modellen en fiscale toepassingen Organisatie: Datum: Locatie: Gastsprekers: 6 februari 2014 Oldschool, Gaasterlandstraat 5. Vincent Smeele (Greenspread), Bram Faber (Schuiteman) Tijdens het voorstelrondje worden ook prangende vragen genoteerd

Nadere informatie

Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming

Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming EHO 14 21 november 2014 Consumentenbescherming Consumentenbescherming in wetgeving Toezicht energiemarkt door ACM Voorbeelden: Leveringsvergunning (kleinverbruikers)

Nadere informatie

Advocaten en notarissen

Advocaten en notarissen Advocaten en notarissen JURIDISCHE ASPECTEN BIJ DUURZAME ENERGIE PROJECTEN 30 juni 2015 Maarten Kole Drie stimuleringsregels 1.Salderingsregeling 2.Postcoderoosregeling 3. SDE+ Salderingsregeling Salderingsregeling

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Programma. start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00

Programma. start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00 Programma start eind 1 18:00 18:05 2 18:05 19:00 3 19:00 19:20 4 19:20 19:40 5 19:40 20:00 6 20:00 20:55 7 20:55 21:00 Welkom,:mededelingen,:toelichting:programma Stand:van:zaken:initiatieven:/:projecten

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR

ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR ZONNEDAK VAN DER OORD EGMOND AAN DEN HOEF JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN EEN GOEDE BUUR Projectbeschrijving zonnedak Van der Oord, januari 2105 ACHTERGROND EN CONCEPT Coöperatie Bergen Energie wil samen

Nadere informatie

BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC

BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC BRANDWEERGARAGE STEDE BROEC JOUW ZONNEPANELEN OP HET DAK VAN DE BRANDWEER UITGANGSPUNTEN, ACHTERGROND EN CONCEPT Coöperatie Zonnecoöperatie West-Friesland (ZCWF) gaat duurzame energie produceren om mensen

Nadere informatie

SUNshares Assen. Business case postcoderoos zonnecentrale. Koepelorganisatie voor het oprichten van buurtenergiecoöperaties in Assen

SUNshares Assen. Business case postcoderoos zonnecentrale. Koepelorganisatie voor het oprichten van buurtenergiecoöperaties in Assen Business case postcoderoos zonnecentrale Aan: Van: Belangstellenden voor een SUNshares postcoderoos zonnecentrale Tom Verloop Datum: 15 januari 2014 Regeling Verlaagd Tarief en de postcoderoos Vanaf 1

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

UPDATE: Postcoderoos uitvoeringsregeling, wetsteksten Datum: 13 januari 2014 Door: AM Schwencke

UPDATE: Postcoderoos uitvoeringsregeling, wetsteksten Datum: 13 januari 2014 Door: AM Schwencke UPDATE: Postcoderoos uitvoeringsregeling, wetsteksten Datum: 13 januari 2014 Door: AM Schwencke Zie voor laatste stand van zaken: http://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/33752_belastingplan_2014 Bekend

Nadere informatie

Alles over salderen en subsidies

Alles over salderen en subsidies Alles over salderen en subsidies Wido van Heemstra Agentschap NL Congres Solar Solutions Expo Haarlemmermeer 17 april 2013 Overzicht te behandelen onderwerpen 1. Salderen: -wat houdt het in, welke tariefcomponenten

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: Wat als je zelf graag zonne- energie wil opwekken maar geen geschikt dak hebt? Breda DuurSaam heeft het initiatief genomen om iedereen de mogelijkheid

Nadere informatie

toepassing is. De woning moet zich in een zogenaamde (aanliggende) postcoderoos rondom de productie-installatie bevinden.

toepassing is. De woning moet zich in een zogenaamde (aanliggende) postcoderoos rondom de productie-installatie bevinden. Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche Bodem Energiebelasting Algemeen Energiebelasting is in beginsel verschuldigd over de levering van elektriciteit over een aansluiting aan

Nadere informatie

Dan op een ander dak!

Dan op een ander dak! Geen zonnepanelen op eigen dak? Dan op een ander dak! Een initiatief van Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is burgerinitiatief Buurtbewoners kopen gezamenlijk zonnepanelen Op

Nadere informatie

4 maart 2014. Project ontwikkeling. Zon-P.V.

