Inventarisatie zelfmanagementinterventies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inventarisatie zelfmanagementinterventies"

Transcriptie

1 Inventarisatie zelfmanagements Inzetbaar bij de multidisciplinaire aanpak van zelfmanagement in de zorg voor chronisch zieken Doortje Boshuizen Telefoon: (030) Jeanny Engels Telefoon: (030) Postbus 8228, 3503 RE Utrecht : Utrecht, 30 augustus 2011

2 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Overzicht van zelfmanagements Generieke s voor meerdere aandoeningen Specifieke s voor diabetes Specifieke s voor astma/copd Specifieke s voor CVRM 26 Referenties 30 Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 2

3 Inleiding Voor u ligt een overzicht van s voor zelfmanagement. Voor dit document is gemaakt van de inventarisatie van zelfmanagements die Vilans in samenwerking met De Ondernemende Huisarts heeft gemaakt in december In 2011 is dit document met s voor zelfmanagement aangevuld door het Centrum Huisartsen Schiedam (CHS) en Careyn ten behoeve van het project Zelfmanagement door middel van ehealth. Daarnaast zijn enkele aanvullende s opgenomen in de categorieën generiek (25), diabetes (14), astma/copd (10) en vasculair risicomanagement (VRM) (5). Dit document kan als inspiratiebron dienen om invulling te geven aan de ruimte voor de zelfmanagements in de zorg voor mensen met chronische aandoeningen. Leeswijzer In deze publicatie vindt u alle s die (mogelijk) geschikt zijn voor de eerstelijnszorg. Interventies zoals patiëntenportalen zijn niet opgenomen in dit document. De s zijn onderverdeeld in de categorieën: Generiek: geschikt voor meerdere aandoeningen Diabetes Astma COPD CVRM Per is aangegeven: Welk type het betreft. Daarbij onderscheiden we de volgende categorieën: - - Zelftest patiënt Deze vragenlijst maakt geen deel uit van de behandeling. Het is een test die een patiënt zonder begeleiding van een zorgverlener uitvoert. - Vragenlijst behandeling Deze vragenlijst wordt door de patiënt of zorgverlener ingevuld en is onderdeel van de behandeling - Zelf meten Patiënten meten zelf hun waarden. Of de zich leent voor een individuele of groepsgerichte aanpak. Of het een e-health betreft ( ) of een waarbij geen wordt gemaakt van. Waar de wordt toegepast. Of de effecten van de zijn aangetoond. Wat de voorwaarden zijn om te kunnen maken van de. In de matrix vindt u alle s en hun kenmerken overzichtelijk onder elkaar. Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 3

4 1. Overzicht van zelfmanagements 1.1 Generieke s voor meerdere aandoeningen Naam Beweegkuur Educatie en leefstijl Geen & groep De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijl voor mensen met obesitas en mensen met overgewicht in combinatie met een (andere) risicofactor, bijvoorbeeld diabetes type 2. Mensen die in aanmerking komen voor de BeweegKuur, krijgen van hun huisarts een BeweegKuur recept voorgeschreven. Een BeweegKuur duurt maximaal een jaar. Deelnemers worden vanuit de eerstelijn begeleid naar een gezondere actievere leefstijl. Het doel is dat mensen zelfstandig gaan bewegen in de wijk. Behalve de huisarts, de leefstijladviseur, de diëtist en indien nodig de fysio-/oefentherapeut spelen daarom ook sport- en beweegaanbieders in de wijk een belangrijke rol. Het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) biedt cursussen voor leefstijladviseurs (POH-ers), diëtisten en fysiotherapeuten. Begin 2011 wordt de BeweegKuur door heel Nederland uitgevoerd. In 2010 zijn twee wetenschappelijke onderzoeken (uitgezet via ZonMw) naar de BeweegKuur gestart. Het gaat om de twee onderstaande onderzoeken. Een (kosten)effectiviteitonderzoek naar het Begeleid Beweegprogramma (pakket 3). Dit onderzoek zal uitgevoerd worden door de vakgroep Human Movement Science van de Universiteit Maastricht, in samenwerking met VU Amsterdam. Dit onderzoek wordt uitgevoerd om de meerwaarde van het Begeleid Beweegprogramma ten opzichte van het Opstartprogramma (pakket 2) te onderzoeken. Het gaat om een Randomized Control Trial (RCT). Een monitoringsstudie naar het Zelfstandig Beweegprogramma en het Opstartprogramma (pakket 1 en pakket 2). Dit onderzoek wordt uitgvoerd door de vakgroep Health Promotion and Health Education van de Universiteit van Maastricht, in samenwerking met het NIVEL en RIVM. Alle zorgprofessionals die meewerken aan de BeweegKuur worden jaarlijks benaderd om deel te nemen aan een landelijke procesevaluatie. Het doel hiervan is inzicht te krijgen in knelpunten en verbeterpunten voor de BeweegKuur in de praktijk. Voor meer info zie: Samenwerking verschillende ketenpartners om dit makkelijk ten uitvoer te brengen Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 4

5 Naam Health buddy nanet.nl&iep=4b94e5f9a736c11c77e7890ca12ae5bd Educatie & Leefstijl, Vragenlijst behandeling, zelf meten Via de Health Buddy (Data- en communicatieplatform) worden op afstand cliënten gemonitord en begeleid. Het betreft hier een kleurenbeeldscherm met vier knoppen dat op de bestaande telefoonlijn wordt aangesloten. Via dit systeem ontvangt de persoon informatie en vragen van een centrale computer. Alle informatie die de patiënt zelf genereert, wordt online doorgestuurd naar de praktijkondersteuners en diabetesverpleegkundigen. Hiermee staat de patiënt letterlijk onder voortdurende controle. Meerdere applicaties kunnen gekoppeld worden aan het systeem zoals een bloeddrukmeter en weegschaal. De meetinstrumenten kunnen draadloos de gegevens versturen. Elk antwoord is voorzien van een risicofactor waardoor direct gereageerd kan worden op gegevens met een hoog risico. De cliënt staat letterlijk voortdurend onder controle. Hij monitort zijn symptomen, kennis en gedrag via het Health Buddy systeem. Hij ontvangt motiverende feedback, informatie en voorlichting, complimenten en herinneringen m.b.t. zijn gedrag, symptomen en kennis. Dit bevordert de therapietrouw en zelfmanagement. Flevoland: Zorggroep Almere en Flevo ziekenhuis Utrecht: Zorgconcern Aveant en Mesos Ziekenhuis Den Haag: Zorggroep Meavita Zuid-Limburg: Telemedicine Center Limburg Ja. Goede resultaten van de health buddy zijn aangetoond tijdens een proefproject van vier ziekenhuizen in de regio Utrecht voor cliënten met een ernstig vorm van de longziekte COPD. Bij klanten die telebegeleiding ontvingen nam de duur van ziekenhuisopnames met ruim 4 dagen af van gemiddeld 13 dagen naar gemiddeld 9 dagen. Daarnaast gaven klanten aan zich veiliger te voelen. Ook hebben zij beter leren omgaan met hun chronische aandoening. Het dagelijkse van de Health Buddy toont aan dat klanten enorm belang hechten aan deze vorm van zorgverlening. Projecten in Almere voor mensen met diabetes mellitus type 2 en in Zuid-Limburg voor mensen met hartfalen bevestigen de voordelen, die ook in internationale studies worden aangegeven. Beschikken over het health buddy systeem, analoge telefoonverbinding. Naam Extra: Gezondheidsmeter Met onderliggende website voor specifieke aandoeningen. Aandoening: Diabetes; (mijndiabetesonline.nl) Hypertensie; (mijnbloeddrukonline.nl, mijncvrprofiel.nl) Astma; (mijnastmaonline.nl) COPD; (mijncopdonline.nl) Chronische pijn; (mijnpijnonline.nl) Osteoporose; (mijnosteoporoseonline.nl) Hoofdpijn; (mijnhoofdpijnonline.nl) Migraine; (mijnmigraineonline.nl) Depressie; (nog geen website voor ontwikkeld). Stemmingsmeter (Bipolaire stoornissen) Ziekte van Parkinson; (mijnparkinsononline.nl) Prostaatkanker (mijnprostaatonline.nl) Educatie en leefstijl, zelf meten,, Online begeleiding van mensen met als basis het Behandelings Interactie Systeem (BIS). De website gezondheidsmeter.nl is het platform dat als basis dient om een specifieke website te ontwikkelen. Uitgangspunt van gezondheidsmeter is continue, Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 5

