Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud"

Transcriptie

1 Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud Onderzoek in opdracht van Branche Opleidingscommissie Schilderen Datum: september 2013 Auteur: Sanne Saalbrink MSc

2 Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw; Reclame, Presentatie en Communicatie; en Schoonmaak en Glazenwassen. In haar register van erkende leerbedrijven zijn ruim bedrijven opgenomen, waar meer dan leerlingen en stagiairs uit het middelbaar beroepsonderwijs het praktijkdeel van hun opleiding volgen. Savantis onderhoudt 22 ministerieel erkende kwalificatiedossiers, samen goed voor 61 uitstromen. Ook ontwikkelt en organiseert Savantis praktijk- en theorietrainingen, met jaarlijks deelnemers. Ontwikkeling en productie: Savantis Postbus AB Waddinxveen T Savantis, Vakcentrum Afbouw en Onderhoud, Presentatie en Communicatie, Waddinxveen, augustus 2013 Alle rechten voorbehouden. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 2 datum:

3 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Leeswijzer 5 1. Management samenvatting Conclusie Samenvatting 6 2. Onderzoek Omzet en werkgelegenheid Vraag en aanbod Kansen, bedreigingen en trends Werkgelegenheid Onderzoeksresultaten Innovaties en ontwikkelingen Type bedrijven Verdeling samenwerkingsverbanden Inzet van flexibel personeel ZZP ers Nieuwbouw en onderhoud Activiteiten en omzet Behoefte aan personeel Vervangingsvraag Leerlingaantallen Erkende leerbedrijven Actieve leerbedrijven Niet actieve leerbedrijven Samenwerkingsverbanden Praktijkopleiders Maatschappelijk verantwoord ondernemen Flexibilisering Niet-concurrerende projecten 36 Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 3 datum:

4 Bijlage 1 Bronnen 37 Bijlage 2 Tabellen contact 38 Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 4 datum:

5 Voorwoord Dit rapport is opgesteld in opdracht van de Branche Opleidingscommissie Schilderen, een gezamenlijk initiatief van de organisaties Fosag, FNV Bouw en CNV Vakmensen, en het Kenniscentrum Savantis. Het onderzoek dat hier wordt gepresenteerd is tot stand gekomen met medewerking van veel verschillende partijen in het opleidingslandschap van de sector Schilderen en Onderhoud. Savantis wil de samenwerkingsverbanden dan ook bedanken voor de inhoudelijke input tijdens de voorbereidingen van het onderzoek en de praktische medewerking bij de uitvoering. Daarnaast heeft het merendeel van de opleidingsadviseurs van Savantis zich twee maanden lang ingezet om zoveel mogelijk bedrijven te bezoeken. Leeswijzer In de management samenvatting worden de conclusie en de samenvatting van het onderzoek beknopt gepresenteerd Vervolgens wordt de opzet en de uitvoering van het onderzoek gepresenteerd in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 worden de (macro)economische ontwikkelingen van de sector Schilderen en Onderhoud op basis van externe bronnen beschreven. In hoofdstuk 4 worden tot slot de belangrijkste onderzoeksresultaten gepresenteerd. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 5 datum:

6 1. Management samenvatting 1.1 Conclusie Gezien de economische situatie zal er ook in 2013 nog geen sprake zijn van groei in de sector. Waarschijnlijk zal er pas vanaf 2015 weer sprake zijn van groei van de omzet en werkgelegenheid in de sector. Dit heeft effect op de opleidingsmogelijkheden in de tussentijd. De instroom van het aantal leerlingen is door de jaren heen redelijk inelastisch gebleken maar laat de afgelopen jaren een licht dalende trend zien. Bovendien ontstaat op de middellange termijn vervangingsvraag als gevolg van vergrijzing. In die context is het belangrijk de instroom van nieuwe leerlingen op peil te houden. De bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek geven aan in het schooljaar 2013/2014 te verwachten minder plaats te hebben voor leerlingwerknemers. Wel is er meer ruimte voor stagiairs die een BOL opleiding volgen. De bedrijfsbezoeken van de adviseurs hebben laten zien dat er zeker nog wel opleidingsmogelijkheden zijn in de branche. Bijvoorbeeld bij bedrijven die nu nog niet opleiden of door creatief te zijn en uit te gaan van de kansen. 1.2 Samenvatting Inleiding Door de aanhoudende economische crisis hebben de bouwgerelateerde sectoren het moeilijk. Na een krimp in de omzet in de schilderen onderhoudssector in 2012 wordt ook voor 2013 een daling van de omzet verwacht. Onderhoud in de particuliere sector wordt nog wel als kansrijk gezien, maar hier ontstaat toenemende prijsdruk door concurrentie. Naast een toename van het aantal zelfstandigen in de bedrijfstak is bekend dat het aantal schilders met een vast contract afneemt. In deze context heeft Savantis in opdracht van de Branche Opleidingscommissie Schilderen en in samenwerking met de samenwerkingsverbanden een onderzoek uitgevoerd in april en mei In totaal hebben ruim 800 bedrijven meegedaan met het onderzoek. Voor het merendeel zijn dit erkende leerbedrijven en lidbedrijven van de verschillende samenwerkingsverbanden. Omzet De branche kent ruim bedrijven waarvan circa bedrijven zonder personeel. Door een toename van het aantal ZZP ers in de branche is het aantal bedrijven de afgelopen jaren toegenomen. De totale omzet in de schilder en onderhoudsbranche is circa 2,7 miljard euro. 1 1 Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 6 datum:

7 De meeste bedrijven verwachten dat het aandeel van de omzet per activiteit gelijk blijft. Het aantal bedrijven dat verwacht dat het aandeel in de omzet per activiteit zal afnemen is over het algemeen groter dan het aantal bedrijven dat verwacht dat dit toe zal nemen. Veertig procent van de bedrijven verwacht dat schilderwerk in de woningbouw een kleiner aandeel van de omzet zal gaan uitmaken. Werkgevers verwachten vooral dat zij multifunctionele en beginnende schilders zullen aannemen in Over het algemeen geven zij vaker aan dat ze een functie zullen vervullen met flexibel personeel dan met vast personeel. In totaal hebben de bedrijven aangegeven dat zij 686 vaste werknemers en 1356 flexibele krachten verwachten aan te nemen in Het UWV schat dat door de verslechterde economie het onderhoud van gebouwen in 2013 en 2014 opnieuw zal dalen met respectievelijk 1,5 en 1 procent. 2 De ING raamt voor het onderhoudsdeel in de woningbouw echter een groei van twee procent. 3 Onderhoud van utiliteitsgebouwen lijkt dan ook conjunctuurgevoeliger dan het onderhoud van woningen. 4 In de periode verwacht het CPB een gemiddelde groei van 1,5 procent. 5 Ruim een derde van de bedrijven verwacht dat er de komende jaren een vervangingsvraag zal ontstaan binnen het bedrijf. Het aantal werkgevers met personeel en werkenden in de cao Schilders-, afwerkings,- en glaszetbedrijf (SAG) neemt de afgelopen jaren af. De grootste groep bedrijven verwacht dat zowel de omzet als de werkgelegenheid in 2013 gelijk blijft ten opzichte van vorig jaar. Ruim een derde verwacht echter dat de omzet en de werkgelegenheid af zullen nemen ten opzichte van vorig jaar Ontwikkelingen bedrijfstak Werkgelegenheid Het krimpen van de omzet van de sector heeft ook krimp van de werkgelegenheid ten gevolge. Bij een daling van de bouwproductie van vijf procent neemt volgens het UWV de totale bouwgerelateerde werkgelegenheid af met vier procent in werkenden werkgevers werknemers ozp-ers 2 UWV, De bouwnijverheid, Sectorbeschrijving, ING Economisch Bureau, Kwartaalbericht Bouw, maart EIB, verwachtingen bouwproductie en werkgelegenheid 2013, p CPB, Juniraming 2012: De Nederlandse economie tot en met 2017, inclusief Begrotingsakkoord 2013, Door A&O Services wordt de term ondernemer zonder personeel (ozp-er) gebruikt waar in de rest van het rapport de term ZZP er wordt gebruikt. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 7 datum:

8 Bron: A&O Services aangegeven dat zij volgend schooljaar wel van plan zijn leerlingen of stagiairs aan te nemen. Leerbedrijven De meeste bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek zijn door Savantis Erkende leerbedrijven voor de schildersector. Bijna een vijfde deel verwacht op langere termijn met meer leerlingen te werken en 60 procent verwacht dat het aantal gelijk blijft. Van de ZZP ers die door Savantis erkend zijn als leerbedrijf geeft bijna de helft aan dat zij in het verleden een stage- of leerwerkplek aangeboden hebben. Momenteel biedt 18 procent van de ZZP ers die hebben meegedaan met het onderzoek als leerbedrijf een stage- of werkplek aan. Opleidingscapaciteit Een kleine meerderheid van de bedrijven (58%) geeft aan dat zij met evenveel leerlingen verwachten te gaan werken in het komende schooljaar. Veel respondenten verwachten meer leerlingen aan te nemen als gevolg van het aantrekken van de markt op termijn waardoor er meer werk zal zijn. De meeste actieve leerbedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek geven aan dat de leerlingen in dienst zijn bij een samenwerkingsverband en geplaatst zijn in het bedrijf. Dit percentage komt overeen met het in de branche bekende cijfer van 70 procent. Bedrijven geven aan dat er het komende schooljaar minder plaatsen zijn voor leerlingen dan dezelfde bedrijven momenteel aanbieden. Het feit dat er minder of te weinig werk is wordt vaak als reden aangeduid om met minder leerlingen te gaan werken. Wel zijn er iets meer stageplaatsen dan in het huidige schooljaar. Daarnaast heeft een aantal bedrijven dat momenteel niet actief is Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 8 datum:

