Vu : Staf Lerno, Molenwijk 12, B-9111 Belsele, tel:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vu : Staf Lerno, Molenwijk 12, B-9111 Belsele, tel: 03 772 43 06"

Transcriptie

1 !! " #$ %& %' ()*+) (%,+-)-!"##$%!"& Vu : Staf Lerno, Molenwijk 12, B-9111 Belsele, tel:

2 Deze nieuwsbrief is het contactblad van NATUURPUNT afdeling ZUID - WAASLAND. Dit nummer wordt verspreid op 1000 exemplaren. NATUURPUNT vzw, Vereniging voor Natuur en landschapszorg in Vlaanderen, telt meer dan leden en beheert ruim 450 natuurreservaten. Samen goed voor meer dan ha. Natuurpunt vzw zet zich dagelijks in voor meer natuur in Vlaanderen, onder het motto "Ruimte voor Natuur". Hierbij wil ze zoveel mogelijk mensen betrekken, terwijl bezoekers steeds welkom zijn in onze reservaten. Kortom, natuur voor iedereen! AFDELING ZUID-WAASLAND is de plaatselijke kern van Natuurpunt vzw. Het werkingsgebied omvat Tielrode, Elversele, Sint-Niklaas, Waasmunster en Lokeren. Onze afdeling telt ondertussen meer dan 900 leden, die deze driemaandelijkse nieuwsbrief ontvangen. Vrijwilligers van afdeling Zuid-Waasland werken momenteel aan de uitbouw van 5 reservaten. 1) D Astgemete (Sinaai) Bestaat uit kleinschalige vochtige graslanden en broekbosjes. Meer dan 3,8 ha zijn in beheer bij onze vereniging. 2) De Daknamse Meersen (Lokeren) Is een gebied van rivier- en veenhooilanden. Onze vereniging beheert hier reeds 22 ha zeer waardevolle natuur. Met een enig waardevol ooievaarsproject. 3) De Moervaartmeersen (Sinaai) Bestaan uit kleinschalige vochtige graslanden en broekbosjes en zijn het jongste reservaat. Meer dan 3,4 ha zijn in beheer bij onze vereniging. 4) De Rietsnijderij (Waasmunster) Is een uniek zoetwaterschor, bekend om zijn bloeiende dotterbloemen. Samen met een schor te Hamme beheert onze vereniging hier bijna 3 ha. 5)Het Tielrodebroek (Temse-Tielrode) Is een hooilandencomplex en overstromingsgebied, waar we de natuur nieuwe kansen willen geven. 1,8 ha in beheer. Naast het beheer van deze reservaten en het nodige beleidswerk organiseren onze vrijwilligers ook cursussen met excursies. We doen aan, fondsenwerving, en soms zijn er grotere activiteiten zoals de Open Natuurdagen. Wie hieraan wil meewerken, is natuurlijk steeds welkom! Excursies kan je best aanvragen bij de conservators: D Astgemete: Van Moeseke Willy, tel: Keereman Gilbert, tel: Daknamse Meersen: André Van Peteghem, tel: Paul Durinck, tel: Moervaartmeersen: Tom Neels, tel: Rietsnijderij : Chris Van den Berghe, tel: Tielrodebroek: Geert Flamand, tel: Giften voor het reservatenfonds op rek met vermelding : 'Project 3690 Zuid-Waasland' komen ten goede aan de plaatselijke reservaten. Vanaf 30 EURO zijn giften fiscaal aftrekbaar. NATUURPUNT vzw Secretariaat : Coxiestraat, Mechelen tel fax AFDELING ZUID-WAASLAND contactadres : Molenwijk 12, 9111 Belsele, tel: Redactie NIEUWSBRIEF Heistraat 63, 9100 Sint-Niklaas tel $./

3 !!.!! !" 0 %! 3 0+ $" 0) 0 2! ""! 0* 4.! 0- (!"5 0+ $6774(7$6 781#9$1 0)!"##$%!"& Artikels, activiteiten en mededelingen die in «Nieuwsbrief » moeten worden opgenomen, moeten ten laatste op 1 juni 2006 op het redactieadres moeten toekomen met opgave:onder welke rubriek te publiceren. Voor inlichtingen omtrent reclame, afbeeldingen en artikels neemt u contact op met de redactie.!"#$!% & '$(% )*"+,$+%,#-

4 Het voorjaar werd zeker getekend door te koud en te nat weer.bijgevolg zullen heel wat jonge vogeltjes gesneuveld zijn in al te felle regen en wind. Maar toch is niet alles negatief,lees maar! Vooreerst waren er weliswaar wat later dan andere jaren onze overtrekkende padden en salamanders, ik vermoed toch weer de moeite om de natuur een handje te helpen en de diertjes veilig over te zetten. De resultaten lees je verder in deze nieuwsbrief. Rene Pletinck geeft traditiegetrouw verslag van de Vlaamse Ardennendag eind april. Onze natuurhappening van 6 en 7 mei in Sinaai rond onze reservaten De Moervaartmeersen en Astgemete kende een onverwacht succes.onze conservator Tom Neels had er dan ook alles aan gedaan, proficiat. De tentoonstelling en onze infostand werden door honderden bezoekers bezocht.velen deden mee aan een geleide wandeling en maakten ter plaatse kennis met de reservaten.bij een gezellige pint en een babbel konden we ook nog 15 nieuwe leden werven. Er kwamen onheilspellende berichten uit twee gekende ooievaarskolonies,het Zwin en Planckendael, men telde er dit voorjaar enorm weinig jongen. Koud en nat weer zijn de oorzaak.maar in Daknam werd er zaterdag 3 juni gejuicht. Bij het ringen aldaar van de jongen stelden we vast dat er 4 nakomelingen in het nest zaten. Dirk De Mesel onze getrouwe ringer kneep de volgende nummers rond hun linkerpoot.m.6016 M.6017 M.6018 en M Blijkbaar zijn de verhuisperikelen van het nest nu voorgoed achter de rug, het resultaat liegt er niet om.de Lokerse brandweer verdient ook nu weer onze oprechte dank en waardering voor hun klimwerk naar het nest. Als je dit leest is onze succesvolle vogelcursus ten einde;8 maanden lang volgden wij allerhande soorten vogels die bij ons voorkomen.op 10 juni hadden wij in het Panneweel te Meerdonk een mooie afsluiter waar we ook de gelegenheid kregen om Gilbert Keereman eens in de bloemen te zetten. Gilbert was jarenlang en steeds opnieuw de organisator en grote bezieler van onze vogelcursus. Hij zorgde steeds voor bekwame lesgevers en gidsen en ook de cursus werd geactualiseerd. In naam van alle leden,cursisten en begeleiders van harte dank. Op zijn vraag en voorstel organiseren we nog een uitstap op 17 september naar Cap Gris Nez in Frankrijk. Infomeer of er nog plaats is op de bus. $./

5 Vergeet ook deze zomer onze nachtvlindercursus niet! Verder wens ik U allen een prachtig en prettig verlof en kijk uit, in de natuur is er altijd wat te beleven. Uw voorzitter. Losse berichtjes Zie je iets merkwaardig, zeldzaam of eerder uitzonderlijk je kan het altijd melden aan de redactie. -Op 16 mei is er een persbericht van Natuurpunt: in Knokke aan de Zwinduinen is er een DUNBEKMEEUW waargenomen de (LARUS GENEI) nooit eerder werd deze meeuw in ons land waargenomen. -Op 14 mei neemt Mario Beeckman uit Sinaai enkele foto's van een LIN- DEPIJLSTAARTVLINDER en zond deze door waarvoor hartelijk dank. -Op 19 mei beschrijft Gijs Den Dubbelden uit Lokeren op poëtische wijze de verhuis van een muizengezin. -Op 3 juni meldt Peter De Backer uit Sint-Niklaas een hangende vleermuis aan een garagepoort in de Baron Dhanisstraat,ze heeft volgens hem grote oortjes,maar daarom is het nog geen grootoorvleermuis, hier is dan wel meer onderzoek voor nodig. Hallo iedereen, hierbij een berichtje om te melden dat de nieuwe foto's, van de vogelcursus 05-06, (Molsbroek) op de website staan. Van de gelegenheid ook gebruik gemaakt om het uitzicht een beetje aan te passen. Groetjes, Marcel en Marina OPROEP Mailinglijst Natuurpunt Zuid-Waasland Onze afdeling heeft een -nieuwsbrief waarmee we elke maand bijkomende activiteiten, zoals inventarisaties e.d., aan onze leden doorsturen. Hiervoor moet je je adres opgeven. Geef het op via het mailinglijstformulier op onze website of bij een van de bestuursleden per , telefoon of op een activiteit.