6 gestructureerde communicatie en communicatie over en weer tussen zorgverlener(s) en patiënt. Daarvoor zijn meerdere instrumenten beschikbaar zoals: digitaal dagboek Patiënt Reported Outcome elearning econsult and Alerts SMS diensten Huisartsenpraktijk Molenweg in (plaats onbekend), Centrum voor Urologie/Jeroen Bosch Ziekenhuis: Online begeleiden van mensen met prostaatkanker, Medisch Centrum Leeuwarden: Online begeleiden van mensen met MS, White Dolphin Services: ZBC informatiesysteem (infuusklinieken), Connect: Online begeleiding van mensen met astma en COPD in samenwerkingmet AstraZeneca Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Chronic Disease Self-Management Program (CDSMP) Educatie en leefstijl, geen, groep Zelfmanagementprogramma (geleid door ervaringsdeskundigen/lotgenoten) voor chronisch zieken om zelfmanagementvaardigheden te leren. Het idee is dat patiënten van elkaar kunnen leren omdat zij tegen dezelfde soort problemen aanlopen. Patiënten leren: een actieve en positieve manier om met medische aspecten van hun aandoening om te gaan (medisch management) het behouden, creëren en veranderen van betekenisvol gedrag of levensrollen (rolvervulling) om te gaan met de emotionele consequenties van het hebben van een chronische aandoening (emotioneel management) Generieke methode ontwikkeld door Stanford Patient Education Research Center- Programma is vertaald en aan Nederlandse setting aangepast en vervolgens geëvalueerd bij gemengde groep van chronisch zieke patiënten door H. Elzen, Rijksuniversiteit Groningen en bij specifiek patiënten met hartfalen, door E. Smeulders, Universiteit Maastricht. In een gerandomiseerde studie (Smeulders et al., 2009) is effectiviteit van het programma bij hartfalenpatiënten onderzocht. Op de korte termijn heeft het programma een gunstige werking op cognitieve symptoommanagement, zelfzorggedrag en op cardiaal-specifieke kwaliteit van leven. Op de langere termijn blijven deze effecten echter niet bestaan. Bron: factsheet CDSMP in de box van Navraag van DOH bij Nardi Steverink van het UMCG levert de volgende informatie op: het UMCG heeft zich in de effecten van CDSMP verdiept, in het kader van hun grotere GRIP- en GLANS zelfmanagement programma voor ouderen (zelfmanagement en welbevinden). Ze wilden nagaan of het Amerikaanse CDSMP voor de Nederlandse situatie zou werken. UMCG vond geen effecten. Ze hebben nog even afgewacht of de groep in Maastricht (die er ook een promotieonderzoek aan heeft gewijd) wel effecten vond, maar ook zij vonden heel weinig effecten. Daarom heeft het UMCG besloten alleen met de door hen zelf ontwikkelde s verder te gaan (de zogenaamde GRIP- en GLANS-cursussen, gericht op eigen regie en welbevinden). Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 6

7 Naam Partners in Health Scale (PIH) Vragenlijst behandeling, geen, individu Een vragenlijst bestaande uit 12 vragen geeft inzicht in de zelfmanagementdomeinen van een patiënt. Het maakt onderdeel uit van het Flinders Model (Flinders University, Australië) voor zelfmanagement. De vragenlijst geeft inzicht in hoeverre de patiënt kennis heeft van de aandoening en de behandeling, in staat is om: 1. medicijnen te nemen, gezamenlijk beslissing te nemen, 2. zelf afspraken te maken en na te komen, een passende leefstijl aan te nemen (niet roken, gezond eten, etc.) 3. begrijpt hoe je moet monitoren en in staat is om te monitoren, 4. om kan gaan met: symptomen, lichamelijke impact, sociale impact, emotionele impact. Op basis hiervan kan men bepalen op welk gebied van zelfmanagement ingezet moet worden. Bovendien kan door herhaling van de vragenlijst na een bepaalde periode de eventuele vooruitgang gemeten worden., maar in ieder geval in Australië. Het is geschikt voor alle zorgverlenende organisaties waarin patiënt contact heeft met professional. Meer informatie over licenties en : am%20update%20feb%202010%20v3.pdf Voorwaarden Kopen van licentie Naam Omschrijving van Voorwaarden 30 minuten bewegen zelftest individu met informatie en zelftest voor mensen die willen bewegen. Ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Streep je slank eel Online dagboek Voor mensen die gewicht willen verliezen, willen letten op gezonde beweging en willen bewegen. Voor het van de website moet worden betaald. Prestaties worden weergegeven in een tabel. Dagelijks zijn er nieuwe oefeningen en een menu van de dag en daarbij is er toegang tot de receptendatabase. - Beschikken over een computer Digivaardig zijn Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 7

8 Naam Dieet inzicht Dieetinzicht helpt mensen bij het beoordelen en samenstellen van voeding. Hierbij wordt rekening gehouden met de persoonlijke gezondheidssituatie. De website biedt een voedingsdagboek waarin bezoekers bijhouden wat ze gegeten hebben. Deze hoeveelheden kunnen door gezonde mensen worden vergeleken met de Algemene Dagelijkse Hoeveelheid. Mensen met een aandoening kunnen hun hoeveelheden vergelijken met het advies van een diëtist. - Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Beweegmaatje (sport community) die mensen helpt om een beweegmaatje te vinden. - Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Valtaf.nl Leefstijl eel Gratis dienst voor mensen die gewicht willen verliezen. Bevat functionaliteiten zoals een eet- en sportdagboek, grafiek met het verloop van het gewicht een calorietabel en receptendatabase. Een profielpagina is gratis en is eventueel uit te breiden zodat men de voedingsdeskundige kan raadplegen (Special Care abonnement van Sofit Wellness BV). Bezoekers kunnen chatten met elkaar (buddy s) en aanmelden voor diverse groepen op het forum. - Beschikken over computer Digivaardig zijn Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 8

9 Naam Hartje Noord Educatie en leefstijl, zelf meten,, individu De website Hartjenoord is een leefstijlwijzer en een hulpmiddel om mensen te begeleiden bij hun doelen voor een gezondere levensstijl. Het bevat een sociale kaart van Amsterdam Noord en tal van mogelijkheden voor zelfmanagement s en het bijhouden van eel zorgplan. Ook geschikt voor allochtonen. In het project werken huisartsen van de zorggroep ROHA en specialisten van het BovenIJ Ziekenhuis samen.. Hartjenoord is gemaakt in opdracht van het ZonMw project 'Transmurale keten Cardiovasculair Risicomanagement in Amsterdam-Noord'. Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Omschrijving Waar toegepast Rookstopprogramma Educatie en leefstijl eerst motivatie test daaruit komt medicatie voorkeur naar voren plus vorm van ondersteuning (face-2-face, telefonisch) apotheek thuisbezorging medicatie naar aanleiding test (GSK) Nee Contractvorm Naam Stoppen kun je leren Educatie en leefstijl,, individu Deze Hulpmiddelenwijzer is ontwikkeld om rokers van 18 jaar en ouder informatie te geven rond hulp bij stoppen. STIVORO heeft in de Hulpmiddelenwijzer alleen hulpmiddelen opgenomen die bewezen werkzaam zijn. - Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam DeStopSite De StopSite is een site voor mensen die: - zelfstandig willen stoppen met roken van sigaretten of shag; Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 9

