Deel II: Jouw basis leiderschapscompetenties! Hoofdstuk 4: Communiceren met effect (hier en nu)!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deel II: Jouw basis leiderschapscompetenties! Hoofdstuk 4: Communiceren met effect (hier en nu)!"

Transcriptie

1 Deel II: Jouw basis leiderschapscompetenties Hoofdstuk 4: Communiceren met effect (hier en nu) Belang van communicatie voor een leidinggevende Waarom is communicatie voor een leidinggevende zo belangrijk? Het is als het ware een open deur instampen. Communicatie is belangrijk omdat je door communicatie duidelijkheid schept over waar je naar toe wil en wat je wil bereiken. Twee belangrijke aspecten bij het leiding geven. Hoe duidelijker het ook is voor jouw medewerkers, hoe groter de kans dat jullie ook samen deze richting, dat doel, zullen bereiken. Weet ook dat jouw communicatie als leidinggevende heel bepalend is voor de resultaten die jouw medewerkers (zullen) halen. Als jij goed communiceert, dan is het ook voor hen een stuk gemakkelijker om daar naar toe te werken. Als je minder goed communiceert, dan zullen de resultaten die je bereikt heel waarschijnlijk minder goed of zelfs slecht zijn. Je zal dit niet alleen horen bij jouw medewerkers, maar van jouw leidinggevende. Deze laatste zal niet zo tevreden zijn en dit kan hele nare gevolgen hebben. Als je weinig aandacht besteedt aan jouw communicatie, dan zal je snel merken dat je minder en minder grip hebt op het echt leiding geven aan jouw team. Het is dan als het ware dat er geen leiding wordt gegeven. Dat jouw medewerkers op een schip zitten zonder kapitein, dat maar wat ligt te dobberen op de oceaan. Omgaan met anderen Als we omgaan met anderen en we kijken naar communicatie, dan hebben we het vooral over het belang van tweezijdige communicatie. Communicatie die gaat in twee richtingen van zender naar ontvanger en van ontvanger naar zender of anders gezegd van leidinggevende naar je medewerker(s) en van je medewerker(s) naar jou als leidinggevende. Tweerichtingscommunicatie omvat meer dan alleen informatie geven. Informatie geven is immers eenrichtingscommunicatie, waarbij de ontvanger normaal gezien niet reageert. Bij tweezijdige communicatie is zowel het spreken als het luisteren enorm belangrijk: het is een samengaan van spreken en luisteren. Op het ene moment spreek ik en op het ander moment luister ik naar de ander. Zo krijgen we ook het hoogste rendement uit ons gesprek. Luisteren is echt jouw 2 oren gebruiken waarvoor ze dienen. Bijkomend gebruiken we ook onze 2 ogen om te observeren wat er gebeurt. Als we in deze verhouding spreken 1 op 5, dan zitten we met een uitstekende communicatie. Dan zal je ook vaststellen dat het gesprek uitzonderlijk goed loopt. Herhalen kan eveneens helpen om de communicatie nog te verbeteren. Dit kan op verschillende manieren. Ik als zender herhaal mijn woorden. Ik vraag aan de ontvanger om mijn boodschap te herhalen. Als ontvanger herhaal ik de woorden van de zender, en dit doe ik letterlijk. Waardoor de zender een grotere erkenning krijgt van zijn bericht. Ik kan ook herformuleren als ontvanger, ttz met mijn agenda woorden samenvatten wat ik gehoord heb en vragen aan de zender of dit ook juist is. Effect Actie zorgt voor reactie, oorzaak - gevolg is een andere manier om het te omschrijven. Als we iets doen, is er altijd iets dat volgt. Als ik een handeling stel, dan gebeurt er nadien ook iets door deze handeling. Er is altijd een resultaat. Een klein voorbeeld ter verduidelijking. Ik vraag iets als leidinggevende aan mijn medewerker om te doen. En ja, je begrijpt het al, die medewerker doet het, doet het niet, doet het min of meer (en er zijn nog heel wat

