Balans & Vooruitzichten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Balans & Vooruitzichten 2012-2013"

Transcriptie

1 Balans & Vooruitzichten

2 Inhoud InleIdIng door Bart De Smet 3 Voorzitter Voorwoord door PhIlIPPe Colle 6 Gedelegeerd Bestuurder algemene omgeving 8 PersoonsVerzekerIngen 22 schadeverzekeringen 34 assuralia en zijn organisatie 42 english summary 48

3 InleIdIng Duurzaamheid, Verantwoordelijkheid, Energie Bij het afsluiten van dit boekjaar en de start van een nieuw komen drie begrippen bij me op: duurzaamheid en verantwoordelijkheid natuurlijk, maar ook energie. Voor een verzekeraar is duurzame ontwikkeling hoegenaamd geen gadget noch een modeverschijnsel. Binnen de kernactiviteit zelf van de verzekering staat duurzaamheid synoniem voor het tot een goed einde brengen van de aangegane toezeggingen ten aanzien van iedere verzekerde en ten aanzien van de maatschappij in haar geheel waarbinnen de verzekering evolueert. De verzekering biedt bescherming op zowel korte als lange termijn en is van nature uit begaan met wat duurzaam is. En dus wensen de verzekeraars dat in de hervorming van het toezicht op hun activiteiten, want dat maakt deel uit van de kaderrichtlijn Solvency II, het streven naar duurzame ontwikkeling herkenbaar aanwezig zou zijn. Daartoe moeten de concrete vereisten uit die richtlijn de verzekering op zijn minst toelaten dat ze haar waarborgfunctie op lange termijn kan vervullen. Het risico bestaat immers dat de verzekering bekeken wordt vanuit een momentopname die misschien wel een vertekend beeld geeft. Is een momentopname van de marktwaarde de maat van alle dingen? Ook al is zo n snapshot perfect mogelijk, toch menen verzekeraars dat het geen getrouw beeld schetst van hun activiteiten. En dus vormen momentopnames geen gepaste handleiding om de beoogde transparantie te bereiken. Een dergelijke simplistische visie houdt immers geen rekening met de verplichting van de verzekeraars om het verband tussen tegoeden en toezeggingen te beheren. Bovendien gebeurt het dat men vruchteloos een referentiewaarde zoekt om de marktwaarde vast te stellen: en dan moet er geoordeeld worden op basis van eerder kunstmatige criteria. De overheden hebben de boodschap van de verzekeraars ontvangen. Aan hen nu om naar buiten te komen met de noodzakelijke concrete nuances die de verzekering ten goede komen bij haar ontplooiing ten dienste van de maatschappij. Verzekeraars streven naar een continu evenwicht tussen hun verbintenissen en hun financiële draagkracht: ze mogen er daarbij niet zomaar van uitgaan dat morgen alles beter wordt. Hun financiële inkomsten overstijgen nauwelijks de inflatie in 2011 was dit zelfs niet het geval aangezien waardeverminderingen het rendement hebben doen dalen naar 2,1 % terwijl de consumptieprijzen gestegen zijn met 3,5 % waardoor een deftig tariferingsbeleid en omzichtigheid bij de berekening van de reserves geen loze begrippen zijn. Op de Belgische schadeverzekeringsmarkt is met gezond verstand en inzicht gehandeld en is vermeden dat al te bruuske inhaalbewegingen inzake tarifering nodig waren zoals dat wel het geval was Balans & Vooruitzichten Inleiding 3

4 InleIdIng op naburige markten. Daartoe moeten de kosten nauwlettend gevolgd worden zodat de verzekerden te allen tijde overtuigd zijn van de waarde die hun polissen hen verschaffen. Het verheugt me dan ook vast te stellen dat de tevredenheid, in het bijzonder zoals die door de cliënt geuit wordt, hoog ligt. In de levensverzekering moeten de verzekeraars met de nodige omzichtigheid te werk gaan en veiligheid inbouwen in zowel hun beloften als hun beleggingen. Dat die noodzakelijke voorzichtigheid in veel gevallen geleid heeft tot een daling van de gewaarborgde rentevoet op de nieuwe verbintenissen is voor sommigen als een verrassing overgekomen. Maar wie weet of een historisch lage rente zoals we die vandaag kennen per definitie van voorbijgaande aard is. Is het wijzer zich te wapenen tegen een periode van onrust die langer aanhoudt dan algemeen verwacht wordt? De verzekeraars hebben ervoor gekozen in te zetten op voorzichtigheid en hebben gewezen op het gevaar van het behoud van reglementaire rentevoeten die teruggaan naar een conjunctuur die al lang achter ons ligt. Die reglementaire rentevoeten wegen immers zwaar door op de goede afloop van de aanvullende pensioenplannen en dreigen bedrijven die er ten aanzien van hun personeel borg voor moeten staan in nauwe schoentjes te brengen. Er is blijkbaar tijd nodig om de betrokken partijen tot andere inzichten te brengen en hen tot realistische hervormingen te laten komen. De verzekeraars hebben vandaag heel wat om handen, hetgeen een flink deel van hun energie vergt. Dit verhindert hen niet om toekomstgerichte nieuwe diensten aan te bieden die tegemoet komen aan de behoeften van de gezinnen, ondernemingen en collectiviteiten. Die moeten afgestemd worden op een conjunctuur die de verzekeringnemers ertoe aanzet op zoek te gaan naar een geruststellende bescherming zonder dat die daarom duur uitvalt. Zo kunnen de verzekeraars kosten ten laste nemen voor behandelingen die eigenlijk ten laste van de patiënt zijn (tand-, oog-, poliklinische behandelingen) in de gezondheidszorg. In de schadeverzekering kunnen ze instaan voor de interventie van erkende herstellers via een stelsel van de betalende derde (een courante praktijk in de omniumverzekering en die steeds vaker opduikt in de woningverzekering). Ten slotte brengen ze nu ook basispakketten op de markt om te vermijden dat al kwetsbare groepen het nog moeilijker krijgen. De verzekeraars doen dit op allerhande manieren waarbij de felle concurrentie zorgt voor een gediversifieerd marktaanbod. Ik ben blij te kunnen vaststellen dat duurzaamheid en verantwoordelijkheid gepaard kunnen gaan met een dergelijke creatieve energie en getuigen van de inzet die de duizenden professionals uit de verzekeringssector dagelijks bewijzen. Als voorzitter van Assuralia verheugt het me te zien dat de beroepsvereniging, via haar gedragscodes of haar engagement in de sensibilisering van het publiek, eerder het voortouw neemt dan gedwee te volgen. Ik verbind me ertoe die waarden aan te moedigen en er de woordvoerder van te zijn ten aanzien van de talrijke gesprekspartners van de sector. Bart de Smet Voorzitter 4 Balans & Vooruitzichten Inleiding

5 Balans & Vooruitzichten

6 Voorwoord Zekerheid bieden in onzekere omstandigheden Als onderzoeksbureaus bij de bevolking peilen naar spontane associaties bij het horen van het woord verzekering, krijgen zij, behalve het betalen van premies, spontaan volgende antwoorden: bescherming, veiligheid en zekerheid. Die positieve aspecten willen de verzekeraars graag behouden en elke dag waarmaken. Het zijn stevige grondvesten waarop de verzekeraars verder moeten bouwen. De verzekeringssector wil daarom inzetten op het verbeteren van financiële kennis en vaardigheden. In 2013 starten een aantal laagdrempelige initiatieven onder de noemer financiële opvoeding. Bescherming, veiligheid en zekerheid komen niet zomaar uit de lucht vallen. Ze vertalen mooi de kernactiviteit van de verzekering: producten aanbieden die beantwoorden aan de noden van de samenleving, voor nu en later, en borg staan voor zekerheid, zelfs in onzekere tijden. Die onzekere tijden hebben alles te maken met de economische dip waarin België - zoals de hele Europese Unie - zich bevindt. Een weinig rooskleurige situatie die ook voor de verzekeringssector niet zonder gevolgen is gebleven. De beroerde financiële markten eisen al een tijdje hun tol, maar er is meer. De financiële huishouding van ons land noopte de regering in november 2012 tot een sanering die leidde tot een onaangename en weinig opportune maatregel. Economische crisis staat zelden synoniem voor fiscale stabiliteit. Door de taks op de individuele levensverzekeringen op te trekken van 1,1 % naar 2 % deelde de regering de sector een dreun uit waarvan ze de gevolgen mogelijks fout heeft ingeschat. Die taksverhoging dreigt de hele voorzorgsdynamiek tussen verzekeringnemers/ spaarders en verzekeraars te verlammen of te vertragen. De nefaste effecten van de taks - met de pijnlijke invoering in 2006 nog vers in het geheugen - in combinatie met de langdurig lage rentes doen de aantrekkingskracht van wat nog steeds de veiligste vorm van voorzorgssparen is geen deugd. Het effect laat zich raden: een lagere omzet betekent minder nood aan dekkingsactiva en dus minder investeringen van verzekeraars in onder andere overheidsobligaties. Langer hierover treuren helpt niet. We kunnen enkel vaststellen dat de regering zich allicht vergiste bij het nemen van die maatregel. Dit neemt gelukkig niet weg dat verzekeraars bescherming, veiligheid en zekerheid blijven bieden via een brede waaier van schade- en persoonsverzekeringen. Assuralia maakt in dit jaarverslag een balans hiervan op en schetst tegelijkertijd de vooruitzichten. In een kort bestek ontdekt de lezer waar de verzekeringssector voor staat en waar hij voor gaat. 6 Balans & Vooruitzichten Voorwoord

