Nieuws ASML: we zijn weer vertraagd, maar we gaan het redden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuws ASML: we zijn weer vertraagd, maar we gaan het redden"

Transcriptie

1 Nieuws ASML: we zijn weer vertraagd, maar we gaan het redden Interview Wie niet vernieuwt, is niet aantrekkelijk voor de jongere garde 9 Maandelijks magazine voor de hightechindustrie // 1 november - 13 december 2013 // Samen ontwikkelen Uitbesteding stimuleert innovatie bij Nefit Bekijk de beurscatalogus online Bits&Chips 2013 online EMBEDDED SYSTEMS

2 Learn, create and make it work! OPEN HUIS! Nieuwsgierig naar jouw carrièremogelijkheden binnen CIMSOLUTIONS? Wij houden OPEN HUIS in onze kantoren in Groningen, Amsterdam en Vianen en je bent van harte welkom! De kans om samen te onderzoeken wat voor jou de mogelijkheden zijn. CIMSOLUTIONS Weekend 2013 in Limburg GRONINGEN vrijdag 1 november, uur zaterdag 2 november, uur AMSTERDAM vrijdag 8 november, uur zaterdag 9 november, uur CIMSOLUTIONS sportdag VIANEN vrijdag 15 november, uur zaterdag 16 november, uur Tijdens het OPEN HUIS presenteren onze specialisten de best practices op het gebied van Kennismanagement, Prince2, DSDM, RUP, Agile/Scrum, Lean, CMMi, UML, TMAP, Microsoft, Java/J2EE, Oracle, Internet en Embedded. In de projectkamers kun je door ons ontwikkelde state-of-the-art applicaties en systemen bekijken. Je proeft de sfeer en ontmoet onze medewerkers, die graag vertellen over hun ervaringen binnen CIMSOLUTIONS. Lunch en drankjes staan de gehele dag voor je klaar. Wij nodigen ambitieuze professionals en starters uit met een voorliefde voor ICT, die klantgericht zijn en zowel zelfstandig als in teamverband goed functioneren. Tevens ben je communicatief en sociaal vaardig en blink je uit in kwaliteit en professionaliteit en beschik je over een HBO- of Universitair diploma. CIMSOLUTIONS is een TOP ICT-Dienstverlener op het gebied van administratieve en industriële automatisering, opererend vanuit onze vestigingen in Amsterdam, Best, Deventer, Groningen, Rotterdam, Vianen en Dhaka (Bangladesh). We zijn ISO gecertificeerd en dit jaar door CRF voor de 6e keer als Top Employer ICT beoordeeld. Onze klanten zijn internationale bedrijven en overheden waar technologie en innovatie hoog in het vaandel staan. Onze uitdaging is om onze klanten succesvol te laten zijn in hun projecten en doelstellingen. Daarvoor leveren wij als onafhankelijke ICT dienstverlener met een eigen Research & Development en ruim 280 professionals hoogwaardige expertise en oplossingen in de volle breedte van het ICT werkveld, al sinds Bezoek voor meer informatie onze website Interesse? Als je langs wilt komen bij ons OPEN HUIS, meld je dan per telefoon of per aan en stuur bij voorkeur je sollicitatiebrief met CV mee. Indien je niet in staat bent om langs te komen en toch geïnteresseerd bent in een functie bij CIMSOLUTIONS, stuur dan je sollicitatiebrief met CV naar Voor meer informatie over ons OPEN HUIS, over onze vacatures en over CIMSOLUTIONS, zie onze website en/of bel met Jos Peek of Djurre van Gulik, telefoon tot uur. Vianen Best Deventer Rotterdam Amsterdam Groningen Dhaka CIMSOLUTIONS B.V. Havenweg 24, 4131 NM Vianen Postbus 183, 4130 ED Vianen The Netherlands Phone: (+31) Fax: (+31) Internet:

3 Opinie Redactioneel Paul van Gerven is redacteur van Bits&Chips. Overdrijven Marike Stellinga laat in een recente column (NRC Handelsblad, 21 september 2013) haar licht schijnen op de arbeidsmarkt voor technici. Haar advies aan politici: negeer om hulp bedelende techniekbedrijven, die slechts uit zijn op goedkoop en gedwee personeel. Zij moeten het hun personeel maar meer naar de zin maken. Mijn eerste reactie was er een van irritatie, maar na enkele rapporten te hebben bestudeerd en een arbeidsmarkteconoom te hebben geconsulteerd, moet ik constateren dat je de essentie van Stellinga s column niet zonder meer kunt afdoen als simplistische nonsens. Maar er valt wel veel op af te dingen. Eerst een correctie. Stellinga schrijft, zich baserend op een rapport van onderzoeksbureau SEO, dat de arbeidsvoorwaarden en carrièreperspectieven niet aantrekkelijk genoeg zijn in de techniek. Inderdaad valt in het bewuste rapport te lezen dat deze twee factoren vaak worden genoemd door mensen die overstappen van een technische naar een niet-technische branche. Maar dat slaat op álle type werknemers onderscheid tussen lassers of secretaresses wordt er niet gemaakt. Stellinga s conclusie dat werkgevers het hun technici niet naar de zin maken, is dus nergens op gebaseerd. Integendeel, recente cijfers wijzen uit dat technici juist vrij honkvast zijn. Slechts kleine aantallen lekken weg naar de handel of de dienstverlening. Dat wil zeggen: van degenen die na school daadwerkelijk de techniek in zijn gegaan. Van de technisch opgeleide schoolverlaters daarentegen kiest maar liefst veertig procent direct voor een baan buiten de techniek. Hoe dat komt, schrijft SEO, moet nog worden onderzocht. Mijn suggestie aan de sector zou zijn om daar snel opdracht toe te geven, want deze kennis biedt waarschijnlijk waardevolle aanknopingspunten om het Techniekpact dat fors op scholing inzet veel effectiever te maken. Nu de kern van de zaak. In de ogen van Stellinga is er een maatschappelijk belang nodig om overheidsingrijpen op de arbeidsmarkt te rechtvaardigen, en dat is redelijk. Dit belang zou je kunnen definiëren als nettowelvaartswinst voor de samenleving. Maar wat is welvaartswinst? Een hogere export, iets wat bij uitstek de industrie kan bewerkstelligen? Of is welvaartswinst meer handen aan het bed van onze zieken en bejaarden? Beide zou het beste zijn, maar met een krimpende arbeidsmarkt is dat geen optie. Alle (toekomstige) arbeidskrachten die worden verleid om in de techniek te gaan werken, kunnen niet tegelijkertijd in de zorg aan de slag. Als we hier zouden stoppen, is al dan niet ingrijpen in de arbeidsmarkt vooral een politieke keuze. Maar er is meer. Werknemers in de industrie brengen bij uitstek innovaties voort waar de hele samenleving van Op R&D steunende activiteiten rimpelen meer uit dan de meeste andere profiteert en niet alleen als economische activiteit die geld oplevert. De twijfelaar die nu door het Techniekpact wordt verleid de techniek in te gaan, vindt misschien wel een zorgrobot uit die verplegers een boel taken uit handen neemt. Meer algemeen rimpelen op R&D steunende activiteiten meer uit in de samenleving dan de meeste andere. Dat rechtvaardigt dat de overheid een beetje bijstuurt, net zoals ze de loonkosten van onderzoekers subsidieert. Een beetje bijsturen is precies hoe ik het Techniekpact zou willen typeren, want er wordt nu niet bepaald met miljoenen gesmeten en uiteindelijk blijft alle individuele keuzevrijheid behouden. Stellinga moet dus niet zo overdrijven. 9 3