4 maart 2014. Project ontwikkeling. Zon-P.V. 4 maart 2014 Project ontwikkeling Zon-P.V. 1 Inhoud Inhoudsopgave Locatie keuze Ontwikkel en investering en exploitatie kosten Kostprijs kwh Vragen 2 Projectontwikkeling Coöperatieve Zon-P.V. Geen rekensommen

Nadere informatie

Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche bodem

Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche bodem Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche bodem Energiebelasting Algemeen Energiebelasting is in beginsel verschuldigd over de levering van elektriciteit over een aansluiting aan

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Informatieavond 25 januari

Informatieavond 25 januari Informatieavond 25 januari Waarom is BoeN opgericht? Doelstellingen: lokaal Duurzaam Bewustwording Betaalbaar Onafhankelijk Wat wil BoeN? Werkgroepen: 1. Marketing en communicatie 2. Zonne energieprojecten

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 - Update november

Salderingsoverzicht 2012 - Update november Salderingsoverzicht 2012 - Update november Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Decentrale duurzame energie opwekking

Decentrale duurzame energie opwekking Decentrale duurzame energie opwekking Fiscaliteit in vogelvlucht Seminar Hier Opgewekt, 14 november 2012 2 1 Inhoud Selectie recente fiscale ontwikkelingen Fiscale stimuleringsmaatregelen Energiebelasting

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Zon op Heerjansdam daar krijgen we energie van! Samenwerkingsverband Wat/Wie Buurtbewoners is kopen van omwonende burgers/ondernemers Zon samen op in een Heerjansdam Op Dit is het het dak tweede van een

Nadere informatie

WELKOM. Agenda: Inleiding door Zieuwents Belang Presentatie AGEM Veelgestelde vragen Overige vragen Hoe verder

WELKOM. Agenda: Inleiding door Zieuwents Belang Presentatie AGEM Veelgestelde vragen Overige vragen Hoe verder WELKOM Agenda: Inleiding door Zieuwents Belang Presentatie AGEM Veelgestelde vragen Overige vragen Hoe verder Koffie en 1 consumptie aangeboden door Zieuwents Belang WERKGROEP In juni 2015 opgericht: Margret

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Wij gaan van start met DE Ramplaan!!! 13 Februari 2014

Wij gaan van start met DE Ramplaan!!! 13 Februari 2014 Wij gaan van start met DE Ramplaan!!! 13 Februari 2014 Opmerking vooraf Hoe stellen wij de zaak aan u voor??? Niet mooier dan het is Maar ook niet lelijker!!! Zonnecentrale Fablo 3 Vooruitblik Wij zijn

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten

De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten Menno van Rossum De Windcentrale Jeroen Vanson Greenchoice 21 November 2014 AGENDA Greenchoice Over Greenchoice Lokale initiatieven en coöperaties De

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

INVESTEER IN ZONNE-ENERGIE EENVOUDIG UW EIGEN ZONNE-ENERGIE OPWEKKEN OP EEN ANDER DAK

INVESTEER IN ZONNE-ENERGIE EENVOUDIG UW EIGEN ZONNE-ENERGIE OPWEKKEN OP EEN ANDER DAK INVESTEER IN ZONNE-ENERGIE EENVOUDIG UW EIGEN ZONNE-ENERGIE OPWEKKEN OP EEN ANDER DAK Wat als je zelf graag zonne-energie wil opwekken maar geen geschikt dak hebt? Stichting 1miljoenwatt geeft samen met

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Haalbaarheid van Zon-PV 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Agenda Zon-PV Algemeen Business case Giesbers Business case Flynth Investeren door Green Spread Over Green Spread Zonnepanelen

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET:

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: Wat als je zelf graag zonne- energie wil opwekken maar geen geschikt dak hebt? Breda DuurSaam heeft het initiatief genomen om iedereen de mogelijkheid

Nadere informatie

Zonnige en zuinige toekomst? Roodeschool, 20 maart 2013

Zonnige en zuinige toekomst? Roodeschool, 20 maart 2013 Zonnige en zuinige toekomst? Roodeschool, 20 maart 2013 Programma 20.00 uur Opening bijeenkomst 20.05 uur Toelichting op het Programma (Gerard van Drooge) 20.10 uur Energiebesparing (Johannes Zijlstra)

Nadere informatie

Geen geschikt dak en toch zonne-energie?