10 - - pas gestopt zijn met roken en dit willen volhouden. Ontwikkeld door Stivoro en registratie verplicht. Er is sprake van fases: 1. Aanmelden 2. Voorbereiden, stopdatum vaststellen en Volhouden Voor de laatste fase zijn tools ontwikkeld: stopmeter, forum, chat en weblog. Het programma is gebaseerd op de huidige wetenschappelijke inzichten. De werking van de StopSite is onderzocht en aangetoond. Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Wanneer de patiënt zich vanaf juli 2011 aanmeldt op de StopSite, dan betaalt deze eenmalig 19,-. Men betaalt vanaf de tweede keer dat de patiënt inlogt op de site. Er is dus demogelijkheid om U kunt dus eerst te bekijken wat deze zelfhulpsite inhoudt. Naam (voorbeeld) eel zorgplan (Gerealiseerd voor CVRM, in ontwikkeling voor diabetes en COPD) dueel%20zorgplan.pdf Geen individu Samen met de hulpverlener maakt de patiënt een individueel zorgplan. Hierin legt hij, in overleg met de hulpverlener, vast welke doelen en streefwaarden hij wil behalen (inclusief tijdspad). Bij de kwartaalcontroles wordt het zorgplan steeds geëvalueerd. Met het individuele zorgplan komt de verantwoordelijkheid meer bij de patiënt te liggen. - Naam Koala (Diabetes, Chronisch Hartfalen, COPD én ouderen) Zelf meten,, individu Koala biedt zorg op afstand via de tv in de huiskamer. Met een eenvoudig te bedienen camera kan de patiënt 24 uur per dag contact opnemen met het Medisch Service Centrum. Naast de camera kunnen diverse diagnostische apparaten beschikbaar worden gesteld, zoals bloeddruk-, gewicht-, SpO2-meters en ECG- apparatuur. Deze worden vanuit het Medisch Service Centrum uitgelezen en beoordeeld. Zodra de meetwaarden buiten een bepaald bandbreedte komen gaat een automatische waarschuwing uit. Dit alles in nauwe samenwerking met de medici van de patiënt. Dit betekent doorgaande bewaking, ook wanneer een patiënt niet in het ziekenhuis verblijft. Groningen, Twente, Achterhoek, Den Haag Evaluatierapport RUG digitaal beschikbaar. Internetverbinding KPN In beperkte mate digivaardig zijn Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 10

11 Naam Motiva Zelf meten Het remote patiënt management platform Motiva ondersteunt de bevordering van zelfmanagement van patiënten. Het biedt de mogelijkheid voor telemonitoring en begeleiding in een netwerkstructuur (integratie 0e, 1e en 2e lijn). Het Motiva systeem maakt van het internet en technieken om een beveiligde verbinding tussen patiënt en het zorgteam van de patiënt tot stand te brengen ten behoeve van zorg op afstand. Patiënten kunnen met de Motiva afstandsbediening op hun televisie toegang krijgen op het Motiva persoonlijke gezondheidskanaal. Het geeft de patiënt de mogelijkheid op het televisiescherm berichten te lezen, vragenlijsten over de gezondheid te beantwoorden en video s te bekijken. Ook kan er thuismeetapparatuur worden aangesloten die draadloos in verbinding staat met het Motiva systeem. De waarden kunnen zowel door de patiënt als door leden van het zorgteam bekeken worden. Inhoud van monitoring en begeleiding: Voortgang en controle van lichamelijke conditie. Bewaking (bij afwijkende waarden geeft het systeem een waarschuwingssignaal Informatie en instructiematerialen aanleveren Dagelijkse begeleiding en ondersteuning Binnen en buiten Nederland (precieze locaties onbekend) Ja, voor meer informatie zie: vanleussen-s1b.pdf In beperkte mate digivaardig zijn Naam Loket gezond leven Educatie en leefstijl (voor de verwijzer) In de I-database van Loket gezond leven staan alle actuele leefstijls in Nederland. Het is mogelijk om te zoeken op diverse criteria zoals doelgroep, setting, gezondheidsthema en beoordeling. De s zijn uitgebreid beschreven met vermelding van contactgegevens van de aanbieder. - Voorwaarden voor Digivaardig zijn Naam Hulpmix.nl Online forum, waarop uiteenlopende onderwerpen (anoniem) kunnen worden besproken met hulpverleners. Via chat of worden er antwoord, tips en korte filmpjes aangereikt. Ontwikkeld in samenwerking met Bureau Jeugdzorg, Hababam.nl, GGZ en marokko.nl. Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 11

12 - Ja, effectiviteit aangetoond Voorwaarden voor Digivaardig zijn Naam Alcohol onder controle eel Zelftest Alcoholondercontrole.nl is voor mensen die een vraag hebben over hun alcohol en voor mensen die willen minderen of stoppen. Registratie is verplicht en het programma is niet gratis. Ontwikkeld door De Brijder verslavingsgroep en Parnassia Bravo Groep. Online Meerder toepassingen: cannabisondercontrole.nl drugondercontrole.nl gokkenondercontrole.nl rokenondercontrole.nl - Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar de effectiviteit door middel van een voor- en nameting. Digivaardig zijn Beheersing van de Nederlands taal Naam Alcohol de Baas Ontwikkeld door Tactuz Verslavingszorg. Alcoholdebaas.nl is een informatieve website met een online behandeling gericht op mensen die problemen hebben met overmatig alcohol. De internetbehandeling is een gestructureerd behandelprogramma waarin cliënt en hulpverlener een persoonlijk contact aangaan via het internet. De duur van de behandeling is ongeveer 12 tot 16 weken. De grote voordelen ten opzichte van een face-to-face behandeling zijn de anonimiteit en het feit dat de hulp in eigen tijd en omgeving wordt ontvangen. Het doel van alcohol internetbehandeling is motiveren tot verandering van drinkgedrag en voor behandeling. Het uiteindelijke doel is het stoppen of minderen met alcohol. Bij de internetbehandeling wordt gemaakt van psycho-educatie en cognitieve herstructurering. De methode die ten grondslag ligt aan internetbehandeling is gebaseerd op uitgangspunten uit het bio-psycho-sociale model en de cognitieve gedragstherapie. De methode waarmee gewerkt wordt is niet nieuw maar wordt al jaren gehanteerd in de reguliere verslavingszorg. - Eervolle vermelding voor de rich internet applicatie verkiezing 'VIP applicatie van het jaar 2004' Winnaar Preffi prijs van het NIGZ voor meest veelbelovende gezondheidsbevordering- en preventieproject voor Winnaar Actieprogramma Maatschappelijke sectoren en, waarmee de overheid succesvolle -toepassingen in onder meer de zorg ondersteunt bij opschaling (2007) Genomineerd door het Innovatieplatform van het ministerie van VWS, tot een van de meest baanbrekende zorginitiatieven voor de Nederlandse zorgsector (2008). Tweede prijs Best Practice 2008 voor succesvolle initiatieven op het gebied van gezondheidszorg, die relevant, aantoonbaar effectief en overdraagbaar zijn. Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 12