4 Inhoud Deze keer in Bits&Chips Nieuws EUV: nog een jaartje geduld a.u.b. Ondanks een nieuwe vertraging ligt ASML op koers om volgend jaar productiewaardige EUV-machines af te leveren. Interview Time-to-market beheerst productontwikkeling op alle fronten Als nieuwe directeur van Logic Technology is Gilbert Gadet vooral van plan de huidige business voort te zetten. 13 Recore terug 20 Gefascineerd door 34 Philips Hue naar de tekentafel zelforganisatie doorgelicht Nieuws 7 In 140 woorden 8 Overzicht 10 EUV: nog een jaartje geduld a.u.b. 12 Het topsectorenbeleid: meer overheid s.v.p. 13 Recore terug naar de tekentafel 16 TUE-centrum gaat groeiende databergen uitvlooien met bedrijven 31 De eerste koolstofcomputer Opinie 3 Overdrijven Paul van Gerven 17 Samen eens zijn dat je het oneens bent Ludo Zwaan 25 De headhunter Anton van Rossum 29 Wie kan me uitleggen hoe je agile test? Derk-Jan de Grood 37 De communicatietrainer Jaco Friedrich Interview 20 Hans Abbink (Almende) Gefascineerd door zelforganisatie 26 Gilbert Gadet (Logic) Time-to-market beheerst productontwikkeling op alle fronten Achtergrond 32 Beeldverwerkingsketens bekijken met dezelfde bril 34 Philips Hue doorgelicht En verder 66 Trainingen 67 Events 72 Wegwijzer 75 Colofon Op de fiets 19 CPU-FPGA-tandems en de menselijke factor 4 9

5 Thema Samen ontwikkelen Nieuws Nefit Easy toonbeeld van innovatie voor Bosch In zo n anderhalf jaar stampten Nefit en Inspiro een fonkelnieuwe slimme thermostaat uit de grond. Achtergrond HTNL Award Bits&Chips stelt de drie kanshebbers voor de HTNL Award voor: Demcon, Sorama en Techneco. 49 Een kwestie van 52 Vergeet competitief, 57 Halfwaardetijd vertrouwen word coöperatief van vertrouwen Nieuws 42 Nefit Easy toonbeeld van innovatie voor Bosch Opinie 49 Een kwestie van vertrouwen Wim Hendriksen 57 Halfwaardetijd van vertrouwen Robert Hendriksen 65 Kleine bedrijven en grote wetenschap Joost Backus s online Achtergrond 52 Vergeet competitief, word coöperatief 54 Ontwikkelen over de domeingrenzen 59 Robotendoscoop maakt chirurgie minder belastend 60 Eindhovense geluidscamera zet microtrillingen op de kaart 61 Slimme warmtepomp meet eigen prestaties 62 Innovatieregelingen anno 2014 Bekijk de beurscatalogus online Bits&Chips 2013 EMBEDDED SYSTEMS 9 5

6 Optimized embedded system through System on Chip? Let Adeas be your independent design partner for SoC solutions. Get the innovation and reap the rewards: Boost performance Reduce system power Increase flexibility Improve security Minimize board space Optimize reliability Adeas BV Luchthavenweg EA Eindhoven Telefoon: +31 (0) Visit us at: All programm able ARM process or + FPGA fabri c in one.