7 Klaar staan voor morgen Hoewel de politieke en economische omstandigheden de focus vaak dwingen naar het hic et nunc, vestig ik in dit voorwoord graag de aandacht op dé maatschappelijke uitdagingen van de 21 ste eeuw: de vergrijzing en de zorg (afhankelijkheid). Noem het gerust een stokpaardje. De regering heeft een eerste hervorming van het pensioenstelsel doorgevoerd met fiscale sancties voor wie niet wenst langer te blijven werken dan voorheen. Bijkomende maatregelen zijn onafwendbaar. De door de grote meerderheid van politici, werkgevers en werknemers gewenste verdere democratisering van de tweede pensioenpijler moet kracht bijgezet worden. Het pensioenverhaal in België is een en-en verhaal: het wettelijk pensioen én het aanvullend pensioen. Enkel de combinatie van die twee pijlers is van aard de toekomstige senioren een deftige levensstandaard te garanderen na het bereiken van de pensioenleeftijd. Daar ligt de uitdaging. Onze beroepsvereniging zal dan ook verder pleiten voor het creëren van het juiste klimaat met betrekking tot aanvullende pensioenen. Dit betekent dat pensioenengagementen beter continu afgestemd worden op de financiële markten, inzonderheid op het vlak van de wettelijk opgelegde rentevoeten die best gekoppeld zouden worden aan de OLO-rente op lange termijn (10 jaar), zowel in min als in meer. Een ander belangrijk facet van de vergrijzing dat veel te weinig aandacht krijgt betreft de afhankelijkheid: thuiszorg, ouderenzorg, rusthuis. Iedereen weet dat de vraag op dit gebied zal exploderen. Hoogdringend tijd om het probleem aan te pakken. Ook ten deze kan de verzekering een belangrijke rol spelen en zekerheid bieden. Verzekeraars zijn potentiële investeerders in vastgoedinfrastructuur (hospitalen, rusthuizen, seniorenflats, enz.) en zijn op sociaal of maatschappelijk vlak de potentiële partners van de overheid om aanvullende diensten aan te bieden. De verzekeraars staan klaar om die immense uitdagingen aan te gaan. Met volle energie zullen ze meewerken aan oplossingen die onze samenleving de gewenste zekerheid bieden. Philippe Colle Gedelegeerd Bestuurder Balans & Vooruitzichten Voorwoord 7

8 AlgeMene ConTeXT 8 Balans & Vooruitzichten Algemene context

9 Een jaar vol rode cijfers Onverzaagd tegen de wind inbeuken, dit is zowat de essentie van het gevoel dat de verzekeraars overhouden wanneer ze een stand van zaken opmaken van de omstandigheden waarin ze vandaag hun beroep uitoefenen. Uit de meeste recente totaalbalans betreffende het boekjaar 2011 van de verzekeringsactiviteit in België komt een verlies naar voren van 941 miljoen euro op een premie-inkomen van 29,2 miljard euro. Het premie-inkomen zelf kent een nominale daling van 1,4 % in vergelijking met Dit tweede negatieve resultaat in minder dan vijf jaar is minder uitgesproken dan in 2008 toen het verlies bijna vier miljard euro bedroeg. Het is echter wel een indicatie dat de crisis blijft woeden, in het bijzonder voor wat betreft het financiële luik dat inherent is aan de verzekeringsactiviteit, aangezien de verzekeraars van oudsher voorzichtige beleggingen aangaan om hun verbintenissen na te komen. In 2011 hadden de portefeuilles van de verzekeraars te lijden onder de vertrouwenscrisis waarmee nogal wat landen uit de eurozone te kampen kregen. Dit bracht Griekenland op de rand van de afgrond en leidde tot koortsachtige reacties ten aanzien van leningen van andere landen waar de markten zich van afgewend hebben. De Belgische verzekeraars hebben, net als hun collega s uit andere landen, verkozen om zich niet al te zeer bloot te stellen aan dergelijke activa en een groter deel van hun beleggingsportefeuille te gebruiken voor Belgische openbare leningen, waarvan ze er eind 2011 ongeveer 15 % bezaten. Het aandeel van de Belgische openbare leningen binnen de categorie obligaties van de dekkingswaarden van de verzekeraars die actief zijn op de Belgische markt, dat 170 miljard euro bedroeg (dit is 80 % van alle beleggingen), is gestegen met bijna 25 miljard euro tussen eind 2010 en halverwege Het aandeel in deze obligatieportefeuille van de door andere regeringen uitgegeven leningen daalde dan weer van een derde tot een kwart. Deze neerwaartse trend ging gepaard met waardeverminderingen op de effecten van de zogenaamde perifere landen die onder slechte marktvoorwaarden ten gelde gemaakt zijn. Anderzijds hebben de verzekeraars Belgische effecten kunnen verwerven tegen een rente die, in 2011, hoger lag dan 4 % voor obligaties op tien jaar en zelfs even steeg tot bij de 6 % op het moment dat de financiële markten serieuze twijfels hadden dat België wel in staat zou zijn om zijn institutionele hervormingen onder controle te houden. Samen met de regeringsvorming van Elio Di Rupo heeft de rente een neerwaartse beweging ingezet tot onder het niveau van de inflatie, tot onder het niveau van het gewaar- 50 % Verdeling obligaties op de balans van de verzekeraars 25 % 0% Belgische overheden Overige staten Internationale organisaties Ondernemingen (in %) December 2010 December 2011 Juni 2012 Bron: Assuralia Balans & Vooruitzichten Algemene context 9

10 AlgeMene ConTeXT borgd rendement van de meeste levensverzekeringsovereenkomsten en tot onder het niveau dat ingeschreven is in de wet op de aanvullende pensioenen. Blijkbaar had de wetgever een dergelijke erosie van de rentevoeten niet zien aankomen. Het jaar 2012 werd afgesloten met een rentevoet van 2,04 % voor de referentieobligatie van de Belgische markt, dit is de lineaire obligatie op tien jaar. De rentedaling zou de overheidsfinanciën van de meest verdienstelijke landen er terug moeten bovenop helpen en zou meer algemeen het herstel ten goede moeten komen in de mate dat de rentevoet daalt. Dat neemt echter niet weg dat ze voor de verzekering nefast is. De meeste schadeverzekeringen hoeven niet langer te rekenen op een duwtje in de rug van de financiële inkomsten: de gecombineerde ratio, die het resultaat is van de schadekosten, algemene kosten en commissielonen, moet absoluut onder het niveau van 100 % van de verdiende premies dalen. In de levensverzekering bestaat de uitdaging erin voldoende hoge rendementen te vinden om het nieuwe premie-inkomen te plaatsen alsook gelden die wederbelegd moeten worden naarmate effecten hun einddatum bereikt hebben. Daar het onzeker is hoe lang die lage rentevoeten zullen aanhouden, dienen de economische modellen die de verschillende bestanddelen van de sector gebruiken opnieuw bekeken te worden. Sinds 2011 vertonen de boekhoudkundige saldi van de voornaamste schadeverzekeringstakken opnieuw positieve cijfers. Hoewel de gevarenzone nog niet helemaal verlaten is, mag er toch al gesproken worden van een zeker evenwicht. Daartoe waren echter een aantal ingrepen nodig zoals een daling van de algemene kosten, een beter toezicht op de afstemming van de contractuele voorwaarden enerzijds en de tarifaire voorwaarden anderzijds, en bijzondere aandacht voor tarifering gebaseerd op de intrinsieke kwaliteit van de risico s. Gematigde tariefverhogingen hebben gelukkig bijgedragen tot een hervonden rendabiliteit in de schadeverzekering, hetgeen onontbeerlijk is als men de concurrentie wat betreft het verzekeringsaanbod scherp wil houden. De vraag naar verzekering voor particulieren en kmo s is niet gedaald in 2011 en groeit min of meer op het ritme van de inflatie. Alleen de verzekeringen die afhankelijk zijn van de graad van economische activiteit gingen er dit boekjaar op achteruit of stagneerden. De ontwikkeling van de schadelast zelf is vrij gunstig te noemen, met dank aan betere klimatologische omstandigheden ten opzichte van de vorige jaren 6% 5% 4% 3% Evolutie rendement Belgische 10-jarige OLO* 2% 1% (01/01/ /12/2012) 0% *OLO Obligation linéaire / lineaire obligatie Bron: NBB 10 Balans & Vooruitzichten Algemene context