9 De bedrijfsbezoeken die zijn uitgevoerd door de adviseurs van Savantis hebben niet alleen kwantitatieve en kwalitatieve informatie opgeleverd als input voor het onderzoek. Hieronder volgt een aantal specifieke opbrengsten van de bedrijfsbezoeken. Er zijn in de periode van het onderzoek 38 stageplaatsen en 72 leerwerkbanen geplaatst in de vacaturebank van Savantis en Stagemarkt. Veertien leerplaatsen zijn direct vervuld. De regio s Twente, Zeeland, Rijnmond, Stedendriehoek en Zuidoost Brabant springen er voor wat betreft het aantal leerplaatsen positief uit. In Twente zijn bijvoorbeeld door het onderzoek maar liefst 16 nieuwe leerplekken voor leerlingen beschikbaar gekomen. In Limburg zijn daarnaast meteen drie leerlingen geplaatst bij een schilderbedrijf. Ook kunnen na de zomer drie andere leerlingen beginnen bij een bedrijf en zijn 5 andere bedrijven opgenomen in de portefeuille van de school. In Zwolle zijn 4 extra leerwerkplaatsen beschikbaar gekomen voor leerlingen naast de nieuwe stageplekken op stagemarkt. In Assen zijn twee leerlingen meteen de volgende dag aan de slag gegaan bij een bedrijf. Uit deze resultaten valt op te maken dat het directe contact met bedrijven over opleiden een nuttig instrument kan zijn om de opleidingsbereidheid van bedrijven te verhogen. Te verwachten valt dat er nog meer resultaten zullen komen, omdat bedrijven hebben aangegeven een gesprek te willen aangaan met samenwerkingsverband, school of Savantis. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 9 datum:

10 2. Onderzoek De BOC Schilderen heeft Savantis in januari 2013 de opdracht gegeven om in samenwerking met de samenwerkingsverbanden een onderzoek uit te voeren onder bedrijven in de branche. Doel van het onderzoek is het in beeld brengen van de opleidingsbehoefte en opleidingscapaciteit bij de bedrijven in de schilders- en onderhoudssector. Daarnaast is het onderzoek ingezet als instrument om de opleidingsbereidheid van bedrijven, die al dan niet zijn aangesloten bij een samenwerkingsverband, te vergroten. Het hier gepresenteerde onderzoek is gedeeltelijk kwantitatief en gedeeltelijk kwalitatief van aard. Het onderzoek is deels gebaseerd op eerder uitgevoerd onderzoek in het kader van het Monitoringsinstrument Instroom- en opleidingsbehoefte. Savantis heeft eind 2012 in samenwerking met de BOC een onderzoeksopzet en vragenlijst opgesteld. Tijdens deze aanvangsfase van het onderzoek is meerdere keren contact geweest met de samenwerkingsverbanden over de opzet en inhoud van het onderzoek. Via de vragenlijst wil Savantis de opleidingsbereidheid ook vergroten door de bedrijven te vragen naar mogelijkheden waardoor een bedrijf de komende periode toch leerlingen kan opleiden. Een groot deel van de bijna 1300 bedrijven die zijn aangesloten bij een samenwerkingsverband is in april of mei 7 bezocht door een opleidingsadviseur van Savantis. Tijdens dit bezoek is een vragenlijst met behulp van een digitale tool mondeling afgenomen. Er zijn 927 telefonische, en face to face contacten geregistreerd in het kader van het onderzoek. Een deel van de samenwerkingsverbanden heeft zelf ook een klein aantal bedrijfsbezoeken voor hun rekening genomen. Tijdens dit gesprek was het tevens mogelijk voor de opleidingsadviseur of het samenwerkingsverband om meteen actie ondernemen om het plaatsen van leerlingen mogelijk te maken. Een groot deel van de overige bedrijven in de sector heeft per een uitnodiging gekregen om via internet deel te nemen aan het onderzoek. Parallel aan de bedrijfsbezoeken is eind april per mail een uitnodiging verzonden aan ruim 2500 bedrijven die niet zijn aangesloten bij een samenwerkingsverband. Bijna de helft van deze bedrijven is momenteel niet erkend als leerbedrijf door Savantis voor de sector Schilderen en Onderhoud. De vragenlijst heeft ruim twee weken online gestaan. Halverwege hebben de bedrijven die de vragenlijst nog niet (geheel) hadden ingevuld een herinnering ontvangen. Ruim 350 bedrijven hebben gereageerd op de uitnodiging om deel te nemen aan het onderzoek (een respons van 13%). Bijna 200 bedrijven hebben de vragenlijst volledig ingevuld. Bijna de helft van deze bedrijven heeft in de vragenlijst aangegeven dat het Samenwerkingsverband, Savantis of het ROC contact op kan nemen met het bedrijf om eventuele invulling van een stageof leerwerkplek te bespreken. De contactgegevens van deze bedrijven zijn doorgegeven aan de opleidingsadviseurs van Savantis in de regio waar het bedrijf is gevestigd. De opleidingsadviseurs hebben hierop actie ondernomen door in gesprek te gaan met het samenwerkingsverband of het ROC over de mogelijkheden. 7 Na de analysefase en het opstellen van het onderzoeksrapport is voor een viertal regio s nog aanvullend veldwerk uitgevoerd. Er zijn aanvullend nog ruim honderd vragenlijsten ingevuld. Deze resultaten verschillen niet significant van de hier gepresenteerde resultaten en betrouwbaarheidsmarge en zijn daarom niet meegenomen in het onderzoeksrapport. Uitzondering hierop is de berekening van het aantal beschikbare stage- en leerplekken, waar absolute cijfers meegenomen zijn. Voor de regiorapportages van de vier regio s zijn deze aanvullende gegevens wel gebruikt. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 10 datum:

11 3. Omzet en werkgelegenheid 3.1 Vraag en aanbod Schilder- en onderhoudsbedrijven hebben over het algemeen een werkgebied dat zich uitstrekt over een straal van ongeveer dertig kilometer. Belangrijke activiteiten die de bedrijven uitvoeren zijn onder andere schilderwerk in de particuliere sector, onderhoud, schilderwerk in de nieuwbouw, kleuradvisering, glas zetten en behangen. 8 De branche kent ruim bedrijven 9 waarvan circa bedrijven zonder personeel. Door een toename van het aantal ZZP ers in de branche is het aantal bedrijven de afgelopen jaren toegenomen. De totale omzet in de schilder en onderhoudsbranche is circa 2,7 miljard euro. 10 Schilder- en onderhoudswerk kent een seizoenspatroon met een hoogseizoen van mei tot en met november. De productie van de bedrijven bestaat voor het grootste deel (60%) uit onderhoudswerkzaamheden aan de bestaande woningvoorraad. Met name onderhoud aan het buitenwerk gebeurt vooral tijdens het hoogseizoen. In de wintermaanden heeft een groot deel van de schildersbedrijven vaak een te klein werkaanbod. Door de aanhoudende economische crisis hebben de bouwgerelateerde sectoren het moeilijk. Als oorzaken hiervan worden onder andere het onzekere economische klimaat en de impasse op de woningmarkt aangewezen. Onderhoud geldt als het minst conjunctuurgevoelige (volatiele) deel en dus het meest stabiele deel van de bouwproductie 11. Dit betekent dat de onderhoudssector zich daarom voor een deel onttrekt aan de economische tegenwind. Wanneer de woningmarkt slecht loopt en het lastig is voor huizenverkopers om hun huis te verkopen wordt er vaker gekozen voor het verbouwen van de woning. Verbouwing kan het huis aantrekkelijker maken voor mogelijke kopers maar de woning ook aanpassen aan de actuele woonwensen. 12 Volgens de cijfers en trends van de Rabobank over de schilderen onderhoudssector laat 2012 een krimp van vijf procent in de omzet zien na een opleving in Voor 2013 wordt opnieuw een daling van de omzet verwacht (1%) 14. Dit in tegenstelling tot de eerdere verwachting van USP Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum Kamer van Koophandel, Branche Overzicht Schilderen en glaszetten, juli Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum EIB, verwachtingen bouwproductie en werkgelegenheid 2013, p ING Economisch Bureau, Kwartaalbericht Bouw, maart Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum USP Marketing Consultancy, rapportage instroom en opleidingsbehoefte Schildersbranche 2012, 2012 Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 11 datum:

12 Voor de hele economie verwacht het CPB een licht herstel in 2014 met een groei van 1 procent. 16 Het UWV schat dat door de verslechterde economie het onderhoud van gebouwen in 2013 en 2014 opnieuw zal dalen met respectievelijk 1,5 en 1 procent. 17 De ING raamt voor het onderhoudsdeel in de woningbouw echter een groei van twee procent. 18 Onderhoud van utiliteitsgebouwen lijkt dan ook conjunctuurgevoeliger dan het onderhoud van woningen. 19 In de periode verwacht het CPB een gemiddelde groei van 1,5 procent. 20 De tijdelijke verlaging van het btw-tarief op arbeidskosten bij renovatie- en onderhoudswerkzaamheden die sinds 1 maart 2013 van kracht is, is een extra stimulans voor de Nederlandse consumenten om dergelijke werkzaamheden te laten uitvoeren. 23 Door het gebruik van doorwerkverven en afschermingssystemen kunnen seizoensfluctuaties in de sector verminderen. Het aanbieden van vierseizoenenonderhoud aan opdrachtgevers is een ander instrument om het werkaanbod in de winter te vergroten. De markten die nog als kansrijk gezien worden zoals onderhoud of het werken voor de overheid worden door de Rabobank als overvol omschreven waardoor de prijsdruk groot wordt Kansen, bedreigingen en trends Doordat de gemiddelde leeftijd van gebouwen stijgt is er een toename van de onderhoudsbehoefte van de bestaande gebouwen. Tegelijkertijd is er een afvlakking zichtbaar van de productie van nieuwbouwschilderwerk als gevolg van de daling van de nieuwbouw. Ook wordt een toename van het gebruik van onderhoudsarme bouwmaterialen gezien wat de vraag naar (onderhouds)schilderwerk beperkt. Anderzijds maken particulieren vaker gebruik van de diensten van schilder- en onderhoudsbedrijven 22. In de sector is een aantal trends zichtbaar: Er is sprake van groei van het aantal zelfstandigen zonder personeel (ZZP ers). Het aantal meerjarige onderhoudscontracten neemt toe waardoor eigenaren van panden worden ontzorgd. De prijzen staan onder druk. Er is een toename van strategische samenwerkingsverbanden tussen bijvoorbeeld een stukadoor, aannemer en installateur. Er is enerzijds sprake van specialisatie in de branche en anderzijds sprake van de verbreding van activiteiten CPB, Juniraming 2013: Economische vooruitzichten 2013 en 2014, 2013, p UWV, De bouwnijverheid, Sectorbeschrijving, ING Economisch Bureau, Kwartaalbericht Bouw, maart EIB, verwachtingen bouwproductie en werkgelegenheid 2013, p CPB, Juniraming 2012: De Nederlandse economie tot en met 2017, inclusief Begrotingsakkoord 2013, Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum USP Marketing Consultancy, Tijdelijke btw verlaging stimulans voor consumenten, Rabobank Cijfers & Trends, Branche-informatie Schilders, editie 2012/2013. Peildatum Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 12 datum:

13 3.3 Werkgelegenheid Het krimpen van de omzet van de sector heeft ook krimp van de werkgelegenheid ten gevolge. Bij een daling van de bouwproductie van vijf procent neemt volgens het UWV de totale bouwgerelateerde werkgelegenheid af met vier procent in Doordat de productie in de onderhoudssector naar verwachting minder hard daalt zal de daling in de werkgelegenheid in het onderhoudswerk er waarschijnlijk anders uitzien dan in de nieuwbouw. Door de crisis hebben bedrijven hun personeelsbestand teruggebracht tot een kleinere vaste kern. Veelal vangen zij een eventuele tijdelijke grotere personeelsbehoefte op de korte termijn op met inhuur van zelfstandigen en uitzendkrachten. 25 Naast een toename van het aantal zelfstandigen in de bedrijfstak is bekend dat het aantal schilders met een vast contract afneemt. Op basis van gegevens van A&O Services schetste OnderhoudNL eind 2012 hoe het aantal werknemers de afgelopen jaren afneemt en het aantal ondernemers zonder personeel toeneemt. 26 Dit inzicht heeft alleen betrekking op de gegevens van werknemers en zelfstandigen die geregistreerd staan bij A&O Services. Tegelijkertijd roepen werkgevers in de bouwbranche de cao partijen om de tafel als reactie op de geconstateerde leegloop van het aantal medewerkers dat valt onder de schilder, afbouw en bouw cao s UWV, De bouwnijverheid, Sectorbeschrijving, OnderhoudNL, Fosag magazine, nummer OnderhoudNL nieuws, Een derde van bouwvakkers en schilders al verdwenen, Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 13 datum:

14 Ontwikkelingen bedrijfstak werkenden werkgevers werknemers ozp-ers Bron: A&O Services, bewerkt door OnderhoudNL en Savantis Een deel van de afname van het aantal werknemers kan ook worden verklaard door werkloosheid in de sector. In onderstaande tabel is zichtbaar dat het aantal WW-gerechtigden in de sector eind 2012 met 50 procent is toegenomen ten opzichte van het aantal in dezelfde periode in WW-gerechtigden Schilders (alle beroepen), UWV Sector 2011 (Q4) 2012 *Q4) Mutatie in % Schildersbedrijf % Bron: Bron: UWV, bewerkt door Savantis 28 OnderhoudNL, Fosag magazine, nummer , pagina 33. De cijfers over 2012 en 2013 zijn voorlopig en berekent door Savantis door het gemiddelde te nemen van peildatum 1-januari en 1-juni. 29 Door A&O Services wordt de term ondernemer zonder personeel (ozp-er) gebruikt waar in de rest van het rapport de term ZZP er wordt gebruikt. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 14 datum:

15 4. Onderzoeksresultaten 4.1 Innovaties en ontwikkelingen De bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek is gevraagd naar innovaties en ontwikkelingen in de schildersbranche die van invloed kunnen zijn op de opleidingsbehoefte van schilders. De innovaties en ontwikkelingen die door grote groepen bedrijven genoemd worden sluiten grotendeels aan bij de hierboven geschetste ontwikkelingen. Veel bedrijven met personeel noemen hier de toename van verfspuittechnieken en spuitwerk. Ook wordt de verbreding van de werkzaamheden van de schilder vaak genoemd waardoor van de schilders gevraagd wordt breed inzetbaar te zijn. De ontwikkeling richting (resultaatgericht) totaalonderhoud en vier seizoenenonderhoud wordt ook door meerdere bedrijven genoemd als een herkenbare ontwikkeling in de sector. Hierbij is volgens sommigen ook meer oog voor duurzaamheid, zowel van de materialen als van het onderhoud. Ook wordt meermaals genoemd dat er gewerkt wordt met nieuwe materialen en de invloed van industriële lakverwerking en de samenwerking van verschillende disciplines. De toename van flexibilisering en concurrentie van ZZP ers wordt ook door veel bedrijven als belangrijke marktontwikkeling geschetst. Daarmee in verband noemen bedrijven ook dat de prijzen onder druk staan. 4.2 Type bedrijven De meeste respondenten (70%) van het onderzoek geven aan directeur of eigenaar te zijn van een bedrijf. Bijna de helft van de respondenten die de vragenlijst online hebben ingevuld is werkzaam als zelfstandige zonder personeel. Dit aandeel ligt logischerwijs veel lager bij de bedrijven die zijn aangesloten bij de samenwerkingsverbanden. 12% 11% Ik ben directeur / eigenaar van een bedrijf met werknemers Ik ben werknemer bij een bedrijf 77% Ik ben zelfstandige zonder personeel Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 15 datum:

16 De meeste bedrijven (57%) die hebben meegedaan hebben minder dan twintig werknemers. De grootste groep bedrijven met personeel heeft maximaal 5 schilders vast in dienst (41,1%). Meer dan de helft van de bedrijven (53%) werkt daarnaast ook met gemiddeld één tot vijf flexibele krachten Ruim een derde van de bedrijven geeft aan niet te werken met vast administratief of ondersteunend personeel. Ruim een kwart van de bedrijven geeft aan met één vaste administratief medewerker te werken. Daarnaast geeft een kwart van de respondenten aan dat zij tussen de twee en vijf administratief of ondersteunend medewerkers vast in dienst hadden in Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 16 datum:

17 4.3 Verdeling samenwerkingsverbanden De meeste bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek zijn aangesloten bij Schilder^sCOOL Zutphen, Schilder^sCOOL Hengelo en Espeq Heerhugowaard. De verschillen in de verdeling zijn veelal te verklaren door de verschillen in capaciteit van de opleidingsadviseurs voor bedrijfsbezoeken. Verdeling per samenwerkingsverband (n=739) Weet niet VOS Opleidingsbedrijf (Roermond) 12 1 Vakcentrum Schilderen Zuid-west 29 0 SPOS Noord-oost Nederland 32 3 De bedrijfsbezoeken die zijn uitgevoerd door de adviseurs van Savantis hebben niet alleen kwantitatieve en kwalitatieve informatie opgeleverd als input voor het onderzoek. SOR Peelland (Mierlo) 9 0 SCN Centraal Nederland SCN Amstelland (Amsterdam) Er zijn gedurende het onderzoek 38 stageplaatsen en 72 leerwerkbanen op de vacaturebank van Savantis en Stagemarkt geplaatst. In Limburg zijn daarnaast meteen drie leerlingen geplaatst bij een schilderbedrijf. Ook kunnen na de zomer drie andere leerlingen beginnen bij een bedrijf en zijn 5 andere bedrijven opgenomen in de portefeuille van de school. In Twente zijn door het onderzoek maar liefst 17 nieuwe leerplekken voor leerlingen beschikbaar gekomen. In Zwolle zijn 4 extra leerwerkplaatsen beschikbaar gekomen voor leerlingen naast de nieuwe stageplekken op Stagemarkt. In Assen zijn twee leerlingen meteen de volgende dag aan de slag gegaan bij een bedrijf. Schilder^sCOOL Zutphen 92 Schilder^sCOOL Tilburg/ Breda Schilder^sCOOL Rotterdam 39 4 Schilder^sCOOL Nuenen 21 0 Schilder^sCOOL Nijmegen 14 1 Schilder^sCOOL Hengelo 70 Schilder^sCOOL Geldermalsen 30 2 Schilder^sCOOL Friesland 24 1 Schilder^sCOOL Dordrecht 25 2 Schilder^sCOOL Den Haag/ 38 4 Schilder^sCOOL Den Bosch Schilder^sCOOL Assen 43 7 Per samenwerkingsverband is een regiorapportage beschikbaar Espeq Heerhugowaard lidbedrijven met personeel lidbedrijven zzp Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 17 datum:

18 4.4 Inzet van flexibel personeel Steeds meer bedrijven in de sector kiezen voor de inzet van ZZP ers en uitzendkrachten in aanvulling op of als vervanging van het vaste personeel. De meeste bedrijven geven aan wel eens samen te werken met uitzendkrachten en ZZP ers. Een kleine meerderheid van de bedrijven geeft aan niet te werken met ingeleend personeel van een ander bedrijf. Een grote meerderheid van de bedrijven die aangeeft niet met de verschillende soorten flexibel personeel te werken heeft in het verleden ook niet met flexibel personeel gewerkt. Ook verwacht meer dan driekwart van deze respondenten dit in 2013 ook niet te doen. Ruim een kwart van de respondenten geeft aan dat zij in 2012 met meer ZZP ers en uitzendkrachten hebben gewerkt dan in Een groep van 29 procent van de bedrijven geeft aan dat zij in 2012 met minder van een ander bedrijf ingeleend personeel hebben gewerkt dan in Werkt u wel eens met de volgende soorten flexibel personeel? (n=656) Samenwerken met zzp'ers Uitzendkrachten Van een ander bedrijf ingeleend personeel 2% 2% 3% 27% 35% 40% 57% 63% 71% 0% 20% 40% 60% 80% ja nee weet niet/ geen mening De grootste groep respondenten geeft aan dat zij in 2013 evenveel flexibel personeel verwachten in te zetten. Ongeveer 30 procent van de bedrijven verwacht minder flexibel personeel in te zetten ten opzichte van Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 18 datum:

19 4.5 ZZP ers 19 procent van de respondenten die hebben meegedaan met het onderzoek heeft aangegeven dat zij werkzaam zijn als zelfstandige zonder personeel (ZZP er). Meer dan de helft van de ZZP ers (60%) geeft aan zelden of nooit in onderaanneming van andere schildersbedrijven en/of aannemers te werken. Particulieren zijn voor bijna alle ZZP ers de belangrijkste opdrachtgever. Daarna komen aannemers en andere bedrijven als belangrijke opdrachtgever op de tweede en derde plaats. Zelfstandigen zonder personeel kunnen in de schildersbranche opdrachten aannemen met anderen in onderaanneming. Bijna een kwart van de ZZP ers doet dit zelfs altijd of regelmatig. De helft van de ZZP ers die hebben meegedaan werken daarentegen nooit of zelden met anderen in onderaanneming. Hoe vaak werkt u in onderaanneming van andere schildersbedrijven en/of aannemers? (n=150) 28% 12% 0% 22% 38% Nooit Zelden Soms Regelmatig Altijd Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 19 datum:

20 4.6 Nieuwbouw en onderhoud Schilder- en onderhoudsbedrijven kunnen werkzaamheden uitvoeren in de nieuwbouw van woningen en andere gebouwen, maar ook actief zijn in de onderhoud van bestaande bouw. 4.7 Activiteiten en omzet Schilderwerk in de particuliere sector maakt voor een meerderheid van de bedrijven meer dan een kwart van de omzet uit. De meeste bedrijven met personeel geven aan meer dan driekwart van hun omzet te realiseren in het onderhoud van bestaande gebouwen. Daarnaast is schilderwerk in de utiliteitsbouw en de woningbouw bij de meeste bedrijven verantwoordelijk voor een deel van de omzet. Ook voor zelfstandigen zonder personeel geldt dat zij meer dan driekwart van de omzet realiseren in het onderhoud van bestaande bouw. Werkzaamheden in de nieuwbouw zorgen over het algemeen voor minder dan een kwart van de omzet. Glaszetten en behangen wordt door veel bedrijven uitgevoerd maar is over het algemeen verantwoordelijk voor een relatief klein deel van de omzet. Voor de meerderheid zelfstandigen zonder personeel maakt schilderwerk meer dan de helft van de gerealiseerde omzet uit. De meeste bedrijven verwachten over het algemeen dat het aandeel van de omzet per activiteit gelijk blijft. Het aantal bedrijven dat verwacht dat het aandeel per activiteit in de omzet zal afnemen is over het algemeen groter dan het aantal bedrijven dat verwacht dat dit toe zal nemen. Veertig procent van de bedrijven verwacht dat schilderwerk in de woningbouw een kleiner aandeel van de omzet zal gaan uitmaken. De meeste activiteiten van ZZP ers zullen naar verwachting voor een vergelijkbaar aandeel van de omzet zorgen. Ruim een derde van de ZZP ers verwacht dat het aandeel van schilderwerk in de woningbouw zal afnemen. Van de activiteit verbouwingen wordt door ruim een derde van de ondernemers verwacht dat het aandeel hiervan in de omzet zal toenemen. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 20 datum:

21 Van welke activiteiten verwacht u dat deze komend jaar een groter of kleiner aandeel in uw omzet zullen hebben? (n=651) Verbouwingen 21% 56% 23% Timmerwerkzaamheden 19% 64% 17% Behangen 6% 75% 18% Gevel reiniging 8% 71% 21% Industriële lakverwerking 7% 74% 20% Glaszetten 8% 68% 23% Metaalconservering 4% 71% 24% Schilderwerk in de particuliere sector 20% 59% 21% Schilderwerk in woningbouw 15% 45% 40% Schilderwerk in utiliteitsbouw 13% 58% 29% Anders 25% 61% 13% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% neemt toe blijft gelijk neemt af Omzet en werkgelegenheid zijn belangrijke factoren om te kunnen bepalen hoe een bedrijf zich ontwikkelt. Ruim een derde deel van de bedrijven geeft aan dat de omzet in 2012 is afgenomen ten opzichte van Een vergelijkbaar deel van de bedrijven geeft aan dat de omzet is gelijk gebleven. Voor bijna een kwart van de bedrijven was er sprake van een toename van de omzet ten opzichte van het jaar daarvoor. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 21 datum:

22 Ontwikkeling onderneming in 2012 ten opzichte 3% van % 2% 20% 16% 80% 60% 35% 45% Bij de grootste groep bedrijven is de werkgelegenheid gelijk gebleven ten opzichte van De groep bedrijven waar sprake was van een afname van de werkgelegenheid is echter groter dan de groep waarbij sprake was van een toename van de werkgelegenheid. 40% 20% 0% 37% 32% 5% 4% Omzet Werkgelegenheid Voor de meeste ZZP ers is de omzet in 2012 gelijk gebleven aan Bij de helft van de ZZP ers is de werkgelegenheid gelijk gebleven. Sterk afgenomen Afgenomen Gelijk gebleven Toegenomen Sterk toegenomen De grootste groep bedrijven verwacht dat zowel de omzet als de werkgelegenheid in 2013 gelijk blijft ten opzichte van vorig jaar. Ruim een derde verwacht echter dat de omzet en de werkgelegenheid af zullen nemen ten opzichte van vorig jaar De resultaten laten zien dat iets minder dan de helft van de ZZP ers verwacht dat zowel de omzet als de werkgelegenheid gelijk blijft. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Verwachte ontwikkeling onderneming in 2013 ten opzichte van % 1% 16% 15% 39% 44% 39% 36% 4% 4% Omzet Werkgelegenheid Neemt sterk af Neemt af Blijft gelijk Neemt toe Neemt sterk toe Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 22 datum:

23 4.8 Behoefte aan personeel Er zijn meerdere typen werknemers werkzaam in de sector schilderen en onderhoud. De meeste bedrijven (85%) geven aan dat zij in 2012 werkten met multifunctionele schilders. Welke personen verwacht u in 2013 aan te zullen nemen? (n=638) Ook werkt een meerderheid van de bedrijven (58%) met een werknemer voor totaalonderhoud. (Midden)kaderpersoneel 6% 8% De meeste bedrijven werken met meerdere profielen schilders. De grootste groep (17%) werkt met alle typen schilders die hier beschreven zijn (zie figuur). Bijna een tiende deel van de bedrijven werkt met alle typen met uitzondering van een specialist. Bedrijven die met een beginnend schilder werken combineren dit vaak met werknemers met een ander profiel. Een gespecialiseerde schilder Een werknemer voor totaalonderhoud Een multifunctionele schilder Een schilder die meters kan maken 9% 5% 11% 8% 19% 18% 22% 36% Werkgevers verwachten over het algemeen vaker dat zij in 2013 een functie zullen vervullen met flexibel personeel dan met vast personeel. De meeste bedrijven geven aan dat zij verwachten één persoon aan te nemen in % Een beginnend schilder 11% 0% 10% 20% 30% 40% Flexibel personeel Vast personeel In totaal hebben de bedrijven (n =453) aangegeven dat zij 686 vaste werknemers en 1356 flexibele krachten verwachten aan te nemen in Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 23 datum:

24 4.9 Vervangingsvraag Alle organisaties hebben te maken met vertrek van personeel door natuurlijk verloop. Verloop is de wisseling van werknemers binnen een organisatie bijvoorbeeld door vroegtijdig vertrek, ziekte en pensioen. Ruim een derde van de bedrijven verwacht dat er de komende jaren een vervangingsvraag zal ontstaan binnen het bedrijf. Leeftijdsopbouw cao werknemers Schilders-, afwerkings,- en glaszetbedrijf SAG Ontstaat er in de komende jaren (in de periode van 2014 t/m 2016) binnen uw organisatie een vervangingsvraag? (n=649) 5% Ruim een derde deel van het huidige personeel dat onder de schilder cao valt is momenteel ouder dan 50. Daarvan is 9 procent boven de 60 jaar en zal op korte termijn uitstromen. Vergeleken met de cijfers van september 2012 is het aantal werknemers die ouder zijn dan 60 jaar gestegen met 5 procent. Het aantal jongeren (onder de 19) is tegelijkertijd met 16 procent gedaald. 61% 35% Ja Nee Weet niet/geen mening 30% 25% 20% 15% 25% 10% 18% 18% 13% 13% 5% 9% 4% 0% Bron. A&O Services, peildatum 1 september 2012 Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 24 datum:

25 4.10 Leerlingaantallen Jaarlijks volgen tussen de drie- en vierduizend leerlingen in de sector Schilderen en Onderhoud een mbo opleiding. Op 1 oktober 2012 werden leerlingen opgeleid binnen de sector. Dit is acht procent minder dan het schooljaar daarvoor. Tussen 2005/2006 en 2008/2009 was er jaarlijks sprake van een stijging van het aantal leerlingen dat een schildersopleiding volgde. Vanaf 2008/2009 is het aantal leerlingen in de sector gedaald. Dit is deels een gevolg van de aanhoudende crisis in de bouwgerelateerde sectoren. Elk jaar begint een groep van ruim duizend leerlingen met een mbo-opleiding in de sector Schilderen en Onderhoud. Deze leerlingen gaan aan de slag als leerling werknemer of stagiair bij een bedrijf in de sector. Het aantal leerlingen dat het afgelopen schooljaar is ingestroomd is ongeveer gelijk gebleven. Het aantal leerlingen dat instroomt in een BBL opleiding en als leerling werknemer aan de slag gaat bij een schilder- of onderhoudsbureau is volgens deze gegevens licht gedaald. Het aantal nieuwe leerlingen dat in een BOL opleiding instroomt en stage loopt is daarentegen licht gestegen Ontwikkeling aantal leerlingen sector Schilderen en Onderhoud Bron: DUO, peildatum 1 oktober / / / / / 2013 Totaal aantal leerlingen in jaar 1 van het mbo in de sector Schilderen en Onderhoud, schooljaar 2010/ / / / / 2013 Totaal Schilderen en onderhoud Totaal Schilderen en onderhoud BBL Totaal Schilderen en onderhoud BOL Bron: DUO, peildatum 1 oktober. Verblijfsjaar 1 mbo. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 25 datum:

26 Van de leerlingen die een opleiding in de sector volgt komt elk jaar een groot deel beschikbaar op de arbeidsmarkt. Elk jaar behalen ruim 1300 leerlingen een schildersdiploma. Een groot deel van deze gediplomeerden is al werkzaam als leerling bij een schildersbedrijf. Daarnaast zal een deel doorstromen in een vervolgopleiding Erkende leerbedrijven Savantis is een kenniscentrum in het kader van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs. De organisatie heeft de opdracht om bedrijven te begeleiden en als leerbedrijf te erkennen voor onder andere de schildersopleidingen binnen het middelbaar beroepsonderwijs. De meeste bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek zijn door Savantis Erkende leerbedrijven voor de schildersector. In de sector als geheel zijn ruim bedrijven erkend als leerbedrijf voor de sector Schilderen en Onderhoud. Dat is ongeveer 38 procent van de sector als geheel (inclusief ZZP ers). onderzoek werkt met leerlingen en/of stagiairs en is dus actief als leerbedrijf. Werkt uw bedrijf met leerlingen(werknemers) en/of stagiairs van het mbo? (n=640) 33% 2% Ja, met leerlingen(werknemers) en stagiairs 30% Ja, alleen met leerlingen(werknemers) Ja, alleen met stagiairs Niet alle erkende leerbedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek werken momenteel met leerling(werknemers) en/of stagiairs van het mbo. Een meerderheid van 64 procent van de erkende leerbedrijven die hebben meegedaan met het 6% 28% Nee Weet niet/geen mening Van de ZZP ers die door Savantis erkend zijn als leerbedrijf geeft bijna de helft aan dat zij in het verleden een stage- of leerwerkplek aangeboden hebben. Momenteel biedt 18 procent van de ZZP ers die hebben meegedaan met het onderzoek als leerbedrijf een stage- of werkplek aan. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 26 datum:

27 4.12 Actieve leerbedrijven De meeste bedrijven werken met leerlingen en/of stagiairs van het mbo als investering in de toekomst van het bedrijf. De helft van de respondenten werkt met mbo leerlingen als bijdrage aan de sector. Bijna een kwart doet dit als ondersteuning van het samenwerkingsverband De meeste bedrijven die hebben aangegeven dat zij momenteel actief zijn als leerbedrijf hebben één leerling of stagiair binnen het bedrijf. In totaal geven 459 bedrijven aan dat zij in het huidige schooljaar met 918 leerlingen werken. Daarnaast geven 291 bedrijven aan dat zij in totaal met 264 stagiairs werken. Met hoeveel leerlingen(werknemers) en/of stagiairs werkt uw bedrijf in het lopende schooljaar ( )? Frequentie Totaal aantal Leerlingen Stagiairs Een kleine meerderheid van de bedrijven (58%) geeft aan dat zij met evenveel leerlingen verwachten te gaan werken in het komende schooljaar. Verwacht u de komend schooljaar met meer, evenveel of minder leerlingen(werknemers) en/of stagiairs te gaan werken? (n=414) 13% 58% 17% 11% 0% 20% 40% 60% 80% 100% meer evenveel minder weet niet/geen mening Het feit dat er minder of te weinig werk is wordt het vaak als reden aangeduid met minder leerlingen te gaan werken. Ook geven sommige bedrijven aan dat de leerling-werknemer wordt aangenomen als werknemer in het bedrijf en dat daardoor de plek voor een leerling verdwijnt. Ook wordt enkele keren genoemd dat de leerling wordt vervangen door een BOL stagiair. De kosten van een leerling (zowel in geld als in tijd) worden ook meermaals aangeduid als reden om met minder stagiairs en/of leerlingen te gaan werken. De bedrijven die aangeven dat zij met meer leerlingen en/of stagiairs gaan werken noemen vooral dat zij meer werk verwachten. Ook wordt vervanging van huidige leerlingen genoemd. Als laatste terugkerende reden wordt de vergrijzing genoemd waardoor het noodzakelijk wordt het huidige personeel te vervangen of aan te vullen. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 27 datum:

28 Op basis van de gegeven antwoorden is er bij de bedrijven (n =494) die hebben meegedaan aan het onderzoek volgend jaar ruimte voor 773 leerlingen en 274 stagiairs. Aantal verwachte leer- en stageplaatsen voor schooljaar Frequentie Totaal aantal Leerlingen Stagiairs Bedrijven geven aan dat er het komende schooljaar minder plaatsen zijn voor leerling-werknemers (BBL) dan dezelfde bedrijven momenteel aanbieden. Wel zijn er iets meer stageplaatsen (BOL) dan in het huidige schooljaar. Bijna een vijfde deel verwacht op langere termijn met meer leerlingen te werken en 60 procent verwacht dat het aantal gelijk blijft. Verwacht u op langere termijn met meer, evenveel of minder leerlingen(werknemers) en/of stagiairs te werken? (n=413) Veel respondenten verwachten meer leerlingen aan te nemen als gevolg van het aantrekken van de markt op termijn waardoor er meer werk zal zijn. Ook noemen bedrijven verwachte uitbreiding of groei van het bedrijf. Ook wordt de vervanging van verwachte uitstroom genoemd en de noodzaak van het verjongen van het huidige bedrijfsbestand. 19% 60% 7% 14% 0% 20% 40% 60% 80% 100% meer evenveel minder weet niet/geen mening De bedrijven die aangeven op lange termijn met minder leerlingen verwachten te werken geven daarbij als reden dat zij minder werk verwachten. Ook wordt aangegeven dat het aantal leerlingen dient te dalen doordat het personeelsbestand kleiner is geworden. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 28 datum:

29 De bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek hebben aangegeven hoeveel stagiairs en of leerlingwerknemers zij in het schooljaar 2012/2013 in dienst hadden. Ook hebben zij aangegeven hoeveel leerlingen ze het komende schooljaar verwachtten aan te nemen. Deze aantallen zijn in onderstaande tabel per opleidingsregio weergegeven. 30 Het gaat hier om het totaal aantal stage en leerplekken voor alle opleidingen en niveaus zoals die door de respondenten zijn aangegeven. Opleidingsregio Aantal stage- en leerwerkplekken 2012/2013 Beschikbare opleidingsplekken 2013/2014 BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal Heerhugowaard e.o Amsterdam Groningen/Drenthe Den Bosch Den Haag/Leiden/Gouda Dordrecht-Geldermalsen Friesland Hengelo Nijmegen Nuenen Mierlo Rotterdam Tilburg/Breda Zutphen Noord-Oost Nederland Centraal Nederland Zuid West Limburg Totaal Het gaat hier om alle bedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek, dus inclusief de bedrijven die niet opleiden via een samenwerkingsverband. 31 Doordat er bedrijven zijn die bij meerdere samenwerkingsverbanden zijn aangesloten is het totaal aantal stageplaatsen lager dan de som van de aantallen per regio (sommige plaatsten zijn dus dubbel geteld). Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 29 datum:

30 Doordat niet alle bedrijven die momenteel leerplaatsen aanbieden of van plan zijn dat het komende jaar te doen hebben meegedaan met het onderzoek, is in de tabel op pagina 29 niet het totaal aantal leerplaatsen van schooljaar 2012/2013 weergegeven. In onderstaande tabel is zichtbaar hoeveel leerlingen er per regio daadwerkelijk een opleiding volgden in 2012/2013. Om een beeld te krijgen van het totaal aan beschikbare opleidingsplaatsen het komende schooljaar zijn de aantallen die door de respondenten zijn aangegeven daarnaast vertaald naar het gehele opleidingslandschap (op basis van een gewogen extrapolatie op basis van de beschikbare leerlingcijfers over 2012/ ). Opleidingsregio Bedrijvenonderzoek DUO 2012/2013 Bedrijvenonderzoek Prognose (extrapolatie) Beschikbare Aantal te plaatsen Aantal stage- en opleidingsplekken leerlingen 2013/2014 leerwerkplekken 2012/2013 Aantal leerlingen 2012/ /2014 BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal BBL BOL Totaal Heerhugowaard e.o Amsterdam Groningen/Drenthe Den Bosch Den Haag/Leiden/Gouda Dordrecht-Geldermalsen Friesland Hengelo Nijmegen Nuenen Mierlo Rotterdam Tilburg/Breda Zutphen Noord-Oost Nederland Centraal Nederland Zuid West Limburg Totaal Bij deze berekening is er van uitgegaan dat de bedrijven die niet hebben meegedaan met het onderzoek een vergelijkbaar deel van de opleidingscapaciteit voor hun rekening nemen als het afgelopen jaar. Ook is de aanname gedaan dat de opleidingscapaciteit bij deze bedrijven dezelfde ontwikkeling doormaakt als de onderzochte bedrijven. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 30 datum:

31 Volgens deze berekening is het leerlingaantal het komende schooljaar 11,5 procent lager dan in 2012/ Ten opzichte van 2011/2012 was het leerlingaantal het afgelopen schooljaar met 8 procent gedaald. De verwachting is dat dit percentage in de praktijk nog hoger uit zal vallen. In paragraaf 4.10 heeft u kunnen zien dat het aantal leerlingen langzaam daalt vanaf schooljaar 2008/2009. Ook het aantal leerlingen dat elk jaar instroomt in het onderwijs in de sector daalt langzaam. Het aantal nieuwe leerlingen voor het schooljaar dat in het vorige onderzoek is voorspeld door USP is volgens de leerlingcijfers van DUO in de realiteit lager uitgevallen (zie tabel). Instroom leerlingen niveau 1 en 2 BBL Opleidingsregio Prognose USP 2012 Realisatie 2012/2013 Heerhugowaard e.o Amsterdam Groningen/Drenthe Den Bosch Den Haag/Leiden/Gouda Dordrecht-Geldermalsen Friesland Hengelo Nijmegen Nuenen Mierlo 8 Rotterdam Tilburg/Breda Zutphen Noord-Oost Nederland Centraal Nederland Zuid West Limburg Totaal Bron: USP Bron: DUO Voor de regioindeling van de leerlingcijfers van DUO is gebruik gemaakt van de arbeidsmarktregio;s die in het bestand van DUO zijn opgenomen. In de praktijk is er echter sprake van overlap van de grenzen van de regio s. 34 Leerlingen in verblijfsjaar 1 mbo. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 31 datum:

32 4.13 Niet actieve leerbedrijven De meeste bedrijven (n =227) die wel erkend zijn als leerbedrijf maar momenteel niet actief zijn als opleider geven aan dat zij ook niet van plan zijn in 2013 wel te werken met leerlingen en/of stagiairs Bent u van plan om in 2013 wel met leerlingen en/of stagiairs te werken? (n=227) 18 bedrijven geven aan dat zij van plan zijn om met één of meerdere leerlingen te werken en 10 bedrijven met één of meerdere stagiairs. 8% 4% 35% 45% 8% Niet actieve leerbedrijven geven aan dat vooral middelen om het financieel aantrekkelijk te maken zoals subsidies in de toekomst het mogelijk zou maken om wel een plek aan te kunnen bieden. Ook geeft een groot deel aan dat voldoende werk noodzakelijk is bij het opleiden van leerlingen. Ook noemen meerdere bedrijven gemotiveerde en kwalitatief goede leerlingen en lagere uurtarieven voor leerlingen 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ja met (een) leerling werknemer(s) Ja met (een) stagiair(s) Misschien Nee Weet niet/geen mening Van de zelfstandigen zonder personeel die momenteel geen stagiair of leerling begeleiden heeft 30 procent interesse in het aanbieden van een stage- of leerplek Samenwerkingsverbanden Meer dan twintig jaar geleden zijn er in de sector regionale samenwerkingsverbanden van werkgevers opgericht. Deze hadden onder andere als doel om gezamenlijk zorg te dragen voor aanname en opleiding van voldoende nieuwe leerlingen. Daarbij stond het bieden van opleidingscontinuïteit (ook tijdens de winterperiode) voor de leerling en het realiseren van voldoende opleidingsvolume centraal. Vandaag de dag zijn de samenwerkingsverbanden professionele organisaties en bieden als opleidingsbedrijf ongeveer 70 procent van de nieuwe instromers in de BBL een dienstverband voor de duur van de opleiding. De leerlingen zijn in dienst van het samenwerkingsverband en worden geplaatst bij de lidbedrijven waar zij de beroepspraktijkvorming volgen onder begeleiding van een leermeester of praktijkopleider. Daarnaast bieden samenwerkingsverbanden aanvullende praktijkscholing. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 32 datum:

33 De meeste actieve leerbedrijven die hebben meegedaan met het onderzoek geven aan dat de leerlingen in dienst zijn bij het samenwerkingsverband en geplaatst zijn in het bedrijf. Dit percentage komt overeen met het in de branche bekende cijfer van 70 procent. Wanneer gekeken wordt naar het verschil tussen bedrijven die werken met leerlingen en/of stagiairs is te zien dat stagiairs iets vaker via het samenwerkingsverband worden ingeleend. De erkende leerbedrijven die de leerlingen zelf in dienst hebben zijn relatief minder vaak aangesloten bij een samenwerkingsverband dan bedrijven die momenteel niet werken met leerlingen en/of stagiairs maar wel erkend zijn als leerbedrijf. Heeft u de leerlingen/stagiairs zelf in dienst of zijn ze in dienst van het samenwerkingsverband? (n=462) Meerdere antwoorden mogelijk 80% 68% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 27% 5% 134 bedrijven die momenteel geen leerling via het samenwerkingsverband hebben ingeleend hebben (misschien) interesse om leerling(en) via het samenwerkingsverband in te lenen. Bedrijven die momenteel zijn aangesloten bij een samenwerkingsverband hebben relatief gezien vaker interesse om een leerling via het samenwerkingsverband in te lenen dan bedrijven die geen lid zijn van een samenwerkingsverband. Bedrijven die momenteel werken met stagiairs (en leerlingen) hebben relatief gezien vaker interesse om leerlingen in te lenen via het samenwerkingsverband. Van de bedrijven die interesse hebben geeft ruim twee derde deel (69%) aan dat zij graag in gesprek willen met het samenwerkingsverband. Per samenwerkingsverband is een regiorapportage beschikbaar. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 33 datum:

34 4.15 Praktijkopleiders In de sector Schilderen en Onderhoud is de leermeester of praktijkopleider voor de leerling-werknemer het vaste aanspreekpunt binnen het leerbedrijf. Hij instrueert vakvaardigheden, zorgt voor een goede en veilige leerplek en coacht de aankomende vakman. De leermeester kan zich in de leerling-werknemer verplaatsen en weet hem op verschillende manieren te begeleiden en motiveren. Hij beschikt over de juiste kennis en vaardigheden zowel vakinhoudelijk, als op het gebied van instrueren, begeleiden en beoordelen. Daarbij onderhoudt hij contact met zijn collega s, de bedrijfsleiding, de school en de opleidingsadviseur van Savantis. Bijna alle leerbedrijven geven aan dat er een praktijkopleider of leermeester binnen het bedrijf is om de stagiairs en leerlingen te begeleiden Met name de bedrijven die momenteel werken met leerlingwerknemers hebben een praktijkopleider binnen het bedrijf. De meeste praktijkopleiders (69 %) zijn gecertificeerd omdat zij een training voor Praktijkopleider hebben gevolgd. Daarnaast geeft bijna de helft van de respondenten aan dat de praktijkopleider is gecertificeerd op basis van een niveau 3 of 4 opleiding. Doel van het onderzoek was naast het in kaart brengen van deze opleidingssituatie en --behoefte om ook de eventuele overige opleidingsmogelijkheden te verkennen. Deze vragen zijn bewust toegevoegd om werkgevers inzicht te geven in eventuele aanvullende mogelijkheden om leerlingen te kunnen opleiden Maatschappelijk verantwoord ondernemen En ruime meerderheid (78%) van de bedrijven geeft aan te weten dat werken met leerlingen een manier kan zijn om Maatschappelijk Verantwoord te ondernemen. Dit kan belangrijk zijn voor opdrachtgevers bij het gunnen van opdrachten. Bedrijven die werken met leerlingen en stagiairs zijn hier relatief vaker mee bekend dan erkende leerbedrijven die niet actief zijn. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 34 datum:

35 4.17 Flexibilisering Bij een teruglopende werkvoorraad kan het lastig zijn voor bedrijven om leerlingen voor minimaal vier dagen per week in te zetten. Om na te gaan in hoeverre dit een drempel is voor bedrijven bij het aannemen van leerlingen is gevraagd of werkgevers bereid zijn om een of meerdere leerlingen op te leiden voor een kleiner aantal dagen per week of alleen in een bepaalde periode in het jaar. Iets meer bedrijven (44%) geven aan dat zij in gesprek willen over dit onderwerp dan dat er bedrijven zijn die aangeven geen interesse te hebben (38%). Bedrijven die momenteel werken met leerlingen en stagiairs geven relatief gezien vaker aan dat zij in gesprek willen over deze mogelijkheid dan dat bedrijven die momenteel niet opleiden dit doen. Bent u bereid om te overwegen om een (of meer) leerling(en) op te leiden voor een kleiner aantal dagen (minder dan 4) per week of alleen in een bepaalde periode in het jaar? (n=639) 38% 17% 8% 36% Ja ik wil graag in gesprek met het samenwerkingsverband Ja ik wil graag in gesprek met Savantis Nee ik heb geen interesse Weet niet Een van de trends in de sector is de toename van het aantal flexkrachten. Bijna een derde van de respondenten (29%) geeft aan dat zij interesse hebben om met het samenwerkingsverband te spreken over de voorwaarden waaronder zij leerlingen in kunnen huren via het samenwerkingsverband op het moment dat zij normaal gesproken één of meerdere uitzendkrachten of buitenlandse werknemers zouden inhuren Van de bedrijven die momenteel niet actief zijn als leerbedrijf wil 14 procent in gesprek over dit onderwerp. Bedrijven die al werken met leerlingen en stagiairs zijn het vaakst geïnteresseerd hierover in gesprek te gaan. Onderzoeksrapportage arbeidsmarkt en opleidingsmogelijkheden Schilderen en Onderhoud bladzijde 35 datum:

Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Schilderen en Onderhoud 2013

Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Schilderen en Onderhoud 2013 Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Schilderen en Onderhoud Datum: november Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink

A fbouw. Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1. Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink A fbouw Ontwikkeling aantal leerlingen Afbouw 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: januari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis

SCHILDEREN EN ONDERHOUD. Gediplomeerden. Sector Schilderen en Onderhoud. Datum: maart 2015 Auteur: Savantis SCHILDEREN EN ONDERHOUD Gediplomeerden Sector Schilderen en Onderhoud Datum: maart 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 SCHILDEREN EN ONDERHOUD Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Schilderen en onderhoud Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Leerlingcijfers 2014/2015

Leerlingcijfers 2014/2015 AFBOUW Leerlingcijfers 2014/2015 Sector Afbouw Datum: 24 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud; Afbouw;

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1

Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 R eclame, P resentatie en C ommunicatie Ontwikkeling aantal leerlingen Reclame, Presentatie en Communicatie 2013/2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 Datum: februari 2014 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon

Nadere informatie

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis

SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN. Leerlingcijfers. Sector Schoonmaak en Glazenwassen. Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis SCHOONMAAK EN GLAZENWASSEN Leerlingcijfers Sector Schoonmaak en Glazenwassen Datum: 16 februari 2015 Auteur: Savantis Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

RAPPORTAGE INSTROOM EN OPLEIDINGSBEHOEFTE SCHILDERSBRANCHE 2012. USP Marketing Consultancy

RAPPORTAGE INSTROOM EN OPLEIDINGSBEHOEFTE SCHILDERSBRANCHE 2012. USP Marketing Consultancy RAPPORTAGE INSTROOM EN OPLEIDINGSBEHOEFTE SCHILDERSBRANCHE 2012 USP Marketing Consultancy in opdacht van sociale partners sector Schilderen en Onderhoud April 2012 Ing. Florens van der Gaag Jeannette van

Nadere informatie

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE

Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE RECLAME, PRESENTATIE EN COMMUNICATIE Ontwikkeling aantal leerlingen en gediplomeerden Reclame, Presentatie en Communicatie 2014 Statistisch jaaroverzicht deel 1 en 2 Datum: 4 december 2014 Colofon Savantis

Nadere informatie

A fbouw. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw. Datum: augustus 2014

A fbouw. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw. Datum: augustus 2014 A fbouw Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Afbouw 2014 Datum: augustus 2014 Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren Schilderen en Onderhoud;

Nadere informatie

S childeren. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Schilderen en Onderhoud. O nderhoud

S childeren. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Schilderen en Onderhoud. O nderhoud S childeren en Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Sector Schilderen en Onderhoud 2014 Datum: augustus 2014 O nderhoud Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor

Nadere informatie

Vastgesteld op 20 november 2013 Ingediend op 22 november 2013 bij het Agentschap SZW. DIR2.2013.0145 bladzijde 2 datum: 20 november 2013

Vastgesteld op 20 november 2013 Ingediend op 22 november 2013 bij het Agentschap SZW. DIR2.2013.0145 bladzijde 2 datum: 20 november 2013 Colofon Dit sectorplan is opgesteld door het samenwerkingsverband Sectorplan Schilderen, Onderhoud en Afbouw OnderhoudNL ondernemersorganisatie Schilderen en Onderhoud NOA ondernemersorganisatie Stukadoren

Nadere informatie

Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis Sector Schoonmaak en Glazenwassen 2013

Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis Sector Schoonmaak en Glazenwassen 2013 Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis Sector Schoonmaak en Glazenwassen Datum: september Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Breda Bergen op Zoom ROC West-Brabant

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Schoonmaak en Glazenwassen 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor

Nadere informatie

Verschuiving van grootschalige nieuwbouw in buitengebied naar kleinschalige (her-) bouw in bestaande situatie;

Verschuiving van grootschalige nieuwbouw in buitengebied naar kleinschalige (her-) bouw in bestaande situatie; Bouw De sector bouwnijverheid bestaat uit een diversiteit aan bedrijven. Belangrijke bedrijfsgroepen zijn: Aannemersbedrijven Burgerlijke en Utiliteitsbouw (algemeen en gespecialiseerd)* Aannemersbedrijven

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg Regiorapportage Mobiliteitsbranche Zuid-Limburg Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Zuid- Limburg ROC Arcus College 2012 2013 1

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht Regiorapportage Mobiliteitsbranche Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Dordrecht-Gorinchem-Zwijndrecht

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo - Algemene daling in aantal mbo-studenten. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt door de afname van het aantal leerwerkplekken. - Vooral

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda Regiorapportage Mobiliteitsbranche Gouda Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Gouda ID College 2012 2013 1 1. Kans op werk Het bedrijfsleven

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groot Amsterdam - Gooi en Vechtstreek Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Groot Amsterdam -

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag Regiorapportage Mobiliteitsbranche Den Haag Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Den Haag ROC Mondriaan 2012 2013 1 1. Kans op werk

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven Regiorapportage Mobiliteitsbranche Eindhoven Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Eindhoven Summa College 2012 2013 1 1. Kans op

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam Regiorapportage Mobiliteitsbranche Rotterdam Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Rotterdam Albeda College / Zadkine 2012 2013 1

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Zuid Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Noord-Holland Zuid ROC Nova College 2012

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Arnhem

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Arnhem Regiorapportage Mobiliteitsbranche Arnhem Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Arnhem Rijn IJssel 2012 2013 1 1. Kans op werk Het

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Doetinchem

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Doetinchem Regiorapportage Mobiliteitsbranche Doetinchem Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Doetinchem Graafschap College 2012 2013 1 1.

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Noord

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Noord Regiorapportage Mobiliteitsbranche Noord-Holland Noord Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Noord-Holland Noord ROC kop van Noord-Holland

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Flevoland

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Flevoland Regiorapportage Mobiliteitsbranche Flevoland Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Flevoland ROC Flevoland 2012 2013 1 1. Kans op

Nadere informatie

Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap. Word erkend leerbedrijf!

Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap. Word erkend leerbedrijf! Bijdragen aan een krachtige leeromgeving voor leerlingen in de bouw en infra. Bouw aan vakmanschap Word erkend leerbedrijf! bouw op kennis Een krachtige leeromgeving Je leert door te doen. Leerlingen leren

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groningen

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groningen Regiorapportage Mobiliteitsbranche Groningen Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Groningen Noorderpoort College / Alfa-College

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Kansen zien en grijpen

Kansen zien en grijpen Arbeidsmarkt- en onderwijsmonitor 2011-2012 Kansen zien en grijpen Consument zijn terughoudend in de aanschaf van luxeartikelen. Kansen liggen vooral in reparatie en restauratie 2 Arbeidsmarkt- en onderwijsmonitor

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Werken in de bouw. Bouw aan je toekomst!

Werken in de bouw. Bouw aan je toekomst! Werken in de bouw Bouw aan je toekomst! De bouw biedt veel mogelijkheden voor iedereen die van techniek houdt en graag samenwerkt. Mogelijkheden waar je misschien niet zo snel aan denkt. Want in de bouw

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Zeeland, West Brabant, die op basis van de resultaten van het

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Kengetallen ECABO Bijlage bij jaarverslag 2010

Kengetallen ECABO Bijlage bij jaarverslag 2010 Kengetallen ECABO Bijlage bij jaarverslag 2010 Aantal erkende leerbedrijven in ARTUS 46.269* Aantal geregistreerde leerplaatsen 83.412 Aantal deelnemers ECABO 2009-2010 85.667 Aantal BOL-deelnemers 76.307

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio

Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio Woningbouw: Voorraad, wijzigingen en nieuwbouw naar voortgang, per regio Onderwerpen Voorraad wvoorraad wvoorraad wvoorraad woningen Perioden 1995 2000 2007 2008 Regio's aantal aantal aantal aantal Nederland

Nadere informatie

stageaanbod in Noord-West stageaanbod in Zuid-Oost Meer studenten zonder geschikte stageplek

stageaanbod in Noord-West stageaanbod in Zuid-Oost Meer studenten zonder geschikte stageplek Calibris BPV - Barometer AG 2009/2010 januari 2010 marktinformatie en Analyse KENNISCENTRUM VOOR LEREN IN DE PRAKTIJK IN ZORG, WELZIJN EN SPORT BPV Barometer AG 2009/2010 Dit jaar studeren meer mbo ers

Nadere informatie

Lezersonderzoek Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud

Lezersonderzoek Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud Lezersonderzoek Opleidingsnieuws Schilderen en Onderhoud Datum: Augustus 2011 Auteur: Theo Mos OOE2011.0424- lezersonderzoek SenO TMO/PPH OOE2011.0424- lezersonderzoek SenO TMO/PPH/ def bladzijde 2 datum:

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Noord-Holland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Noord-Holland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Rapportage monitor branche opleidingen voor A+O VVT

Inhoudsopgave. Rapportage monitor branche opleidingen voor A+O VVT Monitor VVT 2014 Rapportage van de kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksgegevens van de branche erkende opleiding verkorte opleiding tot Kraamverzorgende Inhoudsopgave Inleiding... 3 1. Verkorte Kraamzorgopleiding...

Nadere informatie

Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012

Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012 Statistisch jaaroverzicht Reclame, Presentatie en Communicatie 2011/2012 Datum: oktober 2012 Auteur: Theo Mos Phuong Pham Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Erkend leerbedrijf dáár wordt het vak geleerd horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Waarom erkend leerbedrijf? Jonge mensen wegwijs maken in de sector: dat is de taak van een leerbedrijf.

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen.

