De energierekening van huishoudens en woningen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De energierekening van huishoudens en woningen"

Transcriptie

1 Gemeente Amsterdam Dienst Wonen Zorg en Samenleven Augustus 2011 De energierekening van huishoudens en woningen Amsterdam stelt zich ambitieus op in het streven naar vermindering van het energiegebruik en de uitstoot van milieubelastende stoffen. In 2025 moet de uitstoot van CO 2 op 40% liggen van het niveau van Bedrijven, verkeer en wonen dragen in ongeveer gelijke hoeveelheden bij aan milieuvervuiling. In 2015 moet de gehele productie van nieuwbouw woningen klimaat neutraal zijn. Grote opgaven liggen er echter in de bestaande voorraad. Woning corporaties ontwikkelen omvangrijke isolatiemaatregelen voor hun woning voorraad. Daarnaast is er winst te boeken door energiezuiniger gedrag door bewoners. Deze rapportage gaat over de energierekening. Wat betalen Amsterdamse huishoudens voor de geleverde energie in hun woning? Hoe verschilt de energierekening naar leeftijd, inkomen, woningtype en buurt? Zijn hieruit aanknopingspunten voor energiebesparing af te leiden? De informatie is afkomstig uit de tweejaarlijkse enquête Wonen in Amsterdam (WiA). Daarnaast is er een enquête gehouden onder bewoners van corporatiewoningen in Oud-West. Vinden zij energiebesparing belangrijk en wat voor mogelijkheden zien zij? 1

2 Belangrijkste bevindingen Stijgende rekening door stijgende tarieven Dit onderzoek bevat informatie uit de enquête Wonen in Amsterdam: het gaat om de bedragen die Amsterdamse huishoudens maandelijks moeten betalen aan hun energieleverancier. De tendensen in de samenstelling van de woning voorraad (meer grote woningen) en huishoudens (meer hoge inkomens) wijzen op een toename van de woonruimteconsumptie in Amsterdam en als bijverschijnsel toenemend energiegebruik. De gemiddelde maandelijkse energierekening stijgt in de periode van 101 naar 133. Die stijgingstrend is ongeveer gelijk aan de stijging van het gemiddelde inkomen. Gegevens op nationaal niveau laten zien dat stijgende energierekening te wijten is aan de stijgende tarieven van gas en elektriciteit en niet aan een toename van het huishoudelijk gebruik. Grootte van huishoudens en woningen bepalen energierekening De grootte van de woningen, of een woning een eengezinswoning is of een meergezinswoning en het aantal huishoudensleden zijn sterk bepalend voor het Amsterdams huishoudelijk energiegebruik. Andere variabelen zoals inkomen, leeftijd, waarde van de woning en bouwjaar spelen een ondergeschikte of indirecte rol. Etniciteit speelt ook geen grote rol, maar opmerkelijk is dat huishoudens van Turkse herkomst een verhoogd energiegebruik hebben. Hoger energieverbruik door ruimer wonen doet besparing door energiezuing bouwen teniet Nieuwe, grote woningen hebben weliswaar per vierkante meter berekend, een lage energierekening. Daarin komen de energiebesparende maatregelen die zijn toegepast in recent gebouwde woningen tot hun recht. Het feit dat moderne woningen aanzienlijk groter zijn dan oude woningen, maakt dat hun gemiddelde energiegebruik (vooral voor verwarming) toch hoger ligt dan bij ouderen woningen. Kwaliteitsverbetering woningen van belang voor energierekening De laagste inkomens betalen een onevenredig deel van hun inkomen aan energie. De minder goede woonkwaliteit van hun woningen draagt hieraan bij. Aan de aan- of afwezigheid van dubbel glas is te zien dat energiebesparende maatregelen invloed hebben op de energierekening. Huurders verwachten investering en informatie van corporaties Een onderzoek onder corporatiewoningen in Oud-West toont aan dat lage inkomens weinig mogelijkheden zien om zelf te investeren in energiebesparende maatregelen. Men heeft zelf geringe financiële mogelijkheid daarvoor en vindt het bovendien vaak de taak van de corporatie. Wel schaft men vaak spaarlampen aan en besparende douchekoppen. Overigens vindt men vaak dat de corporatie hen van meer informatie kan voorzien over energiebesparing. Veel bewoners hebben hun gedrag aangepast om zuiniger te zijn met energie, vooral door verstandiger met de verwarming om te gaan. Minder (lang) douchen is niet populair. Corporaties kunnen niet ruimhartig rekenen op de vrijwillige bereidheid van hun huurders tot het betalen van huurverhoging als wisselgeld voor een lagere energierekening door energiebesparende maatregelen. 2

