MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S"

Transcriptie

1 EUROPESE COMMISSIE Brussel, COM(2015) 339 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Een "new deal" voor energieconsumenten {SWD(2015) 141 final} NL NL

2 1. INLEIDING In de visie voor de energie-unie in het strategisch kader voor de energie-unie 1 "staat de burger centraal, heeft hij inspraak in en controle over de transitie, plukt hij de vruchten van de nieuwe technologieën in de vorm van een lagere energiefactuur, is hij een actieve marktdeelnemer en krijgen kwetsbare groepen bescherming". In het afgelopen decennium heeft de energiesector in Europa een transformatie ondergaan. De detailhandelsmarkten voor energie, die in deze mededeling centraal staan, hebben echter een achterstand opgelopen. Consumenten huishoudens, bedrijven en de industrie hebben nog met verschillende obstakels te kampen bij het volledig profiteren van de lopende energietransitie, het op een betekenisvolle manier beperken van hun energieverbruik en het verlagen van hun rekeningen, waaronder: het gebrek aan de nodige informatie over energiekosten en -verbruik, of de beperkte transparantie van het aanbod, maakt het voor consumenten (of betrouwbare tussenpersonen en energieleveranciers, zoals aggregatoren, die namens consumenten handelen) moeilijk de situatie en de mogelijkheden op de markt te beoordelen; het aandeel aan netkosten, belastingen en met name heffingen op de gemiddelde eindenergiefactuur voor huishoudens neemt toe; onvoldoende concurrentie op veel detailhandelsmarkten, een gebrek aan beloning voor actieve deelname en moeilijkheden bij het overstappen werken ontmoedigend; door onvoldoende ontwikkelde markten voor energiediensten voor woningen en vraagrespons wordt de keuze van consumenten beperkt; door consumenten te verhinderen zelfopwekking en -verbruik van energie uit te oefenen blijven de voordelen daarvan beperkt; ongelijke toegang tot informatie en zware toegangsbelemmeringen voor nieuwe concurrenten vertragen de ingebruikneming van beschikbare geavanceerde technologieën en praktijken als slimme metersystemen, slimme apparatuur, gedecentraliseerde energiebronnen en verbeteringen voor energie-efficiëntie. De visie van de Commissie voor de nieuwe ordening van de energiemarkt is gericht op het ontwikkelen van een "new deal" voor consumenten, onder andere door groothandels- en detailhandelsmarkten beter aan elkaar te koppelen. Door te profiteren van nieuwe technologieën en nieuwe en innovatieve leveranciers van energiediensten moeten alle consumenten volledig kunnen deelnemen aan de energietransitie en met energie-efficiënte oplossingen hun verbruik beheren, waardoor zij geld besparen en bijdragen aan de algehele verlaging van het energieverbruik. 2. EEN DRIEPIJLERSTRATEGIE VOOR EEN "NEW DEAL" VOOR ENERGIECONSUMENTEN In uitgebreide raadplegingen met burgers, consumenten en belanghebbenden, waaronder een openbare raadpleging begin , en in gesprekken met door de Commissie voorgezeten 1 COM(2015) 80 final 2 2

3 deskundigengroepen 3, werden de volgende drie kernpunten vastgesteld voor het ontwikkelen van een "new deal" voor consumenten: meer macht voor de consument; slimme huizen en elektriciteitsnetten; gegevensbeheer en -bescherming Meer macht voor consumenten Geld en energie besparen door betere informatie Consumenten besteden gemiddeld 6,4 % van hun totale consumptie aan elektriciteit, gas, verwarming en koeling - een stijging van 15 % ten opzichte van vijf jaar geleden. Ongeveer 40 % van de verbruikte energie in de EU wordt verbruikt in gebouwen, en daarvan wordt 80 % gebruikt voor verwarming en koeling 4. Efficiënter energieverbruik is een sleutelelement voor het verlagen van de factuur van de consument, en in alle besluitvorming in de energie-unie wordt derhalve op energie-efficiëntie gelet. Hoewel een renovatie van het gebouwenbestand in dit verband cruciaal is, kan het installeren van eenvoudige instrumenten als warmtebeheersers en thermostaten het energieverbruik al aanzienlijk beperken. Er kan ook veel energie worden bespaard door de efficiëntie van producten als boilers, televisietoestellen, koelkasten en wasmachines te verbeteren. Het herziene voorstel voor energie-etikettering dat als onderdeel van dit pakket zal worden gepresenteerd, zal zorgen voor verdere transparantie, fabrikanten aansporen tot innovatie en consumenten helpen bij het maken van geïnformeerde keuzes voor de meest efficiënte apparaten. Door meting en facturering van individueel verbruik in gebouwen met meerdere appartementen of meerdere doeleinden kan de vraag naar verwarming/verkoeling met % worden verlaagd 5. De ervaring leert eveneens dat wanneer de eindgebruiker, dankzij ICT-gebaseerde oplossingen, informatie over het verbruik krijgt via internet, hij zijn energieverbruik met zo'n 8 % kan verlagen door simpelweg zijn verwarmingsgewoonten aan te passen 6. In de wetgeving voor de interne energiemarkt en de energie-efficiëntierichtlijn is voor de consument het recht op accurate meteropneming en informatie over het verbruik vastgesteld. Transparante en actuele informatie op de factuur vergroot het vertrouwen en de betrokkenheid van de consument. De overgrote meerderheid van de Europeanen ontvangt die informatie echter slechts een- of tweemaal per jaar, en er ontstaan regelmatig problemen met betrekking tot de meteropname. Om consumenten te helpen hun energiefacturen te begrijpen, zal de Commissie in samenwerking met de nationale regelgevende instanties beoordelen hoe de duidelijkheid en vergelijkbaarheid van de facturen voor consumenten kunnen worden verbeterd. Dit zou de consumenten eveneens beter bewust moeten maken van de componenten van energieprijzen en -facturen, onder meer door beter inzicht in netkosten, belastingen en heffingen. 3 Taakgroep slimme netwerken Citizen's Energy Forum en de deskundigengroepen inzake kwetsbare consumenten en inzake consumenten als actoren op de energiemarkt; energie-subgroep van de Europese Consumentenadviesgroep. 4 Bronnen: Energieprijzen en -kosten in Europa (COM(2014) 21/2, ; Energie-efficiëntie en de bijdrage daarvan aan de energiezekerheid en het kader voor het klimaat- en energiebeleid voor de periode tot 2030 (COM(2014) 520 final, Deze en andere kwesties (zoals de synergieën tussen elektriciteitsnetten en verwarmings- en koelingsnetwerken) zullen aan bod komen in de komende strategie voor verwarming en koeling van de Europese Unie en in de herziening van de richtlijn betreffende de energieprestaties van gebouwen. 5 Bron: Bijlage bij de effectbeoordeling voor de energie-efficiëntierichtlijn, SEC(2011) 779 final, Reducing energy consumption in buildings with ICT SMART 2013/