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Bijlage 1 Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Opmerkingen: 1. Tekst voorwaarden leerlingbouwplaats (bijlagen 1 en 3 convenant) wordt nog kortgesloten met Fundeon. 2. Definitieve tekst geschiktheidtoets

Nadere informatie

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen

Onderzoek Trappers. rapportage. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Onderzoek Trappers rapportage Opdrachtgever Nationale Fiets Projecten Postbus 594 8440 AN Heerenveen Opdrachtnemer DTV Consultants B.V. Ruben van den Hamsvoort en Alex van Ingen POM 8267 Breda, maart 2009

Nadere informatie

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012

Trendmonitor Hoorn. 11 e meting: eerste kwartaal 2012. Trendmonitor Hoorn. Gemeente Hoorn mei 2012 11 e meting: eerste kwartaal 2012 Gemeente Hoorn mei 2012 Colofon Uitgave : &O Research BV van Dedemstraat 6C 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Datum : Mei 2012 Opdrachtgever : gemeente

Nadere informatie

Bedrijfsomvang aantal werkzame personen in % aantal glazeniersbedrijven 73%

Bedrijfsomvang aantal werkzame personen in % aantal glazeniersbedrijven 73% GLAZENIERS Inleiding De glazeniersbranche is een kleinschalige branche 1, die de laatste tien jaar sterk is gegroeid. Het grootste deel van de omzet is afkomstig uit het vervaardigen en restaureren van

Nadere informatie

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Statistisch jaaroverzicht deel 3 Datum: September 2013 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

ECABO Kans op werk en stage binnen de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen

ECABO Kans op werk en stage binnen de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen ECABO Kans op werk en stage binnen de economisch-administratieve, ICT- en veiligheidsberoepen Dit document vormt een korte samenvatting van de belangrijkste bevindingen uit de Monitor arbeidsmarkt en beroepsonderwijs

Nadere informatie

Zicht op de Mobiliteitsbranche. Een overview van cijfers over bedrijven, werknemers en het onderwijs

Zicht op de Mobiliteitsbranche. Een overview van cijfers over bedrijven, werknemers en het onderwijs Zicht op de Een overview van cijfers over bedrijven, werknemers en het onderwijs 2013 2 Zicht op de 2013 1. Bedrijven Aantal bedrijven De meeste bedrijven in de branche zijn aangesloten bij de branchevereniging

Nadere informatie

Statistisch Jaaroverzicht. Sector Reclame, Presentatie en Communicatie. Auteur: Sanne Saalbrink

Statistisch Jaaroverzicht. Sector Reclame, Presentatie en Communicatie. Auteur: Sanne Saalbrink Statistisch Jaaroverzicht Sector Reclame, Presentatie en Communicatie 2013 Datum: December 2013 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis is een kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven voor de sectoren

Nadere informatie

Monitor: wat zijn de effecten van de tijdelijke BTW-verlaging voor de bouw en installatie? Belangrijkste resultaten Meting 1

Monitor: wat zijn de effecten van de tijdelijke BTW-verlaging voor de bouw en installatie? Belangrijkste resultaten Meting 1 Monitor: wat zijn de effecten van de tijdelijke BTW-verlaging voor de bouw en installatie? Belangrijkste resultaten Meting 1 T.b.v. openbare publicatie Henri Busker Woensdag 10 juli 2013 Inleiding Dit

Nadere informatie

Calibris BPV - Barometer sport

Calibris BPV - Barometer sport Calibris BPV - Barometer sport Voorjaar 2011 KENNISCENTRUM VOOR LEREN IN DE PRAKTIJK IN ZORG, WELZIJN EN SPORT BPV Barometer Sport voorjaar 2011 Calibris heeft in februari dit jaar een enquête onder Branche

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009

Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009 Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Kenwerk 2008-2009 Barometer arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2008-2009 Op welke uitdagingen en knelpunten moeten we vanuit onderwijs- en arbeidsmarktperspectief

Nadere informatie

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2007 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

Waddinxveen, augustus 2012. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis 2012

Waddinxveen, augustus 2012. Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis 2012 Waddinxveen, augustus 2012 Rapportage Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Savantis 2012 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 4 SCHILDEREN EN ONDERHOUD... 5 1. ONTWIKKELINGEN IN HET ONDERWIJS...

Nadere informatie

De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren Techniek, Economie & Handel, Zorg & Welzijn, en Landbouw

De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren Techniek, Economie & Handel, Zorg & Welzijn, en Landbouw De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren Techniek, Economie & Handel, Zorg & Welzijn, en Landbouw Colofon Titel De deelname van dertigplussers in het mbo-onderwijs: de sectoren

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Personeelsmonitor 2011 Samenvatting

Personeelsmonitor 2011 Samenvatting Jaarlijks brengt het A+O fonds Gemeenten de Personeelsmonitor uit. Dit rapport geeft de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van HRM en arbeidsmarktontwikkelingen bij gemeenten weer. In deze samenvatting

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Drenthe

Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Drenthe Zuidoost-Drentse arbeidsmarkt van zorg en welzijn Een regionaal arbeidsmarktonderzoek voor de zorg- en welzijnssector in Zuidoost- Managementsamenvatting Arbeidsmarktinformatie is belangrijk voor de zorg-

Nadere informatie

Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2012-2013 Samenvatting van de monitor 2012-2013 en de volgmodules najaar 2013

Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2012-2013 Samenvatting van de monitor 2012-2013 en de volgmodules najaar 2013 Uitstroommonitor praktijkonderwijs 2012-2013 Samenvatting van de monitor 2012-2013 en de volgmodules najaar 2013 Platform Praktijkonderwijs Rotterdam, 2 december 2013 1 Introductie In deze beknopte samenvatting

Nadere informatie

Grafimedia. in cijfers

Grafimedia. in cijfers Grafimedia in cijfers 2015 Inhoud Branche in cijfers 5 Ontwikkeling bedrijven 6 Soorten bedrijven 7 Mutaties in bedrijven 8 Faillissementen 9 Poducentenprijsindex (PPI) grafimediabranche 10 Omzetontwikkeling

Nadere informatie

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Marlijn Abbink-Cornelissen Marcel Haverkamp Janneke Wilschut 5 April 2016 1 Samenvatting Samenvatting Dit is het vijfde rapport van de monitor HH(T). Deze monitor inventariseert

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur De Grote Uittocht Herzien Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur Aanleidingen van deze update van De Grote Uittocht - een rapport van het ministerie van BZK en de sociale partners

Nadere informatie

Rapportage Marktverkenning Klimaatbeheersing Mei 2015

Rapportage Marktverkenning Klimaatbeheersing Mei 2015 Rapportage Marktverkenning Klimaatbeheersing Mei 205 Inhoudsopgave Managementsamenvatting 3 Inleiding 4. Achtergrondkenmerken bedrijven 5. Organisatorische kenmerken 5.2 Activiteiten 7.3 Omzet 9 2. Marktomvang-

Nadere informatie

Aanleiding. Regio West-Friesland

Aanleiding. Regio West-Friesland Aanleiding Naar aanleiding van een verzoek van het hoofd sociale zaken van Hoorn is de afdeling Arbeidsmarktinformatie en -advies van het UWV gevraagd een korte analyse te maken van de arbeidmarkt in West-Friesland.

Nadere informatie

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office)

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) ICT~Office voorspelt een groeiend tekort aan hoger opgeleide ICT-professionals voor de komende jaren. Ondanks de economische

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Maart 2010. Brancheschets Bouw

Maart 2010. Brancheschets Bouw Maart 2010 Brancheschets Bouw Brancheschets Bouw Afdeling Arbeidsmarktinformatie Redactie: Rob de Munnik, Marijke Oosterhuis en Niek Veeken Landelijk Bedrijfsadviseur voor de Bouw Erik van As, tel. 020-7515077

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo Instroom onderwijs 212-213 Oost-Nederland, mbo en hbo Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 Mbo BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 Mbo V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 Mbo

Nadere informatie

Districtsrapportage. Oost

Districtsrapportage. Oost Districtsrapportage Oost 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE Pagina INHOUDSOPGAVE Pagina ACHTERGRONDINFORMATIE ACHTERGRONDINFORMATIE 1 WERKGELEGENHEID 3 1 WERKGELEGENHEID 3 VACATURES 4 VACATURES 4 3 VOORKEUR

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 juli 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs verandert

Nadere informatie

Vacatures in de industrie 1

Vacatures in de industrie 1 Vacatures in de industrie 1 Martje Roessingh 2 De laatste jaren is het aantal vacatures sterk toegenomen. Daarentegen is in de periode 1995-2000 het aantal geregistreerde werklozen grofweg gehalveerd.

Nadere informatie

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen BLOEMENDETAILHANDEL Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de bloemendetailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

Arbeidsmarkt- en Onderwijsinformatie Onderzoek Sector Uiterlijke Verzorging

Arbeidsmarkt- en Onderwijsinformatie Onderzoek Sector Uiterlijke Verzorging Arbeidsmarkt- en Onderwijsinformatie Onderzoek Sector Uiterlijke Verzorging 214-218 Colofon Al meer dan 65 jaar is KOC Nederland het kenniscentrum voor de sector Uiterlijke Verzorging (kapper, schoonheidsspecialist,

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

SH&M 2012 Gediplomeerden MBO 2011

SH&M 2012 Gediplomeerden MBO 2011 Rapportage Gediplomeerden van het MBO van hout- en meubelopleidingen Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen de kwalificatiestructuur van de hout- en meubelbranche

Nadere informatie

Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren.

Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren. Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren. OnderhoudNL OnderhoudNL is een merknaam van FOSAG, de ondernemersorganisatie van (restauratie-)schilders-

Nadere informatie

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk

Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk Gemeenten en de spreiding van opdrachten voor schilderwerk september 2005 COLOFON Samenstelling Drs. M.H. (Mark) Gremmen drs. A.J.H. (Bert Jan)

Nadere informatie