6 Nieuws Daknamse Meersen Werkdag De traditionele voorjaarswerkdag was, ondanks het gure en koude voorjaarsweer, weer een succes. Met een tiental helpers, waaronder enkele JNM-ers, werden de afrasteringen van het gehele begrazingsblok van de Kraaimeersen hersteld en herplaatst. Nu drie jaar omvormingsbeheer door twee maal per jaar te hooien, kan het blok vanaf dit jaar in begrazing gaan. Door de zeer natte toestand van deze percelen is het ook een uitgelezen gebied voor eenden en steltlopers. Watersnippen en Bokjes zijn er steeds van de partij. Op de werkdag werden we ook begroet door de eerste 2 Grutto s dit jaar. Illegale lozingen. en bouw Sporting In de vorige Nieuwsbrief deden we reeds bericht van de door Sporting Lokeren illegaal opgetrokken kantine en kleedkamers. Zowel Sporting als de stad Lokeren die eigenaar is van de grond, gaven toe dat ze geen bouwvergunning hadden. Maar ze deden dit feit af omdat deze constructie (van 430 m² grondoppervlakte!) een tijdelijke constructie zou zijn (toch wel een zeer degelijke tijdelijke contructie!). Achteraf vonden ze die zo mooi en goed passend in het landschap (dixit burgemeester Antheunis) dat ze beslist hebben ze toch te laten staan en daarom werd een regularisatieaanvraag ingediend. Het niet aansluiten van de afwatering op de riolering maar rechtstreeks op de beek was een spijtige vergissing! Je moet het natuurlijk maar kunnen uitleggen, maar we geloven natuurlijk niets van dit verhaal. Het is natuurlijk een al dan niet geplande ordinaire bouwovertreding. Niet dat we tegen een dergelijke constructie zijn, maar de manier waarop dit weer tot stand is gekomen stuit ons wel tegen de borst. Sporting heeft nu beloofd de afwatering aan te sluiten op de riolering wat ondertussen gelukkig ook is gebeurd. Blijkbaar moet er eerst toch weer persdruk komen vooraleer men correct kan handelen. (Vervolg op pagina 7) $./

7 (Vervolg van pagina 6) En nog Sporting Onlangs hebben we een brief geschreven naar Sporting Lokeren om eindelijk eens iets te doen aan het probleem van zwerfvuil langs de Daknamstraat. Bij elke thuismatch wordt deze straat, die dwars door de Daknamse Meersen loopt, gebruikt als parkeerplaats. Na de wedstrijd zijn de bermen en grachten bezaaid met zwerfvuil (blikjes, flesjes, papier, frietzakken, ). Noch Sporting, noch de stad Lokeren kuisen dit vuil op. Wij hebben reeds vele zakken vuil geruimd op onze reservaatpercelen maar dit is natuurlijk dweilen met de kraan open. We hebben dan ook bij Sporting aangedrongen om direct na elke match het zwerfvuil op te ruimen. Toch geen onredelijke vraag dachten we. Zoals het blijkbaar bij deze mensen hoort, bleef elke reactie uit of toch en de reactie liet niet lang op zich wachten! Blijkbaar kan men bij Sporting Lokeren niet goed tegen hun verlies of tegen enige kritiek. In plaats zich in regel te stellen met hun overtredingen en slordigheden acht men het nodig ook Natuurpunt eens een lesje te leren. Nadat een knotwilgtak op hun afsluiting was gevallen bij het knotten van de wilgen in de bufferzone, en hierdoor een buis was verwrongen (die we trouwens gingen herstellen), vond men het nodig dadelijk de politie erbij te halen en de vrijwillige knotter te verbaliseren. Enkele weken later verbood men deze persoon ook om het geknot hout op te halen. Nochtans zijn we officieel beheerder van deze bufferzone (stadseigendom) en hebben we toegangsrecht. En het houdt maar niet op: recent begon men ook grasmaaisel op ons wandelpad te storten. Omdat het een en ander toch niet meer door de beugel kan, hebben we nogmaals een brief gericht naar zowel Sporting als de stad met de vraag eens over al deze problemen rond de tafel te gaan zitten en goede afspraken te maken. Maar zoals gewoonlijk: van beiden geen teken van leven. Blijkbaar heeft men liever dat de verhoudingen verder verzieken. Hooglanders in ons reservaat Sinds dit voorjaar zijn op begrazingsblok 1 zes jonge Hooglandrunderen ingeschaard i.p.v. gewone runderen. Een samenwerkende hobbylandbouwer heeft deze dieren aangeschaft. Deze prachtige dieren hebben heel wat bekijks. (Vervolg op pagina 8)

8 (Vervolg van pagina 7) De Daknamse Hooglanders (foto Paul Durinck) Veel doortrek in Kraaimeersen Het natte voorjaar, maar ook onze inspanningen om onze percelen in de Kraaimeersen natter te houden zullen er wel niet vreemd aan zijn dat er tijdens de voorjaarstrek heel wat interessante waarnemingen werden gedaan. De percelen waar het ooievaarsnest staat stonden een belangrijk deel van het voorjaar grotendeels blank. Een ideale foerageerplek voor steltlopers en eenden. Zo werden er geregeld grutto s (tot 4 exemplaren), tureluurs, witgatjes, bonte strandlopers, kemphanen, watersnippen (tot 14 exemplaren), bokjes, groenpootruiters, bergeenden, wintertalingen, krakeenden en slobeenden waargenomen. Ooievaars En ook in deze nieuwsbrief mogen de ooievaars niet ontbreken. Ondanks de lange aanhoudende koude was het wijfje (dat deze winter ook ter plaatse overwinterde) op broedschema. Rond 23 maart begon ze (Vervolg op pagina 9) $./

9 (Vervolg van pagina 8) eraan. Begin mei werden 4 jongen waargenomen die thans nog allemaal in leven zijn en op 3 juni, met de hulp van de Lokerse brandweer, werden geringd. Opvallend was dat een jong nog bijzonder klein was ten opzichte van de overige drie. Vier geringde jonge ooievaars....en een mol (foto Paul Durinck) Al met al is dit weer een groot succes gezien de zeer slechte en koude weersomstandigheden vanaf half mei. Zowel in Plankendaal als in het Zwin zijn hierdoor veel nesten verloren gegaan. Dit is reeds het zevende jaar op rij dat het ooievaarskoppel succesvol tot broeden komt. Het mannetje is nog steeds dezelfde gebleven, het vrouwtje is in de loop van de jaren gewisseld. In maart was er nog enige commotie rond het voederen van de ooievaars. Reeds in de vorige Nieuwsbrief hebben we ons standpunt hierover bekend gemaakt. Maar dit voederen bleef gewoon doorgaan tot de bewoners van de wijk, in het kader van de maatregelen tot voorkoming van vogelgriep, verbod kregen nog verder te voederen van het stadsbestuur. Hopelijk blijft het nu zo. Paul Durinck