4 Alle consumenten, en betrouwbare tussenpersonen en energieleveranciers die door consumenten in dienst zijn genomen om namens hen te handelen, zouden eenvoudige toegang moeten hebben tot verbruiksdata in realtime of bijna realtime om hun verbruik desgewenst aan te kunnen passen en energie te kunnen besparen. Dergelijke gegevens in realtime zijn niet nodig voor de facturering en zouden dus rechtstreeks via het metersysteem voor consumenten toegankelijk kunnen worden via een standaard interface. Slimme meters 7 spelen een belangrijke rol bij het mogelijk maken van gratis en regelmatige toegang tot accurate verbruiksgegevens, betere facturering en minder metergeschillen. Gegevens van de lidstaten tonen aan dat 72 % van de Europese consumenten tegen 2020 naar verwachting over een slimme elektriciteitsmeter zal beschikken 8 als gevolg van de breedschalige uitrol daarvan die vandaag in 17 lidstaten is begonnen of nog staat gepland 9. De kosten en baten van die uitrol moeten op eerlijke wijze worden gedeeld door de industrie en consumenten, waarbij rekening moet worden gehouden met de kosten-batenanalysen en de standpunten van bedrijfs- en consumentenverenigingen. Bij het voorbereiden van de herziening van de wetgeving inzake energie-efficiëntie (energieefficiëntierichtlijn en richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen) en het initiatief voor de ordening van de elektriciteitsmarkt zal de Commissie overwegen hoe consumenten kunnen profiteren van eenvoudigere en regelmatigere toegang tot hun verbruiksgegevens. Een van de mogelijkheden is het aanvragen van een slimme meter als die in hun omgeving niet structureel in gebruik is Een ruime keuze uit mogelijke acties Door de huidige energietransitie ontstaan er nieuwe mogelijkheden voor consumenten om een actievere rol te spelen. Consumenten in de hele Unie zouden moeten kunnen kiezen hoe zij actief zijn op de energiemarkten, zij het rechtstreeks of door hun energiebeslissingen te delegeren naar betrouwbare tussenpersonen of energiediensten, zoals aggregatoren, die namens de consument optreden. a) Overstappen op een andere leverancier profiteren van betere vergelijkbaarheid Het recht van consumenten om op zoek te gaan naar de beste energiedeal en energiebron van hun keuze is een belangrijke verandering die door de interne energiemarkt van de EU teweeg is gebracht. Toch zijn veel burgers zich nog niet bewust van hun recht om over te stappen op een andere energieleverancier of een ander energiecontract. Om de consumenten beter te informeren over deze en andere rechten heeft de Commissie in 2014 informatieve documenten opgesteld waarin de belangrijkste consumentenrechten in de EUenergiewetgeving zijn opgenomen Een slim metersysteem is een elektronisch systeem waarmee het energieverbruik kan worden gemeten waarbij meer informatie wordt verstrekt dan bij een conventionele meter en dat data kan doorzenden en ontvangen met gebruikmaking van een vorm van elektronische communicatie. zie artikel 2, punt 28, van Richtlijn 2012/27/EU. 8 "Stand van zaken bij de invoering van slimme metersystemen in de EU-27 met bijzondere aandacht voor elektriciteitsmeters ", COM(2014) 356: 16 lidstaten hebben toegezegd om tegen miljoen slimme meetsystemen te installeren ter waarde van zo'n 45 miljard EUR. 9 Zweden, Italië, Finland, Malta, Spanje, Oostenrijk, Polen, het Verenigd Koninkrijk, Estland, Roemenië, Griekenland, Frankrijk, Nederland, Luxemburg, Denemarken, Ierland en Letland _en.pdf en 4

5 Overstappen moet technisch eenvoudig, snel en betrouwbaar zijn. De initiatieven van nationale regelgevingsautoriteiten om de overstapduur in te korten zijn wat dat betreft welkom 11. Het wegnemen van overstapkosten en -boetes die de keuze van de consumenten en de algehele concurrentie beperken kan eveneens worden overwogen. Maar bovenal dient de overstap gebaseerd te zijn op gemakkelijk toegankelijke, transparante, betrouwbare en vergelijkbare informatie over de prijs, de kwaliteit van de contractuele prestaties en de klanttevredenheid, bijvoorbeeld door middel van beoordelingssystemen voor klanten voor alle leveranciers en aanbiedingen op de markt. Informatie over het aandeel en type door de leveranciers gebruikte energiebronnen 12 stelt de consument verder in staat beter geïnformeerde keuzes te maken. De Commissie zal met de nationale regelgevingsautoriteiten werken aan transparantie- en betrouwbaarheidscriteria voor hulpmiddelen voor het vergelijken van energie en om ervoor te zorgen dat alle consumenten toegang hebben tot ten minste een onafhankelijk en geverifieerd vergelijkingshulpmiddel om het huidige contract te vergelijken met alle andere aanbiedingen op de markt. Door voort te bouwen op inspanningen van de bedrijfs- en consumentenorganisaties en op goede praktijken die in het Citizens' Energy Forum 13 zijn geïdentificeerd, zal de Commissie in samenwerking met de nationale regelgevingsautoriteiten minimumnormen voor de belangrijkste informatie in reclames en op facturen trachten te identificeren, in het bijzonder met betrekking tot prijsvergelijking. Regulering van de detailhandelprijzen kan een bijzonder sterk obstakel vormen voor doeltreffende concurrentie, zoals in de mededeling betreffende de energie-unie is vermeld. De lidstaten voeren vaak een slecht presterende detailhandelsmarkt of sociale beschermingsbehoeften aan als rechtvaardiging voor prijsregulering. Sociale beleidsdoelstellingen zoals het beschermen van kwetsbare consumenten met gereguleerde tarieven zijn niet transparant en kunnen zelfs leiden tot hogere energiekosten voor zowel de kwetsbare als de minder kwetsbare consumenten. Er moet derhalve onderzoek worden gedaan naar meer duurzame en nauwkeurige maatregelen om de lidstaten te helpen de prijzen voor eindgebruikers te dereguleren. De Commissie werkt met de lidstaten samen bij de geleidelijke afschaffing van gereguleerde, beneden de kostprijs liggende tarieven, zoals vastgesteld in de strategie voor de energie-unie, waarbij ervoor wordt gezorgd dat dergelijke afschaffingen vergezeld gaan van doelgerichte en doeltreffende bescherming van de kwetsbare consumenten. De lidstaten kunnen lessen trekken uit de voorbeelden van geslaagde afschaffing van gereguleerde tarieven, zoals in Ierland. b) De voordelen van flexibiliteit verwezenlijken door middel van vraagrespons De groei van variabele hernieuwbare energie maakt vraagrespons belangrijker dan ooit. Energie-efficiëntie en vraagrespons zijn vaak betere opties voor het creëren van een evenwicht tussen vraag en aanbod dan het bouwen of in bedrijf houden van energiecentrales df 11 Raad van Europese energieregulators. 12 Zoals al is voorzien in het kader van artikel 3, lid 9, onder a) en b), van Richtlijn 2009/72/EG. 13 https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ _citizen_forum_meeting_working_group_report.pdf; https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ e-billing_energy_data.pdf 5