7 Analyse In 140 woorden Chips Intel voor de doe-het-zelver De logge tanker die niet snel genoeg van koers kan wijzigen om in een veranderende markt relevant te blijven: dat is het beeld dat spreekt uit Intels anemische marktaandeel binnen smartphones en tablets, die steeds meer terrein winnen op de pc. Maar even afgezien van de ontwikkeling van nieuwe markten en groei in zijn traditionele domeinen, lijkt Chipzilla lessen te hebben getrokken uit het smartphone-debacle. Met het uitbrengen van de Quark-Socs voor embedded toepassingen is de halfgeleidergigant klaar om mee te doen met wat er nog meer komt aan de onderkant, zoals het intelligent maken van apparaten en wearable computing. Beter nog: Intels eerste stap is om de architectuur beschikbaar te maken voor de ingenieurs van morgen via een betaalbaar Arduino-compatibel bordje, waar het er vijftigduizend van weggeeft aan onderwijsinstellingen. PE Consumentenelektronica Liegen in de echte wereld Lies, damned lies and benchmarks is helaas een bekende toespeling in de hightechindustrie op Mark Twains uitspraak over statistiek. Er zijn alom voorbeelden te vinden van software geoptimaliseerd voor de specifieke testparameters van bekende benchmarks. En anders kan een fabrikant nog altijd de punten benadrukken waarop zijn product wel goed scoort (bijvoorbeeld berekeningen per seconde) en de minder welgevallige resultaten weglaten (zoals geheugensnelheid). De resultaten hoeven daarom niet representatief te zijn voor daadwerkelijke prestaties. De laatste jaren zijn de synthetische tests daarom vervangen door realworld benchmarks. Anno 2013 betekent dat echter niet dat er niet meer vals wordt gespeeld. Anandtech betrapte Samsung, HTC, Asus en LG op software in hun smart phones die benchmarks detecteert en simpelweg eventjes de strikte frequentie- en voltagegrenzen verruimt wanneer die draaien. U weet nog steeds niet wat u koopt. PE Onderzoek Graag alleen adviseren wat wij willen Wetenschap is leuk, maar ze moet niet denken dat ze de waarheid in pacht heeft. Minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker van OCW zetten daarom een dikke streep door het advies van de KNAW om regels op te stellen over hoe de overheid met wetenschappelijk advies om zou moeten gaan. De overheid moet de verleiding weerstaan stevig opgetuigde begeleidingscommissies bij opdrachtonderzoek en gevraagd advies te betrekken, aldus de KNAW. Overheid en politiek moeten zelf besluiten nemen, zonder de wetenschap als adviseur daarin te compromitteren. Nooit meer een rapportje inhoudelijk kunnen bijsturen of moeten uitleggen waarom de overheid anders besluit dan geadviseerd? Hm. Wij zijn geen voorstander van regelgeving voor onderzoek in opdracht van de overheid, schrijven Bussemaker en Dekker. Waarom ze van het advies van de KNAW afwijken, schrijven de bewindslieden niet. PvG Gezocht: recensent voor Tips voor testers Anderis vroeg ruim negenhonderd testprofessionals naar hun adviezen voor de sector. De resultaten heeft het gebundeld in het boek Tips voor testers 101 adviezen uit de praktijk. Veel raadgevingen gaan niet over hard skills, maar over communicatieve en strategische vaardigheden die voor testprofessionals onmisbaar zijn. Wilt u dit boek recenseren voor Bits&Chips? Stuur dan een naar de redactie, Innovatie Nu weten we het wel In het European Competitiveness Report houdt de Europese Commissie eens per jaar de concurrentiepositie van de industrie tegen het licht, zowel voor de hele Unie als per lidstaat. In de editie van 2013, die eind september verscheen, komt Nederland naar voren als een van de toppers, waar het onder meer dankzij het gunstige ondernemingsklimaat, de hoge arbeidsproductiviteit en het hoogstaande onderwijssysteem goed toeven is voor de gemiddelde industriële onderneming. De Commissie geeft echter opnieuw twee bekende waarschuwingen af: Nederlandse bedrijven investeren te weinig in R&D en naar verhouding zijn er erg weinig mensen met een bètaberoep. Hoewel het geen kwaad kan om er wat aan te doen, is het nu echt nodig om ons deze zwaktes te blijven inpeperen? Ja ja, we zijn in de eerste plaats een diensteneconomie dat is toch erg genoeg? PvG Energie Krokodillentranen van energiebedrijven Staat Europa aan de vooravond van een energiecrisis? Ja, zeggen tien CEO s van Europa s grotere energiebedrijven. Op campagne langs Europese hoofdsteden waarschuwden zij voor meer black-outs in de toekomst, omdat gesubsidieerde lokaal opgewekte groene stroom hen in de wielen rijdt. Investeringen blijven daarom achter en er moeten meer centrales dicht, terwijl die nodig zijn om dalen in de energievoorziening op te vangen. Ach gut, wie had nu gedacht dat die gekke zonnepanelen of idiote windmolens ooit zouden aanslaan? De energiebedrijven in ieder geval niet. Zij hebben jaren geleden geïnvesteerd in forse capaciteitsuitbreidingen en huilen nu krokodillentranen. Het geeft te denken over de wijsheid de energiesector te privatiseren. Want net als banken kun je een energiebedrijf niet zomaar laten vallen. PvG 9 7