10 Controle waterpeil 09/09/03 plaatsen van twee peilbuizen op perceel 1287a en a (bosje) 1279 (hooiland) Lengte buis: 151 cm 145 cm Hoogte boven de bodem: 56 cm 43 cm 18/11/03: min 18 cm min 31 cm 15/02/04: min 14 cm min 23 cm 20/04/04: min 24 cm min 32 cm 25/06/04: min 47 cm min 52 cm 16/11/04: min 18 cm min 24 cm 09/02/05: min 09 cm min 10 cm 05/04/05: min 17 cm min 28 cm 02/09/05: 00 cm Water overlast! 00 cm 13/12/05: min 08 cm min 11 cm 07/03/06: min 18 cm min 33 cm Dinsdag 18 mei 2006 In de Astgemete werden beheerswerken uitgevoerd; de akkerdistel diende te worden verwijderd rondom de jonge boompjes. De rest zou Willy voor zijn rekening nemen met de bosmaaier. De klus werd op die regenachtige voormiddag geklaard door: René, Harry, Gilbert, Albert en Liliane (verslag). We hadden nodig: een regenpak, laarzen een stevig paar dikke lederen handschoenen, en ook een gezonde rug! $./

11

12 Happening Moervaartmeersen - Astgemete De happening van 6 en 7 mei kan een succes genoemd worden. In de loop van het weekend daagden naar schatting een 350-tal personen op. Hoewel de weersvoorspellingen niet altijd even gunstig waren bleef het gelukkig toch droog. Zaterdagmiddag werd de fototentoonstelling geopend die samen met Georges Tallir van heemkring Den dissel was opgebouwd. Een goede 100 personen daagden op om herinneringen aan vroeger op te halen of om kennis te maken met de geschiedenis van de wijk Leebrug en beide reservaten. Dat zelfs personen die geboren en getogen waren in de wijk af en toe nog iets bijleerden bewijst dat het zeker de moeite was eens een bezoekje te brengen. De volgende ochtend waren een 20-tal personen om 5.00u present voor de ochtendwandeling, net op tijd om de eerste vogels hun zang te horen. Door de dichte mist waren degenen die hun verrekijker hadden meegebracht er aan voor de moeite. De gidsen moesten zelfs af en toe goed opletten om niet verkeerd te lopen. Tijdens de wandeling konden onder andere roodborst, merel, zwartkop, koekoek, tjiftjaf en zanglijster beluisterd worden. Enkele achterblijvers beweerden zelfs een nachtegaal gehoord te hebben. Na de tocht kon aangeschoven worden aan een rijk gevulde ontbijttafel. s Namiddags werden er wandelingen gegidst in beide reservaten, en kon ook de tentoonstelling opnieuw bezocht worden. Ruim 100 personen maakten van dichtbij kennis met de Moervaartmeersen of de Astgemete. Door de lange winter stonden deze helaas nog niet in hun volle bloemenpracht. Onder andere de duizenden paarsgekleurde Echte koekoeksbloemen lieten nog een weekje op zich wachten. Tijdens de happening konden ook 15 nieuwe leden geworven worden, en stelde iemand zich kandidaat om mee te helpen met de beheerwerken in het reservaat. Tot slot zou ik nog de medewerkers willen bedanken voor de hulp tijdens de happening. Ook de sponsors verdienen een woordje van dank voor hun financiële steun. Brouwerij Westmalle, de stad Sint-Niklaas en Tandem bekostigden de folders en de fototentoonstelling. Tandem is een vereniging die activiteiten die tot stand komen door samenwerking tussen een bestuur (hier de stad Sint-Niklaas) en een milieuvereniging ondersteunt. Foto s van de happening kan je bekijken op onze website $./

13 Meer foto s van de happening op onze website. (foto s Tom Neels)

14 BUSTOCHT NAAR NOORD-FRANKRIJK ZONDAG 17 SEPTEMBER 2006 met bezoek aan twee mooie natuurgebieden en één van de twee caps. We vertrekken op 17 september om 7u30 aan het opleidingscentrum SYNTRA aan de Heimolenstraat te Sint-Niklaas. We zijn s avonds terug rond 20u00. Rond 9u30 komen we aan in het mooie natuurreservaat van PLATIER D OYE. Daar maken we een wandeling waarbij vogelkijken in de duinen, het schorrengebied en langs het strand centraal staan. Hier en daar zullen we ook oog hebben voor de bijzondere flora. We middagmalen op één van de twee caps, al naargelang de omstandigheden : bij slecht weer op de Cap Griz Nez, bij goed weer picknicken we op de Cap Blanc Nez terwijl we proberen een glimp van een doortrekkende Jan Van Gent of Stormvogel op te vangen. Na de middag trekken we naar Ambleteuse, nabij Boulogne, om er eveneens het duinen- en strandreservaat te bezoeken. Als we geluk hebben vinden we daar o.a. fossiele bomen uit de tijd dat het kanaal tussen Engeland en Frankrijk nog begaanbaar was. Inschrijven doe je door contact op te nemen met: Margot Van den Berghe, telefoonnummer : 03/ Daarna stort je 12 euro op het rekeningnummer van Natuurpunt Zuid- Waasland, met vermelding bustocht Frankrijk. Dat nummer is: Voor meer info : Johan Vercauteren 03/ of $./

15 met 2 theorielessen over vlindergedrag, kenmerken en levenswijze met 2 praktijkuitstappen naar Heidebos (Wachtebeke) en Fondatie (Sinaai) Lesgever Wim Veraghtert. Wim is afkomstig uit Oostmalle en is van opleiding historicus. Omdat hij al langer als vrijwilliger bij Natuurpunt actief was, zocht hij werk in de natuuren milieusector. En zo kwam hij uiteindelijk bij Natuurpunt Educatie terecht, een afdeling die al lang tot zijn voornaamste activiteit behoorde binnen Natuurpunt Voorkempen. Sinds enkele jaren houdt hij zich in zijn vrije tijd bezig met nachtvlinderstudie. Voor NME ontwikkelde hij dan ook de nieuwe cursus Nachtvlinders. Daarnaast geeft hij ook cursussen paddenstoelen, libellen en planten voor beginners. Theorie : Op maandag 7 en op maandag 14 augustus 2006, telkens van 20 tot 23u. Deze lessen gaan door in het milieuhuis Walburg, Walburgstrat 37 te Sint-Niklaas (in het stadspark). Practicum Op vrijdag 18 augustus verzamelen we om 21u aan de Dries te Sinaai om tegen 21u30 de wandeling aan de Liniedreef in het natuurgebied Fondatie te kunnen aanvatten. Op zaterdag 26 augustus komen we om 20u45 aan Syntra Sint- Niklaas (Heimolenstraat) samen om tegen 21u30 aan de ingang van het Heidebos te Wachtebeke te vertrekken. Deze excursies duren telkens ongeveer tot 0u30! Aangezien de plaatsen voor deze cursus beperkt zijn, is het noodzakelijk om in te schrijven op volgende wijze : Neem eerst en vooral contact op met Margot Van den Berghe, telefoonnummer : 03/ Van zodra je bevestiging hebt gekregen, stort je 25 als je lid bent van Natuurpunt of van J.N.M. Als niet-lid betaal je 35. Je stort dit bedrag op het rekeningnummer van Natuurpunt Zuid-Waasland Voor meer info : Tom Neels 03/ of