6 of netwerklijnen. Het is duidelijk dat de keuze om deel te nemen aan vraagrespons altijd aan de consument is. In sommige delen van Europa is vraagrespons in de detailhandel al in gang. In het Verenigd Koninkrijk hebben industriële en kantoorgebouwen dankzij flexibele en geautomatiseerde vraagresponsprogramma's tot 24 % kostenbesparingen opgeleverd en % vermindering van het elektriciteitsverbruik opgeleverd 14. Toegang van consumenten tot prijssignalen die flexibele consumptie belonen is van cruciaal belang voor vraagrespons. Die kunnen worden geboden in de vorm van leveringscontracten op basis van dynamische prijzen, of contracten met lastbeperking die overeenstemt met de situatie op de energiemarkten of -netten. De consequenties van dergelijke contracten dienen goed aan de consumenten te worden uitgelegd. Een verlaging van netkosten bij een verlaagd verbruik wanneer de netwerken overbelast zijn, zou een verdere stimulans kunnen vormen. Consumenten zouden gestimuleerd moeten worden om aan vraagrespons deel te nemen, maar de consumenten die er niet in slagen hun vraag aan te passen, moeten hiervoor niet bestraft worden. Hoewel de dynamische prijscontracten nog in de kinderschoenen staan, blijkt uit de eerste ervaringen dat zij voor consumenten goede resultaten kunnen opleveren 15. Op plekken waar dit al gebeurt, zoals Finland of Zweden, kiezen eindgebruikers steeds vaker voor dynamisch geprijsde elektriciteitscontracten 16, waarmee ze 15 tot 30 % besparen op hun elektriciteitsrekeningen. De geplande herziening van de energie-efficiëntierichtlijn en de ontwikkeling van wetgevingsvoorstellen tot uitvoering van de nieuwe marktordening bieden de mogelijkheid om te beoordelen hoe de beschikbaarheid van tijdgedifferentieerde contracten kan worden vergroot. c) Lagere energierekeningen door zelfopwekking en -verbruik De combinatie van opties voor gedecentraliseerde opwekking en opslag met flexibiliteit aan de vraagzijde kan de consument verder in staat stellen om zelf als leverancier en beheerder op te treden voor (een deel van) zijn eigen energiebehoeften, door producent en consument te worden en energierekeningen te verlagen. Gedecentraliseerde opwekking van hernieuwbare energie, voor eigen gebruik van de consument of voor levering aan het systeem, kan een nuttige aanvulling vormen op gecentraliseerde opwekkingsbronnen. Wanneer zelfverbruik een goed evenwicht blijkt te creëren tussen productie en belasting, kan het bijdragen aan het verminderen van netwerkverliezen en -congestie en zo netwerkkosten op de lange termijn besparen die anders voor rekening van de consument zouden komen. Consumenten die hun eigen elektriciteit met hernieuwbare energiesystemen ter plaatse produceren, verbruiken minder elektriciteit van het net. Dit heeft invloed op de manier waarop netwerktarieven worden berekend. Netwerktarieven moeten op eerlijke wijze worden samengesteld en een weerspiegeling van de kosten vormen. Tegelijkertijd moeten zij energie- 14 Fortum 2014, SEAM group 2014 en Thames Valley Vision pilot scheme, Bracknell UK In Finland daalden de elektriciteitsprijzen voor huishoudens met doorlopende contracten met vaste prijs met 4 % in 2014 en met zo'n 10 % voor spotprijsverbonden contracten (sinds 2012 de goedkoopste contractcategorie); bron: Energiavirasto (NRA) In Zweden domineren contracten met vaste prijs nog steeds (43 % in 2012), maar variabele contracten (27,5 %) lopen hun achterstand in (+ 17 % op jaarbasis). De totale elektriciteitskosten voor consumenten met een standaardcontract lagen in % hoger dan een flexibel contract. Bron: Energi Inspektion, jaarverslag