8 Nieuws Overzicht Draadloos Callewaert stopt als Option-CEO Na 27 jaar legt oprichter Jan Callewaert zijn rol als CEO van Option neer. Frank Deschuytere, voormalig CEO van Xeikon, volgt hem per direct op. Callewaert blijft wel voorzitter van het Leuvense technologiebedrijf, waardoor hij zich meer kan richten op de overkoepelende strategische koers en de externe relaties. PE /option Halfgeleiders Nijmegen krijgt grafeenfabriek De Leidse start-up Applied Nanolayers wil een productiefaciliteit voor grafeen in Nijmegen. Dat heeft CEO Paul Hedges gezegd tijdens de opening van de open-innovatiecampus bij de Nijmeegse NXP-locatie. Hedges zegt het materiaal op 200 mm wafers te willen gaan leveren. Gebruikers kunnen het koolstoflaagje overbrengen op hun eigen applicatie. PE /grafeen ICSense helpt Australiërs met platte speakers ICSense gaat Audio Pixels ondersteunen bij de massaproductie van diens Mems-gebaseerde speakermodules. De Australische fabless werkt samen met de Leuvenaren aan een compleet modulair luidsprekerelement van slechts een millimeter dik. ICSense ontwerpt de hoogspanningsdriver-asic, integreert deze met het Mems-ontwerp en verzorgt de test- en productiediensten van de chip. PE /icsense Lithografie ASML en Imec richten apart lithocentrum op ASML en Imec starten op de Imec-campus in Leuven het Advanced Patterning Center. Dit onderzoekscentrum richt zich op de ontwikkeling van geavanceerde lithografieprocessen in relatie met andere IC-productiestappen om de complexiteit van de komende chipgeneraties het hoofd te kunnen bieden. Er komen naar verwachting honderd ingenieurs te werken. PvG /apc Opto-elektronica VUB opent lichtlab De Vrije Universiteit Brussel heeft een lichtlaboratorium geopend. Het lab is verbonden aan de onderzoeksgroep B- Phot van Hugo Thienpont. Samen met industriële partners gaat het onderzoek doen naar nieuwe lichttoepassingen zoals lasers en leds. NR /lichtlab Beeldverwerking Adimec en TNO samen in beeldverbetering Adimec en TNO bundelen de krachten in beeldverbetering. De Eindhovense specialist in profes- sionele daglichtcamera s gaat algoritmes van de nationale innovatie-instelling inbouwen in zijn systemen. Het betreft een uitgebreid pakket van rekenschema s die corrigeren voor turbulentieeffecten. Bij de integratie hiervan zal TNO Adimec met raad en daad terzijde staan. NR /adimec Kwantumrekenen Nederland wil praktische kwantumcomputer bouwen In Delft komt een instituut waarin de TU, onderzoeksinstituten TNO en SRon en de Nederlandse hightechsector samen gaan werken aan een praktische kwantumcomputer. Dit Qutechinstituut is onderdeel van het innovatiecontract van de topsector HTSM. TU Delft-hoogleraar Leo Kouwenhoven krijgt de leiding. PE /qutech Verkeer en vervoer Automotive-spin-off TNO koopt partner testcrashfaciliteit uit Tass International, waarin TNO begin dit jaar zijn automotiveactiviteiten onderbracht, neemt alle aandelen in de TTAI-testfaciliteit over van de Duitse partner Tüv Rheinland. TTAI ontstond in 2008 toen de twee instellingen besloten hun crashtestfaciliteiten te consolideren. Tass kan hiermee het volledige spectrum van softwaresimulaties tot aan fysieke tests aanbieden. PE /tass Fourtress gaat doorstroming op A67 verbeteren Een mkb-consortium met Fourtress als penvoerder mag aan de slag om een innovatieve mobiliteitsoplossing te ontwikkelen voor de snelweg A67. In het kader van het programma Brabant In-Car III is anderhalf miljoen euro beschikbaar om de doorstroming te verbeteren. Het Fourtress-voorstel is een van de drie uitverkoren projecten. NR /a67 Delft wint WK zonneracen In Australië heeft de Nuna7- zonnewagen van de TU Delft de 2013 Bridgestone World Solar Challenge gewonnen in de Challenger-klasse. The Red Engine Foto: Jorrit Lousberg van de UT eindigde als derde. Het Leuvense Punch Powertrain Solar Team pakte de zesde plek én de Technical Innovation Award voor zijn batterijpakket. NR /nuna7 Eindhovense gezinsauto wint zonnerace De Stella van de TUE heeft de World Solar Challenge gewonnen in de Cruiser-klasse voor gezinsauto s op zonne-energie. De wagen eindigde als tweede in de race en kwam als beste uit de bus bij de jurybeoordeling op praktische aspecten. In het gecombineerde klassement werd de auto eerste. NR /stella Medisch Intel en Vlaams verbond in supercomputers voor biotech Intel, medicijngigant Janssen Pharmaceutica, Imec en vijf Vlaamse universiteiten starten een supercomputercentrum gespecialiseerd in de levenswetenschappen en biotechnologie. Toepassing van brute rekenkracht De volledige artikelen zijn te vinden op gevolgd door het label bij het betreffende stuk. 8 9