11 en een welgekomen daling van de frequentie van de verkeersongevallen en de arbeidsongevallen. Echter, en ondanks een bescheiden herwonnen belangstelling voor de met beleggingsfondsen verbonden levensverzekering ( tak 23 ), verliest de tak Leven, die gewoontegetrouw twee derde van het premievolume vertegenwoordigt op de Belgische markt, terrein wat betreft premie-inkomen. Zelfs de groepsverzekering, die traditioneel traag maar gestaag groeit, ziet haar premie-inkomen dalen in Financiële activa van de particulieren in miljarden euro op 30 september 2012 Biljetten en munten 24,1 Zicht- en termijndeposito s 85,3 Gereglementeerde spaardeposito s 212,0 Vastrentende effecten 100,7 Aandelen en andere participaties 207,1 Deelbewijzen van ICB s 108,4 Verzekeringsproducten 254,5 Diversen 11,3 ToTaal: 1.003,4 Bron : NBB Niettemin, en mede dankzij het spel van de kapitalisatie, blijven de tegoeden stijgen die door de verzekeraars (en andere pensioeninstellingen) ten voordele van de levensverzekerden (en andere aangeslotenen) beheerd worden, en zijn ze vandaag goed voor een kwart van de financiële activa van de gezinnen. Daarmee vormen ze de belangrijkste belegging van de Belgische gezinnen volgens tabellen die de Nationale Bank en het Instituut voor de Nationale Rekeningen hierover regelmatig publiceren. Tot slot van deze terugblik op 2011, weten de Belgische verzekeraars zich geruggesteund door de positieve evaluatie van de prestatie-indicatoren waarmee de Europese Commissie hen bedacht in haar Consumer Scoreboard. Daarin kregen ze positieve punten voor de autoverzekering, de woningverzekering en de levensverzekering. België hoeft zich niet te schamen in vergelijking met de buurlanden. De financiële producten van de Belgische verzekering doen het beter dan die van de concurrentie en het Scoreboard noteert een vooruitgang tussen 2010 en Consumer Scoreboard - Market Performance Indicator* *Cijfer dat aan de dienstverlening wordt toegekend, waarbij 100 staat voor het gemiddelde cijfer van alle diensten in elk land. Woningverzekering Verenigd Koninkrijk 105,4 België 104,3 Luxemburg 104,3 Nederland 101,6 Europese gemiddelde 101,2 Duitsland 99,9 Frankrijk 99,8 Voertuigverzekering Verenigd Koninkrijk 105,3 Nederland 104,3 België 103,7 Europese gemiddelde 102,7 Duitsland 102,3 Luxemburg 101,3 Frankrijk 100,9 Levensverzekering Verenigd Koninkrijk 102,0 België 100,5 Luxemburg 100,5 Europese gemiddelde 98,1 Duitsland 97,7 Frankrijk 97,7 Nederland 93,1 Balans & Vooruitzichten Algemene context 11

12 AlgeMene ConTeXT Tendensen Voor de verzekeringssector zal 2011 qua omzet te boek staan als een jaar van lichte vooruitgang in de omzet Niet-leven en lichte achteruitgang in de omzet Leven. Het totale premie-inkomen bedroeg 29,2 miljard euro in 2011, wat in vergelijking met 2010 een afname betekent van 1,4 %. De premie-inkomsten Leven daalden met 3,6 % terwijl de premie-inkomsten bij de schadeverzekeringen met 2,8 % stegen. Van 2010 naar 2011 stegen de premie-inkomsten voor bijna alle takken binnen de schadeverzekeringen, op de takken Arbeidsongevallen en Diverse geldelijke verliezen na. In de periode daalden de premie-inkomsten voor alle takken van de levensverzekeringen met uitzondering van de levensverzekeringen tak 23 individueel, die verbonden zijn aan beleggingsfondsen. De eerste schatting voor 2012 wijst op een sterke nominale stijging van het premie-inkomen met meer dan 2,4 miljard euro. In het totaal komt het incasso van de Belgische verzekeringsmarkt in 2012 uit op iets meer dan 31,6 miljard euro, wat ten opzichte van 2011 een stijging van 8,4 % betekent. Dat bedrag stemt overeen met 8,9 % van het Bruto Binnenlands Product. Dit is opmerkelijk meer dan gedurende de periode , waar de penetratiegraad tussen 8,2 % en 8,5 % schommelt. De penetratiegraad voor de producten Niet-Leven ligt in 2012 op 3,1 % tegenover 3,0 % in Bij de producten Leven stijgt de penetratiegraad van 5, 2 % in 2011 naar 5,8 % in De schadeverzekeringen, die traditioneel goed bestand zijn tegen economische schommelingen, tekenen ook in 2012 een lichte groei op. Het premie-inkomen in de tak arbeidsongevallen, dat enkele jaren op rij daalde, kent in 2012 opnieuw een incassogroei van 5,1 % tegenover Het premie-incasso in Andere verrichtingen Niet-Leven groeit in 2012 over alle takken heen. Diverse geldelijke verliezen groeit met 5,3 %, Rechtsbijstand met 5,1 %, Hulpverlening met 3,5 %, Transport met 2,8 % en ten slotte is er ook een groei van 0,4 % voor Krediet en Borgtocht. In nominale termen groeien in 2011 de premies Niet-Leven met 2,8 % en in 2012 met 3,3 %. De premiegroei van de laatste twee jaren ligt dus ongeveer in dezelfde grootteorde. In reële cijfers geeft dit echter een ander beeld. Aangezien de inflatie voor 2011 op 3,5 % ligt, bedraagt de reële evolutie van het premie-inkomen Niet-Leven -0,7 %. In 2012 ligt het inflatiecijfer op 2,8 %. Hierdoor komt de reële groei Niet-Leven in 2012 uit op +0,5 %. Van 2010 naar 2012 groeit het premie-inkomen Niet-Leven uiteindelijk iets minder snel dan de index der consumptieprijzen. Terwijl Niet-Leven 15 Leven Individueel tak 21 Incasso 10 5 Leven Groep Leven Individueel tak 23 (in miljarden euro) (schatting) 2012 Bron: Assuralia 12 Balans & Vooruitzichten Algemene context

13 de index in de periode met 6,5 % toeneemt, groeit het incasso Niet-Leven in dezelfde periode met 6,2 %. Het premie-inkomen Leven stijgt in 2012 met 11,3 % tot 20,7 miljard euro. Dit blijkt althans uit de beschikbare cijfers bij het ter perse gaan van dit verslag. Bij de levensverzekering kennen de individuele producten met gewaarborgde rente een achteruitgang. De collectieve producten met gewaarborgde rente kennen daarentegen een vooruitgang. De levensverzekeringen tak 23 individueel, die verbonden zijn aan beleggingsfondsen, stijgen fors en komen in 2012 uit op een incasso van 4,4 miljard euro. Dit betekent een vooruitgang van maar liefst 115 % ten opzichte van 2011, dus meer dan een verdubbeling. Het premie-inkomen tak 23 individueel gaat zo stilaan richting het incasso van 2005, dat zes miljard euro bedroeg. De laatste jaren zitten de spaarformules zonder gewaarborgd rendement opnieuw in de lift. Met een verlies van 4 miljard euro was 2008 een zeer slecht jaar voor de verzekeringssector. In 2009 werd er een sectorwinst van 865 miljoen euro genoteerd en in 2010 was er een winst van miljoen euro. Door hoofdzakelijk éénmalige afboekingen is 2011 een slecht jaar geworden met een sectorverlies van 941 miljoen euro. De meeste van die afboekingen in 2011 zijn afwaarderingen op Griekse overheidsobligaties. Voor 2012 ziet het er naar uit dat de verzekeringssector opnieuw een positief resultaat zal noteren. Er zijn echter nog meerdere goede jaren nodig om de verliezen van 2008 en 2011, samen bijna 5 miljard euro, te compenseren. Aan de hand van de definitieve cijfers, die in het najaar op beschikbaar zullen zijn, zal deze eerste balans verfijnd kunnen worden. Incasso Incasso s (miljoenen euro) Nominale groei (in %) (schatting) (schatting) Totaal Niet-leven en leven ,4% 8,4% Totaal leven ,6% 11,3% leven individueel ,4% 12,5% Gewaarborgde rente (tak 21-22) ,2% -5,1% Beleggingsfondsen (tak 23) ,3% 115,0% Kapitalisatie (tak 26) ,3% -12,0% leven groep ,3% 7,5% Gewaarborgde rente (tak 21-22) ,8% 7,8% Beleggingsfondsen (tak 23) ,4% -4,7% Niet-leven ,8% 3,3% Ongevallen, zonder AO ,6% -5,5% Arbeidsongevallen (AO) ,8% 5,1% Ziekte ,9% 1,6% Auto ,2% 2,0% Brand ,3% 5,5% Algemene BA ,5% 6,7% Andere verrichtingen niet-leven ,5% 3,7% Bron: Assuralia, extrapolatie na 3de trimester 2012 Balans & Vooruitzichten Algemene context 13