3 De tendens in de energierekening Figuur 1: Inkomen en energierekening ( ) Gemiddelden voor Amsterdamse huishoudens Energierekening per maand Energierekening Inkomen Figuur 2: Verbruik van en tarieven voor gas en elektriciteit, Nederlandse huishoudens ( ) Gebruik in petajoules Gasgebruik Gastarief Electriciteitsgebruik Electriciteitstarief Bron: CBS, Compendium voor de leefomgeving Inkomen per maand Tarief per m³ en kwh De energierekening van Amsterdamse huishoudens is in de acht jaar tussen 2001 en 2009 met een derde gestegen van 101 naar 133 per maand (+32%). Het gemiddelde maand inkomen is echter in vergelijkbare mate gestegen, van naar (+36%). Gemiddeld is de energierekening een woonlast die voor 7,3% op het inkomen rust 1, maar in verhouding is die last hoger bij de lage inkomens dan bij de hoge inkomens. Informatie over het energiegebruik is voor Amsterdam niet beschikbaar maar wel voor Nederland. Voor Nederland (figuur 2) blijken met name de energietarieven flink te stijgen tussen 2001 en 2009, het gebruik van e lektriciteit en gas door woonhuishoudens niet. We mogen hieruit voor Amsterdam afleiden dat de stijging van de energierekening ook vooral te maken zal hebben met de gestegen tarieven. De Ne derlandse cijfers kunnen nog wat preciezer onder woorden gebracht worden. In 2009 ligt het gasverbruik voor woonhuishoudens zelfs lager dan in 2001, wat in het eerste decennium van de 21ste eeuw het jaar met het hoogste gasverbruik bleek te zijn. Het Nederlands huishoudelijk elektriciteitsverbruik ligt in alle jaren hoger dan in 2001, maar er is geen sterk stijgende tendens. Het gastarief van 2009 daarentegen, is echter ruim het dubbele van dat in 2001 (+105%) en het elektriciteits tarief is met 83% gestegen. Wat verder opvalt, is dat het gasgebruik (gemeten in de energie standaard petajoules) het gebruik van elektriciteit ver overstijgt. Van het totale energie gebruik in Ne derlandse huishoudens komt circa driekwart voor rekening van gas. Het verbruik van gas fluctueert daarnaast wat meer dan het elektriciteit verbruik, omdat het gevoeliger is voor warme of strenge winters. 1 Ter vergelijking, bij huurwoningen rust de kale huur gemiddeld voor 27% op het inkomen. Zie rapport Wonen in Amsterdam 2009, Stand van Zaken, pag

4 Energierekening verdeeld naar huishoudens- en woningkenmerken De geleidelijke stijging van de gemiddelde energierekening van Amsterdammers van 101 naar 133 per maand (met een tussentijdse piek in 2003) is ongelijk over de drie verschillende eigendomscategorieën verdeeld. Corporatiewoningen hebben over de jaren de laagste e nergierekening: van 94 naar 120 in de periode De rekening ligt in particuliere huurwoningen steeds ongeveer zes euro daarboven. Bij eigen woningen stijgt de energierekening van 122 in 2001 tot 159 in Het gemiddelde van Amsterdam ligt veel dichter in de buurt van de huurwoningen omdat Amsterdam voor 71% uit huurwoningen bestaat. Wel neemt de betekenis van de hogere energierekening van koopwoningen voor het Amsterdams gemiddelde toe omdat die sector groeit van 19% in 2001 tot 29% in Figuur 3: Gemiddelde energierekening per maand naar eigendomscategorie ( ) Koopwoningen Corporatiehuur Particuliere huur Amsterdam Energierekening en de kenmerken van huishoudens en woningen In de tweejaarlijkse enquête Wonen in Amsterdam (WiA) wordt alleen naar het bedrag van de maandelijkse energierekening gevraagd, niet naar het huishoudelijk gebruik in kubieke meters gas of kilowaturen stroom. Het huishoudelijk energiegebruik en de energietarieven kunnen dus niet meer uit elkaar getrokken worden. Natuurlijk kennen de energie leveranciers de gebruikshoeveelheden en de energierekeningen van Amsterdammers heel precies, maar deze gegevens zijn niet beschikbaar gesteld. Bij het energiebedrag in de WiA-enquête moet bedacht worden dat niet alle respondenten deze vraag beantwoord hebben en dat niet iedereen het precieze bedrag heeft opgezocht in zijn administratie. Dat levert enige onnauwkeurigheid op. Het is bovendien nodig om zowel de heel lage als de heel hoge geld bedragen buiten beschouwing te laten om v ertekeningen in de gemiddelde cijfers te vermijden. Maar, het feit dat de gemiddelde energiekosten bij verschillen de huishoudens- en woningkenmerken in de loop der jaren weinig schommelingen vertonen, geeft aan dat WiA een solide bron is om verschillen en trends te bestuderen. 4

5 Standaardiseren om te vergelijken Om de verdere verschillen in de energierekening te bespreken tussen woningsoorten en huishoudens typen is een standaardisering handig. Dat kan op verschillende manieren. De woonoppervlakte (vierkante meters) en aantal huishoudensleden behoren tot de mogelijkheden omdat het belangrijke bepalende variabelen voor de energierekening zijn. Het ligt voor de hand dat kleine woningen een lagere energierekening hebben dan grote woningen, maar omgerekend per vierkante meter hebben grote woningen een voordeligere rekening 2. Het gemiddelde vierkantemeterbedrag voor de energierekening bedraagt 1,91. Bij woningen kleiner dan 60 m² is de rekening per vierkante meter ruim boven de 2 per maand (figuur 4). Bij woningen boven 100 m² ligt dat bedrag op 1,54. Kiest men voor standaardisering over de vierkante meters woonoppervlak dan komen grote woningen gunstig tevoorschijn, ook al hebben ze in totaal een hogere energie rekening dan kleinere woningen. Deze be nadering is vooral geschikt als men de effectiviteit van duurzaamheidsmaatregelen in woningen wil beschrijven. Bij de verdeling van de energierekening over het aantal mensen per huishouden is ongeveer hetzelfde patroon zichtbaar. De ge middelde energierekening van grote huishoudens is hoger dan van kleine huishoudens, maar om gerekend per persoon geldt het om gekeerde. Eénpersoons huishoudens hebben in 2009 een ge middelde energierekening van 109. Bij tweepersoonshuishoudens is de re kening 140, verdeeld over de twee personen van het huishouden is dat 70. Deze benadering is vooral geschikt als men de energie rekening in het kader van betaalbaarheid zou willen bespreken, maar dat kan eigenlijk alleen als men ook weet hoeveel leden van het meerpersoonshuishoudens een inkomen hebben. Alleen de benadering met de vierkante meters wordt in het verloop van deze analyse toegepast om te zien wat het effect is van dubbel glas in de woning. Om de verschillen per categorieën h uishoudens en woningen verder te bespreken wordt elk jaar de gemiddelde energierekening van Am sterdammers op 100 gesteld en zijn de verschillen voor leeftijdsgroepen en andere categorieën weergegeven als percentages ten opzichte van dit getal 100. De in dexering is vooral geschikt om te laten zien dat de ca tegorieën wat betreft hun energierekening in de loop der jaren ongeveer dezelfde afstand tot het gemiddelde behouden. Figuur 4: Gemiddelde maandelijkse energierekening (2009) Per vierkante meter woonoppervlak Verdeeld naar aantal personen in het huishouden 3, ,50 2, ,00 2, ,50 1,00 0,50 1,84 1,66 1, ,00 0 < 40m² >100m² Kubieke meters is een betere maat om te relateren aan de energierekening dan vierkante meters, maar deze variabele is helaas niet beschikbaar in Wonen in Amsterdam. 5