9 moet leiden tot versnelling van de research. Het Exascience Life Lab komt op de Imec-campus. PvG /exascience Lucht- en ruimtevaart Thales Alenia Space opent site in Leuven Naast de bestaande vestiging in Charleroi opent Thales Alenia Space komend jaar een site in Leuven. Hier gaat het zich toeleggen op nieuwe subsystemen voor draagraketten en nieuwe converters voor satellieten, om te beginnen met een twintigtal ingenieurs. Het heeft voor Leuven gekozen vanwege de nabijheid van Imec. NR /alenia Elektronica Philips boekt stevige winstgroei Philips heeft ondanks een omzetdaling van 3,5 procent de winst flink verbeterd. Het nettoresultaat bedroeg 281 miljoen euro, tegen 105 miljoen euro dezelfde periode vorig jaar. Topman Frans van Houten schrijft de prestatieverbetering deels toe aan het besparingsprogramma Accelerate, maar deels ook aan minder tastbare zaken, zoals een cultuuromslag. PvG /philips Netwerken KPN gaat innoveren in Eindhoven De gemeente Eindhoven en KPN bundelen de krachten voor innovatie. Het telecombedrijf beschouwt de Brabantse lichtstad als een proeftuin waar het kan zien hoe nieuwe vindingen uitwerken. Voor de ontwikkeling daarvan gaat het meer samenwerken met lokale partijen zoals de TUE en de High Tech Campus Eindhoven. NR /kpn België gespaard in massareorganisatie Alcatel-Lucent Alcatel-Lucent heeft meer details bekendgemaakt van zijn Shift-herstructureringsplan. Eind 2015 moeten er zo n tienduizend banen minder zijn. Voor België vallen de gevolgen mee: in Antwerpen verdwijnen dertig à veertig van de veertienhonderd banen, in Namen mogen alle 53 medewerkers blijven. In Nederland sneuvelen tachtig van de 550 arbeidsplaatsen. PE /alcatel-lucent Innovatie Honderden banen weg bij TNO TNO schrapt vóór eind 2014 honderden banen wegens sterk teruglopende inkomsten. De organisatie heeft nog niet bekendgemaakt bij welke afdelingen de klappen vallen. Het instituut kijkt ook naar andere besparingen en zal onder meer bezuinigen op een aantal voorgenomen investeringen. PE /tno Onderzoek Twentse EWI-faculteit schrapt 35 banen De faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica van de Universiteit Twente gaat 35 banen schrappen, van in totaal 33 fte. Dat is nodig om drie miljoen euro te bezuinigen. Er wordt één vakgroep in zijn geheel opgeheven vanaf volgend collegejaar: de Integrated Optical Microsystems-groep. PE /ut Meest geklikt 1 Lithografie ASML schakelt op ASML ligt op koers om de omzet van vorig jaar te overtreffen. Het verwacht in K4 1,8 miljard euro te kunnen noteren, waar het ruim 1,3 miljard euro nodig heeft om 2012 voorbij te gaan. De upturn houdt in ieder geval tot halverwege 2014 aan. PvG /asml 2 Verkeer en vervoer Zonnegezinsauto TUE rijdt 875 km op één accu Onder een deels bewolkte lucht in Australië heeft de Stella-gezinsauto van de TUE 875 kilometer gereden zonder stroom bij te tanken. De wagen haalt zijn energie grotendeels uit de zonnecellen op het dak, maar heeft ook accu s. De verwachtingen gingen uit van maximaal achthonderd kilometer onder een wolkeloze hemel. NR /875km 3 Lithografie ASML haalt CFO van Western Digital Wolfgang Nickl wordt per 1 december de nieuwe financiële topman van ASML. Hij volgt Peter Wennink op, die afgelopen zomer is doorgeschoven naar de CEO-positie. Nickl is momenteel CFO bij Western Digital. Hij werkt al vanaf 1995 bij de hardeschijfproducent en vervulde sindsdien verschillende financiële en operationele managementfuncties. NR /nickl 4 Halfgeleiders NXP breidt uit in Singapore NXP vestigt zijn mondiale hoofdkwartieren voor standaardproducten en voor operations in Singapore. Ook breidt het zijn R&D-lab daar uit naar tachtig man en tilt het het R&Dbudget voor de komende vijf jaar naar zestig miljoen dollar. Ten slotte krijgt productiedochter SSMC een upgrade ter waarde van 125 miljoen dollar. PvG /nxp 5 Kwantumrekenen Twee katten in Schrödingers doos verraden wel informatie Onderzoekers van de TU Delft hebben een manier gevonden om kwantumtoestanden te bespieden en te manipuleren. Bij een Schrödinger-doos met dubbele inhoud kunnen ze bepalen of de twee katten dezelfde toestand hebben, zonder hun toestand te wijzigen. Dit opent de deur naar foutcorrectie en toestandsbehoud in kwantumcomputers. PvG /katten Foto: TUE/Bart van Overbeeke 9 9

10 Nieuws Lithografie EUV: nog een jaartje geduld a.u.b. Ondanks een nieuwe vertraging ligt ASML op koers om volgend jaar productiewaardige EUV-machines af te leveren, zegt CEO Peter Wennink. Voor de 10-nanometerchip is dat eigenlijk te laat. Paul van Gerven is here and it will happen. Met deze woorden sluit CEO Peter Wennink een video-interview af waarin EUV hij de derdekwartaalcijfers van en de recente ontwikkelingen bij ASML toelicht. Hoewel het bedrijf altijd zijn best heeft gedaan uit te stralen dat zorgenkindje EUV geen doodlopende weg zal blijken, zoals 157-nanometerlithografie tien jaar geleden, drukte het zijn zelfvertrouwen niet eerder zo uitgesproken uit. Niet iedereen deelt dat optimisme. In dit deel van de wereld, waar het is uitgevonden, werd EUV altijd al door een roze bril bekeken. Het is dus geen verrassing dat EUV een nogal zonnige plek toebedeeld kreeg in wat verder een gedetailleerde en gebalanceerde roadmap was, schrijft Rick Merritt van EE Times, verwijzend naar de presentatie die hij begin oktober bij ASML s partner Imec in Leuven bijwoonde. Dit was kort voor de Veldhovenaren hun driemaandelijkse update gaven. Toen die resultaten eenmaal waren gepubliceerd, werd de scepsis van Merritt en anderen ongetwijfeld verder aangewakkerd door een nieuwe vertraging. ASML had beloofd rond deze tijd een EUV-bron gereed te hebben met een vermogen van tachtig watt, maar die mijlpaal bleek enkele maanden te worden uitgesteld naar volgend jaar. En dat terwijl chipmakers eigenlijk eind dit jaar een beslissing zouden nemen over of, hoe en wanneer zij EUV-lithografie in gebruik zouden nemen. Populairder Er blijkt echter nog altijd geen reden tot paniek. Tijdens een teleconferentie met analisten benadrukte Wennink dat de oorzaak van de vertraging bij leveranciers van enkele kritieke componenten ligt en niet duidt op een fundamenteel probleem. Mijlpalen verderop op de roadmap, zoals de 125 watt bron goed voor zeventig wafers per uur (gepland in 2014) en uiteindelijk de 250 watt bron voor 125 wafers per uur (gepland in 2015), worden niet óók vooruitgeschoven. In de tweede plaats hebben ASML s klanten die EUV het hardst nodig hebben de fabrikanten van geavanceerde logic, met name de foundry s een tweeledige strategie ontwikkeld, die hen in staat stelt de beslissing over EUV toch weer zes tot negen maanden voor zich uit te schuiven. Zij hebben namelijk een manier gevonden om 10-nanometerchips te ontwerpen die zowel met immersie- als met EUV-lithografie kunnen worden gemaakt. Ongeacht of EUV op tijd komt, kunnen zij dus de ontwerpregels begin 2014 gereed hebben en alle voorbereidingen starten om in 2015 te gaan produceren. Deze groep klanten rekent erop de eerste series 10-nanometerchips met behulp van hun huidige werkpaard immersielithografie te moeten maken en indien mogelijk later alsnog op EUV over te stappen. Dat was althans de inschatting van hoofd procestechnologie An Steegen van Imec, in eerdergenoemde presentatie. Het was tot voor kort niet eens duidelijk of 10 nanometer met immersie een haalbare kaart was, maar dat blijkt wel het geval. Voor de meest complexe IC-lagen zal triple patterning moeten worden toegepast, dus drie belichtingen per laag. Om de pijn van dit soort kunstgrepen te verlichten, heeft ASML overigens zijn immersiescanners verbeterd. In het derde kwartaal verscheepte het de eerste NXT:1970CI, die op twee manieren is aangepast aan het multipatterningtijdperk. Met een doorvoersnelheid van 250 wafers per uur compenseert hij enigszins voor het onvermijdelijke verlies van productiviteit, en met een overlay van twee nanometer is hij in staat tot op twee nanometer nauwkeurig patronen over elkaar heen te leggen. Dat laatste is essentieel wanneer een laag in twee of meer stappen moet worden opgebouwd. ASML biedt daarnaast een uitgebreide suite van tools en software aan om de greep op het chipproductieproces te verstevigen. Nu de complexiteit daarvan blijft toenemen, verkopen dit soort aanvullende pro- Peter Wennink: ja, we zijn weer vertraagd, maar toch gaan we de deadline halen die telt. 10 9