16 Aantal deelnemers: 7 Het Burreken Gids: André De Kimpe Zoals afgesproken waren we om 9u aan de kerk van Zegelsem. De oude kerkmuur trok onze aandacht omdat daar heel wat mossen opstonden. Vooral het gedraaid knikmos viel op door zijn hangende sporendoosjes. Er is over de Vlaamse Ardennen al zoveel geschreven zodat ik mij ga beperken tot de dingen die nieuw zijn voor mij, hopelijk ook voor jullie. Voor we aan de wandeling begonnen kregen we onze eerste les aardrijkskunde. We stonden op een punt waar drie gemeenten samenkomen: Brakel, Horebeke en Maarkedal. We kregen enkele Ferraris-kaarten te zien uit Dit zijn biologische waarderingskaarten die tot stand kwamen op initiatief van graaf Ferraris. Geologen onderscheiden hier niet minder dan 18 lagen klei en zand waarvan de voornaamste: Dietiaanzand, Bartoonklei of Assiaan, Lediaanzand, Paniselaanklei, Ieperiaanzand en Ieperiaanklei zijn. We kregen uitleg over de boshyacint, nog niet in bloei, het is een Atlantische plant die veel vocht en zachte winters verlangt. In Aken is er ook een groeiplaats, eigendom van een abdij. Zo goed als zeker komt deze plant van de abdij van Ronse, men noemt dit dan een stinzenplant. Er werden dus niet alleen paterkes overgebracht. Hierna bezochten we het Burreken. Dit was het eerste natuurreservaat in de Vlaamse Ardennen verwezenlijkt door Wielewaal Schelde en Leie. Er werden planten bekeken en geproefd, o.a. daslook. Onze gids waarschuwde ons om nooit van de gevlekte aronskelk te proeven omdat deze plant oxaalazijnzuur kristallen bevat die tong en gehemelte kunnen beschadigen. We zagen een gehakkelde aurelia of witte c-vlinder vliegen, over de taalgrens noemt men hem "Robert le diable". We zagen talrijke sporen van reeën, volgens de gids kwamen ze hier in het wild niet voor. Oude populieren waren begroeid met een massa klimop en boden woongelegenheid voor vogels en vleermuizen, men noemt dit nestkastenstructuur. Klimop brengt weinig schade toe aan de bomen, maar door hun gewicht kunnen ze schors lostrekken waardoor de bomen minder goed gaan groeien. We passeerden een oude vlasput waar bosanemoon, slanke sleutelbloem, pinksterbloem, dagkoekoeksbloem, daslook en grote muurstonden te groeien en te bloeien. Hoe die boeren met kar en paard het vlas naar beneden kregen kon ik me voorstellen, maar hoe die paarden het terug naar boven kregen zonder epo te gebruiken kon ik niet begrijpen, nu was het onze beurt om naar boven te gaan. Heel vermoeiend! $./

17 Het Beiaardbos Gids: Eddy Saveyen We aten onze bokes op het hoogste punt van Oost-Vlaanderen (150 meter) op een terrasje van het café "Molen ten Hotond". Om 14uur reden we richting Beiaardbos. Het verschil tussen paarse dovenetel en ingesneden dovenetel kregen we goed te zien, ze groeiden door elkaar. We passeerden een mannelijke es, dus enkel meeldraden in de bloeiwijze. Het is dit hout dat gebruikt wordt om stelen van te maken. Wat een cultuurberm is weten we nu ook. Het is een niveau verschil tussen twee akkers door tussenkomst van de landbouwer. We liepen langs een wegje waar we het geklingel en geklangel van een kabbelend beekje hoorden. Het had zijn naam niet gestolen: het beiaard beekje! Misschien dankt het bos, 17ha groot, hieraan zijn naam. Op de weiden stonden talrijke bulten van de gele weidemier. Een oude tronk met heksenbezems trok onze aandacht, cicaden brengen de schimmel over in de knoppen. In 1960 werd hier de laatste das gezien, zijn huid dient nu ergens als voetmat. Wat ook opvalt zijn de vele holle wegen. Holle wegen verdiepen +/- 1mm per jaar door betreding en weersinvloeden. De oudste holle weg ligt in het muziekbos en zou 5000 jaar oud zijn. Aan de kant van een beekje stond bosveldkers. Het beste kenmerk is de kronkelende steel, kronkelveldkers zou dus beter passen. We kwamen in gesprek met twee oudere inwoners, die gingen voor ons de problemen in verband met natuurbehoud eens vlug oplossen. Dat ze klimop geplant hadden op een berm waar aardbeiganzerik groeide vond onze gids geen goed idee. We zagen paarse schubwortel en ook een anemoonbeker-zwam, deze heeft een lange wortelende steel. We liepen over een stuk land dat pas geploegd was. Hier liep ergens een buurtweg. Moderne machines kijken niet naar een buurtweg en dus hadden wij de eer om hem terug te herstellen. We kregen bezoek van een grote wolzwever, bombylus major, parasiet van zandbijen. Een op het eerste zicht grote aardhommel bleek bij nader toezien een koekoekshommel te zijn, bombus of psithyrus vestalis. Op de grassen zaten veel grashaantjes, lema melanopus. We kwamen een verwaarloosd veldkapelletje tegen met drie heiligenbeelden in, daaronder twee grote bierkannen met daarop de woorden "Drink er nog ene". Dat hebben we de heiligen dan ook plechtig beloofd! Ook al waren we met weinig deelnemers, de dag was er niet minder geslaagd door. Hartelijke dank aan onze gidsen André, Eddy en Christel. Tot een volgende keer. René Pletinck

18 Verslag: Vervolg op mossencursus Kalmthout Verslaggever: René Pletinck Gids: Hans Vermeulen Cursisten: Christel, Marc, René, Richard en Toon. Weersverwachting: Sneeuw in de Ardennen Regen in Vlaanderen Vertrokken in Sint-Niklaas om 2 uur, aangekomen om 2.45 uur Geen regen gezien! Het natuurreservaat is meer dan 800ha groot. We zijn in de omgeving van de Putse moer geweest. Van de meer dan 150 soorten mossen hebben we er 22 op naam kunnen brengen. De meeste soorten kwamen ook in onze streek voor, behalve het heide-klauwtjesmos, te herkennen aan zijn bleekgrijs groene kleur. Van de lichenen vonden we 6 cladonia soorten, ook het zeldzame Kraakloof. Even was er twijfel of we nu dat fameuze frietzakbekermos gevonden hadden, volgens Hans kwam dat hier zeker voor, maar volgens mij kon daar toch maar weinig friet in! We vonden ook veenmos, één ervan konden we met zekerheid op naam brengen: het gewimperde veenmos, te herkennen aan de afgeronde stengelbladtop die sterk gewimperd is. De boomstammen waren arm aan lichenen. Het algemeenste was groene stekelkorst op dennen. Het is sterk zuurminnend en bijna ongevoelig voor luchtvervuiling door zwaveldioxide, vooral in de nabijheid van industrie. Een ander woord voor dit licheen is zwavelvreter, dat zegt genoeg. We zagen ook een zwam, parasiterend op boomalgen, met de mooie naam "tweesporig vliesje" uit de groep van plaatjesloze vlieszwammen. Besluit: Voor ons was het weer gewoon worden om die vele soorten mossen uit elkaar te houden. Het is een materie die men niet mag laten rusten, een maandelijkse speurtocht in de eigen omgeving zou zeker onze kennis op peil houden. $./