6 Relatie tussen woning- en huishoudenskenmerken Woningkenmerken en huishoudenskenmerken vallen vaak samen. Omdat huishoudens met een hoger inkomen vaak een koopwoning bewonen en lage inkomens vaker een huur woning, wijst de relatie tussen de energierekening en deze beide variabelen in dezelfde richting. De energie rekening is in koopwoningen in de periode meestal ruim 20% hoger dan gemiddeld in Amsterdam (index >120). Die hoge cijfers voor koopwoningen corresponderen met hoge energiekosten bij huishoudens met een hoog inkomen (ruimschoots boven indexcijfer 130) of een hoog middeninkomen (>110). Niet in de tabel opgenomen is het verschil tussen eengezinswoningen (index 136) en meergezinswoningen (index 94). De Amsterdamse woningvoorraad Amsterdam bestaat voor slechts 13% uit eengezinswoningen. Sectoren en inkomensgroepen Particuliere huurwoningen hebben een gemiddelde energierekening juist onder het stedelijk gemiddelde, corporatiewoningen liggen op bijna 90% van dit gemiddelde. Midden inkomens vertegenwoordigen ook wat betreft hun e nergiekosten het midden. De lage middeninkomens en de lage inkomens bevinden zich ergens tussen 80% en 90% van het ge middelde. Bij deze beide inkomensgroepen aan de basis van de inkomensladder doet zich een bij zonderheid voor die extra aandacht verdient. De laagste inkomensgroep heeft gemiddeld een hogere energierekening dan de een na laagste groep. Voor hen wegen de energiekosten dus extra op het inkomen. Dat komt In de rechter kolom van figuur 5 nog scherper aan het licht door de energierekening te delen op het inkomen. De percentuele energielast van de lage middeninkomens ligt maar liefst vier procentpunten lager dan bij de lage inkomens (6,6% tegenover 10,6%) en vervolgens bij elke hogere inkomensgroep ongeveer nog weer één procentpunt lager. Bij de laagste inkomensgroep is het aandeel van de energierekening op het inkomen dus extra hoog. Figuur 5: Afwijkingen van het Amsterdams gemiddelde Naar eigendomsvorm Koopwoningen Particuliere huur Corporatiehuur Naar inkomen % van inkomen Hoge inkomens ,9 Hoge middeninkomens ,9 Middeninkomens ,5 Lage middeninkomens ,6 Lage inkomens ,6 Amsterdams gemiddelde ,3 Legenda Onder gemiddeld - 0 tot 10% - 10 tot 20% Boven gemiddeld + 0 tot 10% + 10 tot 20% + 20 tot 30% + 30 tot 40% Toelichting: Lage inkomens: , Lage middeninkomens: , Middeninkomens: , Hoge middeninkomens: , Hoge inkomens: > Deze bedragen gelden voor 2009, elk WiA-jaar worden de bedragen verhoogd. Hier is bij de lage inkomens, in afwijking met de WiA-rapportages, een ondergrens gehanteerd om de indexcijfers bij de vijf inkomensgroepen vergelijkbaar te houden. De extra hoge energiequote van de lage inkomens is dus niet te wijten aan een verschil in definitie van deze inkomensklasse. In de jaren 2005 en 2007 lijken de energiequotes voor de vijf inkomensgroepen op die in

7 Figuur 6: Afwijkingen van het gemiddelde Naar woninggrootte 0 Tot 40 m² Tot 60 m² Tot 80 m² Tot 100 m² Vanaf 100 m² Naar omvang van het huishouden 1 Persoon Personen Personen Personen Personen Naar type huishouden Alleenstaand Eenoudergezin Stel zonder kind Stel + kind(eren) Naar leeftijd 18 t/m 24 jaar t/m 34 jaar t/m 44 jaar t/m 54 jaar t/m 64 jaar t/m 74 jaar Vanaf 75 jaar Naar bouwjaar woning Voor Vanaf Naar etniciteit Turks Westers allochtoon Surinaams en Antil Autochtoon Marokkaans Overig niet-westers A'dam gemiddeld Grootte van woningen en huishoudens Ook de grootte van de woning en het aantal personen in het huishouden zijn gerelateerd. Grote huishoudens wonen vaak in grotere woningen en vice versa. Alleenwonenden hebben vaak een indexcijfer van iets boven de 80, twee volwassenen zonder kinderen hebben een iets hogere energierekening (indexcijfer 110 in 2009) dan eenoudergezinnen (105). Huishoudens met twee ouders en één of meer kinderen spannen de kroon in de energiekosten (indexcijfer ruim boven 120). De extreem lage energierekeningen worden gevonden bij de zeer kleine woningen (40 m² meter of minder) en de zeer jonge hoofdbewoners (vaak alleenwonend, een laag inkomen en misschien een uithuizige leefstijl). Tot slot blijken er niet al te grote verschillen te bestaan tussen woningen uit verschillende bouwjaarklassen. Licht afgetekend hebben woningen gebouwd in de 21ste eeuw een iets hogere energierekening dan oudere woningen. Natuurlijk voldoen deze woningen aan de recentste eisen op het gebied van duurzaamheid, maar tegelijkertijd zijn recente woningen gemiddeld aanzienlijk groter (bouwperiode : gemiddeld 66 m², periode : 77 m²; periode vanaf 2000; 93 m²). Is het na deze bespreking van de belangrijkste woningkenmerken en demografische ca tegorieën nog van belang om de energierekening van de etnische groepen te bespreken? Voor groepen als Marokkanen en Turken mag een opdrijvend effect op de energie rekening verwacht worden door hun gemiddeld grotere huishoudens, maar een temperend effect vanwege hun gematigde inkomens. Deze factoren leiden bij deze groepen echter niet tot dezelfde uitkomst. Turkse huishoudens hebben een bovengemiddelde energierekening, Ma rokkanen duidelijk benedengemiddeld. Waar dit door komt is niet bekend. Legenda Boven gemiddeld + 0 tot 10% Onder gemiddeld + 10 tot 20% - 0 tot 10% + 20 tot 30% - 10 tot 20% + 30 tot 40% meer dan - 20% meer dan + 40% 7