7 efficiëntie en de doelstellingen voor hernieuwbare energie ondersteunen en simpel en transparant zijn voor de consument. Zelf-opwekking van energie wordt in meer detail besproken in het werkdocument van de diensten van de Commissie dat deze mededeling vergezelt. d) Grotere deelname van consumenten door bemiddeling en collectieve regelingen In een aantal lidstaten ontstaan steeds vaker collectieve regelingen en gemeenschapsinitiatieven. Steeds meer consumenten doen aan collectieve zelf-opwekking en samenwerkingsregelingen om hun energieverbruik beter te kunnen beheren. Deze innovatie door consumenten leidt ook tot innovatie voor consumenten en opent nieuwe bedrijfsmodellen. Energieleveranciers, aggregatoren, tussenhandelaren, gegevensverwerkingsbedrijven, andere bemiddelende bedrijven en vaak ook consumentenorganisaties helpen consumenten steeds vaker om betere energiedeals te verkrijgen en ze tegelijkertijd te verlossen van administratieve procedures en omslachtig onderzoek. Hierdoor ontstaan ook nieuwe mogelijkheden voor lokale gemeenschappen en autoriteiten. Hun regionale en lokale energie-initiatieven kunnen een waardevolle verbinding tussen besluitvormers, burgers en innovatoren op lokaal niveau vormen. Het Burgemeestersconvenant met meer dan 6000 ondertekenende steden toont aan dat plaatselijke autoriteiten bereid zijn hun bijdrage te leveren aan een nieuw energiesysteem dat innovatieve lokale energie ondersteunt, waaronder met oplossingen die zijn ontwikkeld in het kader van het Europese innovatiepartnerschap "Slimme steden en gemeenschappen". De Commissie zal met de Burgemeerstersconvenant verder werken aan het bevorderen van de deelname van consumenten in de energiemarkt en in doeltreffend beheer voor de energieunie, waaronder via lokale energie-initiatieven. Bovendien zullen de herziening van de richtlijnen betreffende hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie en het initiatief betreffende marktordening de mogelijkheid bieden om te beoordelen hoe doeltreffende toegang tot innovatieve energieleveranciers, onder andere door collectieve regelingen, gefaciliteerd kan worden Handhaving van volledige bescherming voor consumenten EU-wetgeving voorziet al in uitgebreide rechten voor consumenten, en de handhaving daarvan blijft een prioriteit. De Commissie zal de uitvoering van deze rechten beoordelen en in samenwerking met consumentenorganisaties en regelgevingsinstanties meer gedetailleerde richtsnoeren verstrekken. De toevoeging van energiespecifieke wetten in de bijlage bij de verordening betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming zal worden overwogen. De lidstaten blijven in de eerste plaats verantwoordelijk voor het handhaven van de rechten en bescherming van energieconsumenten. Als er meer opties en aanbiedingen komen, hebben consumenten nog grotere verzekeringen nodig dat ze doeltreffend worden beschermd tegen oneerlijke commerciële praktijken. Autoriteiten die dergelijke praktijken en klachten in de energiesector onderzoeken, zouden baat kunnen hebben bij een nauwere samenwerking met hun tegenhangers in andere lidstaten. 7

8 Energiearmoede is een ander belangrijk actiepunt voor de lidstaten, waar sociale en energiemaatregelen samenkomen. Energiearmoede moet worden aangepakt in de bredere context van sociale zekerheid, maar zonder daarbij de behoefte aan doelgerichte en doeltreffende bijstand die de beste praktijken op energiegebied weerspiegelen, te negeren 17. Bij het werk dat met belanghebbenden in het Citizens' Energy Forum 18 is verricht in verband met beste praktijken is benadrukt dat verbeteringen op het gebied van energie-efficiëntie vaak de beste langetermijnoplossing zijn voor energiearmoede. Dit moet worden weerspiegeld in de acties van de lidstaten om hun verplichtingen in het kader van de EU-wetgeving na te komen, de kwetsbaarheid van de consument te verminderen en energiearmoede aan te pakken 19. Op dat vlak vergemakkelijkt het Citizens' Energy Forum de uitwisseling van beste praktijken over de meest doeltreffende bijstand, voornamelijk door energie-efficiëntie. Om lidstaten te helpen hun verplichtingen in dit verband na te komen en de transparantie te verbeteren, zal de Commissie overwegen hoe de EU-brede gegevensverzameling en monitoring met betrekking tot energiearmoede kan worden verbeterd terwijl eveneens kan worden gezorgd voor de veiligheid, privacy en bescherming van persoonlijke gegevens. Gemeenschappelijke minimumcriteria zouden kunnen worden overwogen voor de identificatie van kwetsbaarheid van consumenten 20 en energiearmoede Slimme huizen en netwerken Slimme technologieën voor de elektriciteitsnetten en huizen zouden de betrokkenheid van de consument in de nieuwe detailhandelsmarkt vereenvoudigen en geen nieuwe lasten moeten veroorzaken. Geïntegreerde geautomatiseerde oplossingen kunnen de consument in staat stellen om zelf makkelijker actie te ondernemen, door de koppeling van slimme metersystemen aan slimme energiebeheersystemen in huizen en dankzij slimme toepassingen die consumptiebeheer, de deelname aan de vraagrespons en de best mogelijke afstemming van micro-opwekking aan informatie over energieprijzen vereenvoudigen. Dergelijke slimme technologieën zullen eveneens de introductie van elektrische voertuigen vereenvoudigen. Voor zowel consumenten als het energiesysteem moeten voor een volledige benutting van deze technologieën de te installeren slimme metersystemen qua functionaliteit geschikt zijn voor het beoogde doel 21. Bovendien zou de uitrol van de geavanceerde meterinfrastructuur technische interoperabiliteit moeten garanderen alsook toegang van consumenten tot hun verbruiksgegevens via een open niet aan eigendomsrechten gebonden generiek interface Hieronder vallen vaak energie-specifieke maatregelen, zoals verbeteringen van energie-efficiëntie waarmee energieverspilling tot een minimum kan worden beperkt en de energierekeningen van kwetsbare gebruikers betaalbaarder worden gemaakt. 18 Zie het richtsnoer inzake kwetsbare consumenten, november 2013: 19 Zie de studie uit 2015: https://ec.europa.eu/energy/en/content/energy-poverty-may-affect-nearly-11-eu-population-study 20 Lopende studie van de Commissie inzake kwetsbaarheid van consumenten op de belangrijkste markten in de Europese Unie: 21 Aanbeveling 2012/148/EU van de Commissie van 9 maart 2012 inzake de voorbereiding van de uitrol van slimme metersystemen. 22 Zoals een USB-interface en met DSLM/COSEM gecodeerde gegevens. 8