14 AlgeMene ConTeXT Solvency II: turbulenties Onder het motto van grotere doeltreffendheid en een grotere transparantie meenden de Europese verzekeraars dat het moderniseringsproject van de solvabiliteitsvereisten dat begin de jaren 2000 op tafel kwam, meer kansen dan dreigingen inhield. Het dient gezegd: het vandaag gehanteerde stelsel, dat overigens nog dateert van begin de jaren 1970, gaat uit van rekenkundige solvabiliteitsvereisten die te weinig verfijnd zijn om een beeld te krijgen van de werkelijke risico s die de portefeuilles van verzekeringsondernemingen inhouden of van de manier waarop ze beheerd worden. Een benadering die uitgaat van betere economische grondslagen, in het bijzonder aan de hand van een beter begrip van de risico s die wegen op zowel het actief als het passief van de balans, en van een stringent beheer, was en blijft gerechtvaardigd. Ook al brengt die noodzakelijkerwijs meer werk mee voor de ondernemingen en de toezichthouders. Ze is ruimschoots gerechtvaardigd, alleen al doordat het risico op faillissementen in de sector daarmee nog verder afneemt. Een grote maar echter: terwijl de invoering aanvankelijk al begin 2011 gepland was, valt de sector vandaag ten prooi aan twijfels over de gevolgen van een doctrinaire benadering van de omvang van ieder risico op basis van de waarde die de markten eraan toekennen op een bepaald ogenblik, eerder dan over een langere periode. De sector blijft in het ongewisse over de gefaseerde inwerkingtreding van de hervorming. Dit kan in 2015 zijn, maar evenzeer in 2016, tenzij de kalender vereisten uit de eerste en de tweede richtlijn voorlopig samen laat bestaan. Een dergelijk vooruitzicht creëert bovendien leemtes waarin voor deze of gene lidstaat specifieke voorschriften zouden kunnen opduiken, wat de samenwerking tussen toezichthouders onder auspiciën van de bevoegde Europese waakhond EIOPA, de Europese Autoriteit voor verzekeringen en aanvullende bedrijfspensioenen, nog verder zal bemoeilijken. Bo- De lange weg van Solvency II 2005 Voorbereidende werkzaamheden met het oog op een hervorming van de solvabiliteitsvereisten 2006 QIS1 QIS QIS3 Voorstel tot Richtlijn Solvency II (JUL 2007) 2008 QIS Richtlijn goedgekeurd door de Raad en het Parlement (NOV 2009) Voorstel tot Richtlijn «Omnibus II» (JAN 2011) QIS Impactstudies langetermijnwaarborgen 2013 Rapport van de Europese Commissie (JUL 2013) Goedkeuring van de Richtlijn (DEC 2013?) 2014 Goedkeuring gedelegeerde handelingen Omzetting van de Richtlijn ( JUL 2014) Omzettingstermijn Europese Parlementsverkiezingen 2015 Effectieve toepassing ( JAN 2015?) 2016 Geleidelijke / parallelle toepassing? 14 Balans & Vooruitzichten Algemene context QIS: kwantitatieve impactstudie

15 vendien willen niet alleen de toezichthouders hun zegje doen: de Europese Commissie, het Parlement en de in de Raad verenigde regeringen, allemaal hebben ze een vinger in de pap, wat de turbulentie die het project doormaakt allerminst vereenvoudigt. Bovendien dient naast de zuiver technische kalender rekening te worden gehouden met de politieke kalender en een vernieuwde samenstelling van het Europees Parlement en van de Europese Commissie na de komende verkiezingen. Het is duidelijk dat de zaken allesbehalve eenvoudig zijn. Het project zou een gemakkelijke remake van Alice in Wonderland zijn, mochten de ondernemingen net als, om eerlijk te zijn, de toezichthouders zelf niet de onmiddellijke nood aan begeleiding hebben in het bijzonder met het oog op de invoering van door de overheden goed te keuren interne methodes, en mochten de voorbereidingen van Solvency II al geen voelbaar effect gehad hebben, bijvoorbeeld in de keuzes van de dekkingsactiva die verzekeraars bezitten. De buitenwereld is er zich vrij laat bewust van geworden dat de verzekeraars wel eens niet langer de bron zouden kunnen zijn van risicokapitaal die ze altijd geweest zijn, dat ze de immobiliënmarkt misschien niet meer zouden steunen zoals vroeger, of dat ze, aangezien ze daartoe grote kapitalen moeten mobiliseren, verbintenissen op lange termijn duur zouden doen betalen. Laat dat laatste nu net het soort contracten zijn, waarop vergrijzende bevolkingen graag zouden kunnen rekenen. Dit zou des te meer funest zijn daar de aanwezigheid van een significant volume aan beleggingen afkomstig van weinig liquide verzekeringsverrichtingen een stabiliserend effect heeft opdemarkten. Ondanks de moeilijkheden is het op zich goed dat de overheden wetgevers en regulatoren, waaronder de Nationale Bank van België, zich bewust geworden zijn van wat er op het spel staat, met name wat betreft die verbintenissen op lange termijn. De verzekeraars dringen erop aan dat de uiteindelijke arbitrage rekening houdt met realistische impactanalyses en niet gekenmerkt wordt door nutteloos conservatieve vooroordelen of clichés die uitgaan van weinig realistische voorschriften. Zo wensen de verzekeraars dat wanneer ze activa bezitten tot de eindvervaldatum ervan, het risico gemeten wordt als het risico op faillissement van de emittent, en niet het dagelijkse verschil van deze effecten ten opzichte van een gegeven referentie. Overigens benadrukken ze de noodzaak om de volatiliteit van de meting van het risico te beperken, zowel tijdens periodes van hevige tijdelijke spanningen als wat betreft evaluaties van horizonten waarvoor het moeilijk is aangepaste meetinstrumenten te vinden. Het concept Balans & Vooruitzichten Algemene context 15

16 AlgeMene ConTeXT dat er altijd een doeltreffende markt is voor ieder actief of ieder passief, is eerder iets theoretisch of een vrome wens dan een overtuigende realiteit gebleken. De belangrijkste zorg van de verzekeraars mag dan wel uitgaan naar de beleggingen enerzijds en de langetermijnverrichtingen anderzijds, daarnaast zijn ze zeer waakzaam wat betreft de evaluaties van risico s in de schadeverzekering, meer in het bijzonder daar waar de toepassing van ambitieuze methodes in de simulaties een buitenproportionele werklast meebrengt. Het volume te produceren gegevens, al was het maar in het raam van benaderingsoefeningen, betekent nu al een extreem zware last, in het bijzonder voor de kleinere ondernemingen, voor wie het nut van deze intense oefening moeilijk aantoonbaar is, ook al belooft Europa hen een proportioneel toezicht, dat waarschijnlijk eerder soft dan light zal zijn. Het spreekt voor zich dat het beroep van de verantwoordelijke voor intern beheerstoezicht mee evolueert met de reglementaire vereisten: zo heeft Assuralia samen met het Institute of Internal Auditors een document onderschreven dat een update inhoudt van de interne auditfuncties in het licht van Solvency II. De verzekeraars volgen nog een ander dossier op de voet, zowat de tweelingbroer van Solvency II. Het betreft de herziening van het Europese kader dat van toepassing is op de instellingen voor bedrijfspensioenvoorzieningen, opgenomen in wat soms wel eens de pensioenfondsenrichtlijn genoemd wordt. Logischerwijze zou die voor vergelijkbare verbintenissen vergelijkbare normen moeten opleggen teneinde de concurrentie niet scheef te trekken door keuzes toe te staan die de rechten van de aangeslotenen op de helling zouden zetten. Een vreemde coalitie is ontstaan, die vakbonden en venture capital -fondsen verenigt met de Europese federatie van werkgevers BusinessEurope, en die zich ergert, in hoofdzaak, aan een teveel aan Solvency II. Dat we ze al niet vroeger gehoord hebben! Echter, het idee opvatten dat de waarborg van een werkgever die een pensioenplan ingesteld heeft, zou kunnen dienen als onderpand is een doodlopend spoor. Erop rekenen dat een werkgever erin zal slagen een onderfinanciering op te vangen, meestal in een slechte conjunctuur, komt neer op het afschaffen van het voordeel van het uitbesteden van het beheer van die pensioenen. De holistic balance sheet is dan slechts een feestneus. Die ontwikkelingen krijgen bijzondere aandacht. Ze mogen echter niet doen vergeten dat andere initiatieven die Assuralia binnen de commissie Risk & Finance behandelt, gewoon doorgaan: dit is het geval voor de eeuwige verleiding om regels en instanties tot één geheel te maken voor alle financiële sectoren, voor de appreciatie van de mate waarin, via activiteiten die verwijderd zijn van de traditionele verzekering, verzekeringsgroepen een systeemrisico zouden inhouden waarmee rekening moet gehouden worden met het oog op de financiële stabiliteit, voor de verhoudingen tussen de Europese verzekering en die van andere delen van de wereld, voor boekhoudkundige verzoeningen of het nut om op Europees niveau waarborgfondsen op te richten teneinde de passiva op te vangen van failliete verzekeringsondernemingen alsook voor de procedure tot redding of vereffening van ondernemingen. In al deze dossiers evolueren de werkzaamheden, zij het soms traag, maar het zou verkeerd zijn ze niet in ieder detail te volgen, want het is net daar dat, volgens de Angelsaksen, de duivel zich schuil houdt. Wij zullen hierop later zeker terugkomen. Nieuwe verantwoordelijkheden Andere dossiers zijn meer juridisch van aard, maar streven naar een goed beheer vanuit een aanvullende invalshoek: dit is zo voor de vereisten ten aanzien van personen die, binnen verzekeringsondernemingen, instaan voor wat compliance mag genoemd worden, dit is het geheel van de procedures die waarborgen dat de onderneming de gedragsregels volgt die op haar van toepassing zijn, ten aanzien van de toezichthouders, maar ook inzake integriteit, bescherming van de persoonlijke levenssfeer, concurrentie, discriminatie, enz., enz. Deze functie, die moet bekleed zijn door 16 Balans & Vooruitzichten Algemene context