13 Naam Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Minder drinken eel Minderdrinken.nl is een laagdrempelige innovatieve zelfhulpsite voor probleemdrinkers die zelfstandig hun alcohol willen minderen, ontwikkeld door het Trimbos Instituut. De site bestaat uit een openbaar informatief deel evenals een beveiligd deel met een interactieve zelfhulpmodule en een forum. Voor het beveiligde deel kan een ieder zich kosteloos en zonder naam- en adresgegevens aanmelden. - Ja, de effectiviteit van de zelfhulpmodule is onderzocht via een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek. Voor het onderzoek werden 261 probleemdrinkers geworven en ad random aan twee condities toebedeeld. De experimentele conditie kreeg toegang tot de online zelfhulpmodule; de vergelijkingsconditie kreeg toegang tot algemene informatie over alcohol en de gevolgen. Om zicht te krijgen op de effecten vonden drie (online) metingen plaats: één bij aanvang van de, vervolgens een half jaar later en tot slot nog een ½ jaar later. Het onderzoek wijst uit dat minderdrinken.nl effectief is: deelnemers aan de groep drinken significant minder glazen alcohol per week en houden zich vaker aan de richtlijn voor verantwoord drinken. Dit is significant vanuit een klinisch oogpunt: drinken binnen de richtlijn impliceert immers minder risico op de aan probleemdrinken geassocieerde morbiditeit en mortaliteit (Caetano & Cunradi 2002, Cuijpers et al 2004). De levert bovendien niet alleen gezondheidswinst, maar ook kostenbesparingen op (Riper et al., in prep). Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Regelhulp Ontwikkeld ter ondersteuning van mantelzorgers of voor mensen op zoek naar mantelzorg. Online wegwijzer richting zorg, hulp en financiële regelingen - - Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 13

14 1.2 Specifieke s voor diabetes Naam Diep Educatie en leefstijl DIEP is een interactief internetprogramma (website) met informatie over diabetes, die zelfmanagement door de patiënt wil bevorderen en het contact tussen zorgverlener en patiënt wil ondersteunen. Het betreft een website op maat (toegepast op situatie van de patiënt en de actieve betrokkenheid van de patiënt) als ondersteunend element ingebed in contact met de zorgverlener. Het programma zal het meest effect opleveren wanneer het als structureel onderdeel van educatie door de zorgverlener ingezet wordt, samen met het van de hulpmiddelen in het programma zoals het werkboek. Het is een vrij toegankelijk programma via Ja, procesevaluatie. DIEP is ontwikkeld door het Maastricht Universitair Medisch Centrum. Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Diabetergestemd Educatie en leefstijl Internetcursus van acht weken, waarbij iedere week een les doorlopen wordt door de patiënt thuis. Daarnaast wordt wekelijks huiswerk gemaakt en een stemmingsdagboek bijgehouden. Tevens wordt van de patiënt gevraagd de geleerde vaardigheden in het dagelijks leven actief toe te passen. De deelnemer krijgt een coach (medewerker medische psychologie van de VU) als begeleider bij het maken van het huiswerk. Op een forum kunnen deelnemers ervaringen uitwisselen. Het is een vrij toegankelijk programma via Diabetergestemd.nl is gebaseerd op het programma Kleur je leven van het Trimbos Instituut, hetgeen gebaseerd is op de cursus In de put, uit de put van prof. dr. Pim Cuijpers, de Nederlandse versie van de Coping with Depression cursus van prof. dr. P.M. Lewinsohn. Kleur je Leven is ontwikkeld door dr. J. Kramer en dr. H. Riper (Trimbos Instituut). Kleur je leven 50+ is onderzocht op effectiviteit door dr. Viola Spek (Katholieke Universiteit Brabant, Tilburg). Kleur je Leven is onderzocht op effectiviteit door drs. Lisanne Warmerdam (VUMC, Amsterdam) en effectief bevonden. Kleur je leven blijkt kosteneffectiever dan reguliere zorg. (Beoordeling van onderzoek naar effectiviteit van Kleur je leven 3 februari 2011) Beschikken over computer Digivaardig zijn (tenzij er begeleiding is) Naam Beyond good intentions, voor Nederland: Geen woorden maar daden Geen Groep Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 14

15 Beyond Good Intentions (Geen Woorden Maar Daden) is een zelfmanagementprogramma ontwikkeld als onderdeel van een studie naar de effecten van proactieve zelfmanagement s. Het zelfmanagementprogramma is gebaseerd op proactieve coping waarbij verschillende domeinen van zelfzorg (dieet, beweging, medicatie) aan bod komen. Patiënten leren hun persoonlijke doelen te formuleren, te plannen en uit te voeren met behulp van een proactief vijfstappenplan: doel formuleren doel verkennen situatie inschatten actie(plan) evaluatie De kern in het zelfmanagementprogramma is dat het niet om de motivatie van de deelnemer gaat, maar juist om het kunnen vertalen van de voornemens in concrete en realiseerbare doelen en plannen die het volhouden van zelfzorg mogelijk maakt. Gedurende 12 weken 4 x 2 uur groepsessie (6-8 deelnemers) en 2 x 1uur individueel. De cursus wordt gegeven door getrainde verpleegkundigen in huisartsenpraktijken. Locaties onbekend. Ja, Proefschrift Thoolen e.a. (2007): Cursisten blijken daadwerkelijk proactiever te worden. Zij zijn beter in staat hun doelen te realiseren en hebben meer vertrouwen in hun zelfzorgend vermogen. Ook blijken cursisten meer te bewegen en een gezonder dieet te volgen en hielden zij deze verbeteringen ook langdurig vol te houden, tot 9 maanden na de cursus. De cursus leidde tot een daling in zowel het gewicht als systolisch bloeddruk, maar had geen effect op bloedsuikerwaarden en cholesterol (Thoolen e.a., 2007). Kunnen functioneren in een groep. Naam Cursus Leven met diabetes Educatie en leefstijl Geen Groep In deze cursus gaan diabetespatiënten en/of hun mantelzorgers actief aan het werk met (hun) diabetes en dat van uw medecursisten. De ervaringen van anderen, gecombineerd met de inhoudelijke informatie, maken het een praktische cursus. De cursus bestaat uit twee modules: een basismodule en een vervolgmodule. In de basismodule verkrijgen deelnemers de basiskennis die nodig is voor het leven met diabetes. De invloed van voeding, beweging en medicatie komen aan bod. In de vervolgmodule gaan de deelnemers deze kennis echt toepassen en leren ze dagcurven te maken en te interpreteren. Op basis van de interpretaties leren ze om hun leefwijze, voeding of gedrag aan te passen. De cursus is beschikbaar voor iedereen. Voor meer informatie: Kunnen functioneren in een groep. Naam PRISMA (PRoactieve Interdisciplinaire SelfMAnagement educatie) Geen Groep Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 15