8 Woonkwaliteit, woonoppervlak en energierekening Na bespreking van de oppervlakte en de eigendoms situatie kan nog een ander woningkenmerk tegen het licht van de energie rekening worden gehouden. De beste variabele om de kwaliteit van de woning te bespreken is het rapportcijfer dat huishoudens geven voor de woning die zij bewonen (figuur 7). Die rapport cijfers liggen immers pas boven een 7,5 bij een woonoppervlak hoger dan 60 m² bij één- en tweepersoonshuishoudens en bij stellen met kinderen pas boven de 90 m². Bij de rapportcijfers boven een voldoende geldt: hoe hoger de ervaren kwaliteit, hoe hoger de energierekening. Figuur 7: Gemiddeld rapportcijfer voor de woning per m² binnenwerkse kernoppervlakte naar huishoudenstype. 9 8,5 8 7,5 7 6,5 6 5,5 5 4,5 <50 m² m² m² m² m² m² m² >110 m² Alleen Stel Stel met kind Figuur 8: Energierekening naar kwaliteit van de woning, 2009 (rapportcijfers) < Gemiddeld Huishoudens in grote woningen (vaak koopwoningen) ervaren meestal een hogere woonkwaliteit terwijl de grootte van de woning tevens de oorzaak is van een hogere energie rekening (figuur 8). Bij de lage rapportcijfers gaat het beeld kantelen. In die situaties dat er een beduidend slechte woningkwaliteit (rapportcijfers 5 of lager) wordt ervaren, ligt de energierekening iets hoger dan bij de zessen en zevens als rapportcijfer. Waarschijnlijk houdt de slechte kwaliteit van deze woningen ook een gebrekkige warmteisolatie in, wat doorwerkt in de energierekening. De extra hoge energierekening bij de laagste inkomensgroep heeft ermee te maken dat deze groep onevenredig vaak de bewoners zijn van deze woningen van geringe kwaliteit. 8

9 Belangrijkste bepalende variabelen van de energierekening Figuur 9: Relatieve invloed van huishoudens- en woningkenmerken (Beta-coëfficiënten in regressie-analyse) Bouwperiode 0,03 Surinaams/Antilliaans 0,06 Inkomen 0,06 Woz-waarde 0,06 Turks 0,07 Leeftijd 0,10 Woonoppervlak 0,14 Eengezinswoning 0,15 Huishoudensgrootte 0,31 0 0,05 0,10 0,15 0,20 0,25 0,30 0,35 Met een regressie-analyse is onderzocht welke van de bovengenoemde factoren de grootste rol spelen bij de energierekening van Am sterdammers. Huishoudensgrootte, woningtype en woonoppervlak zijn de variabelen die het leeuwendeel van de verklaringskracht voor hun rekening nemen. Het zijn alledrie va riabelen die met de omvang van de woning en het huishouden te maken hebben. De variabelen inkomen en woz-waarde die wel gerelateerd zijn aan de grootte van de woning en het type, spelen voor de verklaring van de energierekening een relatief ondergeschikte eigen rol. Bouwperiode speelt maar amper een rol in de energierekening. De grote samenhang tussen bouwperiode en woonoppervlak (hoe recenter gebouwd, hoe groter de woning) maakt dat het effect van bouwperiode op de energierekening vrijwel geheel wordt vertegenwoordigd door de variabele woonoppervlak. Figuur 10: Gemiddelde energierekening per buurtcombinatie (2009) (afwijkingen van het Amsterdamse gemiddelde) De kaart van Amsterdam (figuur 10) vat de bovenstaande beschrijving nog eens ruimtelijk samen. De buurten met de duurdere en ruimere woningen zijn te vinden in de grachtengordel, de chique zuidsector, het dorpsmilieu (Wa terland) en nieuwbouw zoals De Aker. Daar worden gemiddelde energierekeningen betaald die ruim 20% boven het stedelijk gemiddelde liggen. In de ring rondom het centrum zijn de energierekeningen gematigd omdat er vooral kleine woningen en dito huishoudens voorkomen en de buurten richting de rand van de stad vertegenwoordigen vaak het stedelijk gemiddelde. Energierekening > < 85 9