9 Europese normalisatie-instellingen 23 hebben al een volledige reeks normen voor slimme meters en voor de algehele structuur en onderdelen van slimme elektriciteitsnetten opgesteld, die betrekking hebben op kwesties op technologisch en communicatiegebied (d.w.z. protocollen voor het uitwisselen van informatie). De Commissie zal de uitvoering van deze normen nauw in het oog houden en analyseren of de Europese normen voor slimme elektriciteitsnetten en slimme metersystemen evenals de aanbevolen functies daarvan consistent worden toegepast om te waarborgen dat zij voor de gewenste functionaliteit en interoperabiliteit zorgen. Normen en interoperabiliteit zijn eveneens van belang voor de communicatie in huizen tussen slimme apparaten en energiebeheersystemen, zodat vraagresponsklare apparatuur voor in huis gemakkelijk kan worden geïnstalleerd en bediend. De industrie moet dergelijke normen 24 spoedig voltooien en toepassen en zou hierbij moeten worden gesteund. Synergieën met andere huissystemen (zoals de watervoorziening) zouden ook moeten worden nagestreefd om slimme apparatuur in staat te stellen hun consumptie te optimaliseren. EU-financiering zal gebruikt blijven worden voor onderzoek en demonstratie op het gebied van slimme huizen en slimme netwerktechnologieën, alsmede hun veiligheid, om het internationale concurrentievermogen van EU-ondernemingen in deze hoogwaardige sector te versterken. Het zal bovendien cruciaal zijn om de netwerkinvesteringen en -operaties in de nieuwe omstandigheden kosteneffectief te beheren. Beloningsregelingen voor distributiesysteembeheerders moeten kostengeörienteerd zijn en hen ook aansporen om kosteneffectief te werken aan innovatieve oplossingen voor netwerkontwikkeling en op te treden als neutrale marktbemiddelaars wanneer zij verantwoordelijk zijn voor gegevensverwerking. De lidstaten en de industrie zouden de Europese structuur- en investeringsfondsen en het Europees Fonds voor strategische investeringen ten volle moeten gebruiken voor de cofinanciering van de uitrol van slimme technologie. Investeringen in technologie voor en onderzoek naar slimme energie, waaronder via het Horizon 2020-programma, zullen meerdere parallelle voordelen met zich meebrengen door het Europese concurrentievermogen in hoogwaardige industriële sectoren te versterken, zoals onder meer in de digitale eengemaakte markt wordt nagestreefd. De Commissie zal er door samenwerking met de Raad van Europese energieregulators en het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators voor zorgen dat de nationale regelgevingsautoriteiten bij de regulering van distributiesysteembeheerders stimulansen krijgen voor innovatie en kostenefficiëntie, evenals voor transparantie in verband met de kwaliteit van energiedistributie. 23 Comité Européen de Normalisation (CEN), Comité Européen de Normalisation Électrotechnique (CENELEC) en European Telecommunications Standards Institute (ETSI). 24 Zoals ETSI/OneM2M, Ontology for Smart Appliances, Energy Labelling. 9

10 2.3. Speciale aandacht voor gegevensbeheer en -bescherming Een belangrijk deel van de waarde van de energiemarkt van de toekomst zal voortkomen uit de grote gegevensstromen en een bredere integratie van informatie- en communicatietechnologie in energiesystemen. De verantwoordelijke voor het verzamelen en verwerken van gegevens in de context van slimme metersystemen of andere diensten die de consument handelsbevoegdheid geven zou de consument en eventuele door de consument aangewezen derde partijen directe toegang tot deze gegevens moeten verstrekken. De toegang moet effectief en niet-discriminatoir zijn 25. Dit is essentieel wanneer de verantwoordelijke voor de meting of facturering ook andere diensten op de markt verleent. Hoewel gegevensverwerking volgens verschillende modellen kan gebeuren 26 is de neutraliteit van de voor het beheer van toegang tot gegevens verantwoordelijke partij van cruciaal belang. Voor diensten met toegevoegde waarde mogen alleen door de consument gemachtigde derden toegang krijgen tot de verbruiks- en factureringsgegevens van de consument. De Commissie zal in 2016 in het kader van de strategie voor de digitale interne markt een Europees initiatief voor vrij gegevensverkeer 27 voorstellen waarin eigendom, interoperabiliteit en bruikbaarheid van en toegang tot gegevens (met inbegrip van energiegegevens) in beschouwing zullen worden genomen. De energiesector moet een leidende rol spelen bij het beschermen van gegevensbeveiliging en de privacy en gegevensbescherming van alle consumenten. In de voorstellen van de Commissie voor de Richtlijn netwerk- en informatiebeveiliging en voor een algemene verordening inzake gegevensbescherming, die beiden momenteel worden besproken, worden de opkomende risico's in verband met gegevensverwerking behandeld. In afwachting van een dergelijke ontwikkeling in het algemene regelgevend kader op het gebied van gegevensbeveiliging en privacybescherming heeft de Commissie met belanghebbenden in de energiesector gewerkt aan de relevante sectorspecifieke hulpmiddelen. In oktober 2014 heeft de Commissie een aanbeveling 28 vastgesteld, die richtsnoeren bevat voor de lidstaten en de industrie over het uitvoeren van een effectbeoordeling van gegevensbescherming, zodat zij kunnen anticiperen op de mogelijke gevolgen voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen en sterke zekerheden kunnen inbouwen 29. Door de aanbeveling op te volgen kan de energiesector zo onbureaucratisch en kosteneffectief mogelijk een leidersrol spelen bij gegevensbescherming. 25 Richtlijn 2012/27/EU en Aanbeveling 2012/148/EU van de Commissie inzake de voorbereiding van de uitrol van slimme metersystemen. 26 Verslag op https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/xpert_group3_first_year_report.pdf Aanbeveling 2014/724/EU van de Commissie betreffende het model voor de privacyeffectbeoordeling van slimme netten en slimme metersystemen. 29 De aanbeveling bevordert het testen en het gebruik van een model voor de privacyeffectbeoordeling dat gezamenlijk door de Commissie en deskundigen uit de industrie is ontwikkeld en zal worden gebruikt als beoordelings- en besluitvormingsinstrument voor het plannen of uitvoeren van investeringen in de sector voor slimme netten. 10