11 ducten steeds beter. Zo heeft ASML inmiddels meer dan honderd Yieldstar-metrologietools aan de man gebracht, die feedback over cru ciale procesparameters voeren aan de scanner. De omzet uit dit soort producten groeit gestaag richting tien procent van het totaal. Tijdrovend Hoewel er dus een duur, maar tamelijk risicoarm pad naar de 10-nanometerchip is, is de beschikbaarheid van EUV op dat knooppunt desalniettemin buitengewoon gewenst. Een EUVscanner kan namelijk de driedubbele belichting in één keer doen, waardoor EUV wat kosten betreft zelfs bij een relatief lage doorvoersnelheid al als winnaar uit de bus komt. Het is dus aantrekkelijk om EUV zo snel mogelijk in te kunnen schuiven, maar er is nog een mogelijkheid, vertelde Steegen. Chipmakers zouden een EUV-tussennode van 9 nanometer kunnen creëren (het volgende officiële knooppunt is 7 nanometer). Met EUV kan het waferoppervlak efficiënter worden benut dan met immersie mogelijk is, maar dat vereist wel een redesign van de chips. Een en ander zal afhangen van de uiteindelijke timing van EUV en de animo voor de 10- of 9-nanometergeneratie. Wat lithografische prestaties betreft, hebben ASML en Imec voor EUV al laten zien aan de eisen van het 10-nanometerknooppunt te kunnen voldoen. Met Wenninks verzekering dat ASML op koers ligt om volgend jaar de beloofde zeventig wafers per uur te leveren en het jaar erop een upgrade naar 125 wafers per uur beschikbaar te stellen, lijken ook de productiviteitseisen afgedekt. Resteert de detectie en reparatie van foutjes in het EUV-masker, een andere potentiële showstopper. Bekend was al dat ASML en Imec werken aan een pellicle, een beschermend vliesje voor het masker dat stofjes afvangt. Aanvankelijk werd deze in de optische lithografie gebruikelijke technologie niet als geschikte oplossing voor EUV beschouwd, omdat bijna alle materialen EUV-straling absorberen. Toen alternatieven zich niet snel genoeg leken te ontwikkelen, heeft ASML alsnog een programma in werking gezet om een pellicle met negentig procent transmissie te ontwikkelen. Hoe het daarmee staat, is niet bekend. Mogelijk nog lastiger zijn defecten in de EUV-optiek, die bestaat uit uiterst secuur gestapelde nanolagen. Defecten kunnen dus zelfs onder het oppervlak zitten, verborgen voor alle bekende meetinstrumenten. Om te voorkomen dat met elk masker een tijdrovende print moet worden gedaan en deze print vervolgens uitgebreid moet worden gecontroleerd op defecten, willen chipmakers over een inspectietool kunnen beschikken. De ontwikkeling daarvan ligt niet bij ASML, maar dat meldt de afgelopen zes maanden een bemoedigende toename van activiteiten in het ecosysteem te zien. 40 years Committed to Excellence Consult Components Logistics Support Tel Rutrnik40 Jahre.indd :24:34

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

Join the Innovation Makers!

Join the Innovation Makers! Join the Innovation Makers! Personal development in hard and soft skills Many career opportunities Embedded & Technical software Connected Devices 4 locations in the Netherlands and Belgium Social after-work

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013 IT Job market report 2013 IT Job Board, Januari 2013 De Nederlandse IT kandidaat Freelance 39% Werkzaam in 85% 15% Man Vrouw 61% Vaste dienst 74% Private sector 26% Publieke sector Top 15 Skills 1 Helpdesk

Nadere informatie

Impact Masters Checklist

Impact Masters Checklist Impact Masters Checklist Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Vliegwiel van Impact 4 3. Checklist 6 4. Vervolgvragen 8 Blz. 2 Inleiding Impact Masters helpt ondernemers nieuwe kansen te ontdekken voor hun bedrijf

Nadere informatie

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy Big Data Academy Achtergrond en uitwerking Big Data Academy (BDA) Management Summary Oplossing [Twintig] deelnemers waarvan [80%] masterstudenten en PhD s en[20%] werknemers die voldoen aan de voorkenniseisen

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen. IS Interned Services: Outsourcen doe je samen op basis van gelijkwaardig partnership

Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen. IS Interned Services: Outsourcen doe je samen op basis van gelijkwaardig partnership Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen IS Interned Services: Outsourcen doe je samen op basis van gelijkwaardig partnership Vertrouwen is het sleutelwoord bij outsourcen IS Interned Services: Outsourcen

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Financiële Diensten. Uw financiën efficiënt en goed geregeld

Financiële Diensten. Uw financiën efficiënt en goed geregeld Financiële Diensten Uw financiën efficiënt en goed geregeld n of diensten? Neem dan contact met ons op: rtfondsen.nl - www.sportfondsen.nl Wilt u meer weten over een van onze producte Telefoon: (020) 3550