2 schakeringen mogelijk). Dus elke actie zorgt voor een reactie. In communicatie spreken we van de zender van de actie en de ontvanger van de actie. Deze laatste is dan ook de zender van de reactie. Als je communiceert heb je waarschijnlijk een resultaat voor ogen. Je wilt iets bereiken met je communicatie. Als ik terug ga naar het voorbeeld van de leidinggevende hierboven, dan wil hij dat zijn medewerker iets doet, bijvoorbeeld een verslag maken van de vergadering. Het gewenste resultaat, het effect dat ik wil bereiken als zender van mijn boodschap, geeft mij de mogelijkheid om nadien af te toesten of dit ook wel klopt. Als je geen doel voor ogen hebt met jouw communicatie, dan is alles wat je bereikt uit je gesprek prima. En om eerlijk te zijn, dit moet ook wel eens kunnen, bijvoorbeeld een los gesprek tijdens een koffiebreak. Als je goed wil communiceren, is het dus belangrijk om een duidelijk doel voor ogen te hebben, en vooral te kijken en te luisteren naar de resultaten, naar het effect van jouw communicatie. Indien je het gehoopte effect niet bereikt, dan kan je nog altijd jouw manier van communiceren aanpassen. Hierover straks wat meer. Ik en de anderen Communiceren doe je meestal niet alleen. Je gaat bijvoorbeeld gesprekken aan met je medewerkers. Dit kan zowel individueel zijn, je spreekt met één van je medewekers. En het kan ook naar een deel van je mensen zijn of naar de volledige groep. Deze gesprekken of deze communicatie zal waarschijnlijk toch wel iets anders verlopen, gezien het aantal personen ook anders is. Een één-op-één gesprek zal waarschijnlijk wat diepgaandere gaan dan als jij een communicatie, een mededeling doet naar de volledige groep. De diepgang zal uiteindelijk afhangen van wat je wilt bereiken met je communicatie. Met je leidinggevende zal je ook regelmatig communiceren. Deze gesprekken zijn voor jou noodzakelijk om te weten enerzijds waar hij naar toe wil en anderzijds of jij wel goed bezig bent. Misschien heb je verschillende leidinggevenden. Dan zijn deze 2 dingen (richting en feedback) belangrijk. Waarschijnlijk communiceren zij dan niet allemaal op dezelfde manier en krijg je hierdoor een bijkomende uitdaging. Hoe helderder jij communiceert met hen, hoe meer duidelijkheid je zal krijgen en hoe gemakkelijker jouw werk zal verlopen. En een derde persoon waar je mee zal communiceren, dat ben jij. Zoals reeds beschreven in hoofdstuk 2 hierboven, heeft de manier waarop jij communiceert met jezelf een enorme impact hoe jij je zal gedragen naar je medewerkers en je leidinggevende(n). Voortdurend communiceren Eigenlijk communiceren we altijd (van s morgen tot s avonds en soms s nachts ook) en overal. Je ontmoet één van je medewerkers en de ontmoeting is communicatie. Je zegt goeie morgen. Je doet dit ook op een bepaalde manier. Misschien elke dag op dezelfde manier, of toch misschien wat anders in functie van je ochtendhumeur. Dat eerste contact met je medewerker is inderdaad je eerste communicatie met je medewerker. Ook als je rondwandelt in jouw bedrijf en komt her en der iemand tegen, ja, oeps, communicatie is daar. Je bent je er misschien niet altijd bewust van dat je hier ook communiceert, dat je hier ook de ander beïnvloedt op een bepaalde manier. Meestal gaat dit heel spontaan, niet voorbereid en zijn ons soms pas nadien bewust van de impact van wat we gedaan of gezegd hebben. Het kan gebeuren dat er ook formeler gecommuniceerd wordt op bepaalde momenten. Ik denk bijvoorbeeld aan een vergadering of een evaluatiegesprek. Hier ga je waarschijnlijk ook wat aan voorbereiden waardoor de communicatie een stuk formeler is. De communicatie heeft ook een specifiek doel en om dat doel te bereiken is het inderdaad goed dat je zo n gesprek voorbereid, dat je eens alles mooi op een rijtje zet. Je denkt na over hoe breng ik dit nu best zodat ik het grootste rendement krijg. Niet altijd even