11 3. CONCLUSIE EN VOLGENDE STAPPEN Voor een succesvolle "new deal" zoals opgenomen in de strategie voor de energie-unie moet de consument in het middelpunt van een succesvol en goed functionerend energiesysteem staan. De stappen die moeten worden ondernomen om dit te kunnen bereiken kunnen worden samengevat in de volgende tien punten: 1. Consumenten regelmatige toegang - waaronder in near-realtime - bieden tot gedeeltelijk gestandaardiseerde, betekenisvolle, precieze en begrijpelijke informatie over verbruik en verbonden kosten en over soorten energiebronnen. 2. Overstappen op een andere leverancier snel en eenvoudig maken dankzij transparante en rechtstreeks vergelijkbare aanbiedingen van concurrerende leveranciers, zonder dat bijvoorbeeld overstapkosten dit proces bemoeilijken. 3. Garanderen dat consumenten in de nieuwe energiemarkt volledig beschermd blijven, ook tegen oneerlijke commerciële praktijken. 4. Consumenten mogelijkheden bieden om actieve spelers te worden op de energiemarkt en te profiteren van het ondernemen van actie, bijvoorbeeld door hun gebruik aan te passen en te verminderen aan de hand van prijsontwikkeling, door de variabiliteit van hernieuwbare energie te compenseren door vraagrespons te omarmen of door zelf energie op te wekken en op te slaan. 5. Gegevens over verbruik en metingen onder het beheer van de consument houden. Wanneer de consument andere partijen (leveranciers en bemiddelaars) toegang verleent tot gegevens, moeten de privacy van de consument en de bescherming en beveiliging van die gegevens worden gegarandeerd. 6. Consumenten toegang bieden tot concurrerende en transparante marktconforme aanbiedingen, en kwetsbare consumenten en/of consumenten die met energiearmoede te kampen hebben, tegelijkertijd voorzien van doelgerichte en doeltreffende bijstand overeenkomstig de beste praktijken en die bijdraagt aan energie-efficiëntie en - besparingen. 7. Consumenten de mogelijkheid tot marktdeelname bieden via betrouwbare tussenpersonen of collectieve of gemeenschapsregelingen. Deze tussenpersonen moeten eerlijke toegang tot de markt en tot gebruiksgegevens hebben en dienen op dezelfde manier als leveranciers te worden gecontroleerd. 8. Ervoor zorgen dat slimme huisapparatuur en onderdelen volledig interoperabel en gemakkelijk te gebruiken zijn en dat slimme metersystemen geschikt zijn voor het beoogde doel, met de aanbevolen functies, om hun nut voor de consument te optimaliseren. 9. Kosteneffectieve en stabiele netwerkoperatie waarborgen; niet-discriminatoire verwerking van metergegevens met mogelijk commerciële waarde door distributiesysteembeheerders of een andere verantwoordelijke partij waarborgen. 10. Versterking van de verbinding tussen onderzoek, innovatie en industrie voor het ontwikkelen van het internationale concurrentievermogen in technologieën voor slimme huizen en elektriciteitsnetten, in samenwerking met alle spelers op de markt. De bestaande wetgeving op Europees en nationaal niveau en doeltreffend toezicht door de regelgever bieden veel van de instrumenten om dit te verwezenlijken. Er is actie nodig op het niveau van de lidstaten; de samenwerkingsinitiatieven van de industrie, 11

12 consumentenorganisaties en nationale wetgevers zullen ook een belangrijke rol hebben in het doeltreffende beheer van de energie-unie. De aankomende herzieningen van bestaande wetgeving (de energie-efficiëntierichtlijn, de richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen en de richtlijn betreffende hernieuwbare energie), de netcodes en het geplande initiatief voor een nieuwe marktordening, en de effectbeoordelingen daarvan, zullen de gelegenheid bieden om te identificeren waar actie nodig is op EU-niveau om een "new deal" voor consumenten te kunnen verwezenlijken. De herziening van de richtlijn betreffende energie-efficiëntie-etikettering is een eerste stap om consumenten te helpen bij het maken van geïnformeerde keuzen om hun energierekeningen te verlagen. 12

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.2.2015 COM(2015) 80 final ANNEX 1 PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET

Nadere informatie

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006).

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006). RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 24 februari 2006 (16.03) (OR. en) 6682/06 ENER 61 NOTA Betreft: Werking van de interne energiemarkt - Ontwerp-conclusies van de Raad De delegaties treffen in bijlage

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 9.11.2007 WERKDOCUMENT over het voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 november 2010 (16.11) (OR. en) 15697/1/10 REV 1 ENER 301 CONSOM 100

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 november 2010 (16.11) (OR. en) 15697/1/10 REV 1 ENER 301 CONSOM 100 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 november 2010 (16.11) (OR. en) 15697/1/10 REV 1 ENER 301 CONSOM 100 NOTA van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Een energiebeleid voor

Nadere informatie

Energiedossiers tijdens het Nederlandse voorzitterschap

Energiedossiers tijdens het Nederlandse voorzitterschap Energiedossiers tijdens het Nederlandse voorzitterschap Vleva, Minaraad, 28 januari 2016 Jan Haers LNE/AIB Energie-attaché PV Het Luxemburgse voorzitterschap (2 de helft 2015) Raad Energie van 26 november

Nadere informatie

Visie voor 2020 voor de Europese energieconsumenten Gezamenlijke verklaring

Visie voor 2020 voor de Europese energieconsumenten Gezamenlijke verklaring Visie voor 2020 voor de Europese energieconsumenten Gezamenlijke verklaring 13 november 2012 Bijgewerkt in juni 2014 E nergie is van vitaal belang in ons leven. Teneinde ons welzijn te garanderen en ten

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING bij het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 2863

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 2863 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 19 november 2008 (20.11) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2008/0222 (COD) 15906/08 ADD 2 E ER 390 E V 847 CO SOM 188 CODEC 1585 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2006(INI) 12.2.2008 ONTWERPVERSLAG inzake Naar een Europees Handvest betreffende de rechten van de energieconsument (2008/2006(INI))

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Energieprijzen in vergelijk

Energieprijzen in vergelijk CE CE Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 611 HH Delft 611 HH Delft tel: tel: 015 015 150 150 150 150 fax: fax:

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE. van 10.6.2015

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE. van 10.6.2015 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.6.2015 C(2015) 3759 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE van 10.6.2015 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 25.6.2013 2013/2063 (INI) ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie industrie, onderzoek en energie inzake het vrijmaken van

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Tijdens de zitting van 18 mei 2009 heeft de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen de conclusies in bijlage dezes aangenomen.

Tijdens de zitting van 18 mei 2009 heeft de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen de conclusies in bijlage dezes aangenomen. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 18 mei 2009 (26.05) (OR. en) 9909/09 DEVGE 147 E ER 187 E V 371 COAFR 172 OTA van: het secretariaat-generaal d.d.: 18 mei 2009 nr. vorig doc.: 9100/09 Betreft: Conclusies

Nadere informatie

21501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

21501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie 21501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 465 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 14 februari 2014 Hierbij

Nadere informatie

Uitdagingen van de energie transitie

Uitdagingen van de energie transitie Uitdagingen van de energie transitie Presentatie Congres Energy Next Dordrecht 10 december 2015 Remko Bos Directeur Energie ACM Vicepresident CEER 1 ACM als toezichthouder ACM bevordert kansen en keuzes

Nadere informatie

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Overzicht 1. Klimaat en energie: waar zijn we? 2. Waarom een nieuw raamwerk voor 2030? 3. Belangrijkste elementen 2030

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij. Aanbeveling van de Commissie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij. Aanbeveling van de Commissie EUROPESE COMMISSIE Brussel, 14.7.2014 SWD(2014) 233 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING bij Aanbeveling van de Commissie betreffende beginselen ter