19 Even voorstellen - Lumbricus terrestis.l Stam: Annelida (ringwormen) Klasse: Oligochaeta (borstelarme ringwormen) Orde: Terricola Familie: Lumbricidae (regenwormen) Geslacht en soort: Lumbricus terrestris (regenworm) Ook gekend onder de naam van grote regenworm, dauwpier, ringworm, aardworm of wurm. Worm of wurm is beide goed Nederlands. Iedereen zal wel akkoord zijn dat de regenworm een zeer nuttig beestje is. Door zijn graafwerk, tot 2m diep, brengt hij zuurstof en voedsel in de grond, regenwater dringt beter in de grond waarvan planten met diep wortelgestel profiteren. Deze worm kan een lengte van 30cm en een breedte van 9cm bereiken. Hij leeft vooral van rottend blad dat hij met de bladtop in zijn gang trekt.'s Nachts kruipt hij over de grond op zoek naar zijn voedsel; Natuurlijke vijanden zijn vooral egels, spitsmuizen en mollen. Ook de vos zou dit hapje niet versmaden, verder ook loopkevers van het genus Carabus. De voorkant is rolronden spits, de achterkant is iets breder en wat afgeplat. In het voorste deel bevindt zich een verdikking, het zadel of citellum, dat een rol speelt bij de voortplanting. Het lichaam bestaat uit ringen of segmenten. Elke ring, behalve het zadel en de twee voorste en achterste ringen, is bezet met 4

20 paar borstelharen. De mondholte bevindt zich tussen het eerste en tweede segment. Hierin bevinden zich ook keel- kop- en spiermaag. Achter de spiermaag bevindt zich het darmkanaal dat tot achteraan loopt. Vooraan liggen ook een 10-tal dwarse bloedvaten die fungeren als hartspier, het centrale zenuwstelsel en de geslachtsorganen. De pier heeft geen ogen maar wel lichtgevoelige cellen aan de voor- en achterkant, hij reageert op chemicaliën en temperatuur, heeft smaakcellen, de reukzin is zwak en hij reageert niet op geluid, wel op trillingen. Wormen ademen door de huid, er is gaswisseling door diffusie, dit is een verschijnsel waarbij opgeloste deeltjes zich begeven van een gebied met hogere concentratie van opgeloste stoffen naar een naar een gebied met lagere concentratie van opgeloste stoffen, in dit geval dus lucht. Wormen zijn tweeslachtig, maar ze kunnen zichzelf niet bevruchten, er is een partner nodig, het is dus een hermafrodiet, net zoals de slakken. Tijdens de paring vormt er zich rond het zadel een slijmband. Na de paring schuift elke worm zijn slijmband af naar voor over zijn lichaam. Ondertussen wordt die gevuld met bevruchte eitjes. De band sluit zich en vormt een kapsel of cocon. Na enkele weken komen de jonge wormpjes uit. Jonge pieren hebben geen zadel. Een pier die een stuk van het achterste deel kwijtraakt kan zich regenereren (oef!). De grootste regenworm leeft in Noord Australië, de reuzenregenworm die een lengte van 3 meter kan bereiken, hij leeft in gangen met vulkaanvormige uitgangen. In Vlaanderen zijn er ongeveer 25 soorten, hier volgen de meest voorkomende. Rode regenworm cm lang, licht rood, leeft in humusrijke bosgrond, typisch zijn de kronkelige hoopjes uitwerpselen. Bruine regenworm 5 cm lang, kastanjekleurig, heeft een lichtgekleurde gordel, vrijwel in het midden. Blauwe regenworm cm lang, heeft een iriserende parelmoerglans en een rood bloedvat dat als een streep door het achterlijf schijnt, het uiteinde is meestal geelachtig. Roze regenworm cm lang, vleeskleurig tot bloedrood, pigmentloos, rolt zich op bij koude en droogte. Groene regenworm 5 7 cm lang, variabel van kleur, groen vleeskleurig, groengeel, donkergroen rood, ietwat stijvere pier die zich bij gevaar vaak ineen rolt, komt overal voor. $./

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 18 februari 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 18 februari 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 18 februari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was afgelopen dinsdag beslist niet koud, de wind was ook niet echt hinderlijk, maar de zon liet helaas verstek

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

[Konijn] Beschrijving: Vindplaats: Algemene Naam: konijn. Wetenschappelijke Naam: Oryctolagus cuniculus Levenscyclus. Voeding:

[Konijn] Beschrijving: Vindplaats: Algemene Naam: konijn. Wetenschappelijke Naam: Oryctolagus cuniculus Levenscyclus. Voeding: [Konijn] Algemene Naam: konijn Wetenschappelijke Naam: Oryctolagus cuniculus Konijnen hebben lange oren, een grijsbruine vacht en een korte wipstaart met witte onderzijde en zwarte bovenzijde. Ze worden

Nadere informatie

Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui.

Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui. KB2 Tijdsinvestering: 45 minuten Regenwormen Tijdstip: in september, oktober en november, na een regenbui. 1. Inleiding Een mol eet per jaar wel 50 kg wormen. Dat is veel, maar als je bedenkt dat in je

Nadere informatie

Reisverslag Turkije (15 ) Jacques Vanheuverswyn brengt een verslag van een natuurreis naar Turkije en heeft mooie vogelfoto s mee.

Reisverslag Turkije (15 ) Jacques Vanheuverswyn brengt een verslag van een natuurreis naar Turkije en heeft mooie vogelfoto s mee. Programma 13 mei 2009 Inleiding voorstelling komende activiteiten mededelingen van het bestuur (15 ) Kiekendieven (20 ) Niko Van Wassenhove geeft een overzicht over de Kiekendiefsoorten die we in onze

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

23 april Vlaamse Ardennendag (zie pag 17) 6 en 7 mei Happening Moervaartmeersen-D Astgemete (zie pag 15 )

23 april Vlaamse Ardennendag (zie pag 17) 6 en 7 mei Happening Moervaartmeersen-D Astgemete (zie pag 15 ) !! " #$ %& %' ()*+) (%,+-)- 23 april Vlaamse Ardennendag (zie pag 17) 6 en 7 mei Happening Moervaartmeersen-D Astgemete (zie pag 15 ) Vu : Staf Lerno, Molenwijk 12, B-9111 Belsele, tel: 03 772 43 06 Deze

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

Het onderzoek van de burgemeester 5/6

Het onderzoek van de burgemeester 5/6 Het onderzoek van de burgemeester De burgemeester hoorde dat kinderen ongerust zijn. Nee, ze zijn niet bang voor onweer of harde geluiden. Ze maken zich zorgen over de natuur. Dieren krijgen steeds minder

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

- NIEUWSBRIEF JANUARI 2016 - Welkom op onze activiteiten

- NIEUWSBRIEF JANUARI 2016 - Welkom op onze activiteiten - NIEUWSBRIEF JANUARI 2016 - Welkom op onze activiteiten Nieuwe Resterheidegidsen gezocht. Natuurpunt Hechtel-Eksel organiseert in maart 2016 een nieuwe opleiding voor Resterheidegidsen. Resterheide? Het

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De plaats waar de grond wordt weggenomen.

Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De plaats waar de grond wordt weggenomen. Les 1 De bodemverontreiniging. afgraven Grond of aarde weghalen door te graven. Graven is een gat in de grond maken. De afgraving De plaats waar de grond wordt weggenomen. De bodemverontreiniging De grond

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg. Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag.