3 gemakkelijk hé, want mensen zijn soms verschillend en ze reageren niet altijd op dezelfde manier. Hierover straks ook iets meer praktische tips. Instructies geven Instructies geven klinkt misschien nogal militair, het gaat hem echter over het volgende: hoe geef ik zo efficiënt mogelijk opdrachten aan mijn medewerkers?. Het is eigenlijk heel eenvoudig. Maak gebruik van jouw 6 beste vrienden, namelijk: wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe. Jouw 6 beste vrienden helpen jou te bereiken wat je graag wilt bereiken. Bij het geven van een opdracht is duidelijkheid heel belangrijk. En vooral dan duidelijkheid voor de ander, voor de ontvanger, voor degene die de opdracht gaat uitvoeren. Zo duidelijker jij communiceert naar hem toe, hoe meer kans je maakt op een perfecte uitvoering. Als jij wazig uitlegt wat je verwacht, dan hoef je niet verwonderd te zijn dat je resultaat beneden alle peil is. Schiet dan op die ander, hij heeft alleen maar gedaan wat jij hem vroeg. En als dit laatste niet echt duidelijk is, verwacht dan ook geen prachtig resultaat. Ik neem eventjes een praktisch voorbeeld: ik ga een nieuwe marketingcampagne lanceren voor een nieuwe training rond leiderschap. Ik zit samen met mijn 6 beste vrienden rond de tafel en vraag hen eventjes na te denken over hun vraag en een antwoord te formuleren: wie is er allemaal betrokken in de nieuwe marketingcampagne?, wat willen we juist bereiken met deze nieuwe marketingcampagne?, waar zal deze zich afspelen?, wanneer plannen we deze?, waarom ga we deze nieuwe marketingcampagne lanceren? en hoe gaan we dit aanpakken?. Als ik de duidelijke antwoorden heb gekregen van mijn 6 beste vrienden, dan kan ik de opdracht, de instructies geven aan mijn medewerker. Dit is de kant van de zender, mijn kant. De andere kant, de ontvanger, mag ook niet vergeten worden: is het wel duidelijk voor de ander wat ik vraag?. Hoe je dit kan doen beschrijf ik verder hieronder. Assertief communiceren Assertiviteit is opkomen voor jezelf met respect voor de ander. Beide elementen zijn belangrijk: enerzijds opkomen voor jezelf en anderzijds met respect voor de ander. Is slechts één van beide elementen aanwezig, dan krijgen we ofwel agressiviteit (enkel op komen voor jezelf) ofwel subassertiviteit (enkel respect hebben voor de ander). De grens is vrij vaag hé en het element respect voor de ander is hier doorslaggevend. Toon ik op de manier dat ik communiceer respect voor de ander. Niet zo eenvoudig. Als ik communiceer en de tweezijdige communicatie evolueert richting éénzijdige communicatie, dan ben ik niet meer assertief aan het communiceren. Assertief communiceren is zeggen wat je denkt, voelt en doet met respect voor de ander. Respectvol communiceren is ook de ander betrekken in de communicatie, luisteren naar hem, hem een plaats geven, hem ook laten spreken, uitwisselen van ideeën, Het is echt komen tot een dialoog tussen twee gelijkwaardige personen. De beide personen waarderen mekaar, geven mekaar waarde. Als beiden assertief communiceren, dan kan je denken aan het beeld van de communicerende vaten. Ze vullen mekaar aan. Het is geven en ontvangen van beide kanten. Hoe weet je als je nog assertief aan het communiceren bent? Stel je de beide vragen: kom ik op voor mezelf? en heb ik respect voor de ander?. Indien je antwoorden tweemaal ja zijn, dan zit je waarschijnlijk goed. Twijfel je, stuur dan je communicatie bij en communiceer assertiever. Duidelijk, helder communiceren