Nadere informatie

21.10.2015 A8-0249/139. Door de Commissie voorgestelde tekst

21.10.2015 A8-0249/139. Door de Commissie voorgestelde tekst 21.10.2015 A8-0249/139 139 Jens Rohde e.a. Artikel 4 lid 1 1. De lidstaten beperken op zijn minst hun jaarlijkse antropogene emissies van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx), vluchtige organische

Nadere informatie

Goedgekeurd op 11 februari 2011

Goedgekeurd op 11 februari 2011 GROEP GEGEVENSBESCHERMING ARTIKEL 29 00327/11/NL WP 180 Advies 9/2011 betreffende het herziene voorstel van de industrie voor een effectbeoordelingskader wat betreft de bescherming van de persoonlijke

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme

FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep. industriële trucks. Een leidraad voor identificatie van nietconforme FEM-IT-T/N855 FEDERATION EUROPEENNE DE LA MANUTENTION Productgroep Industriële trucks FEM Een leidraad voor identificatie van nietconforme industriële trucks 11.2010 (NL) - Emissie van uitlaatgassen -

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven 1. Algemene bedrijfsgegevens a) Land : BELGIË b) Aantal personeelsleden: 0 9 10 49 50-99 100-249 250 c) Jaarlijkse omzet (Miljoen EUR): < 2 2-5 5 10 10-25

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 858 EU-voorstellen: Kader klimaat en energie 2030 COM (2014) 15, 20 en 21 1 B BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING 3.9.2013 Publicatieblad van de Europese Unie C 253/3 DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING Samenvatting van het Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming inzake de mededeling

Nadere informatie

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST E u r o p e s e Commissie INFORMATIESYSTEEM VOOR STRATEGISCHE ENERGIETECHNOLOGIEËN SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST http://setis.ec.europa.eu Europese Commissie Informatiesysteem voor strategische

Nadere informatie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie economische en monetaire zaken

Commissie juridische zaken. aan de Commissie economische en monetaire zaken EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 2009/0009(CNS) 11.1.2010 ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie economische en monetaire zaken inzake het voorstel voor

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2004 (03.06) (OR. en) 9919/04. Interinstitutioneel dossier: 2004/0109 (COD) 2004/0110 (COD)

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2004 (03.06) (OR. en) 9919/04. Interinstitutioneel dossier: 2004/0109 (COD) 2004/0110 (COD) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2004 (03.06) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2004/0109 (COD) 2004/0110 (COD) 9919/04 ENER 150 CODEC 780 NOTA van: aan: nr. Comv.: Betreft: het secretariaat-generaal

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 6.11.2013 COM(2013) 762 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Tenuitvoerlegging van de richtlijn energie-efficiëntie richtsnoeren van de Commissie

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument C(2010) 8467 definitief

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument C(2010) 8467 definitief RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 december 2010 (09.12) (OR. fr) 17573/10 MI 533 COMPET 421 EF 204 ECOFIN 820 TELECOM 149 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie 33 858 EU-voorstellen: Kader klimaat en energie 2030 COM (2014) 15, 20 en 21 Nr. 470 BRIEF

Nadere informatie

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites #sweep2013 Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites Brussel, 14 april 2014 In 2013 bleek uit een gezamenlijke, door de Europese Commissie gecoördineerde

Nadere informatie

2020 Visie voor de Europese energieconsumenten

2020 Visie voor de Europese energieconsumenten 2020 Visie voor de Europese energieconsumenten Discussienota Ref: C12-SC-02-04 24 april 2012 Council of European Energy Regulators ASBL Titiaanstraat 28, 1000 Brussel Gerechtelijk arrondissement Brussel

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers

Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers Brussel, 23 november 2011 - Tot 5 miljoen mensen, bijna tweemaal zo veel als nu, krijgen de kans om in het

Nadere informatie

GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE. van 30.1.2015

GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE. van 30.1.2015 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 30.1.2015 C(2015) 383 final GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE van 30.1.2015 tot wijziging, met het oog op aanpassing aan de technische vooruitgang, van bijlage

Nadere informatie

4. Het voorzitterschap verzoekt de Raad derhalve de ontwerp-conclusies in bijlage dezes aan te nemen.

4. Het voorzitterschap verzoekt de Raad derhalve de ontwerp-conclusies in bijlage dezes aan te nemen. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 17 maart 2008 7150/1/08 REV 1 (de,nl,da,el,pt,sv,cs,et,lt,mt,sl) AGRI 62 AGRISTR 8 AGRIORG 21 VERSLAG van: het Speciaal Comité landbouw d.d.: 10 maart 2008 aan: de Raad

Nadere informatie

totaaloplossing 40% Bespaar op uw verbruik en kosten Plugwise is dat een biedt voor wie op kantoor of thuis inzicht wil in het energieverbruik.

totaaloplossing 40% Bespaar op uw verbruik en kosten Plugwise is dat een biedt voor wie op kantoor of thuis inzicht wil in het energieverbruik. Plugwise is het enige draadloze totaaloplossing Plugwise heeft een duidelijke filosofie: energiemanagementsysteem dat een biedt voor wie op kantoor of thuis inzicht wil in het energieverbruik. de groenste

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 ONTWERPVERSLAG over de bescherming van de consumenten, met name minderjarigen, met betrekking tot

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 29.5.2012 2011/0299(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie industrie,

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. van [...]

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. van [...] EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.6.2010 COM(2010)280 definitief 2010/0168 (E) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD van [...] betreffende de verplichte toepassing van Reglement nr. 100 van de Economische

Nadere informatie

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Compteurs évolués Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Michel Quicheron Seminarie BRUGEL 1 april 2009 01/04/2009 1 Samenvatting 1. De slimme meter (smart meter): definitie, wettelijke

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 2167.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 2167. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 8 juli 2008 (09.07) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0141 (COD) 11555/08 ADD 2 SOC 413 CODEC 936 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur,

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren ENERGIEOPLOSSINGEN De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren Vandaag de dag kunnen we onze verplichtingen inzake energie-efficiëntie niet meer naast ons

Nadere informatie

HET EFFECT VAN DE SCHEIDING TUSSEN INFRASTRUCTUURBEHEER EN VERVOERSBEHEER OP DE SPOORVERVOERSSECTOR IN DE EUROPESE UNIE

HET EFFECT VAN DE SCHEIDING TUSSEN INFRASTRUCTUURBEHEER EN VERVOERSBEHEER OP DE SPOORVERVOERSSECTOR IN DE EUROPESE UNIE DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID VAN DE UNIE BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING B: STRUCTUURBELEID EN COHESIE VERVOER EN TOERISME HET EFFECT VAN DE SCHEIDING TUSSEN INFRASTRUCTUURBEHEER EN VERVOERSBEHEER