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg. Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag. De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg Beste natuurliefhebber/- ster, Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag. Een week geleden zag ik alleen nog maar

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was een heel aangename dag, maar er was minder te zien dan ik had gehoopt/verwacht. Twee dagen eerder waren we in de Hortus

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

Welkom op onze activiteiten

Welkom op onze activiteiten - NIEUWSBRIEF APRIL 2015 - Welkom op onze activiteiten Vrijdag 17 april 2015 om 14.00 uur Geocachetocht Wil je op zoek naar schatten in de natuur? Kom dan zeker naar onze geocachezoektocht. Rond de Katershoeve

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat?

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Je valt in een diepe slaap en wordt in maart pas weer

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 15 december 2015. Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 15 december 2015. Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 15 december 2015 Beste natuurliefhebber/-ster, De dag begon mistig en op meerdere plaatsen bleef de mist de hele dag hangen. Gelukkig scheen in Beijum de zon. Doordat

Nadere informatie

GROEN NATUURFOTOGRAFIE IN DE STAD. GROENGRIJS is een fotoproject van het Centrum voor Beeldexpressie en Natuurpunt. Meer info: www.beeldexpressie.

GROEN NATUURFOTOGRAFIE IN DE STAD. GROENGRIJS is een fotoproject van het Centrum voor Beeldexpressie en Natuurpunt. Meer info: www.beeldexpressie. GROENGRIJS is een fotoproject van het Centrum voor Beeldexpressie en Natuurpunt. Meer info: www.beeldexpressie.be GROEN NATUURFOTOGRAFIE IN DE STAD foto Marko van der Steenhoven PERSBERICHT Antwerpen,

Nadere informatie

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje?

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje? Bos- en natuurquiz 1. Hoeveel procent van de oppervlakte van Vlaanderen is bos? a. 10% b. 30% c. 50% d. 80% 2. Er bestaan verschillende soorten spechten: de zwarte specht, de groene specht, de grote bonte

Nadere informatie

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel is een natuurgebied op de linkerscheldeoever tegen de scheldedijk. Aan de grens met Nederland sluit het

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

De bodemverontreiniging

De bodemverontreiniging Les 8.1 Vervuilde grond? 1.Graven : een gat in de grond maken. 5. Boren: met een boor ergens een gat in maken. Dat kan in de grond, maar ook in metaal, hout of gesteente. 2. Afgraven: grond of aarde weghalen

Nadere informatie

EEN BOOM IS NIET ALLEEN een verhaal over het bos

EEN BOOM IS NIET ALLEEN een verhaal over het bos 1. Kennismaking met het bos 1.1. Verhaal EEN BOOM IS NIET ALLEEN een verhaal over het bos Op een dag in de herfst kwam er een vogel door het bos gevlogen. Het was een erg kleurrijke vogel: een meesje!

Nadere informatie

Week 28. Week 28. week 27

Week 28. Week 28. week 27 Het natuurnetwerk is geïnspireerd door een citaat van Marcel Proust: De ware ontdekkingsreis ligt niet in het verkennen van nieuwe streken maar in het kijken met nieuwe ogen. Het is tevens verbonden met

Nadere informatie

LEVEN IN HET DONKER LES 1. Dagdieren en nachtdieren

LEVEN IN HET DONKER LES 1. Dagdieren en nachtdieren Aarde LES 1 LEVEN IN HET DONKER Hoi, ik heet Melvin. Ik kon vannacht niet slapen. Ineens hoorde ik buiten gepiep en toen gefladder. Ik rende naar het raam om te kijken. Weet je wat ik zag? Een uil. Met

Nadere informatie

Het begin van de winter

Het begin van de winter WINTER 21 december WINTER 2 Het begin van de winter Vanaf 21 juni worden de dagen weer langzaam korter. De zomer duurt tot 22 of 23 september. Dan zijn de dag en de nacht overal even lang. Met andere woorden:

Nadere informatie

Levenscyclus. Raten zijn 6hoekige kamers waar stuifmeel en honing wordt opgeslagen.

Levenscyclus. Raten zijn 6hoekige kamers waar stuifmeel en honing wordt opgeslagen. [Honingbij] Algemene Naam: Honingbij Wetenschappelijke Naam: Apis mellifera Raten zijn 6hoekige kamers waar stuifmeel en honing wordt opgeslagen. Het lichaam van een bij bestaat uit drie onderdelen: een

Nadere informatie

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Tijdens deze wandeling ontdekken we meer over de bijen, kleine maar belangrijke inwoners van de stad.

Nadere informatie

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem

Meer over de ooievaar. Even voorstellen. Hier wonen ze. Echte natuur. Hieraan herken je hem Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Ik ben terecht zeer dankbaar en ook fier. Dit is misschien wel een unicum in België, echt iets voor burgemeester Denerdt!

Ik ben terecht zeer dankbaar en ook fier. Dit is misschien wel een unicum in België, echt iets voor burgemeester Denerdt! Wanneer je nu langs de Annekensstraat komt dan zie je twee merkwaardige borden. Ja, dhr. Denerdt, zo lang burgemeester van Kruibeke, heeft het toegelaten. Op een mooie dag belde een man in werkkledij met

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Eend Inleiding Ik hou mijn werkstuk over eenden omdat ik het leuke dieren vind en ik wil er wat over leren. Dit wil ik er over weten: Wat doen eenden de hele dag? Wat eten eenden? Wat voor soorten eenden

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Literatuurlijst 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3 Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4 Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Hoofdstuk 4: Verzorging

Nadere informatie

Lesbrief Slakkenevolutiespel 1

Lesbrief Slakkenevolutiespel 1 Slakkenevolutiespel 1 Doelgroep: Groep 5 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 15 minuten Klassikaal Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het begrijpen waarom slakken verschillende kleuren hebben

Nadere informatie

Dinsdag 26 november 2013

Dinsdag 26 november 2013 Dinsdag 26 november 2013 Al geruime tijd was er, wat mij betreft, enige onduidelijkheid over de juiste benaming van de naast De Wiershoeck gelegen tuinen. Ik wist niet beter dan dat het de Schoolwerktuin

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo GERHAGEN Tel: 013 / 67.38.44 E-mail: bosmuseum@skynet.be Website: wet.gerhagen.be Samengesteld door Willy Vanwesemael Bosuil WERKBLADEN Lager Onderwijs

Nadere informatie

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander.

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. Waterlanders : op weg met Sam de salamander Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. 1 De kamsalamander... Hallo, Ik ben Sam, de salamander met

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 3 en donderdag 5 maart 2015

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 3 en donderdag 5 maart 2015 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 3 en donderdag 5 maart 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Op dinsdag heb ik maar weinig foto s gemaakt. Ik, of beter gezegd mijn camera, werd tijdelijk ingehuurd

Nadere informatie

Bundel 1 van veldoefeningen en cases

Bundel 1 van veldoefeningen en cases Bundel 1 van veldoefeningen en cases De cases en veldoefeningen bestaan uit 3 delen: Deel 1 de veldoefeningen waarvan de locaties voorkomen in het natuurgebied Den Battelaer te Mechelen. Deel 2 een case

Nadere informatie

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen!