4 Duidelijk en helder communiceren is niet altijd even gemakkelijk. Enkele praktische tips die je hierbij kunnen helpen. Allereerst let op jouw taal. Spreek vooral de taal van jouw toehoorders. Uiteraard spreken we hier Nederlands. Toch is er een verschil. Spreek namelijk op hetzelfde niveau als je publiek. Als je ingenieur bent en je spreekt tegen jouw medewerkers op dezelfde manier als je tegen collega-ingenieurs spreekt, dan is de kans heel groot dat ze jou niet zullen begrijpen. En misschien na een bepaalde tijd, dat ze zelfs niet meer zullen luisteren naar jou. Tracht ook zo veel mogelijk jargon te vermijden. Zeker als je spreekt met iemand van een andere afdeling, divisie of bedrijf. Mensen zijn niet snel geneigd om je te bevragen over jouw jargon omdat ze denken als dom afgeschilderd te worden als ze dit vragen. Hoe minder jargon jij gebruikt, hoe gemakkelijker je ook te begrijpen bent. In jouw organisatie is het wel belangrijk om je aan te passen aan het woordgebruik omdat iedereen dit ook kent. Een andere belangrijke tip is jouw diepgang van je communicatie aan te passen aan het doel van het gesprek. Met diepgang bedoel ik hier vooral de details die je mee geeft in jouw informaties. Als het niet echt nodig is om te detailleren, doe het dan ook liever niet, anders zal je je toehoorders irriteren en zal jouw boodschap niet goed overkomen. Als het echter wel nodig is (bijvoorbeeld het uitleggen van een procedure), dan moet je het zeker doen. Indien je dit dan niet doet, dan gaan je medewerkers weg met heel wat vragen zonder antwoorden en zal het resultaat van hun acties, hun handelingen ondermaats zijn. Vragen stellen Om jouw communicatie nog te verbeteren, om ze nog duidelijker te maken, kan je gebruik maken van vragen stellen. Wat is nu het belang van vragen stellen? Ik stel je deze vraag en wat gebeurde er bij jou. Denk eens na wat gebeurde er?. Wel, heel simpel, vanaf dat je als mens een vraag hoort, ga je op zoek naar antwoorden in je brein. Dus als ik je daarstraks de vraag stelde wat is nu het belang van vragen stellen?, dan begon je na te denken over wat kan nu het antwoord zijn. Door vragen te stellen, zetten we de ander aan tot nadenken en gaat hij op zoek naar mogelijke antwoorden. Naast het denken, is de persoon zo ook bezig met zijn zelfkennis te gebruiken. Je kan immers ook een reflectievraag stellen zoals bijvoorbeeld hoe had je dit anders kunnen aanpakken?. Dan werk je aan de ook aan zijn zelfkennis, maar dan vooral aan hoe kan hij zijn zelfkennis verbeteren. Een vraag stellen heeft de mogelijkheid aan de ander om even de tijd te nemen om na te denken, om de dingen op een rijtje te plaatsen. En het creëert ook voor jou als vraagsteller een rustmoment. Je zal zien dat jouw communicatie ook merkbaar beter wordt als je meer vragen gaat stellen. Als je iets niet begrijpt, stel dan zeker een vraag. Het antwoord van de ander stelt je waarschijnlijk nadien in staat om zijn boodschap beter te begrijpen. Aftoetsen van mijn communicatie Hoe kan ik mijn communicatie aftoetsen? Hoe weet ik dat de ander, de ontvanger mijn boodschap heeft begrepen? Hoe weet ik als leidinggevende dat mijn medewerker goed zal handelen? Het lijkt me heel interessant om dat ook te bespreken. Hoe belangrijker de communicatie zal zijn, hoe meer aandacht je hier zult aan geven. Bespreek dit met de ontvanger. Je wilt immers nadien een goed resultaat bekomen. Je kan zelf de boodschap nog eens herhalen. Je kan dit doen met dezelfde woorden of met andere woorden. Soms zal de tweede manier vruchtbaarder zijn dan de eerste. Gelijk hoe herhaling is belangrijk en verhoogt de kans op juist begrip van de ontvanger. Je zou ook kunnen vragen aan jouw medewerker om de opdracht te herhalen. Dit lijkt misschien wat kinderachtig. Het is echter een heel efficiënte manier om na te gaan of de