17 een opgeleide en erkende persoon, zal gereglementeerd zijn door normen uitgevaardigd door de FSMA waarvan de definitieve versie voorzien is voor De verzekeraars scharen zich achter het idee om een dergelijke waarborg van hun respect voor de legaliteit te geven. Toch dient er blijk te worden gegeven van zin voor noodzaak en proportionaliteit telkens nieuwe lasten worden opgelegd aan activiteiten waarvan de kost, uiteindelijk, op het hoofd van de consument zal terechtkomen. In die geest heeft Assuralia constructieve opmerkingen gemaakt over de projecten van de FSMA met het oog op de uitvoering van die principes. Insert, het opleidingscentrum van de beroepsvereniging, geeft nu al multidisciplinaire opleidingen om de ondernemingen bij te staan in hun zoektocht naar hoog gekwalificeerde compliance officers. In dezelfde gedachtentrant wil de fiscale overheid van de Verenigde Staten ervoor zorgen dat wie bij haar belastingen te betalen heeft, die niet tracht te ontwijken. Daartoe wil ze de financiële ondernemingen die handelen met die U.S.-persons in procedures betrekken waarin ze vanaf 2014 volgens de aanvankelijke kalender, intussen verplaatst naar 2015, rekenschap moeten afleggen aan de Amerikaanse overheden. Om uit praktische overwegingen te vermijden dat Belgische verzekeraars rechtstreeks contact zouden moeten hebben met de Amerikaanse overheid tracht Assuralia met de medewerking van de FOD Financiën en de FOD Buitenlandse Zaken de Belgische fiscale overheden in te schakelen als naaste tussenpersoon teneinde zich te schikken naar die Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA), die in aanzienlijke financiële sancties voorziet. Mocht dit statuut verkregen worden, dan zou dit dossier achteraf beschouwd kunnen worden als een louter bijkomende administratieve en IT-formaliteit, bovenop alle andere die de onderliggende economische activiteit belasten. Balans & Vooruitzichten Algemene context 17

18 AlgeMene ConTeXT Naar een verbod op commissielonen? Altijd maar transparantie: er is beroering ontstaan binnen de Europese geledingen over de manier waarop financiële producten aan de consument verkocht worden. Meerdere dossiers liggen hierbij tegelijk op tafel: dat van de hervorming van de richtlijn betreffende de financiële instrumenten (MiFID), dat van de hervorming van de richtlijn over verzekeringsbemiddeling en ten slotte de multidisciplinaire aandacht voor de pakketproducten voor retailbeleggingen (PRIPs). Ook hier zijn de beleidsverantwoordelijken van het communautaire medebeslissingsproces en de betrokken partijen verwikkeld in een spel dat veel weg heeft van een biljartspel met nogal wat onverwachte terugstuiten. Voor de verzekeraars draait alles hierbij om de hervorming van de richtlijn over de verzekeringsbemiddeling. De Commissie heeft in juli 2012 een verrassende tekst voorgesteld. In dit voorstel van tekst zijn immers belangrijke nieuwigheden opgenomen zoals de uitbreiding van het toepassingsgebied naar de directe verkoop en de personen die beroepsmatig optreden in de schaderegeling, en de invoering van normen over transparantie en verkoopwijzen voor alle verzekeringsproducten, met bijzondere focus op verzekeringsproducten die de aard hebben van in pakketvorm aangeboden beleggingen. De richtlijn gaat dus verder dan de bemiddeling in de strikte betekenis ervan, en zal rekening moeten houden met alle mogelijke distributiekanalen, die alleen in België al uiteenlopend zijn en des te meer op de Europese markt in zijn geheel. Dat professionals van de schaderegeling erin opgenomen zijn, heeft in dergelijke mate verbaasd dat deskundigen en zelfs syndici van gebouwen erdoor afgeschrikt zijn. Binnen de verzekeringsondernemingen zelf heerst de overtuiging dat niets rechtvaardigt dat werknemers van interne diensten van verzekeringsondernemingen zich moeten registreren, een verklaring van onpartijdigheid moeten afleggen (hetgeen ze geenszins 18 Balans & Vooruitzichten Algemene context

19 beogen te zijn) en zich moeten schikken naar regels inzake verkooppraktijken (voor zover ze geen commerciële functie uitoefenen). Vooral de commissielonen voor de tussenpersonen verhitten de gemoederen. In een reminiscentie van de kruistocht van de New Yorkse procureur Elliot Spitzer, die intussen van de politieke scène verdwenen is, is in Europa het idee een leven gaan leiden dat de vergoeding van tussenpersonen in de vorm van commissielonen nadelig voor de consument zou zijn en dat op zijn minst zou moeten meegedeeld worden hoeveel het commissieloon precies bedraagt. Nochtans leert de ervaring van landen die het voortouw genomen hebben in deze materie dat omzichtigheid geboden is, aangezien de gemiddelde consument er dreigt onder te lijden. Het mag dan zo zijn dat slechts bepaalde verkoopmethodes een advies vereisen waarvan de cliënt de prijs zou horen te kennen in een goedbedoeld streven naar transparantie, toch bestaat het risico dat een zuinig clientèle aangetrokken wordt naar verkooppunten waar die prijzen niet zichtbaar zijn. In plaats van onafhankelijk advies, op exclusiviteit gebaseerde netwerken en directe verkoop met elkaar in concurrentie te brengen, brengt het initiatief de toegang tot onafhankelijk advies in gevaar, daar waar de Belgische wetgeving, bijvoorbeeld, toegezien had op een nivellering naar boven toe zonder deze of gene distributiewijze te benadelen. De verzekeraars stellen voor dat de tussenpersoon zijn cliënt toelichting geeft bij de aard van zijn rol die niet beperkt is tot de verkoop, maar zelfs een dienst na verkoop inhoudt, in het bijzonder bij een schadegeval en de manier waarop en door wie hij daarvoor vergoed wordt. Met betrekking tot de werknemers van verzekeringsondernemingen zou het voorstel willen dat de cliënt weet hoe groot het met de commerciële activiteit verbonden variabele loon is. De verzekeraars verzetten zich tegen die verplichting die haar weerga niet kent wat betreft andere beleggingsvormen ook al houden die grotere risico s in dan verzekeringsovereenkomsten. Wat betreft de pakketproducten voor retailbeleggingen, zou de Europese Commissie de commissielonen willen verbieden wanneer advies verleend wordt waarbij men zich beroept op de onafhankelijkheid van de tussenpersoon. Bovendien zou bij iedere verkoop moeten nagegaan worden welke de kennis, de beleggingsdoelstellingen en de financiële situatie van de cliënt zijn. Zo zou de Commissie de lat hoger leggen dan voor verkopen die vallen onder de MiFID-richtlijn of voor bankproducten die verschillende kanten op kunnen en er minder rechttoe rechtaan uitzien dan een levensverzekering met een vaste looptijd en rente. Omgekeerd zou de verzekering, zelfs voor de eenvoudige beleggingsproducten, geen loutere uitvoeringsprocedure kennen waarvoor de cliënt en hij alleen met volledige kennis van zaken de verantwoordelijkheid opneemt. Ten slotte staan ook de voorwaarden van een gezamenlijk aanbod op het menu van de aan de gang zijnde gesprekken. Bij het schrijven van dit jaarverslag is over deze punten nog geen beslissing genomen, maar met name uit de parlementaire debatten blijkt dat de cruciale punten, alsook meer specifieke toepassingen zoals die van de verkoop van reisverzekeringen in reisagentschappen, op tafel gelegd en besproken zijn. Nu dienen politieke overwegingen in evenwichtige compromissen gegoten te worden waarvan de sector hoopt dat ze coherent zijn en aangepast aan het volledige door de verzekeraars aangeboden dienstengamma. Immers, de kwaliteit, het vertrouwen en de tevredenheid van de cliënt worden niet louter getoetst aan de commercialisatievoorwaarden: de consument helpen te begrijpen hoe de verzekering hem kan helpen in leven en welzijn via een optimaal risicobeheer en hem toelaten een gemakkelijke oplossing te vinden voor zijn verzuchtingen en het oplossen van geschillen is niet minder belangrijk. Terwijl inzake financiële educatie de Europese Unie zich wat meer op de achtergrond houdt het is Balans & Vooruitzichten Algemene context 19