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen! Enkel voor kinderen! Dit dossier is een realisatie van Ryckevelde vzw Ryckevelde 2010 2 Waar is Eugène? VERMIST Enkele dagen geleden wou Eugène Ryckevelde Brussel gaan verkennen! Het was al heel lang geleden

Nadere informatie

BOSSEN WERELDWIJD EDUKIT 4

BOSSEN WERELDWIJD EDUKIT 4 3 8 6 10 BOSSEN WERELDWIJD Verschillende soorten bossen In devorige edukit hebben we het gehad over de 2 grote categorieën in bomen, loofbomen en naaldbomen. Nu wordt het uitzicht van een bos niet enkel

Nadere informatie

Nieuwsbrief Hengelaarsclub Sassenhein. Jaargang: maart 2014 Nr. 6. HC Sassenhein Postbus 39 9750 AA Haren (Gn)

Nieuwsbrief Hengelaarsclub Sassenhein. Jaargang: maart 2014 Nr. 6. HC Sassenhein Postbus 39 9750 AA Haren (Gn) Het nieuwe seizoen De dagen beginnen al weer langer te worden, we gaan op weg naar de lente. Voor de meeste leden begint het al weer aardig te kriebelen. Hopelijk wordt het een mooi voorjaar met wat warme

Nadere informatie

Verslag weekend 29/2 tot 2/3/2008

Verslag weekend 29/2 tot 2/3/2008 A;Sabbe Harelbeke 7/3/08 Vrijdag 29/2/2008 Verslag weekend 29/2 tot 2/3/2008 Van vrijdag 29 februari tot 2maart 2008 had het openingsweekend van de Zwervers Kortrijk plaats in Zottegem. Het RV was de parking

Nadere informatie

Verhalen uit een ander rijk

Verhalen uit een ander rijk Verhalen uit een ander rijk Ana-Magdalena Zainea www.anderssamen.nl www.ana-magdalena.nl Titel: Verhalen uit een ander rijk Auteur: Ana-Magdalena Zainea Correctie: Bart Renaer en Dorien Ruben Illustraties

Nadere informatie

Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de jeugdnatuurgroep De Biesboschonderzoekers

Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de jeugdnatuurgroep De Biesboschonderzoekers Nieuws brief Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de De Biesboschonderzoekers De laatste paar maanden hebben we weer interessante activiteiten ondernomen. Hiervan eerst weer wat korte verslagen.

Nadere informatie

SPREEKBEURT Chinchilla

SPREEKBEURT Chinchilla l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT Chinchilla ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE CHINCHILLA

Nadere informatie

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede.

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede. Vanuit de Wijmenier kan je tal van prachtige wandelingen maken. Eén ervan beschrijven we in onderstaande tekst Wandelpad : Beschermde landschappen langs de Molenbeken Praktische gegevens LENGTE: 15 km

Nadere informatie

Staf bekijkt zijn armbandgps en ziet dat het goed zit

Staf bekijkt zijn armbandgps en ziet dat het goed zit REIS/FOTOVERSLAG GR 5 NEDERLAND EN BELGIË Zaterdag 22 september 2007 Staf en ikzelf hebben besloten om de gehele GR 5 te stappen van Bergen op Zoom tot Nice. Het gedeelte van Bergen op Zoom tot de Luxemburgse

Nadere informatie

Experimenten KIT. werkboekje. Dokter in de wetenschap: Klas:

Experimenten KIT. werkboekje. Dokter in de wetenschap: Klas: Experimenten werkboekje KIT Dokter in de wetenschap: Klas: 1 Licht/zon Zonnebaden in het licht Zonlicht is heel belangrijk voor planten. Als een plant enkele dagen geen of onvoldoende licht krijgt, begint

Nadere informatie

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen Project Planten ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Planten Planten eten, ademen en groeien. Sommige planten houden van natte grond. Anderen van droge grond. Sommige planten houden van veel zon en warmte. Anderen

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Flora en fauna. Flora

Flora en fauna. Flora Flora en fauna Flora De bomen in Australië zijn het hele jaar groen. Niet altijd het mooie groen zoals bij ons, maar meer het grijze groen. Zoals de eucalyptus, waarvan de meeste soorten nooit hun bladeren

Nadere informatie

De kleine beestjesclub

De kleine beestjesclub Thema: mini Biologie Dieren Insecten en spinnen Moeilijkheid: * Tijdsduur: ** Juf Nelly De kleine beestjesclub Doel: Na deze opdracht weet je meer over verschillende insecten Uitleg opdracht Je luistert

Nadere informatie

Bad Marienberg. 21 t/m 25 april 2011

Bad Marienberg. 21 t/m 25 april 2011 Bad Marienberg 21 t/m 25 april 2011 Donderdag 21 april Heel - Bad Marienberg 195 km Aankomend weekend is het Pasen en dat betekent dat Wim 4 dagen vrij is. We hebben besloten om richting het Westerwald

Nadere informatie

groen in de stad Stedelijk Natuurreservaat BOURGOYEN-OSSEMEERSEN Gent

groen in de stad Stedelijk Natuurreservaat BOURGOYEN-OSSEMEERSEN Gent groen in de stad Stedelijk Natuurreservaat BOURGOYEN-OSSEMEERSEN Gent Bourgoyen-Ossemeersen In het westen van Gent ligt een waardevol natuurgebied van 230 hectare (2,3 km²) dat ontsnapte aan de verstedelijking.

Nadere informatie

SPREEKBEURT WITLIPBOOMKIKKER

SPREEKBEURT WITLIPBOOMKIKKER SPREEKBEURT WITLIPBOOMKIKKER l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WITLIPBOOMKIKKER

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. De Specht Er zijn verschillende soorten spechten: de groene, de zwarte en

Nadere informatie

Ons kringbord vullen we vanaf nu wat anders in. Onze vlinders hebben onze dagen van de week, de daglijn, het weer, al heel goed onder de knie.

Ons kringbord vullen we vanaf nu wat anders in. Onze vlinders hebben onze dagen van de week, de daglijn, het weer, al heel goed onder de knie. KLASNIEUWS 31 ma di wo do vr za zo 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 MEI 2016 JUNI 2016 ma di wo do vr za zo 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Nadere informatie

De Patrijs, klant van berm en akkerrand.

De Patrijs, klant van berm en akkerrand. De Patrijs, klant van berm en akkerrand. Lesbrief met kleurwedstrijd voor de groepen 5, 6 en/of 7 van de basisscholen van de gemeente Heeze-Leende. Je vult de antwoorden op de vragen in op de achterzijde

Nadere informatie

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016 dinsdag 1 maart en donderdag 3 maart: Aan de slag op de kinderboerderij 14.30-16.00 uur Kom kijken welke dieren er allemaal op de kinderboerderij leven! Je ontdekt hoe de dieren heten, wat ze eten, welk

Nadere informatie

grazers helpen de natuur.

grazers helpen de natuur. grazers helpen de natuur. Begrazing vroeger en nu Lang geleden kwamen in Vlaanderen allerlei soorten grazers voor: mammoeten, wisenten, oerrunderen, elanden... Die grazers zorgden ervoor dat Vlaanderen

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Natuurpad De Mient. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

Natuurpad De Mient. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-312228 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Natuurpad De Mient In het Nationaal Park Duinen van Texel Natuurpad De Mient De Mient was een

Nadere informatie

De Heikikker De Heikikker

De Heikikker De Heikikker De Heikikker Brabant Water beheert 2200 hectare grond waarvan 1500 hectare natuurgebied. Hiermee zijn wij een van de grootgrondbezitters in Noord-Brabant. In deze natuurgebieden liggen ook de waterwingebieden

Nadere informatie

6+ 10 WAT MAAKT EEN BOS TOT EEN BOS? 3+ 8 + Opdracht EDUKIT 3

6+ 10 WAT MAAKT EEN BOS TOT EEN BOS? 3+ 8 + Opdracht EDUKIT 3 WAT MAAKT EEN BOS TOT EEN BOS? 6+ 10 + Wanneer is een bos een bos? Een paar bomen samen vormen pas een bos als ze een oppervlakte van 1/2 hectare beslaan. Je zou dit kunnen vergelijken met een voetbalvel

Nadere informatie

Les 5 Een goede bodem

Les 5 Een goede bodem Pagina 1 Les 5 Een goede bodem 1 Bodemsoorten-/Composthooples Er zijn verschillende soorten grond in Nederland. Elke soort grond is anders. Sommige planten houden van arme, voedingsloze grond en anderen

Nadere informatie

QUIZ: HOE KOM IK DE WINTER DOOR????