5 toehoorder jou wel goed begrepen heeft. Als je dit nog nooit hebt gedaan, pas dit toe de volgende keer als je een opdracht geeft aan iemand. Het maakt niet uit welke woorden hij gebruikt. De kans is reëel dat hij enkele van jouw woorden zal gebruiken en waarschijnlijk een aantal woorden anders zal benoemen. Dit is niet erg als het maar naar het doel leidt. Indien jouw woorden wel een enorm belang hebben, accentueer ze dan zeker. Feedback geven Iets wat je waarschijnlijk ook heel regelmatig hoort is het belang van feedback of terugkoppeling. Inderdaad bij tweezijdige communicatie, zijn we minstens met 2 personen en we hebben ook graag dat de ander ons goed begrepen heeft. Dit kan gebeuren door die terugkoppeling te geven. Hier heb ik het eventjes over feedback geven, straks zal ik het ook hebben over feedback ontvangen. Hier ga ik wat dieper in op de situatie waar jij als leidinggevende feedback gaat geven naar één van jouw medewerkers of naar jouw leidinggevenden. Een eerste belangrijk element is duidelijkheid. Dit kan je geven door zo dicht mogelijk bij de feiten te blijven, door echt te beschrijven: wat er gebeurd is, wat je gezien hebt, wat je vastgesteld hebt, wat je gevoeld hebt, wat het gevolg hiervan was, Je gaat niet afwijken van de feiten, je blijft bij de feiten en interpreteert zo weinig mogelijk (ik weet dat dit niet gemakkelijk is, hoe meer je dit oefent, hoe beter je hier in wordt). Spreek zoveel mogelijk vanuit je ik. Een praktische tip hier is, start jouw zinnen met ik: bijvoorbeeld ik heb vastgesteld dat, als je dit doet, dan voel ik me zo, Je zal vaststellen dat je ook veel rustiger spreekt en dat hierdoor de impact van jouw woorden veel groter wordt. Het moment waarop je feedback geeft, zal medebepalend zijn voor het effect er van. Als ik je als leidinggevende 6 maanden na de feiten feedback geef, dan begrijp je ook wel dat dit eerst bijna niet zal binnenkomen en dat er nadien weinig of niets zal mee gebeuren. Het ideale momentum is zo snel mogelijk nadat jij het hebt gezien, gehoord, gevoeld. Als het gaat om positieve feedback, dan kan je dit ook in publiek doen. Als het eerder gaat om opbouwende feedback (feedback waarbij je graag iets veranderd ziet bij de ander), dan doe je dit beter in privé, ttz face-to-face. Doe het vooral ook in alle openheid. Jij communiceert open naar jouw medewerker. Bij opbouwende feedback laat je ook openheid bij hem om hier mee aan de slag te gaan of niet. Dit laatste is uiteraard niet zo gemakkelijk, want je wilt oh zo graag verandering zien bij jouw medewerker. Feedback ontvangen Naast feedback geven, zal je ook af en toe feedback ontvangen. Je medewerkers zeggen jou iets over jouw manier van leiding geven of je leidinggevende heeft je wat informatie over wat hij vindt van jouw manier van werken. Wat gebeurt er meestal als we positieve feedback ontvangen. Denk eens na, wanneer heb jij de laatste keer positieve feedback gekregen of wanneer gaf jij de laatste keer positieve feedback, hoe reageerde jij op die positieve feedback of hoe reageerde jouw medewerker hierop. Wel, meestal (in meer 80 %) van de gevallen, gaat de ontvanger dit minimaliseren door bijvoorbeeld te zeggen ik heb toch maar juist mijn werk gedaan. En wat gebeurt er op dat moment, eigenlijk zeg je dan tegen de gever, ik hoef je feedback niet. De beste manier van reageren is allereerst je open zetten voor feedback van de anderen, zowel je medewerkers als je leidinggevende. En als je feedback ontvangt, dan zeg je dankjewel en je neemt de informatie in je op. Nadien ga je onderzoeken wat je kan doen met deze informatie. Misschien kan je er ook iets uit leren. Door die feedback kan je