Geen geschikt dak en toch zonne-energie? Geen geschikt dak en toch zonne-energie? Zon Delen in Berkelland: een aantrekkelijke investering! Inleiding In deze brochure geven wij u meer informatie over het project. Voor wie het geschikt is, hoe

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Project drijvend zonnepark Bergerden Doet u mee?

Project drijvend zonnepark Bergerden Doet u mee? Project drijvend zonnepark Bergerden Doet u mee? Huissen, 19 december 2014 Beste leden van coöperatie Lingewaard Energie en andere geïnteresseerden, Geruime tijd zijn wij als coöperatie bezig met de ontwikkeling

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ZON OP WENNEKER INVESTEER MEE IN DE 219 ZONNEPANELEN

INFORMATIEBROCHURE ZON OP WENNEKER INVESTEER MEE IN DE 219 ZONNEPANELEN INFORMATIEBROCHURE ZON OP WENNEKER INVESTEER MEE IN DE 219 ZONNEPANELEN Het Wennekerpand aan de Vijgensteeg 2 in Schiedam is een karakteristiek gebouw, waar culturele en educatieve activiteiten worden

Nadere informatie

ZONNEPANELEN? INTRO COLLECTIEF OF INDIVIDUEEL? 19-5-2014 PROGRAMMA

ZONNEPANELEN? INTRO COLLECTIEF OF INDIVIDUEEL? 19-5-2014 PROGRAMMA INTRO PROGRAMMA 19:15 u Inloop 19:30 u Zonnepanelen Collectief of individueel? Techniek, financiën en organisatie 20:30 u Pauze 20:45 u Maak een plan voor uw eigen VvE-complex 21:15 u Napraten en tijd

Nadere informatie

Zon op Zwijndrecht daar krijg ik energie van Wij Buurtbewoners Wat/Wie Op het zijn dak een van burgerinitiatief kopen een samen in een coöperatie -zonnepanelen is openbaar Zon op gebouw Zwijndrecht Eerste

Nadere informatie

Zonnestroom voor het Friese MKB

Zonnestroom voor het Friese MKB Zonnestroom voor het Friese MKB Informatiebijeenkomst, Provinciehuis Jadranka Cace, projectleider j.cace@fryslan.nl 2 oktober 2014 Ambities Structurele toepassing van zonnestroom bij MKB Praktijktoepassing:

Nadere informatie

Energiecoöperaties: ambities, handelingsperspectief en interactie met gemeenten

Energiecoöperaties: ambities, handelingsperspectief en interactie met gemeenten Energiecoöperaties: ambities, handelingsperspectief en interactie met gemeenten De energieke samenleving in praktijk 23 januari 2015 Hans Elzenga, Anne Marieke Schwencke 1 Onderzoeksvragen (i.o.m. met

Nadere informatie

Geen geschikt dak en toch zonne-energie?

Geen geschikt dak en toch zonne-energie? Geen geschikt dak en toch zonne-energie? Zon Delen in Berkelland: een aantrekkelijke investering! Inleiding In deze brochure geven wij u meer informatie over het project. Voor wie het geschikt is, hoe

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN Ing. Robert Hemmen MBA, directeur De Groene Reus Coöperatie u.a. De Groene Reus Projecten b.v. 1 Wat streven wij na? Missie Wij streven

Nadere informatie

In deze instructie leest u wat de handelingen zijn om van het BTW voordeel gebruik te maken.

In deze instructie leest u wat de handelingen zijn om van het BTW voordeel gebruik te maken. INSTRUCTIE BTW BTW VOORDEEL VOOR DE PARTICULIER ALS ONDERNEMER In deze instructie leest u wat de handelingen zijn om van het BTW voordeel gebruik te maken. Let op: Ondanks dat we met zorg deze instructie

Nadere informatie

Energiek Alphen aan den Rijn

Energiek Alphen aan den Rijn Nieuwsbrief Maart 2014 Energiek Alphen aan den Rijn Nieuwsbrief maart 2014 De items in deze Nieuwsbrief: Derde Repaircafe op 27 maart 2014! Huiskamersessie ODWH en Energiek Reactie E-Decentraal op STROOM

Nadere informatie