20 AlgeMene ConTeXT eerder de OESO die de toon aangeeft en de lidstaten efficiëntiecriteria oplegt in dit domein, werkt Brussel aan een kader dat de buitengerechtelijke geschillenoplossing moet bevorderen. De vraag daarbij is echter of de Ombudsdiensten, bemiddelaars en andere geschillencommissies al dan niet beslissingsmacht hebben en hoe ze hun onafhankelijkheid kunnen omlijnen, met name op financieel vlak. EIOPA van zijn kant nam het voortouw in de coördinatie van de nationale praktijk van toezichthouders ten aanzien van de ontvangst en de verwerking van eerstelijnsklachten, dit is op bedrijfsniveau zelf. Nieuwe regels in de maak voor klachtenopvang De Europese koepel van toezichthouders EIOPA heeft op 14 juni 2012 zeven richtsnoeren uitgevaardigd met betrekking tot de klachtenbehandeling bij verzekeringsondernemingen. Deze zijn gericht aan de nationale toezichthouders. Het komt de FSMA toe om de richtsnoeren om te zetten in regels voor de Belgische markt. De werkgroep klachtenmanagement van Assuralia, die werkt onder de vleugels van de Commissie Communicatie en Informatie en die de Europese richtsnoeren meteen heeft bestudeerd, voerde eind 2012 overleg met de toezichthouder. Daaruit blijkt dat de verzekeringsondernemingen meerdere taken tegemoet gaan: elk bedrijf zal een verantwoordelijke op directieniveau moeten aanwijzen, het klachtenbeleid vastleggen in een nota, rapporteren aan de FSMA, opvolging geven aan de interne klachtenanalyse, de klachtenprocedure explicieter toelichten ten overstaan van de consument en de registratie van klachten verbeteren. De omzetting van de Europese richtsnoeren in nationale regels zal in 2013 wellicht leiden tot een aanpassing van de bestaande gedragsregels voor klachtenmanagement, waarmee Assuralia grotendeels vooruitliep op de instructies van EIOPA. Sociale actualiteit Het aantal werknemers in verzekeringsondernemingen met een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur blijft en dit sinds een aantal jaren stabiel rond personen. Deze sector, die veel meer vervrouwelijkt en hoog opgeleid is dan men wil geloven, kent geen jaarlijkse fundamentele trendverschuivingen. De voornaamste tendens is die van de progressieve vergrijzing: gemiddeld is een werknemer uit de verzekeringssector nu bijna 44 jaar en heeft hij een anciënniteit van meer dan 16 jaar. Het hoeft dan ook geen betoog dat de verzekering een verjongingskuur best kan gebruiken. Dat in 2011 de sector meer mensen wist te rekruteren dan dat er vertrokken, doet niets af aan deze vaststelling. Enerzijds sluit de sector met graagte jonge talenten in de armen, maar tegelijk ziet hij erop toe interessante arbeidsvoorwaarden aan te bieden aan die mensen die naar alle waarschijnlijkheid 20 Balans & Vooruitzichten Algemene context

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Employee Benefits Institute 1. Welke zijn de nieuwe rentevoeten die AXA Belgium waarborgt

Nadere informatie

HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW?

HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW? HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW? De hervorming van de aanvullende pensioenen die werd aangekondigd in aansluiting op de hervorming van de 1 ste pijler van de pensioenen

Nadere informatie

VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA)

VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA) VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! - DISTRIBUTIEKANALEN VAN DE VERZEKERING, CIJFERS 2014 (ASSURALIA) VERZEKERINGSMAKELAAR HOUDT STAND! Assuralia publiceerde onlangs haar jaarlijkse enquête over de marktaandelen

Nadere informatie

Persconferentie 3 maart 2015. Jaaroverzicht 2014 Zoom op schadeverzekeringen en natuurrampen De groepsverzekering in de lagerente-omgeving

Persconferentie 3 maart 2015. Jaaroverzicht 2014 Zoom op schadeverzekeringen en natuurrampen De groepsverzekering in de lagerente-omgeving Persconferentie 3 maart 2015 Jaaroverzicht 2014 Zoom op schadeverzekeringen en natuurrampen De groepsverzekering in de lagerente-omgeving 1 03/03/2015 Agenda Resultaten en markante feiten 2014 Antonio

Nadere informatie

De premies die de tijdelijke handelsvennootschap (THV) DIB-Ethias Lokale Contractanten ontvangt, worden op verscheidene manieren beschermd:

De premies die de tijdelijke handelsvennootschap (THV) DIB-Ethias Lokale Contractanten ontvangt, worden op verscheidene manieren beschermd: Welke zekerheden en garanties werden er ingebouwd in de groepsverzekering van de tweede pijler voor de contractuele personeelsleden van de lokale besturen? De premies die de tijdelijke handelsvennootschap

Nadere informatie

VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE

VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE De jaarlijkse enquête over de marktaandelen van de verschillende distributiekanalen in het Belgisch verzekeringswezen,

Nadere informatie

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers 1 Persontmoeting 28 maart 2012 Agenda 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? 1 ste pijler waarborgen 2 de pijler verder uitbouwen 3 de pijler stimuleren Besluit Questions & Answers 2 Persontmoeting

Nadere informatie

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8

notarisbarometer 2012 : meer vastgoedtransacties in België Vastgoedactiviteit in België www.notaris.be 106,4 106,8 101,6 99,2 100 99,2 99,8 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 15 Oktober - december Trimester 4 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden

De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden Jean-Michel Kupper Bestuurder Directeur AG Employee Benefits & HC De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden 1 29/04/2015 Agenda De uitdagingen van het wettelijke pensioen De uitdagingen van

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen?

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? MeDirect Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? Goeiedag Bij MeDirect zijn wij ervan overtuigd dat iedereen

Nadere informatie

VMOBB BELEID INZAKE PREVENTIE EN BEHEER VAN BELANGENCONFLICTEN

VMOBB BELEID INZAKE PREVENTIE EN BEHEER VAN BELANGENCONFLICTEN VMOBB Beleid inzake preventie en beheer van belangenconflicten BELEID INZAKE PREVENTIE EN BEHEER VAN BELANGENCONFLICTEN VMOBB - Verzekeringsmaatschappij van Onderlinge Bijstand van Brabant Zuidstraat 111

Nadere informatie

Betreft : ACTIE - Aanvraag van de incasso s 2012 en certificeringverslag welke uiterlijk op 30 juni 2013 aan de vzw TRIP moeten bezorgd worden.

Betreft : ACTIE - Aanvraag van de incasso s 2012 en certificeringverslag welke uiterlijk op 30 juni 2013 aan de vzw TRIP moeten bezorgd worden. Ter attentie van de leden van TRIP VZW TRIP de Meeûssquare 29 B- 1000 BRUSSEL Tel. +32 2 547 56 11 marc.dierckx@trip- vzw.be md 130410 Aanvraag premie-incasso 2012 en certificeringverslag Brussel, 10 april

Nadere informatie

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER De bescherming van de consument van financiële diensten Leuven, 7 oktober 2009 Marcia DE WACHTER Een enquête van Ivox midden februari 2009 88,6 % heeft geen vertrouwen meer in de aandelenbeurzen 41,5 %

Nadere informatie

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt IP/97/507 Brussel, 10 juni 1997 Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt De Europese Commissie heeft haar goedkeuring gehecht aan een Groenboek over aanvullende pensioenen

Nadere informatie

Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT

Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT Inhoud 1. Cargo: België blijft in top 15... 2 2. CMR blijft uit het rood... 3 3. Binnenvaart... 4 4. Zeevaart... 5 5. Conclusie... 5 Net voor

Nadere informatie

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten?

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? DECAVI 25 februari 2015 Florence DELOGNE Adjunct-directeur Minister van Pensioenen 1 De huidige toestand van de 1 e pijlerpensioenen

Nadere informatie

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) :

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Naam persoon 1 :.Voornaam :.. Naam persoon 2 :.Voornaam :.. Adres :. Heeft u een partner? : ja / neen Aantal kinderen ten laste + hun leeftijd :. Voor

Nadere informatie

Deze nota geeft een toelichting bij de verschillende elementen van het ontwerp-akkoord.

Deze nota geeft een toelichting bij de verschillende elementen van het ontwerp-akkoord. T O E L I C H T I N G B I J O N T W E R P - A K K O O R D G R O E P V A N T I E N V A N 1 4 O K T O B E R 2015 De Groep van Tien bereikte op 14 oktober 2015 een ontwerp-akkoord over enkele belangrijke

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

DE GROEPSVERZEKERING EEN MUST, OOK VOOR KMO S. 10 veelgestelde vragen over de groepsverzekering

DE GROEPSVERZEKERING EEN MUST, OOK VOOR KMO S. 10 veelgestelde vragen over de groepsverzekering DE GROEPSVERZEKERING EEN MUST, OOK VOOR KMO S 10 veelgestelde vragen over de groepsverzekering Aanvullende pensioenen in de lift Het gemiddelde wettelijke pensioen van een Belgische werknemer bedraagt

Nadere informatie

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Geldig vanaf 6/2/2015 DL Strategy Type Levensverzekering Levensverzekering met intrestvoet gewaarborgd door de verzekeringsmaatschappij (Tak 21).