6 misschien iets veranderen waardoor jij ook beter wordt. Zeker als je feedback krijgt van een klant, neem deze met open armen aan en laat maar binnenkomen. En onderzoek wat je er mee bent, zowel de positieve als de constructieve. Evalueren en bijsturen Bij communicatie draait het rond beïnvloeden, namelijk hoe kan ik de ander meekrijgen in mijn verhaal, naar een gemeenschappelijke richting, naar een gemeenschappelijk doel. Je hebt vooraf een bepaald resultaat voor ogen en door middel van communicatie ga je aan de slag om dat resultaat ook te bereiken. Na de tweezijdige communicatie krijg je een bepaald resultaat, het behaalde resultaat. Ja, een resultaat heb je altijd, ook al is het negatief. Als je beide vergelijkt, namelijk je gewenste resultaat en het behaalde resultaat, dan kan je een aantal situaties hebben. Het behaalde resultaat komt overeen met het gewenste resultaat, da s schitterend. Indien het behaalde resultaat echter niet voldoet aan het gewenste resultaat, dan zitten we met een verschil, een kloof. De volgende stap van evalueren is dan het bijsturen: wat ga je doen om die kloof te dichten?. De meeste mensen herhalen hun initiële communicatie en krijgen weeral niet het gehoopte resultaat. Beter is om jouw communicatie aan te passen, te wijzigen en een nieuwe poging te doen om nu nog beter te communiceren. Als je dit blijft herhalen, zal je vroeg of laat komen tot jouw gewenste resultaat. Blijven doorzetten is hier wel de boodschap, want door vroegtijdig op te geven, kom je er waarschijnlijk nooit. Communicatie met verschillende soorten mensen Communiceren mensen soms verschillend. Uiteraard gebeurt dit. En als we op een verschillend manier communiceren, is het alsof we naar een ander radiostation luisteren. We begrijpen mekaar en op de duur luisteren we ook niet meer met mekaar. Ik geef graag een voorbeeld. Sommige mensen communiceren eerder actiegericht. Ze hebben het vooral over de wat: wat gaan we bereiken?.meestal zijn dit de mensen die eigenlijk niet zo veel woorden nodig hebben om effectief in de actie te stappen. Een andere groep mensen communiceert eerder taktiekgericht. Zij hebben het vooral over de hoe: hoe gaan we dat aanpakken?. En hebben bijgevolg nood aan een actieplan, een stappenplan, een procedure. Dit zijn mensen die de dingen ook wat langdradiger gaan uitleggen, veel meer details dan de eerste groep. Als een actiegericht en een taktiekgericht persoon samen communiceren en ieder behoudt zijn stijl, dan loopt dit niet zo goed af hé. Andere mensen communiceren eerder mensgericht. Zij hebben vooral aandacht voor de wie: wie kunnen we nog betrekken?. Zij hebben het ook meer over gevoelens die bepaalde dingen oproepen. Zij zorgen voor een goede sfeer of stellen die in vraag. Hun gesprekken duren meestal ook wat langer en streven naar een goed gevoel. Een laatste groep zijn degenen die vooral ideeëngericht communiceren. Hun focus gaat vooral naar de waarom: waarom zoek je een oplossing?. Vanaf dat de waarom voor hen helder is, dan komen er ideeën naar boven. Je kan je al inbeelden dat als mensen communiceren vanuit hun voorkeuren (actie, taktiek, mensen en ideeën) dat dit niet altijd even gesmeerd loopt. Een geluk is dat iedereen die vier stijlen in zich heeft. Het vraagt wel een aanpassing om niet jouw voorkeurstijl in te zetten. Maar viertaligheid, het afstemmen naar de voorkeur van de ander, helpt jou in de communicatie heel wat stappen verder vooruit. Communiceren met effect Als jij communiceert als leidinggevende, dan wil je een bepaald effect bereiken bij jouw medewerker(s). Door jouw stijl van communiceren zo veel mogelijk aan te passen aan de