Nadere informatie

Rabobank vertrouwt op HeadFirst voor tijdelijke professionals

Rabobank vertrouwt op HeadFirst voor tijdelijke professionals Klantcase Rabobank vertrouwt op HeadFirst voor tijdelijke professionals HeadFirst heeft al sinds 2004 een inkooprelatie met de Rabobank voor de inhuur van tijdelijke capaciteit. Frank de Ruiter, sinds

Nadere informatie

Score Ram Mobile Data BV

Score Ram Mobile Data BV Score Ram Mobile Data BV Visie Missie Strategie Doelen: financieel Doelen: organisatieontwikkeling Doelen: marktbenadering Doelen: producten en dienst-ontwikkeling Rendementsverbetering Versterken en uitbouwen

Nadere informatie

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist Adresgegevens: Meent 93a 3011 JG Rotterdam 010 41 40 282 Voor algemene informatie over Carrièrewinkel Projecten: www.carrierewinkel.nl E-mail: info@carrierewinkel.nl

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen -

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen - Propositiedocument Business Cluster Semiconductors - aanbevelingen - Uitgevoerd in opdracht van: Business Cluster Semiconductors Nijmegen, februari 2012 Aanbevelingen A Veranker en versterk de toppen (circuits,

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

henk volberda 14 NR.4

henk volberda 14 NR.4 HET GESPREK MET henk volberda 14 NR.4 Henk Volberda is hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingsbeleid aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Geen klassieke

Nadere informatie

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica België Inleiding Aanleiding De industrie wordt wereldwijd steeds hoogwaardiger en heeft alsmaar meer behoefte aan ondernemingen die uitblinken in een hightech

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Oktober 2013 ONDERWERPEN Managementsamenvatting 2 Introductie 3 Online blijft 4 Waarom is Click-to-Call vandaag de dag relevant? De nieuwe

Nadere informatie

ICT Opleidingen, beroepen, bedrijven en verhalen. YoungWorks

ICT Opleidingen, beroepen, bedrijven en verhalen. YoungWorks ICT Opleidingen, beroepen, bedrijven en verhalen YoungWorks 1 2 1. Opleidingen Informatica Studie Websites en software ontwerpen en bouwen Omgaan met innovaties Beroep Interviewen gebruikers Software ontwikkelen

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Master Of Code voor haar opdrachtgevers

Master Of Code voor haar opdrachtgevers Master Of Code voor haar opdrachtgevers nov12 Een trend: mobiel in zakelijk verkeer Een trend: mobiel in zakelijk verkeer(2) 1,6 miljoen x online boekjes bekeken waarvan 600.000 keer via mobiele apparaten

Nadere informatie

MKB ICT-onderzoek 2009

MKB ICT-onderzoek 2009 ICT: noodzakelijk kwaad of concurrentievoordeel? Voor 32% van het MKB vormt ICT een bijrol binnen de business, terwijl voor het overig deel ICT een sleutelfunctie heeft binnen de bedrijfsvoering: als de

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Speech minister Henk Kamp van Economische Zaken bij ECP- jaarcongres op 20 november 2014

Speech minister Henk Kamp van Economische Zaken bij ECP- jaarcongres op 20 november 2014 Speech minister Henk Kamp van Economische Zaken bij ECP- jaarcongres op 20 november 2014 Dames en heren, Nergens ter wereld hebben zoveel huishoudens een pc, tablet of smartphone en is het mobiele netwerk

Nadere informatie

Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties

Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties Compare to Compete onderzoekt: Benchmarken door brancheorganisaties Onderzoek van Compare to Compete: Hoe brancheorganisaties aankijken tegen benchmarken Wat is benchmarken of benchmarking? Benchmarking

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit.

Alleen dan kan een project slagen, dat wil zeggen: op tijd, binnen budget en vooral met de juiste functionaliteit. ICT MET RENDEMENT Welkom bij de Caesar Groep De Caesar Groep is dé specialist in Nederland als het gaat om ICT-projecten met rendement. Met meer dan 300 professionals werken wij voor onze klanten aan ICT-toepassingen

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Altijd de goede verbinding! Kwaliteit, snelheid en flexibiliteit: uw wensen zijn ons uitgangspunt EPR Technopower is gespecialiseerd in de Engineering,

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

KWESTIE VAN KRACHT. Technische topbedrijven in een dynamische arbeidsmarkt

KWESTIE VAN KRACHT. Technische topbedrijven in een dynamische arbeidsmarkt KWESTIE VAN KRACHT Technische topbedrijven in een dynamische arbeidsmarkt Rita Kostwinder Algemeen directeur Technicum Kwestie van Kracht Wat is de toegevoegde waarde van knappe medewerkers in dynamische

Nadere informatie

Zaturdays. Verbeterde kennismaking Zaturdays. Orson (Zonnebergen 6, 8111 TC Heeten) Zaterdag Interim Management (Zaturdays)

Zaturdays. Verbeterde kennismaking Zaturdays. Orson (Zonnebergen 6, 8111 TC Heeten) Zaterdag Interim Management (Zaturdays) Zaturdays Verbeterde kennismaking Zaturdays Orson (Zonnebergen 6, 8111 TC Heeten) Otto Gelmers, ICT Consultant Cees van Driel, Sales Consultant Zaterdag Interim Management (Zaturdays) Patrick Bresser,

Nadere informatie

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren.

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren. Alleen de uitgesproken tekst geldt. Toespraak bij de opening van het Innoversum Innovatiecongres door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op woensdag 25 mei 2011 om 9:20 te Enschede.