10 De tendens naar een hoger energiegebruik Achter de ontwikkelingen in de Amsterdamse woningvoorraad en de bevolking schuilt een toename van de gemiddelde woonruimteconsumptie en afgeleid daarvan, van de energieconsumptie. De woningvoorraad van Amsterdam verandert geleidelijk. Door nieuwbouw (soms vervangende nieuwbouw na sloop) en door samenvoeging ontstaan meer grote woningen. Dat zijn merendeels ook woningen die naar de huidige maatstaven vaker aantrekkelijk zijn voor wat grotere (gezins)huishoudens met een wat hoger inkomen. De grotere woningen vragen meer energie voor verwarming. Hoe meer personen er in een woning wonen, hoe groter het aantal kamers dat verwarmd wordt en hoe vaker er iemand aanwezig is die de verwarming aanzet of de douche gebruikt. Hogere inkomens hebben bovendien vaak beschikking over meer elektrische apparaten. Hiervoor werd besproken dat de ervaren woonkwaliteit (rapportcijfers voor de woning) sterk samenhangt met de hoeveelheid vierkante meters vloeroppervlak dat een huishouden ter beschikking heeft. De toename van het rapportcijfer voor de woning (van 6,9 in 2001 tot 7,3 in 2009) houdt sterk verband met die toegenomen woonruimteconsumptie. Het is niet vergezocht deze kwaliteitstoename in de tijd verder door te redeneren naar het energiegebruik. Deze gedachte wordt ondersteund door de bevinding dat de woningen van recente bouwjaren geen lagere energierekeningen hebben dan de oudere woningen. Het voldoen aan de hoogste normen op het gebied van energiebesparing weegt niet op tegen het effect van een groter oppervlak en een hoger inkomen van de huishoudens die deze grotere woningen bewonen. De veranderende inkomensstructuur (minder lage inkomens, meer hoge inkomens) van de laatste decennia draagt eveneens bij aan de bewering dat de toename van de energierekening van Amsterdamse huishoudens niet alleen te wijten is aan de stijgende tarieven, maar eveneens aan een verschuiving van de sociaaleconomische verhoudingen en de kwalitatieve opbouw van de woningvoorraad. De betekenis van energiebesparende maatregelen Geen dubbel glas Gedeeltelijk dubbel glas Dubbel glas Figuur 11: Energiekosten per m² bij wel of geen dubbel glas (2009) 2,11 2,04 1,85 1,00 1,50 2,00 2,50 In het onderzoek Wonen in Amsterdam worden enkele vragen gesteld over energiebesparende maatregelen. Om aan te tonen hoe belangrijk isolatie van woningen is voor de energierekening is in figuur 11 onderscheid gemaakt tussen woningen met en zonder dubbel glas. Hier is standaardisering per vierkante meter toegepast. Per vierkante meter bedraagt de energie rekening van Amsterdammers 1,91. Dat bedrag ligt bij woningen zonder of met gedeeltelijk dubbel glas boven de twee Euro en bij woningen die geheel voorzien zijn van dubbel glas op 1,85. Inmiddels heeft in Amsterdam tweederde van de woningen volledig dubbel glas. 10

11 Energiebesparing bewoners van corporatiewoningen in Oud-West In het kader van een afstudeerscriptie aan de Universiteit Utrecht is er aanvullend onderzoek gedaan naar de mogelijkheden die bewoners zelf zien voor energiebesparing in hun woning. Het betreft een onderzoek onder bewoners van corporatiewoningen in Oud- West. Voor het onderzoek zijn 500 enquêtes uitgestuurd waarvan er 100 retour kwamen en bruikbaar waren voor analyse. Het betreft overwegend huishoudens met een laag (37%) of laag middeninkomen (43%), het zijn vaak eenpersoons huishoudens en de oppervlakte van hun woningen is merendeels klein (45% met m² en 30% in de klasse m²). On geveer 40% zegt de afgelopen jaren te hebben ge ïnvesteerd in de woning ten behoeve van energiebesparing en opvallend genoeg zijn dat vaker de lage inkomens. De energiebesparende maatregelen zijn echter maar klein: vaak de aanschaf van spaarlampen of een besparende douchekop. Van degenen die niet geïnvesteerd hebben zijn de belangrijkste motieven dat men het de verantwoordelijkheid van de corporatie vindt en dat het te veel geld kost. Twee derde vindt dat de corporatie hun woningen energiezuiniger moet maken (vaker de jongeren dan de ouderen). Eveneens twee derde is niet bereid meer huur te betalen als de corporatie in vesteert in energiebesparende maatregelen. Als de vraag gesteld wordt of men daartoe bereid is als de huurverhoging en de energiekostenverlaging elkaar in evenwicht houden is 46% daartoe bereid. Meer dan de helft is daartoe dus niet bereid of weet het nog niet. Een grote meerderheid van de respondenten zegt de laatste tijd het gedrag te hebben veranderd om energiezuiniger te zijn. Een actie die vaak genoemd wordt is het verstandiger bedienen van de thermostaat. Minder populair (bij slechts de helft van de respondenten) is aanpassing van het badgedrag: minder vaak of lang douchen en een bad nemen. Veel h uishoudens geven aan niet van plan te zijn energie zuiniger te leven omdat men reeds zuinig met energie is. Zes van de tien respondenten zegt dat de c orporatie hen niet helpt om energiezuiniger te zijn, 25% zegt informatie te krijgen en 10% zegt te weten van informatie bijeenkomsten of het langskomen van adviseurs. In de open antwoorden wordt vaak de plaatsing van een HR-ketel genoemd. Vier van de tien res pondenten antwoorden dat ze het lastig of te duur vinden om aan energiebesparing te doen. De redenen daarbij zijn het ontbreken van de financiële middelen en de kennis. Daarnaast geven veel respondenten aan dat de woning corporatie niet behulpzaam is bij energie besparing en dat zij meer informatie zouden willen ontvangen over energiebesparing. Onderzoeks literatuur vermeldt dat informatieverstrekking zeer belangrijk is bij het be ïnvloeden van gedrag naar energiebesparing. 11

12 Colofon Gemeente Amsterdam Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Postbus 1900, 1000 BX Amsterdam Augustus 2011 Auteur: Kees Dignum Vormgeving: Arie de Zeeuw Met gebruikmaking van: C.C. Rijneveld (2010). Wonen in Amsterdam: Energiebesparing en energiegebruik. Een onderzoek naar de ontwikkelingen van de woongerelateerde energiekosten en de mogelijkheden voor energiebesparing bij bewoners in Amsterdam. Master thesis Universiteit Utrecht, Sociale Geografie. 12

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Noodzaak: energielasten beheersbaar houden voor Titel lagere inkomens