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18.02.1998 De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder

Nadere informatie

VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN AANVULLENDE PENSIOENEN VAST EN ZEKER MAKEN

VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN AANVULLENDE PENSIOENEN VAST EN ZEKER MAKEN VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN De vergrijzing van de bevolking stelt de overheid voor een grote uitdaging. Binnen een smalle budgettaire marge komt het er op aan het inkomen

Nadere informatie

De gewijzigde WAP-garantie in een notendop

De gewijzigde WAP-garantie in een notendop Binnen de Groep van tien werd op 14 oktober 2015 een compromis bereikt over de herziening van de wettelijke rendementsgarantie op de aanvullende pensioenen. De rendementsgarantie zal voortaan worden berekend

Nadere informatie

1 Een verzekeringsovereenkomst?? 1.1 De verzekeraar?? 1.2 De verzekeringstussenpersoon??

1 Een verzekeringsovereenkomst?? 1.1 De verzekeraar?? 1.2 De verzekeringstussenpersoon?? inhoud over de auteurs?? hoofdstuk 1. maatschappelijk en economisch belang van verzekeringen?? 1 Verzekeren van risico s?? 1.1 Fasen in riskmanagement?? 1.2 Tussenkomst van de overheid?? 2 De verzekeringsmarkt

Nadere informatie

3. Tweede pijler : algemeenheden

3. Tweede pijler : algemeenheden 3. Tweede pijler : algemeenheden 15 Wat is het belang van een aanvullend pensioen? Het is de bedoeling om het wettelijk pensioen aan te vullen en, in het bijzonder voor de kaderleden, de levensstandaard

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

Gedragsregels voor klachtenmanagement in de verzekeringsondernemingen

Gedragsregels voor klachtenmanagement in de verzekeringsondernemingen 13 05 08 Gedragsregels voor klachtenmanagement in de verzekeringsondernemingen I. TOELICHTING Verzekeringsondernemingen dragen de klantvriendelijkheid hoog in het vaandel. Klachten zijn in deze context

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

STANDPUNT VERZEKERINGEN

STANDPUNT VERZEKERINGEN Illustratie 1 logo vrouwenraad STANDPUNT VERZEKERINGEN De Richtlijn 2004/113/EG verbiedt discriminatie op grond van geslacht bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten. Er mag dus geen gebruikgemaakt

Nadere informatie

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES over EEN ONTWERP VAN WET INZAKE HET STATUUT VAN EN HET TOEZICHT OP DE ONAFHANKELIJK FINANCIËLE PLANNERS EN INZAKE HET VERSTREKKEN

Nadere informatie

Persbericht. Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden

Persbericht. Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden Brussel, 30 april 2009 Persbericht Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden Vice-Eerste minister en minister van werk, Joëlle

Nadere informatie

Balans & V ooruitzichten 2013-2014

Balans & V ooruitzichten 2013-2014 Balans & V ooruitzichten 2013-2014 INHOUD Inleiding door Bart De Smet Voorzitter 3 Voorwoord door Philippe Colle Gedelegeerd Bestuurder 6 Algemene context 8 Persoonsverzekeringen 22 Schadeverzekeringen

Nadere informatie

Kerncijfers en voornaamste resultaten van de Belgische verzekeringsmarkt in 2013

Kerncijfers en voornaamste resultaten van de Belgische verzekeringsmarkt in 2013 Nr. 38 Weekblad van 6 november 2014 Kerncijfers en voornaamste resultaten van de Belgische verzekeringsmarkt in 2013 1. Inleiding: levensverzekering krijgt klappen 2 2. Premie-inkomsten en marktaandelen

Nadere informatie

CONTASSUR. POWERBEL Beleggingsopties

CONTASSUR. POWERBEL Beleggingsopties I. Inleiding II. Waarvoor kan u voor een nieuwe beleggingsstrategie kiezen? III. Hoe worden de patronale premies belegd en welke keuzes heeft u? IV. Welke zijn de historische rendementen sinds het ontstaan

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Juli - september 2015 n 26 T/3 www.notaris.be VASTGOEDACTIVITEIT IN BELGIË 99,8 101 102,1 102,6 106,4 106,8 101,7 103,4 105,9 94,1 94,9 102,8 98,9

Nadere informatie

VERSLAG AAN DE KONING

VERSLAG AAN DE KONING VERSLAG AAN DE KONING Sire, Het besluit dat wij de eer hebben aan de handtekening van Uwe Majesteit voor te leggen regelt de uitvoering van de wet van 24 maart 2003 tot wijziging van de wet van 12 juni

Nadere informatie

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be Beleef verschillende levens in één leven Op een serene manier verschillende levens beleven in één leven vol ervaringen

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. augustus 2012

Kerncijfers verzekeren in Nederland. augustus 2012 Kerncijfers verzekeren in Nederland augustus 2012 Nederlandse verzekeraars hebben in 2011: dagelijks gemiddeld 197 miljoen euro uitgekeerd aan personen en bedrijven, 79 miljard euro aan premies ontvangen,

Nadere informatie

een stijgende coupon elk jaar opnieuw

een stijgende coupon elk jaar opnieuw beleggingen een stijgende coupon elk jaar opnieuw optinote multistep 2 AXA Belgium Finance (NL) vijf jaarlijks stijgende brutocoupons, 3,25%, 3,50%, 3,75%, 4% en 4,25% recht op terugbetaling van 100% van

Nadere informatie

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 1. Welke instellingen komen tussenbeide in het beheer van uw aanvullend pensioen? De inrichter van het sociaal sectoraal pensioenstelsel voor

Nadere informatie

De waarheid over de notionele intrestaftrek

De waarheid over de notionele intrestaftrek De waarheid over de notionele intrestaftrek Februari 2008 Wat is de notionele intrestaftrek? Notionele intrestaftrek, een moeilijke term voor een eenvoudig principe. Vennootschappen kunnen een bepaald

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Beleggingsverzekeringen

Beleggingsverzekeringen Kennisfiche Beleggingsverzekeringen Beleggingsverzekeringen zijn contracten die u aangaat met een verzekeringsmaatschappij, niet met een bank. Ze worden wel verkocht via banken. Een beleggingsverzekering

Nadere informatie

Leedsestraat 22, 9770 Kruishoutem Moretusstraat 6, 9120 Beveren-Waas. staes.siegfried@telenet.be, tel: 0478/313.389, http://www.siegfriedstaes.

Leedsestraat 22, 9770 Kruishoutem Moretusstraat 6, 9120 Beveren-Waas. staes.siegfried@telenet.be, tel: 0478/313.389, http://www.siegfriedstaes. versie 27/06/2014 Financieel Overzicht - Vragenlijst voor de cliënt (=verzekeringnemer): Naam:.Voornaam:... Voor welke perso(o)n(en) wordt dit document ingevuld? voor uzelf samen met uw partner enkel voor

Nadere informatie

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID)

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EEN BETERE BESCHERMING VAN DE BELEGGER INHOUD MEER TRANSPARANTIE VOOR BELEGGINGSDIENSTEN 3 DE VOORNAAMSTE THEMA S 4 VOORDELEN

Nadere informatie

Hypothecair krediet : het recordjaar 2010

Hypothecair krediet : het recordjaar 2010 Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecair krediet : het recordjaar 2010 Brussel, 9 februari 2011 - De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin, de Belgische federatie van

Nadere informatie

Informatiebrochure voor de verzekeringsnemer

Informatiebrochure voor de verzekeringsnemer Informatiebrochure voor de verzekeringsnemer Uw bescherming wanneer u een verzekeringscontract afsluit in overeenstemming met de deontologische MiFiD-regels. Welkom bij Arces Arces is de beste verzekeringsmaatschappij

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Renovatiekredieten populairder dan ooit

Renovatiekredieten populairder dan ooit Persbericht Beroepsvereniging van het Krediet Renovatiekredieten populairder dan ooit Brussel, 10/9/2009 De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin, heeft haar statistieken inzake hypothecair

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Welkom. Finance Day 1 juni 2013. Christophe REGOUT

Welkom. Finance Day 1 juni 2013. Christophe REGOUT Welkom Finance Day 1 juni 2013 Christophe REGOUT Wegens de dalende rentes, bestaat er nog een belegging die uw spaargeld in alle veiligheid laat opgroeien? AFER Europe AFER Europe Bestaat sinds 37 jaar

Nadere informatie

Evolutie van de schadefrequentie 2003-2012 in de BA motorrijtuigen verzekering

Evolutie van de schadefrequentie 2003-2012 in de BA motorrijtuigen verzekering Evolutie van de schadefrequentie 2003-2012 in de BA motorrijtuigen verzekering Inhoud 1. Aantal schadegevallen BA toerisme en zaken... 2 Schadefrequentie BA toerisme en zaken... 2 Schadefrequentie van

Nadere informatie

Januari 2013. Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren?