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert

Nadere informatie

Geef uw onderneming vleugels. Met de soepele werkprocessen

Geef uw onderneming vleugels. Met de soepele werkprocessen Geef uw onderneming vleugels Met de soepele werkprocessen van Dutchict Cloud Online functionaliteiten Managed Cloud Online functio U wilt uw documenten overal kunnen beheren en delen. Maar applicaties

Nadere informatie

ONLINE MARKETING = ICT NIOC 2015 - BART ENSINK

ONLINE MARKETING = ICT NIOC 2015 - BART ENSINK ONLINE MARKETING = ICT NIOC 2015 - BART ENSINK Bart Ensink Saxion - Bedrijfskundige Informatica UT - Toegepaste Communicatie Wetenschappen Werkgevers: Innovadis - Websites, -shops, intranet Caase.com -

Nadere informatie

Uw partner in personeel. PersonnelSearch WERVING EN SELECTIE INTERIM

Uw partner in personeel. PersonnelSearch WERVING EN SELECTIE INTERIM Uw partner in personeel PersonnelSearch WERVING EN SELECTIE INTERIM Personnel Search is een Werving & Selectie - Interim bureau opgericht in 2002 binnen de diciplines senior Finance & ICT. Door onze zeer

Nadere informatie

KvK dienstverlening topsectoren

KvK dienstverlening topsectoren MIT regeling 2014 KvK dienstverlening topsectoren Bon Uijting senior adviseur KvK 15 mei 2014 KvK verzorgt vele MKB loketten topsectoren Telnr MKB Loket MKB loketten topsectoren MKB loket Agro Food 088-585

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

2. Kunt u aangeven binnen welke sector(en) uw organisatie valt?

2. Kunt u aangeven binnen welke sector(en) uw organisatie valt? Dank voor het openen van de vragenlijst. U kunt hieronder starten met beantwoorden van de vragen. * 1. De organisatie waar ik werkzaam ben is een: ICT aanbieder: een organisatie die als primaire activiteit

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende visie op arbeid Traditionele organisatie modellen zijn

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Wat is? Alles zelf doen is uit, ga samen aan de slag.

Wat is? Alles zelf doen is uit, ga samen aan de slag. Wat is? Alles zelf doen is uit, ga samen aan de slag. CrossOver brengt young en experienced professionals van verschillende organisaties bij elkaar om van elkaar te leren en samen te innoveren. Doe ook

Nadere informatie

WHITEPAPER KOSTENBEWUST PLANNEN. 10 L1NDA Tips voor kostenbesparende personeelsplanning. december 2013. Pagina 1 van 6

WHITEPAPER KOSTENBEWUST PLANNEN. 10 L1NDA Tips voor kostenbesparende personeelsplanning. december 2013. Pagina 1 van 6 WHITEPAPER KOSTENBEWUST PLANNEN 10 L1NDA Tips voor kostenbesparende personeelsplanning december 2013 Pagina 1 van 6 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 10 L1NDA Tips voor kostenbesparende personeelsplanning...

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Welke maatschappelijke problemen bestrijdt de Buzinezzclub? Hoe pakt de Buzinezzclub dit aan?

Welke maatschappelijke problemen bestrijdt de Buzinezzclub? Hoe pakt de Buzinezzclub dit aan? Contactgegevens Naam organisatie/initiatief: Stichting Stimulering Jong Ondernemerschap Naam primair contactpersoon: Leo van Loon Post adres: Maashaven Zuid Zijde 2, 3081 AE Rotterdam Telefoonnummer: +31

Nadere informatie

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Student Recruitment 2.0 Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Inleiding Inhoudsopgave Ben jij op zoek naar jong talent? Zorg dan dat je up-to-date bent en vind de beste afstudeerders van top-universiteiten.

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services E COMMERCE BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar e-business platform. Efficiënt beheer is cruciaal voor de continuïteit

Nadere informatie

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 Inspireren, creëren, organiseren GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 1 Inleiding Enquete, SUTO 2010 De wereld In 2010 Trends, Scenario s en Prognoses Voor komende Jaren. Piet

Nadere informatie

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina

Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina Nieuwe ICT exportmarkten kostenbesparing innovatie Impressie van de ICT-missies naar Dubai en naar Palestina 1. Missie naar Palestina Van 6 tot 8 december 2013 vond een economische missie naar Palestina

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse

Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse TIM 5 Agenda Brief aan Peter Blees Innovation Asset Recovery Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse Brief aan Hans de Gier De plek van het Design Institute

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur

Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Professional services organisaties Altijd en overal grip op uw projecten, van verkoop tot factuur Kritische opdrachtgever verwacht meer De opdrachtgever van vandaag is kritisch, verlangt toegevoegde waarde

Nadere informatie

Geeft richting in de wereld

Geeft richting in de wereld Geeft richting in de wereld werled van IT I T- m a k e l a a r IT-makelaar Hardware Software Wireless Cloud Virtualisatie Mobility Werkplek Data center Hardware Software Wireless Cloud Virtualisatie Mobility

Nadere informatie

ZZP Netwerk Nederland

ZZP Netwerk Nederland ZZP Netwerk Nederland sinds 11 juni 2009 voor, door en met ondernemende ZZP ers Postbus 9706 1006 GE AMSTERDAM www.zzpnetwerknederland.nl info@zzpnetwerknederland.nl rapportage n.a.v. onderzoek 15 januari

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)?

Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)? Nearshoring in kleine bedrijven. Hoe werkt dat (niet)? Wat nearshoring voor kleine bedrijven kan betekenen en het stappenplan om hier een succes van te maken. Nearshoring (in het buitenland, dicht bij

Nadere informatie

Case study. Verhoog je werkkapitaal: tips voor goed debiteurenbeheer

Case study. Verhoog je werkkapitaal: tips voor goed debiteurenbeheer Case study Verhoog je werkkapitaal: tips voor goed debiteurenbeheer Debiteurenbeheer is één van de grootste zorgen van managers in het bedrijfsleven. De moeilijke economische tijden van nu zien we terug

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

WIJ WILLEN SAMEN MET U INNOVEREN

WIJ WILLEN SAMEN MET U INNOVEREN WIJ WILLEN SAMEN MET U INNOVEREN Wanneer wij als DB&P de belofte uitspreken om samen met u te innoveren, dan valt of staat dat met de kennis en kwaliteit van ons team. Wij nemen de aanvraag en optimalisering

Nadere informatie