Noodzaak: energielasten beheersbaar houden voor Titel lagere inkomens Noodzaak: energielasten beheersbaar houden voor Titel lagere inkomens Subtitel >> Als Cover het voetregel gaat om energie en klimaat De kosten voor gas en elektriciteit drukken steeds zwaarder op het besteedbare

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II LEEFBAARHEID EN ZORG IN STEDELIJKE EN LANDELIJKE GEBIEDEN figuur 2 Woningen in de vier grote steden naar eigendom per 1 januari 2000 in procenten Amsterdam Den Haag Rotterdam Utrecht X Y Z Nederland Het

Nadere informatie

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011 Sociaal-economische schets van Zuidwest 2011 Zuidwest is onderdeel van het en bestaat uit de buurten Haagwegnoord en -zuid, Boshuizen, Fortuinwijk-noord en -zuid en de Gasthuiswijk. Zuidwest heeft een

Nadere informatie

De particuliere huursector en zijn bewoners

De particuliere huursector en zijn bewoners Fact sheet juli 2008 Gemeente Amsterdam Dienst Wonen De particuliere huursector en zijn bewoners woningen binnen de ring voor de jonge, hoogopgeleide Nederlanders Inleiding Huisjesmelkers, torenhoge huurprijzen

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Volop Kansen in de energiemarkt

Volop Kansen in de energiemarkt Volop Kansen in de energiemarkt Op basis van open data van Liander en eigen data heeft Data Kitchen een tweetal profielen opgesteld: Van de gas- en energiegebruiker en van de bezitter van zonnecollectoren

Nadere informatie

Wonen in Amsterdam 2013 Stadsdeelprofielen

Wonen in Amsterdam 2013 Stadsdeelprofielen Stadsdeelprofielen Gemeente Amsterdam Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties Colofon Uitgave Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Amsterdam Datum Juni 2014 Auteurs Kees Dignum en Hester Booi Grafische

Nadere informatie

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen Auteurs Marcel Warnaar Jasja Bos Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 METHODE... 4 2.1 Inleiding... 4 2.2 Energielasten in de standaard berekening...

Nadere informatie

Klimaat en energiebesparing

Klimaat en energiebesparing Concerncontrol Team Onderzoek & Statistiek Klimaat en energiebesparing Omnibusonderzoek 2006 en 2010 Omnibusonderzoek 2010, Team O en S Gemeente Alkmaar pagina 1 Onderzoekskader Omnibusonderzoeken 2006

Nadere informatie

Wonen in Amsterdam 2011 Eerste resultaten

Wonen in Amsterdam 2011 Eerste resultaten Gemeente Amsterdam Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties Wonen in Amsterdam 2011 Eerste resultaten November 2012 Continuïteit in ontwikkeling woningmarkt, stabilisatie inkomens Centraal in het onderzoek

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

Energietransitie. Bouw op onze kennis

Energietransitie. Bouw op onze kennis Energietransitie Bouw op onze kennis Programma Introductie Energieverbruik van een woning Energieverbruik in de praktijk Energieneutraal + Opslag van energie Bewoner centraal Wat doen wij? Een greep uit

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

RESULTATEN WOONONDERZOEK PURMEREND UPDATE MAART 2015

RESULTATEN WOONONDERZOEK PURMEREND UPDATE MAART 2015 Inhoud 1. Woningvoorraad 2 2. Huishoudens 4 3. Huishoudens in woningen 5 4. Verhuizingen 8 5. Verhuiswensen doorstromers 10 6. Verhuiswensen starters 14 7. Woonruimteverdeling 15 Inleiding Er is heel veel

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Freya Mostert freija.mostert@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

Woonlastenmonitor over 2013. Vergelijking van de woonlasten van huurders van Wold & Waard en alle huurders in Nederland

Woonlastenmonitor over 2013. Vergelijking van de woonlasten van huurders van Wold & Waard en alle huurders in Nederland Woonlastenmonitor over 2013 Vergelijking van de woonlasten van huurders van en alle huurders in Nederland Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WOONLASTEN... 4 2.1 Beïnvloedbare woonlasten- en baten... 4

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

Effecten van energiebesparende maatregelen

Effecten van energiebesparende maatregelen Effecten van energiebesparende maatregelen Laure Itard, Olivia Guerra Santin 7-12-2009 Delft University of Technology Challenge the future Historisch gasverbruik huishoudens Gemiddeld huishoudelijk gasverbruik

Nadere informatie

1. Inwoners stad Groningen

1. Inwoners stad Groningen facts & figures 1. Inwoners stad Groningen Huidige inwoneraantal: 195.676 De stad Groningen is de afgelopenjaren sterk gegroeid. Bovenstaande grafiek laat zien dat de stad in de komende 15 jaar blijft

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Enquête woonlasten Huurdersvereniging de Vijfhoek en Huurderskoepel Schagen en omstreken

Enquête woonlasten Huurdersvereniging de Vijfhoek en Huurderskoepel Schagen en omstreken Enquête woonlasten Huurdersvereniging de Vijfhoek en Huurderskoepel Schagen en omstreken Hoorn, 12 november 2013 Inhoudsopgave 1. Achtergrond en doel onderzoek 4. Isolatie en kwaliteit van de woning 2.