Januari 2013. Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? Januari 2013 Krediet en overmatige schuldenlast: wat leren wij uit de cijfers 2012 van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren? Analyse uitgevoerd voor het Observatorium Krediet en Schuldenlast Duvivier

Nadere informatie

De vastgoedactiviteit stabiliseert zich na de forse stijging van eind 2011

De vastgoedactiviteit stabiliseert zich na de forse stijging van eind 2011 Notarisbarometer 1ste trimester 212 I. Vastgoedactiviteit in België 12 11 1 9 8 87,7 11,6 1, 99,2 99,7 99,8 94,1 11, 99,2 12,6 94,9 16,4 16,8 7 6 29-Trim 1 29-Trim 2 29-Trim 3 29-Trim 4 21-Trim1 21-Trim2

Nadere informatie

technisch verslag CRB 2012-1603

technisch verslag CRB 2012-1603 technisch verslag CRB 2012-1603 CRB 2012-1603 DEF CM/V/CVC/SDh Technisch verslag van het secretariaat over de maximale beschikbare marges voor de loonkostenontwikkeling 21 december 2012 2 CRB 2012-1603

Nadere informatie

Hypothecair krediet: duurzame groei

Hypothecair krediet: duurzame groei Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecair krediet: duurzame groei Brussel, 6 mei 2011 In het eerste trimester van 2011 werden 24% meer hypothecaire kredieten verstrekt dan in het eerste

Nadere informatie

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten

Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Laag, lager, negatief: de onstuitbare val van de rentevoeten Thema-analyse Belfius Research Februari 2016 Inleiding De rente staat op een historisch laag niveau. Voor een 10-jarig krediet betaalt de Belgische

Nadere informatie

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER Brussel, 2 ê. J3. Dt O. ref. : Dienst Hypothecaire Kredieten / C A. Mettepenningen - S 02/737.07.63 Betreft : Wet van 4 augustus 1992 op het hypothecair

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR

GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR Versie juni 2014 GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR VOORWOORD Deze gedragscode legt de regels vast die de rechtsbijstandsverzekeraars ten aanzien van de consument in acht zullen nemen. De

Nadere informatie

ik zorg voor mijn patiënten stars for life RIZIV zorgt voor mijn pensioen en inkomensbescherming

ik zorg voor mijn patiënten stars for life RIZIV zorgt voor mijn pensioen en inkomensbescherming zorgverleners ik zorg voor mijn patiënten stars for life RIZIV zorgt voor mijn pensioen en inkomensbescherming stars for life RIZIV het pensioenplan u zorgt voor uw patiënten, maar zorgt u ook voor uzelf?

Nadere informatie

Aanvulling van [ ] op het Prospectus dat op 5 mei 2015 door de FSMA werd goedgekeurd De Aanbieder wordt geadviseerd door

Aanvulling van [ ] op het Prospectus dat op 5 mei 2015 door de FSMA werd goedgekeurd De Aanbieder wordt geadviseerd door TAXSHELTER.BE NV Siège social: Maatschappelijke zetel 36 rue de Mulhouse, 4020 Luik Bedrijfszetel: Corner Building - Genèvestraat 175, 1140 Evere KBO 865.895.838 OPENBARE AANBIEDING TOT INSCHRIJVING MET

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2011

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2011 Kerncijfers verzekeren in Nederland september 2011 Nederlandse verzekeraars hebben in 2010: een premieomzet van 78 miljard euro, 70 miljard euro aan personen en bedrijven uitgekeerd, een winst geboekt

Nadere informatie

CASESTUDY Kortetermijnrisico s beperken zonder duurzaam rendement uit het oog te verliezen

CASESTUDY Kortetermijnrisico s beperken zonder duurzaam rendement uit het oog te verliezen OPLOSSINGEN VOOR PENSIOENFONDSEN CASESTUDY Kortetermijnrisico s beperken zonder duurzaam rendement uit het oog te verliezen Als universele bank en sponsor van een pensioenplan wil DE KLANT Een universele

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen.

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. SwingRIZIV Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. U bent geneesheer, tandarts, apotheker of kinesist en u geniet het RIZIV-statuut. Jaarlijks keert het RIZIV dus een bedrag uit voor de opbouw van een

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... Bijlage 4 SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

Distributiekanalen van de verzekering. Cijfers 2004. 1. Inleiding 02. 2. Doelstelling en methodologie van de enquête 03

Distributiekanalen van de verzekering. Cijfers 2004. 1. Inleiding 02. 2. Doelstelling en methodologie van de enquête 03 ssur Nr.9 Weekblad van 9/03/2006 Distributiekanalen van de verzekering Inhoud Cijfers 2004 1. Inleiding 02 2. Doelstelling en methodologie van de enquête 03 3. Resultaten 2004 04 Representativiteit van

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Beleid inzake het beheer van belangenconflicten in de VMOB «Ziekenfonds voor Hospitalisatiekosten»

Beleid inzake het beheer van belangenconflicten in de VMOB «Ziekenfonds voor Hospitalisatiekosten» Department Legal Affairs Beleid inzake het beheer van belangenconflicten in de VMOB «Ziekenfonds voor Hospitalisatiekosten» 1. Inleiding Overeenkomstig de bepalingen van de wet van 30 juli 2013 tot versterking

Nadere informatie

MiFID Brochure. ERGO Life, merk van ERGO Insurance NV

MiFID Brochure. ERGO Life, merk van ERGO Insurance NV MiFID Brochure ERGO Life, merk van ERGO Insurance NV 30 april 2014 Uw bescherming bij het afsluiten van een verzekeringsovereenkomst conform de MIFID-gedragsregels 1. Inleiding De bescherming van afnemers

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

Memorandum. Verkiezingen 2014 Assuralia

Memorandum. Verkiezingen 2014 Assuralia Memorandum Verkiezingen 2014 Assuralia VERZEKERAARS, professionals in risicobeheer De verzekeringssector speelt een belangrijke aanvullende rol in de sociale zekerheid en draagt bij tot de overheidsfinanciën

Nadere informatie

Distributiekanalen van de verzekering - Cijfers 2012

Distributiekanalen van de verzekering - Cijfers 2012 Nr. 6 Weekblad van 13 februari 2014 Distributiekanalen van de verzekering - Cijfers 2012 Inleiding: Mano a mano 2 1. Doelstelling, methodologie en definities 4 2. Studieresultaten 2.1 Representativiteit

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Verslag van de raad van bestuur in het kader van de bepalingen van de artikelen 583, 596 juncto 603 en 598 van het wetboek vennootschappen

Verslag van de raad van bestuur in het kader van de bepalingen van de artikelen 583, 596 juncto 603 en 598 van het wetboek vennootschappen Verslag van de raad van bestuur in het kader van de bepalingen van de artikelen 583, 596 juncto 603 en 598 van het wetboek vennootschappen Gebruik makend van haar prerogatieven in het kader van het toegestane

Nadere informatie

Rendement Certificaten

Rendement Certificaten Rendement Certificaten Een alternatief voor een rechtstreekse belegging in aandelen!* Aantrekkelijk vast rendement, indien de onderliggende waarde boven de rendementgrens blijft handelen Ook kans op een

Nadere informatie

Memorie van antwoord. 1. Inleiding

Memorie van antwoord. 1. Inleiding 34100 Wijziging van de Implementatiewet richtlijn solvabiliteit II en de Implementatiewet richtlijn financiële conglomeraten I ter implementatie van de richtlijn 2014/51/EU van het Europees Parlement en

Nadere informatie

Distributiekanalen van de verzekering - Cijfers 2010

Distributiekanalen van de verzekering - Cijfers 2010 Nr. 6 Weekblad van 16 februari 2012 Distributiekanalen van de verzekering - Cijfers 2010 Inleiding 2 1. Doelstelling, methodologie en definities 3 2. Studieresultaten 2.1 Representativiteit en betrouwbaarheid

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003 Gepubliceerd Arbeidsmarktbeleid CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004 CRB (2003).. Brussel: CRB, CRB 2003/1000 CCR 11. De ontwikkeling van de uurloonkosten en de werkgelegenheid loopt volgens

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Het mes in uw aanvullend pensioen

Het mes in uw aanvullend pensioen Het mes in uw aanvullend pensioen Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Verlaging rendementsgarantie en verhoging aanvullende pensioenleeftijd... 2 1.1 Verlaging rendementsgarantie... 2 1.2 Verhoging aanvullende

Nadere informatie

happy family klantenreglement

happy family klantenreglement happy family klantenreglement Artikel 1. Algemeen kader Happy Family is een programma dat voordelen biedt voor de leden van een gezin dat producten Auto, Woning en Privé-Leven bezit bij eenzelfde verzekeringsmakelaar

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

IAB-Info. Inhoud. Beroep. Economie

IAB-Info. Inhoud. Beroep. Economie Nummer 4 16 29 februari 2004 IAB-Info Inhoud 16e jaargang Beroep c Bestuur en aandeelhouderschap van erkende professionele vennootschappen Deze bijdrage strekt ertoe een overzicht te bieden van zowel de

Nadere informatie

Belgische werknemers beleggen aan 3,25 % gegarandeerd De (on)zekerheid van aanvullende pensioenen

Belgische werknemers beleggen aan 3,25 % gegarandeerd De (on)zekerheid van aanvullende pensioenen Belgische werknemers beleggen aan 3,25 % gegarandeerd De (on)zekerheid van aanvullende pensioenen Woensdag 24 oktober 2012 Uw veiligheid, onze zorg. Baloise Group Agenda De 2 de pensioenpijler De minimum

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 KBC-Life Invest Plan KBC-Life Invest Plan 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type Levensverzekering Meer concreet heeft

Nadere informatie

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 14 Juli - september Trimester 3 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering. AG Employee Benefits. Trust in expertise. Jean-Michel Kupper

Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering. AG Employee Benefits. Trust in expertise. Jean-Michel Kupper Jean-Michel Kupper Manager - Director AG Employee Benefits & Health Care Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering AG Employee Benefits Trust in expertise Auteur 02/04/2010

Nadere informatie