16 PRISMA is een interdisciplinair groepsprogramma voor patiënten met type 2 diabetes als start van de diabetesbehandeling. Patiënten leren hun kennis vergroten en in- zicht te verwerven in wat diabetes voor hen betekent. Onderdeel van het programma is dat patiënten zelf punten aandragen met betrekking tot hun begrip van diabetes om bewustwording te stimuleren. Er wordt praktisch geoefend met voedingsmiddelen om het maken van goede keuzes te bevorderen. Patiënten maken hun eigen gezondheidsprofiel met betrekking tot bloeddruk, cholesterol, bloedglucose, rookgedrag, middelomtrek en depressie. Zo krijgen ze inzicht in hoe ze ervoor staan. Op basis van dit profiel stellen patiënten zelf een actieplan op met concrete doelen en acties. VuMC (diabetescentrum). Geschikt voor in zowel de eerste als tweede lijn. Ja. PRISMA is gebaseerd op de effectief gebleken DESMOND-methode uit Engeland (Davies et al., 2008). Het is in Nederland ontwikkeld en uitgevoerd door het VUMC (Diabetescentrum). Informatie over effectiviteit van de DESMOND methode (Diabetes Education and Self-Management for Ongoing and Newly Diagnosed; Davies et al., 2008): Kunnen functioneren in een groep. Naam Diabetes Management Self-Efficacy Scale (DMSES) Vragenlijst behandeling Geen Voor type 2-patienten die geen insuline en. Het instrument meet self-efficacy van diabetes type 2 patiënten bij zelfzorg activiteiten. Het betreft zelfzorg activiteiten die nodig zijn om met diabetes om te gaan: voeding, medicatie, beweging, voetcontrole, bloedsuikercontrole en ve helpen hypo/hyper. Bij self-efficacy (eigeneffectiviteit of waargenomen competentie) gaat het om de inschatting van iemands eigen bekwaamheden oftewel het vertrouwen dat iemand heeft in zijn eigen mogelijkheden of competenties om met bepaalde situaties om te gaan. De DMSES meet twee dimensies van self-efficacy: zekerheid en moeilijkheidsgraad. Het betreft een zelfrapportage instrument. Het gaat om de self-efficacy op het moment van afname.. DMES is gratis opvraagbaar bij Expertisecentrum Meetinstrumenten voor Revalidatie (www.ecmr.nl) Ja. Voor meer informatie zie: De factsheet DMSES in de box via: of Naam Mijn Zorgpagina (voorheen: mijndvn) Persoonlijke pagina voor mensen met diabetes bedoelt om eigen regie in handen te krijgen. Er is allerlei informatie te vinden en de patiënt kan een account aanmaken. Gekoppeld aan mijnzorgpagina.nl zijn er veel doorklik mogelijkheden, zoals een diabetesforum, Twitter, DIEP en mijn zorgverlener. Na inloggen is het mogelijk om een compleet persoonlijke pagina in te richten. Overzicht van zelfmanagement s. - Vilans - 16

Ondersteunen eigen regie van de zorgvrager

Ondersteunen eigen regie van de zorgvrager Ondersteunen eigen regie van de zorgvrager Tot stand gekomen in samenwerking met Jeroen Havers (CBO), Angela de Rooij- Peek (DVN) en Dennis van de Rijt en mede gebaseerd op workshop tijdens de kennissessie

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

Individueel behandelplan COPD/Astma

Individueel behandelplan COPD/Astma Individueel behandelplan COPD/Astma Persoonlijke gegevens Naam Adres Woonplaats Telefoon E-mail Geb. datum Diagnose Diagnose gesteld op Bij ongeval waarschuwen Naam Adres Telefoon Relatie met pasdrager

Nadere informatie

Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes. Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant

Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes. Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant Inhoud - Aanleiding - Onderzoekspilot in Tilburg 2010/2011 - Doel - Evaluatie pilot - Sterke

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners 1 op de 3 mensen in Nederland overlijdt aan een hart- of vaatziekte.

Nadere informatie

Disclosure belangen sprekers

Disclosure belangen sprekers Disclosure belangen sprekers (potentiële) Belangenverstrengeling geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven n.v.t. Centrale zorgverlener Welke rol kan zij spelen? dr. ir. Helene Voogdt

Nadere informatie

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts

Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts Zorgpad alcohol en ouderen t.b.v. Huisarts 1. De rol van de huisarts De huisarts kijkt op basis van de anamnese m.b.v. de Audit C of ICD 10 de cliënt alcoholafhankelijk is en doorverwezen moet worden naar

Nadere informatie

MSmonitor online. individueel behandelplan opstellen: patiënt en zorgverlener samen. volgend consult: aanpassen behandelplan

MSmonitor online. individueel behandelplan opstellen: patiënt en zorgverlener samen. volgend consult: aanpassen behandelplan MSmonitor online individueel behandelplan opstellen: patiënt en zorgverlener samen activatie specifieke dagboeken volgend consult: aanpassen behandelplan dagboeken invullen door patiënt vraag of advies

Nadere informatie

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 Dr. M.H.G. de Greef, Bewegingswetenschappen van Rijksuniversiteit Groningen. Drs. S.R. Sprenger, Centrum voor Beweging en Onderzoek Groningen. B.J. Houët,

Nadere informatie

De nieuwe standaarden astma en COPD. Wat is nieuw

De nieuwe standaarden astma en COPD. Wat is nieuw De nieuwe standaarden astma en COPD Wat is nieuw De patiënt staat centraal Veranderingen Nieuwe definitie luchtwegobstructie Nieuwe indeling ernst astma en COPD Plaats reversibiliteitstest bij astma en

Nadere informatie

Presentatie Onderzoek MijnCOPD Coach

Presentatie Onderzoek MijnCOPD Coach Presentatie Onderzoek MijnCOPD Coach ONLINE WERKEN AAN VERBETERD ZELFMANAGEMENT VOOR COPD PATIENTEN Chantal Hillebregt Onderzoeker Jan van Es Instituut 1 Toename ziektelast van COPD 3 de plaats ranglijst

Nadere informatie

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Uitgangspunten: Beweeginterventies zijn het geheel van activiteiten dat tot doel heeft een bijdrage te leveren aan het voorkomen,

Nadere informatie

Eén loket voor leefstijl op maat

Eén loket voor leefstijl op maat Eén loket voor leefstijl op maat Daan Kerklaan Directeur Zorroo 28 maart 2014 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Parallelsessie 4. Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+

Parallelsessie 4. Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+ Parallelsessie 4 Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+ Programma Welkom Presentaties: 1. Verleden, Heden, Toekomst Patiëntenparticipatie door prof. dr. A.A.M. Masclee

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld: Eerstelijns ketenzorg astma in Maastricht-Heuvelland CAHAG conferentie 15 jan 2015. Maud van Hoof en Geertjan Wesseling

Praktijkvoorbeeld: Eerstelijns ketenzorg astma in Maastricht-Heuvelland CAHAG conferentie 15 jan 2015. Maud van Hoof en Geertjan Wesseling Praktijkvoorbeeld: Eerstelijns ketenzorg astma in Maastricht-Heuvelland CAHAG conferentie 15 n 2015 Maud van Hoof en Geertn Wesseling Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie

Regionaal ketenzorg protocol COPD

Regionaal ketenzorg protocol COPD Bijlage 1. Regionaal Ketenzorgprotocol Titel Regionaal ketenzorg protocol Verwijzing naar formulier Verwijzing naar protocol Protocol case finding Kwaliteitsbeleid Zorggroep Privacyreglement Zorggroep

Nadere informatie

Individueel zorgplan

Individueel zorgplan Individueel zorgplan Diazon Hafank Inhoudsopgave Individueel Zorgplan 3 Stap voor stap 5 stap 1: Gezondheid & behoeften 5 stap 2: Meetwaarden 6 stap 3: Uw doel & acties 8 stap 4: Evaluatie 10 Bereid het

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Uw huisarts heeft vastgesteld dat u lijdt aan Diabetes Mellitus, een

Nadere informatie

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd zorgaanbod voor COPD- en Astmapatiënten

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd zorgaanbod voor COPD- en Astmapatiënten Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op gestructureerd zorgaanbod voor COPD- en Astmapatiënten 1. Algemene toelichting Een voorbeeldmodule is bedoeld als hulpmiddel voor

Nadere informatie

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg > Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg Mijn huisarts is aangesloten bij een zorggroep, en nu? Inhoudsopgave Inleiding: Chronische zorg, hoe nu verder? 1. Wat kenmerkt een chronische ziekte? 2. Wat

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met COPD! Optimale COPD-zorg door goede samenwerking tussen zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met COPD! Optimale COPD-zorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met COPD! Optimale COPD-zorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Uw huisarts heeft vastgesteld dat u lijdt aan COPD, een chronische aandoening