Nadere informatie

Wonen in Amsterdam 2013 Eerste resultaten

Wonen in Amsterdam 2013 Eerste resultaten Gemeente Amsterdam Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties Wonen in Amsterdam 2013 Eerste resultaten December 2013 Centraal in het onderzoek Wonen in Amsterdam staat de verhouding tussen de woningmarktsegmenten

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

Woonlastenonderzoek regio Zuid-Holland Zuid

Woonlastenonderzoek regio Zuid-Holland Zuid RAPPORT 03-06-2014 RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl Woonlastenonderzoek regio Zuid-Holland Zuid De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

WOONKOSTEN IN BEELD. Rapportage

WOONKOSTEN IN BEELD. Rapportage WOONKOSTEN IN BEELD Een onderzoek naar de woongerelateerde kosten van Eindhovense huishoudens in de betaalbare huur- en koopsector in 2012. Rapportage Opdrachtgevers: Opdrachtnemer: Domein Trudo Woonbedrijf

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

de Makassarbuurt De Staat van

de Makassarbuurt De Staat van De Staat van de Makassarbuurt De Makassarbuurt ligt in de Indische Buurt tussen de de Zeeburgerdijk, Molukkenstraat, Insulindeweg en het Flevopark. De buurt beslaat 115 hectare, waarvan meer dan de helft

Nadere informatie

Energiearmoede. Index. Energiearmoede 11-7-2013 16:20. Case Enactus: Urgentie, Analyse, Trends. +31654366965 remko.cremers@alliander.

Energiearmoede. Index. Energiearmoede 11-7-2013 16:20. Case Enactus: Urgentie, Analyse, Trends. +31654366965 remko.cremers@alliander. Energiearmoede Case Enactus: Urgentie, Analyse, Trends 11-07-2013 Remko Cremers +31654366965 remko.cremers@alliander.com @RCremers Index Alliander in het kort [pagina 3] Case omschrijving [pagina 10] Achtergrond

Nadere informatie

Wonen in Amsterdam: Energieverbruik en Energiebesparing

Wonen in Amsterdam: Energieverbruik en Energiebesparing Masterthesis stadsgeografie Wonen in Amsterdam: Energieverbruik en Energiebesparing Onderzoek naar de ontwikkelingen van de woongerelateerde energiekosten en de mogelijkheden voor energiebesparing bij

Nadere informatie

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten

Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Betaalbaarheid van wonen, een gemeentelijke opgave? Inzicht en handvatten voor gemeenten Petra Bassie petra.bassie@vng.nl Betaalbaarheid van het wonen - Rapport VNG - Belangrijkste inzichten & bestuurlijke

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 1e kwartaal 2012. Gemeente Wijdemeren

Woningmarktrapport - 1e kwartaal 2012. Gemeente Wijdemeren Woningmarktrapport - 1e kwartaal 212 Gemeente Wijdemeren Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 25 aantal verkocht 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 2e kwartaal

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

voor middelgrote woningen... 23

voor middelgrote woningen... 23 INHOUD TABELLENBOEK INHOUD TABELLENBOEK... 1 6 Marktwerking... 18 6-1 Tabellen gemiddelde maandhuur gekruist met vraag-aanbodverhouding in stedelijke centrumgebieden... 18 6-1-a Gemiddelde maandhuur per

Nadere informatie

Kengetallen woningtoewijzing in de gemeente Utrecht

Kengetallen woningtoewijzing in de gemeente Utrecht Kengetallen woningtoewijzing in de gemeente Utrecht Stand van zaken zomer 2014 Inleiding Op dit moment volstrekt zich een grote verandering binnen de sociale huursector. Dit is het gevolg van het huidige

Nadere informatie

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Naam huurder: Adres: Huurcontractnummer: Ingangsdatum huur: U heeft een overeenkomst met Portaal voor

Nadere informatie

Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen. Verschillen naar woningtype en energielabel

Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen. Verschillen naar woningtype en energielabel Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen Verschillen naar woningtype en energielabel Financieringslastpercentages voor verschillende soorten woningen Verschillen naar woningtype

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

DENK MEE MET MITROS. Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030

DENK MEE MET MITROS. Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030 DENK MEE MET MITROS Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030 Mitros heeft een plan opgesteld met doelstellingen voor de periode 2010-2030. In dit plan staat wat Mitros de komende twintig jaar

Nadere informatie

WOONKOSTEN NU EN IN DE TOEKOMST

WOONKOSTEN NU EN IN DE TOEKOMST WOONKOSTEN NU EN IN DE TOEKOMST Een onderzoek naar de huidige en toekomstige woongerelateerde kosten van huishoudens in Veldhoven en Waalre Rapportage Opdrachtgever: Opdrachtnemer: Aert Swaens Onderzoeksinstituut

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

Energie besparingsmonitor 2010-2011

Energie besparingsmonitor 2010-2011 Energie besparingsmonitor 2010-2011 Inleiding In het kader van het monitoren van het Meer Met Minder convenant is er informatie verzameld onder de leveranciers van isolatiemateriaal in Nederland, Vereniging

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Duurzame stad-

Strategisch Thema. -Duurzame stad- Strategisch Thema -Duurzame stad- Modules Samenvatting 1 Houding Nijmegenaren 2 Energieopwekking en -verbruik 3 Omgaan met grondstoffen 5 Duurzame mobiliteit 6 Milieukwaliteit en leefomgeving 7 Datum:

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 1 WAT IS DE SHAERE-MONITOR? In de afgelopen jaren zijn allerlei initiatieven ontplooid om

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport - 4e kwartaal 212 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 18 aantal verkocht 16 14 12 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 27 maart 2014 Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 Aedes vereniging van woningcorporaties Publicaties Postbus 29121, 2509 AC Den Haag 088 233 37 00 E-mail publicaties@aedes.nl 2/14 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Energielastenbeschouwing. Verschillen in energielasten tussen huishoudens nader onderzocht

Energielastenbeschouwing. Verschillen in energielasten tussen huishoudens nader onderzocht Energielastenbeschouwing Verschillen in energielasten tussen huishoudens nader onderzocht Energielastenbeschouwing Verschillen in energielasten tussen huishoudens nader onderzocht Utrecht, november 2009

Nadere informatie

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013 Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel 4 maart 2013 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit wordt erkend: Convenant Energiebesparing

Nadere informatie

Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011

Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 / 2 Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 Nibud, 2011 3

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 RAPPORTAGE WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008 2009 Uitgevoerd in opdracht van Parkstad Limburg Door: Datum: Ikwileenanderewoning.nl, 13 09 2009 Woonplein