QUIZ: HOE KOM IK DE WINTER DOOR???? QUIZ: HOE KOM IK DE WINTER DOOR???? WAAROM BEVRIEZEN ZADEN NIET? 1. Ze zitten diep onder de grond, waar het niet vriest. 2. Ze bevatten veel vet. 3. Ze bevriezen wel, maar daar kunnen ze wel tegen. WAAR

Nadere informatie

Peter in de polder, week 20.

Peter in de polder, week 20. Peter in de polder, week 20. Vissen blijft toch vissen, en niet altijd vangen. Hemelvaartsdag was het prachtig weer, en dus gingen de Peters met een bootje naar het Overdie. Overal was brasem te zien,

Nadere informatie

Oele de uil vertelt over hoe de verschillende dieren de winter doorkomen

Oele de uil vertelt over hoe de verschillende dieren de winter doorkomen Hier zien jullie alweer de derde uitgave van ons jeugdblad. Ook nu heeft de Oele weer heel wat te vertellen. Lees maar gauw. Oele de uil vertelt over hoe de verschillende dieren de winter doorkomen Zoogdieren

Nadere informatie

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel januari In deze maand zijn de hommelkoninginnen nog in hun winterslaap. februari Op een warme dag komt een hommelkoningin uit haar schuilplaats en gaat op zoek naar voedsel. Als het kouder wordt moet ze

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vrijwilligers Groote Sluis

Nieuwsbrief Vrijwilligers Groote Sluis Nieuwsbrief nummer 2 / 2013 In deze nieuwsbrief: 1. Opknappen Weerhuis 2. Kijkje in de keuken Zaandijkersluis 3. Vakantieperiode Opknappen Weerhuis Door Madelon Mantel Op dinsdag 2 juli jl. hebben wij

Nadere informatie

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo

Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Bosmuseum Gerhagen Zavelberg 10 3980 Tessenderlo Tel: 013 / 67.38.44 GERHAGEN E-mail: bosmuseum@skynet.be Website: wet.gerhagen.be Samengesteld door Willy Vanwesemael Kerkuil WERKBLADEN OPLOSSINGEN Lager

Nadere informatie

januari 1 dinsdag woensdag donderdag vrijdag zaterdag zondag 31 Nieuwjaar 1 2 3 4 5 Kerstvakantie 2013

januari 1 dinsdag woensdag donderdag vrijdag zaterdag zondag 31 Nieuwjaar 1 2 3 4 5 Kerstvakantie 2013 Kalender 2014 januari 1 COVER: Wouter Pattyn Naturalight.be Kleine Hoofdgracht - Netevallei BOVEN: Wouter Pattyn Naturalight.be Latemse Meersen maandag 30 Kerstvakantie 2013 dinsdag woensdag donderdag

Nadere informatie

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen.

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. Tekeningen Ciel Broeckx, juni 2010. 1 De Europese Unie heeft in 2002 afgesproken om het verlies aan biodiversiteit

Nadere informatie

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda Uit de serie Natuur in Gouda 10 2 colofon tekst: Cyclus, gemeente Gouda en RAVON lay-out: Steenbergen Ontwerp Studio foto s: André van Kleinwee en Richard

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Groep 1-2

Voorbereiding post 5. Groep 1-2 Voorbereiding post 5 Opzij opzij opzij Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 5: Opzij opzij opzij, voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen Verhaal (poppenkast

Nadere informatie

VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012

VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012 VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012 Rudy Schippers Het afgelopen kwartaal werd gekenmerkt door veel regen en ook veel harde wind waardoor er minder geringd kon worden dan gebruikelijk.

Nadere informatie

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans Datum van de excursie: 4 mei 2016 Team: Flevo Birdwatching, Rien Jans Bezochte gebied: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek Vroege ochtend: Het Langeveen op landgoed Den Treek. En late ochtend/middag:

Nadere informatie

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop.

Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop. Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop. Bij start voor de reis door Cyprus begint het eerste bezoek aan de havenplaats Larnaca met overnachting. In de buurt van Larnaca is het zoutmeer

Nadere informatie

Jeugdpuzzel 7. Om de puzzel op te lossen moet je naar alle zalen van het museum. Maak de zin zelf af! Natuurhistorisch Museum Maastricht

Jeugdpuzzel 7. Om de puzzel op te lossen moet je naar alle zalen van het museum. Maak de zin zelf af! Natuurhistorisch Museum Maastricht Jeugdpuzzel Om de puzzel op te lossen moet je naar alle zalen van het museum. Kijk goed wat er op de foto s staat. Zoek ze op in de tentoonstellingen. Schrijf de gevraagde letter van de naam boven het

Nadere informatie

1. Geheimen. 2. Zwammen

1. Geheimen. 2. Zwammen 1. Geheimen 'Geen plant en geen dier' Een paddestoel is zeker geen dier, maar een plant is het ook niet. Ze hebben geen groene bladeren om zonlicht op te vangen. Bovendien groeien paddestoelen in het donker.

Nadere informatie

Oefeningen niveau 2 Reeks 1

Oefeningen niveau 2 Reeks 1 Oefeningen niveau 2 Reeks 1 1 HOE LEER IK TEKSTEN? Oefeningen niveau 2 Reeks 1 Schrijf hieronder kort hoe je teksten meestal leert. Wat doe je eerst, wat erna, wat dan verder? Welke problemen heb je vaak?

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Graag willen wij jou laten kennismaken met ons zomerprogramma. Dit jaar in het thema:

Graag willen wij jou laten kennismaken met ons zomerprogramma. Dit jaar in het thema: Beste bewoner, familie, bezoeker, Graag willen wij jou laten kennismaken met ons zomerprogramma. Dit jaar in het thema: Reis door Europa In dit Zonneblad vind je een overzicht van al onze grote activiteiten.

Nadere informatie

Grote vos Nymphalis polychloros

Grote vos Nymphalis polychloros Nymphalis polychloros Jan Goedbloed Soortbeschrijving De is een grote bruinrode vlinder, behorend tot de familie van de schoenlappers Nymphalidae waar ook, Atalanta, Dagpauwoog, Gehakkelde aurelia en Distelvlinder

Nadere informatie

Rode bosmier SOORTEN MIEREN

Rode bosmier SOORTEN MIEREN Rode bosmier De rode bosmier ontdek je soms al snel. Als je bijvoorbeeld in het bos loopt en dan ergens gaat zitten. Opeens zitten ze overal. In je broekspijpen, op je arm, tot in je sokken aan toe! En

Nadere informatie

Wandeling n 23 : La porte Aïve : Hotton Bewegwijzering :

Wandeling n 23 : La porte Aïve : Hotton Bewegwijzering : Wandeling n 23 : La porte Aïve : Hotton Bewegwijzering : Deze wandeling, "porte Aïve" genoemd, is als het ware een speleologische uitstap : ze neemt u mee naar de rotsmeanders van de kalksteenrichel. Op

Nadere informatie

Kaartenset gewervelde dieren

Kaartenset gewervelde dieren Kaartenset gewervelde dieren Deze set met plaatjes is het tweede en laatste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met

Nadere informatie