Nadere informatie

Zelfmanagement bij diabetes

Zelfmanagement bij diabetes Zelfmanagement bij diabetes Samenvatting van de lezing door Elma Crüts diabetesverpleegkundige, verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven, gehouden op maandag 18 april 2011 voor de Diabetesvereniging

Nadere informatie

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Programma Inleiding Inleefoefening zelfmanagement met nabespreking Rol patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011)

Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011) Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011) Inhoudsopgave Verslag 2-4 Grafieken 5-10 Samenvatting resultaten 11-16 Bijlage - Vragenlijst 17+18 Cohesie Cure and Care Hagerhofweg 2 5912 PN

Nadere informatie

Doelmatigheid van telemonitoring bij patiënten met chronische aandoeningen

Doelmatigheid van telemonitoring bij patiënten met chronische aandoeningen Doelmatigheid van telemonitoring bij patiënten met chronische aandoeningen Manda Broekhuis (Faculteit Economie en Management, RUG) Roelfien Erasmus (IPT Medical Services B.V.) Hans Wortmann (Faculteit

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

ZELFMANAGEMENT IN DE ZORGSTANDAARDEN

ZELFMANAGEMENT IN DE ZORGSTANDAARDEN ZELFMANAGEMENT IN DE ZORGSTANDAARDEN Sanne Niemer Anne-Margreet Strijbis Corrine Brinkman Emiel Rolink Helene Voogdt (PON) (Platform Vitale Vaten) (NDF) (LAN) (LAZ/CBO/CPZ) PROGRAMMA 1. QUIZ: wat is een

Nadere informatie

Van zorgen voor naar zorgen dat

Van zorgen voor naar zorgen dat Van zorgen voor naar zorgen dat fysiotherapeutisch COPD zorg in de eerste lijn. Annemarie de Vey Mestdagh- van der List van zorgen voor 1988 Cursus Astma en COPD Pt. werd gestuurd door arts Kracht en Cardio

Nadere informatie

Factsheet Ontwikkeling generiek Individueel Zorgplan

Factsheet Ontwikkeling generiek Individueel Zorgplan Factsheet Ontwikkeling generiek Individueel Zorgplan Deze factsheet informeert u over de ontwikkeling van een Referentiemodel Individueel Zorgplan In de praktijk bestaan veel modellen individuele zorgplannen

Nadere informatie

De patiënt en cardiovasculair risicomanagement Koos van Staveren en Karin Idema. k.idema@hartenvaatgroep.nl

De patiënt en cardiovasculair risicomanagement Koos van Staveren en Karin Idema. k.idema@hartenvaatgroep.nl De patiënt en cardiovasculair risicomanagement Koos van Staveren en Karin Idema k.idema@hartenvaatgroep.nl Onze boodschap vandaag? Sluit aan bij de persoonlijke situatie! Dus: wie bent u & waarom bent

Nadere informatie

Zelfmanagement RGF Midden Oost Brabant 19 mei 2011. Hanke Timmermans Consultant CBO, h.timmermans@cbo.nl

Zelfmanagement RGF Midden Oost Brabant 19 mei 2011. Hanke Timmermans Consultant CBO, h.timmermans@cbo.nl Zelfmanagement RGF Midden Oost Brabant 19 mei 2011 Hanke Timmermans Consultant CBO, h.timmermans@cbo.nl Agenda Landelijk Actieprogramma Zelfmanagement Zelfmanagement = Ondersteuning van zelfmanagement

Nadere informatie

Samenvatting Zorgstandaard astma

Samenvatting Zorgstandaard astma Samenvatting Zorgstandaard astma Hierbij een samenvatting van de Zorgstandaard astma voor volwassenen namens de COPD-werkgroep van de huisartsenkring Amsterdam. Wij hebben voor u geprobeerd de belangrijkste

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie Nederland vergrijst. Er komen steeds meer ouderen met steeds meer en verschillende soorten

Nadere informatie

op afstand de beste zorg

op afstand de beste zorg op afstand de beste zorg op afstand de beste zorg Met CURIT Connect monitort u uw (cardiologische) patiënten op afstand, makkelijk en goed. Vitale gegevens als bloeddruk en gewicht of zelfs een ECG worden

Nadere informatie

Het belang van ziektepercepties voor zelfmanagement COPD als voorbeeld

Het belang van ziektepercepties voor zelfmanagement COPD als voorbeeld Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Het belang van ziektepercepties voor zelfmanagement COPD als voorbeeld, M. Heijmans, NIVEL, augustus 2013) worden gebruikt.

Nadere informatie

COPD Pas ú raait om die rg d o Z 1

COPD Pas ú raait om die rg d o Z 1 COPD Pas Zorg die draait om ú 1 Ik heb COPD In het geval dat ik onwel word: bel 112 bel voor mijn huisarts (0031) In het geval ik nog bij bewustzijn ben maar erg kortademig: Laat u mij mijn puff inhaleren

Nadere informatie

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION Leven met epilepsie: Zelfmanagement Loes Leenen, MANP PhD trainee zelfmanagement Inleiding Achtergrond Zelfmanagement Zelfmanagement & Kwaliteit van leven

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

Informatiebrochure ParkinsonNet

Informatiebrochure ParkinsonNet Informatiebrochure ParkinsonNet voor Zorgverleners Het ParkinsonNet concept wordt ondersteund door: 2 De ziekte van Parkinson De ziekte van Parkinson is een veel voorkomende en complexe aandoening. Parkinson

Nadere informatie

Landelijk Transmuraal Zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname. Lidewij Sekhuis Projectleider LAN

Landelijk Transmuraal Zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname. Lidewij Sekhuis Projectleider LAN Landelijk Transmuraal Zorgpad COPD longaanval met ziekenhuisopname Lidewij Sekhuis Projectleider LAN Wie is de LAN? Federatieve vereniging Bundelen van krachten Zorg voor patiënten met chronische longziekten

Nadere informatie

Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur

Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur Functieprofiel van de fysiotherapeut met aanvullende scholing binnen de BeweegKuur NISB ontwikkelt de BeweegKuur met subsidie van het ministerie van VWS en in samenwerking met NHG, LVG, NVDA, KNGF, LHV,

Nadere informatie

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen

ZORGAANBODPLAN. Reflectie. Beweegprogramma. Hartfalen ZORGAANBODPLAN 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Reflectie Hartfalen Het hartfalenprogramma wordt in 4 huisartsenpraktijken geïmplementeerd. Er is een selectie gemaakt van patiënten die geïncludeerd moeten

Nadere informatie

Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken. Groepspraktijk Huizen

Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken. Groepspraktijk Huizen Door Cliënten Bekeken voor Huisartsenpraktijken Rapportage voor: Groepspraktijk Huizen Dr. C.P. van Linschoten Drs. P. Moorer ARGO Rijksuniversiteit Groningen BV www.argo-rug.nl INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK

Nadere informatie

Het nieuwe patiëntenplatform voor mensen met een chronische aandoening

Het nieuwe patiëntenplatform voor mensen met een chronische aandoening Het nieuwe patiëntenplatform voor mensen met een chronische aandoening Leven met een chronische aandoening is vanuit medisch oogpunt al een belasting. Zorgen dat je de zorg krijgt die je zoekt en je weg

Nadere informatie

Een praktijkvoorbeeld

Een praktijkvoorbeeld Een praktijkvoorbeeld Zorggroep Regio Oosterhout en Omstreken 68 40 DBC 2 Zorgprogramma s Diabetes mellitus type II - 6.500 patiënten (95% in 1 e lijn) - 1.000 leefstijl - 5.000 orale medicatie - 500

Nadere informatie

Workshop -onderzoek. Zelfmanagementondersteuning vraagt om een recept op maat. Daphne Jansen & Lieke van Houtum NIVEL 24-04-2012

Workshop -onderzoek. Zelfmanagementondersteuning vraagt om een recept op maat. Daphne Jansen & Lieke van Houtum NIVEL 24-04-2012 Workshop -onderzoek Zelfmanagementondersteuning vraagt om een recept op maat Daphne Jansen & Lieke van Houtum NIVEL 24-04-2012 Centrale vragen Workshop: Hoe kunnen hulpbehoeften van mensen met een chronische

Nadere informatie

Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014

Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014 Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014 Rapportage Cliënttevredenheid 2013 Zorggroep de Bevelanden Maart 2014 Contactgegevens: Zorggroep de Bevelanden Markteffect B.V. Postbus

Nadere informatie

BeweegKuur. Algemene informatie

BeweegKuur. Algemene informatie BeweegKuur Algemene informatie De BeweegKuur is met subsidie van het ministerie van VWS ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen, in samenwerking met veel partners in de gezondheidszorg.