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

Kerncijfers 339. 10.1 Woningvoorraad 10.2 Woningmarkt 10.3 Huisvesting 10.4 Vastgoed. Amsterdam in cijfers 2014

Kerncijfers 339. 10.1 Woningvoorraad 10.2 Woningmarkt 10.3 Huisvesting 10.4 Vastgoed. Amsterdam in cijfers 2014 Kerncijfers 339 Stedelijke ontwikkeling en wonen.1 Woningvoorraad.2 Woningmarkt.3 Huisvesting.4 Vastgoed Amsterdam in cijfers 2014 340 Stedelijke ontwikkeling en wonen De Amsterdamse woningvoorraad telt

Nadere informatie

Enquête woonlasten Lefier. 26 november 2013 1

Enquête woonlasten Lefier. 26 november 2013 1 Enquête woonlasten Lefier 26 november 2013 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrond en doel onderzoek (3) 4. Woonlasten, inkomen en armoede (9) 2. Conclusies (5) 5. Betaalbaarheid (37) 3. Methoden en opzet (7) 6.

Nadere informatie

Milieubarometer 2010-2011

Milieubarometer 2010-2011 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N005 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2010-2011 Datum : 6 januari 2012 Milieubarometer 2010-2011 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2009

COELO Woonlastenmonitor 2009 COELO Woonlastenmonitor 2009 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden coelo, Groningen 2009 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Fact sheet. Inkomensontwikkeling in Amsterdam. Inkomensontwikkeling sinds 1950. nummer 5 juli 2006

Fact sheet. Inkomensontwikkeling in Amsterdam. Inkomensontwikkeling sinds 1950. nummer 5 juli 2006 Fact sheet nummer 5 juli 2006 Inkomensontwikkeling in Amsterdam Het koopkrachtinkomen ligt in Amsterdam onder het landelijk gemiddelde, maar het verschil met heel Nederland wordt wel steeds kleiner. In

Nadere informatie

Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen

Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen 1 Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen V A N L E V E N S D U U R D E N K E N N A A R M I L I E U W A A R D E N A N A L Y S E ( M I W A ) Bij duurzaamheid gaat het om doen of laten. De praktijk

Nadere informatie

Inzoomen op betaalbaarheid

Inzoomen op betaalbaarheid RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl EINDRAPPORT Inzoomen op betaalbaarheid Woonlasten in de regio Rotterdam De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Wonen in Amsterdam 2013 Verhuiswensen

Wonen in Amsterdam 2013 Verhuiswensen Gemeente Amsterdam Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties Colofon Uitgave Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Amsterdam Datum November 2014 Auteur Kees Dignum Grafische vormgeving Arie de Zeeuw In opdracht

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012. Stec Groep. Stec Groep B.V. oktober 2012

INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012. Stec Groep. Stec Groep B.V. oktober 2012 INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2012 Stec Groep Stec Groep B.V. oktober 2012 INHOUDSOPGAVE CORPORATIES BLIJVEN AARZELEN BIJ DE MIDDENINKOMENS 1 Nieuwbouw in 2011 en gewenste toekomstige nieuwbouw

Nadere informatie

Segregatie en de liberalisering van het huurbeleid

Segregatie en de liberalisering van het huurbeleid Segregatie en de liberalisering van het huurbeleid De vraag of het huisvestingsbeleid en meer in het bijzonder het huurbeleid de kans op segregatie bevordert of vermindert, is niet eenvoudig en ook niet

Nadere informatie

CO 2 -uitstoot 2008-2014 gemeente Delft

CO 2 -uitstoot 2008-2014 gemeente Delft CO 2 -uitstoot 28-214 gemeente Delft Notitie Delft, april 215 Opgesteld door: L.M.L. (Lonneke) Wielders C. (Cor) Leguijt 2 April 215 3.F78 CO 2-uitstoot 28-214 1 Woord vooraf In dit rapport worden de tabellen

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen OMNIBUSENQUETE 2012 Deelrapport: energiebesparende maatregelen Mei 2014 Samenstelling rapport: Enquête-organisatie: In opdracht van: Marielle Bartels,

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing Auteur: Martin Liebregts, 25 juni 2012 KENNISBANK 2012 SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing De afgelopen 50 à 60 jaar is de maatschappij voortdurend bezig geweest met de voorspelling

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Definitief rapport Relatie tussen huishoudenskenmerken en - gedrag, energielabel en werkelijk energiegebruik in Amsterdamse corporatiewoningen

Definitief rapport Relatie tussen huishoudenskenmerken en - gedrag, energielabel en werkelijk energiegebruik in Amsterdamse corporatiewoningen Definitief rapport Relatie tussen huishoudenskenmerken en - gedrag, energielabel en werkelijk energiegebruik in Amsterdamse corporatiewoningen Daša Majcen, Laure Itard 29 September 2014 Relatie tussen

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026

Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Bevolkingsprognose Purmerend 2011-2026 Uitgevoerd door: Jan van Poorten Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement Gemeente Purmerend mei 2011 Informatie: Gemeente Purmerend Team Beleidsonderzoek & Informatiemanagement

Nadere informatie

Woonwensen middeninkomensgroepen in werkgebied QuaWonen

Woonwensen middeninkomensgroepen in werkgebied QuaWonen Woonwensen middeninkomensgroepen in werkgebied QuaWonen Rapport 16 november 2011 Woonwensen middeninkomensgroepen in werkgebied QuaWonen Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van: QuaWonen Auteurs: Dr.

Nadere informatie

Woonlasten Onderzoek HV Franeker

Woonlasten Onderzoek HV Franeker Woonlasten Onderzoek HV Franeker Inleiding De Huurdersvereniging Franeker heeft in mei 2015 besloten om een onderzoek uit te voeren naar de gevolgen van de stijgende huurprijzen en daaraan verbonden overige

Nadere informatie