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA(BoS(13/164 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 5 juni 2008 (23.06) (OR. fr) 10285/08 ADD 2 LIMITE JURI FO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPE 118 CRIMORG 87

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 5 juni 2008 (23.06) (OR. fr) 10285/08 ADD 2 LIMITE JURI FO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPE 118 CRIMORG 87 Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 5 juni 2008 (23.06) (OR. fr) PUBLIC 10285/08 ADD 2 LIMITE JURI FO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPE 118 CRIMORG 87 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

Commissie vervoer en toerisme ONTWERPVERSLAG

Commissie vervoer en toerisme ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie vervoer en toerisme 18.2.2013 2012/2296(INI) ONTWERPVERSLAG over een strategie voor een elektronische tolheffingsdienst en een vignetregeling voor lichte particuliere

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2042 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Voor de delegaties gaan in bijlage dezes de ontwerp-conclusies van de Raad, waarover een akkoord is bereikt in de Groep sociale vraagstukken.

Voor de delegaties gaan in bijlage dezes de ontwerp-conclusies van de Raad, waarover een akkoord is bereikt in de Groep sociale vraagstukken. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 februari 2011 (16.02) (OR. en) 6196/1/11 REV 1 SOC 99 COMPET 34 VERSLAG van: de Groep sociale vraagstukken aan: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel)

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Thierry Van Craenenbroeck First Belgian Smart Grid Day 18/10/2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Kader

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE. Naar een Europees Handvest betreffende de rechten van de energieconsument

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE. Naar een Europees Handvest betreffende de rechten van de energieconsument NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 5.7.2007 COM(2007)386 definitief MEDEDELING VAN DE COMMISSIE Naar een Europees Handvest betreffende de rechten van de energieconsument NL NL 1.

Nadere informatie

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst)

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst) EUROPESE COMMISSIE Brussel, XXX C(2011) 4977 AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van XXX betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening (Voor de EER relevante tekst) {SEC(2011) 906} {SEC(2011) 907} NL

Nadere informatie

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 4.11.2013 COM(2013) 761 final 2013/0371 (COD) Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en

Nadere informatie

Greensave. De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening. Geachte heer/mevro uw, greencollective

Greensave. De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening. Geachte heer/mevro uw, greencollective De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening Geachte heer/mevro uw, greencollective Bedrijfsnaam T.a.v. de heer/mevrouw Adres Woonplaats Breukelen, 12 november 2013 De Greencollective

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 542 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

1. 1. Het Comité heeft zich herhaaldelijk uitgesproken over de programma's en activiteiten van de Unie op energiegebied:

1. 1. Het Comité heeft zich herhaaldelijk uitgesproken over de programma's en activiteiten van de Unie op energiegebied: bron : http://www.emis.vito.be Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen dd. 21-01-1998 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C9 van 14/01/98 Advies van het Economisch en Sociaal Comité

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. Begeleidend document bij de

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. Begeleidend document bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 22.6.2011 SEC(2011) 780 definitief WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING Begeleidend document bij de RICHTLIJN VAN HET EUROPEES

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESCHIKKING VAN DE

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Brussel, 11.4.2016. Mevr. Khadija ARIB Voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 NL - 2500 EA DEN HAAG

Brussel, 11.4.2016. Mevr. Khadija ARIB Voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 NL - 2500 EA DEN HAAG EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11.4.2016 C(2016) 1999 final Dhr. Tjeerd VAN DEKKEN Voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu Postbus 20018 NL - 2500 EA DEN HAAG cc. Mevr. Khadija ARIB

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 24.9.2013 2013/2116(INI) ONTWERPVERSLAG over de toepassing van Richtlijn 2005/29/EG over oneerlijke handelspraktijken (2013/2116(INI))

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2014 C(2014) 8190 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 29.10.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België CCI 2014BE16M8PA001

Nadere informatie

Verlaag uw energiekosten. met de Smart Energy Software van I-Real

Verlaag uw energiekosten. met de Smart Energy Software van I-Real Verlaag uw energiekosten met de Smart Energy Software van I-Real Bent u verantwoordelijk voor energiemanagement? Heeft uw organisatie veel energie aansluitingen of levert/produceert u juist energie? Vaak

Nadere informatie

EUROPESE RAAD Brussel, 23 mei 2013 (27.05) (OR. en)

EUROPESE RAAD Brussel, 23 mei 2013 (27.05) (OR. en) EUROPESE RAAD Brussel, 23 mei 2013 (27.05) (OR. en) EUCO 75/1/13 REV 1 CO EUR 7 CO CL 5 BEGELEIDE DE OTA van: het secretariaat-generaal van de Raad aan: de delegaties Betreft: EUROPESE RAAD 22 mei 2013

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet

Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet IP/08/1276 Brussel, 28 augustus 2008 Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet Op 30 augustus wordt bellen op reis in de EU goedkoper. Het prijsplafond

Nadere informatie

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004,

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004, Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 mei 2009 (26.05) (OR. en) PUBLIC 8723/4/09 REV 4 LIMITE CRIMORG 63 MIGR 43 E FOPOL 86 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het COREPER/de Raad Ontwerp-conclusies

Nadere informatie

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I P7_TA(200)0052 Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 0 maart 200 over het voorstel voor een richtlijn van het

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516 VOORSTEL van: de Commissie d.d.: 16 september 2008 Betreft: Voorstel voor een Verordening (EG)

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 9.8.2012 COM(2012) 449 final 2012/0217 (COD)C7-0215/12 Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de toekenning van tariefcontingenten voor

Nadere informatie

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 18.11.2015 COM(2015) 496 final 2015/0239 (COD) Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende Europese statistieken over de prijzen van aardgas

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Thomas Decamps Startevent Smart Energy Solutions 4 december 2012 Het energiebeleid bij Colruyt Group WE POWER Het energiebeleid bij Colruyt

Nadere informatie

Energiedossiers tijdens het Italiaanse voorzitterschap

Energiedossiers tijdens het Italiaanse voorzitterschap Energiedossiers tijdens het Italiaanse voorzitterschap Jan Haers 2 juli 2014 Vleva en SAR-Minaraad Overzicht Energiebeleid op Europese Raad Tijdens het Griekse voorzitterschap Prioriteiten van het Italiaanse

Nadere informatie