Nadere informatie

Leefstijlkoers. De koers van uw leefstijl is gezond. Kijk op de volgende pagina voor een overzicht van uw leefstijl. 1 / 7

Leefstijlkoers. De koers van uw leefstijl is gezond. Kijk op de volgende pagina voor een overzicht van uw leefstijl. 1 / 7 Leefstijlkoers De koers van uw leefstijl is gezond. Kijk op de volgende pagina voor een overzicht van uw leefstijl. 1 / 7 Leefstijloverzicht U ziet hieronder wat uw score is op de verschillende aspecten

Nadere informatie

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2007

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2007 Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 27 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans, NIVEL, Oktober 27). LEVEN MET COPD VRAAGT OM LEF

Nadere informatie

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas zelf management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas Patiënten helpen zelf regie te voeren over hun gezondheid. Dat is waar zelfmanagementondersteuning

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn Inleiding: Sinds 1 januari 2008 wordt in Noord-Limburg de diabeteszorg in de eerste lijn door Cohesie Cure and Care georganiseerd. De diabeteszorg wordt als DBC Diabetes Mellitus Eerste Lijn op gestructureerde

Nadere informatie

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Liesbeth Preller (NISB), Dave van Dijk (Vital Health) Experimenteel onderzoek Vooronderzoek Behandeling Experiment Controle Verschil Implementatie

Nadere informatie

Wat ga ik u vertellen? Workshop Verpleegkunde. Wat ga ik u vertellen? Google Health. De verschijningsvormen van zelfmanagement

Wat ga ik u vertellen? Workshop Verpleegkunde. Wat ga ik u vertellen? Google Health. De verschijningsvormen van zelfmanagement Wat ga ik u vertellen? Workshop Verpleegkunde Rol van de nieuwe media bij zelfmanagement De verschijningsvormen van zelfmanagement in de nieuwe media Vanuit de patiënt: Elektronisch Patiënten Dossier (EPD)

Nadere informatie

Werken met het ketenprogramma CVRM

Werken met het ketenprogramma CVRM Werken met het ketenprogramma CVRM Praktijkinformatie Zorgprogramma CVRM voor huisartsen en praktijkondersteuners www.rohamsterdam.nl Inhoud 1. AAN DE SLAG MET CVRM!... 3 2. KETENPARTNERS... 3 3. WAT DOET

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord. Diabetesrevalidatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord. Diabetesrevalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord Diabetesrevalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord Inleiding U heeft diabetes en bent onder behandeling van een internist, huisarts,

Nadere informatie

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online?

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Mecheline van der Linden Afdeling medische oncologie VU medisch centrum 2011 1 Kanker: incidentie en prevalentie Incidentie:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Zelfstandig omgaan met COPD. - persoonlijke ondersteuning via internet - deelname aan het e-vita COPD platform en wetenschappelijk onderzoek.

Zelfstandig omgaan met COPD. - persoonlijke ondersteuning via internet - deelname aan het e-vita COPD platform en wetenschappelijk onderzoek. Zelfstandig omgaan met COPD - persoonlijke ondersteuning via internet - deelname aan het e- COPD platform en wetenschappelijk onderzoek - Informatie voor deelnemers Zelf de regie bij uw COPD behandeling

Nadere informatie

Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde

Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde Thema Chronische Zorg Colofon Expertgroep Chronische Zorg Dr. Jean Muris (voorzitter), huisarts, hoofd huisartsopleiding Maastricht Drs. Marie-Anne

Nadere informatie

Factsheet Astma-/COPD-Monitor April 2007

Factsheet Astma-/COPD-Monitor April 2007 Factsheet Astma-/COPD-Monitor April 7 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans, Meer dan helft astmapatiënten heeft ziekte niet onder

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Longgeneeskunde Poliklinische longrevalidatie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LON013 / Poliklinische longrevalidatie / 27-08-2015 2 Poliklinische

Nadere informatie

Workshop Zelfmanagement

Workshop Zelfmanagement Workshop Zelfmanagement Maaike van der Linden, ervaringsdeskundige Josine van Hamersveld, ADF Stichting, Werkgroep Zelfmanagement Depressie Hanke Timmermans, Kwaliteitsinstituut CBO, Zelfmanagementprogramma

Nadere informatie

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw

13-5-2014 PROGRAMMA KEUZEMODULE THERAPIETROUW OPDRACHT. Invullen 0-meting: Vragenlijst Kennis huisarts-apotheker over therapietrouw KEUZEMODULE THERAPIETROUW Samenwerking van ZEL, ZELA, GSK & Novo Nordisk 1 PROGRAMMA 19.00 uur Opening en presentatie Keuzemodule Therapietrouw Bart Bakkers, apotheker 19.30 uur Verdieping kennis over

Nadere informatie

Op weg naar een generiek web- based zelfmanagement platform

Op weg naar een generiek web- based zelfmanagement platform Op weg naar een generiek web- based zelfmanagement platform Dr Jaap K. Sont, associate professor Afdeling Medische Besliskunde Leids Universitair Medisch Centrum j.k.sont@lumc.nl Symposium zelfmanagement

Nadere informatie

ICT in de gezondheidszorg

ICT in de gezondheidszorg pagina 1 van 6 ICT in de gezondheidszorg Met behulp van de computer is veel mogelijk. Ook in de gezondheidszorg. Voor u als patiënt kan het gebruik van computers ervoor zorgen dat u meer informatie heeft.

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2011 / 2012. De beste zorg dicht bij huis

Maatschappelijk Jaarverslag 2011 / 2012. De beste zorg dicht bij huis Maatschappelijk Jaarverslag 2011 / 2012 De beste zorg dicht bij huis Organiseert, ondersteunt & regisseert In oostelijk Zuid-Limburg hebben 135 huisartsen zich verenigd in de zorggroep Huisartsen OZL.

Nadere informatie

Longrevalidatieprogramma

Longrevalidatieprogramma Longrevalidatieprogramma Inhoudsopgave 1. Regie in eigen hand 2 2. COPD 3 3. Longrevalidatie Flow 4 4. Verkennend gesprek met de longverpleegkundige 5 5. Onderzoeken voorafgaand aan de revalidatie 6 6.

Nadere informatie

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past?

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Een bijdrage van de werkgroep tooling, gebaseerd op de kennis, ervaring en feedback opgedaan tijdens de werkzaamheden van september 2013 t/m december 2014,

Nadere informatie

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas zelf management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas Patiënten helpen zelf regie te voeren over hun gezondheid. Dat is waar zelfmanagementondersteuning

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

Samen voor ú. Samen COPD de baas

Samen voor ú. Samen COPD de baas Samen voor ú Samen COPD de baas Inhoudsopgave Samen COPD de baas! 3 Wat is COPD? 4 Wat is een zorgprogramma COPD en de zorggroep Syntein? 5 Wie maakt deel uit van het behandelteam in uw zorggroep? 6 Welke

Nadere informatie

Hoe geïntegreerde zorg voor mensen met claudicatio intermittens realiseren?

Hoe geïntegreerde zorg voor mensen met claudicatio intermittens realiseren? Hoe geïntegreerde zorg voor mensen met claudicatio intermittens realiseren? Workshop Jaarcongres ClaudicatioNet 13 maart 2014 te Den Bosch Cor Spreeuwenberg en Henk Giessen Platform Vitale Vaten / Hart

Nadere informatie

Vijf gedragsthema s lopen als een rode draad door de begeleiding van de patiënt met astma/copd:

Vijf gedragsthema s lopen als een rode draad door de begeleiding van de patiënt met astma/copd: Praktijkondersteuning bij COPD en astma Doel van praktijkondersteuning is het ophogen en/of verdieping van kennis bij de patiënt en het daaraan verbonden zelfmanagement 1. De begeleiding richt zich in

Nadere informatie

E-health modules voor de Basis-GGZ. Optimale zorgzwaarte met Karify

E-health modules voor de Basis-GGZ. Optimale zorgzwaarte met Karify E-health modules voor de Basis-GGZ Optimale zorgzwaarte met Karify E-health voor een hogere kwaliteit van de zorg De GGZ in Nederland krijgt een ander gezicht. Niet alleen veranderen de budgetten, de wetgeving

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Wegwijzer voor hoofdpijnpatiënten. Deze pdf bevat hyperlinks.

Wegwijzer voor hoofdpijnpatiënten. Deze pdf bevat hyperlinks. voor hoofdpijnpatiënten Deze pdf bevat hyperlinks. Juni 2015 De wegwijzer is bedoeld voor mensen met (ernstige) hoofdpijnklachten. De wegwijzer heeft tot doel ondersteuning te bieden aan hoofdpijnpatiënten

Nadere informatie

Diabetesverpleegkundige

Diabetesverpleegkundige Interne Geneeskunde Diabetes Diabetesverpleegkundige i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Een diabetesverpleegkundige is een verpleegkundige die gespecialiseerd is in diabetes. Zij begeleidt

Nadere informatie

De diëtist voor een gezonde leefstijl

De diëtist voor een gezonde leefstijl De diëtist voor een gezonde leefstijl GroenekruisDomicura: voor alle zorg bij u thuis Als het om uw gezondheid gaat, of om die van uw kind of iemand anders die u dierbaar is, dan neemt u geen enkel risico.

Nadere informatie

Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis. Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC

Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis. Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC Bespreekpunten Inleiding Rolverdeling binnen behandeling Zelfmanagement Verzamelen van meetgegevens Voorbeelden zelfmanagementsprojecten

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Effectiveness of case management in the reduction of COPD re-admissions: results of a pilot study Annelies E. van Eeden, Ingrid van de Poll, Gertrud van Vulpen, Tim Roldaan, Wies Wagenaar, Melinde Boland,

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Revalidatieprogramma. voor COPD-patiënten ADVIES

FYSIOTHERAPIE. Revalidatieprogramma. voor COPD-patiënten ADVIES FYSIOTHERAPIE Revalidatieprogramma voor COPD-patiënten ADVIES Revalidatieprogramma voor COPD-patiënten Bij patiënten met een longaandoening is vaak meer aan de hand dan alleen een longziekte. De aandoening

Nadere informatie

Intensief transmuraal zorgpad COPD ITZ COPD

Intensief transmuraal zorgpad COPD ITZ COPD Intensief transmuraal zorgpad COPD ITZ COPD U heeft de chronische longaandoening COPD. Het afgelopen jaar bent u hiervoor meer dan 2 keer opgenomen in het ziekenhuis. Dit betekent dat uw COPD niet goed

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

De oplossing voor het opzetten van gestructureerde osteoporosezorg

De oplossing voor het opzetten van gestructureerde osteoporosezorg Osteoporosezorg in uw huisartsenpraktijk De oplossing voor het opzetten van gestructureerde osteoporosezorg Osteoporosezorg De ontwikkeling van osteoporose Osteoporose is in de loop van de laatste vijftien

Nadere informatie

Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD

Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD Zorginkoopdocument 2013 Ketenzorg COPD 1 INLEIDING Dit document bevat een omschrijving van het COPD ketenprogramma, de specifieke opleidingseisen en de daarbij behorende

Nadere informatie

van chaos naar eenheid

van chaos naar eenheid van chaos naar eenheid Alles is aanwezig, je moet het alleen op de juiste plek zetten Carel Bakx, huisarts Doesburg Mark van der Wel Henny Peelen Wat gaat er gebeuren? Waarom een nieuw Vasculair Risico

Nadere informatie

Improve Condition Technology. Guido Peters & Frank Kistemaker

Improve Condition Technology. Guido Peters & Frank Kistemaker Improve Condition Technology Guido Peters & Frank Kistemaker Agenda Introductie Innov8 4life Uitgangspunten ICT & zorg Patiënt Consument Gezondheidsbevordering en gedragswetenschappen Huidige oplossingen

Nadere informatie

Op weg naar de module ouderenzorg

Op weg naar de module ouderenzorg Op weg naar de module ouderenzorg Geïntegreerde zorg voor ouderen met multiproblematiek Stichting Gezondheidscentra Eindhoven Robert Vening Katinka Mijnheer 12 oktober Inhoud presentatie 1. Introductie

Nadere informatie

Dutch Summary - Nederlandse Samenvatting

Dutch Summary - Nederlandse Samenvatting 119 Hoofdstuk 1 - Algemene inleiding Hoofdstuk 1 bevat algemene informatie over type 2 diabetes, waarin onderwerpen aan bod komen zoals: risicofactoren voor het ontwikkelen van type 2 diabetes, de gevolgen

Nadere informatie

ouderenzorg & Bepaal als huisarts het beleid op ouderenzorg in de praktijk.

ouderenzorg & Bepaal als huisarts het beleid op ouderenzorg in de praktijk. Uitnodiging nascholing voor huisartsen en Praktijkondersteuner/-verpleegkundige L e e r g a n g ouderenzorg Handreikingen voor de aanpak van ouderenzorg in praktijk! Breder kijken tijdens het spreekuur

Nadere informatie

Projectaanvraag Achterstandsfonds. Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht.

Projectaanvraag Achterstandsfonds. Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht. Projectaanvraag Achterstandsfonds Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht. Korte omschrijving van het project (eventueel vervolgen op achterzijde)

Nadere informatie

Overzicht van online interventies

Overzicht van online interventies Overzicht van online interventies Voor volwassenen die willen werken aan hun leefstijl, aan thema s: bewegen, voeding, depressieklachten, roken of alcohol. Bent u huisarts of praktijkondersteuner en vraagt

Nadere informatie

Individueel zorgplan COPD

Individueel zorgplan COPD Individueel zorgplan COPD Neem dit zorgplan mee naar elk bezoek aan uw zorgverleners Leg het zorgplan thuis op een opvallende plaats Bespreek de inhoud met uw naasten Inhoudsopgave van uw individueel zorgplan

Nadere informatie

Overzicht van online interventies

Overzicht van online interventies Overzicht van online interventies Voor volwassenen die willen werken aan hun leefstijl, aan thema s: bewegen, voeding, depressieklachten, roken of alcohol. Bent u huisarts of praktijkondersteuner en vraagt

Nadere informatie

Longrevalidatie is echter alleen mogelijk als u gemotiveerd bent en u zich volledig wilt inzetten.

Longrevalidatie is echter alleen mogelijk als u gemotiveerd bent en u zich volledig wilt inzetten. Longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn beide chronische aandoeningen die vaak leiden tot kortademigheid en daardoor verminderde lichamelijke

Nadere informatie