7 stijl van de ontvanger, zal je zien dat de impact van jouw boodschap veel sterker zal zijn. Om je te kunnen aanpassen aan de ander, moet je wel eerst weten hoe de ander communiceer. Hoe beter jij jouw mensen kent, hoe beter je dit kunt inschatten en hoe gemakkelijker jij jou kunt aanpassen aan de ander. Je kan het effect nog verhogen door coachend te communiceren, door je medewerker te begeleiden stap bij stap naar het gewenste resultaat. Bij de ene medewerker zal dit sneller gaan dan bij de ander. Door jouw medewerkers te begeleiden, leer je hen ook indirect hoe zij met hun collega s beter kunnen communiceren en om zo ook betere resultaten te halen. Je zal vaststellen dat door jouw coachend communiceren, dat je op een bepaald moment je medewerker meer en meer zult kunnen loslaten. Zodat hij zelfstandiger en zelfstandiger zal kunnen werken. Het ultieme is dat je maar één woord nodig hebt en dat jouw medewerker weet wat jij bedoelt. Misschien heb je op een bepaald moment zelfs geen woorden meer nodig. Communiceren met effect begint bij jezelf. Stapsgewijs zal je ook beter en beter worden en zal je vaststellen dat communicatie vloeiender en vloeiender gaat. En dat de impact van jouw communicatie sterker en sterker wordt.

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

Voorwoord! Wie wil ik helpen?!

Voorwoord! Wie wil ik helpen?! Voorwoord Allereerst dankjewel dat je mijn boek hebt gekocht of gekregen en dat je dit ook leest. Dit toont dat jij vooruit wil in het leven en dat je ook actiegericht bent. En actiegerichte mensen halen

Nadere informatie

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk?

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Zodra er twee of meer mensen in 1 ruimte zijn is er sprake van communicatie, ook al wordt er niet gesproken. Het is

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Personal Branding voor Ingenieurs

Personal Branding voor Ingenieurs Personal Branding voor Ingenieurs 8 juni 2012 Lustrumsymposium Jullie doelen - succesvolle loopbaan - een baan vinden - de allerbeste zijn? - Saskia Slotboom 2012 2 Personal Branding Tools en praktische

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Tekst: structuursheet van de introductie. - Doel. verhelderende woorden: het leren sturen, ander een stap verder helpen, spiegel op gedrag.

Tekst: structuursheet van de introductie. - Doel. verhelderende woorden: het leren sturen, ander een stap verder helpen, spiegel op gedrag. KENNISCLIP FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN FACULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID (DOCENT: H.E. VAN ROSSUM) Hester vertelt de theorie van feedback geven en ontvangen (niet geacteerd o.i.d.). Het verhaal wordt ondersteund

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren.

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. FEEDBACK WAT IS FEEDBACK EIGENLIJK? Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. Hiermee is feedback een belangrijk middel

Nadere informatie

Accuraat communiceren

Accuraat communiceren Accuraat communiceren Erna Pluym Senior Trainer Consultant/ Business Development Manager erna.pluym@acerta.be 0472 92 11 66 Communicatie, waarom zo belangrijk? Communicatie, waarom zo belangrijk? Had ik

Nadere informatie

Communicatiemodel. Communicatieniveaus

Communicatiemodel. Communicatieniveaus Download #06 Een fantastisch communicatiemodel trainingmodule Communicatiemodel Mensen uiten hun gevoelens op verschillende manieren. De een laat meteen zien hoe hij zich voelt bij een situatie, terwijl

Nadere informatie

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS Geef de voorbereidingsvragen aan je medewerkers enkele dagen voor het gesprek plaatsvindt Bereid jezelf goed voor door de

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule Werkboek Inhoudsopgave: 1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule 2. Het H.A.R.T. model 2.1. H.A.R.T. staat voor: 2.1.1. Mijn verhaal over oprechte communicatie 2.1.1: Hoofd Gebruik de rest van deze

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

TOPS & FLOPS. Feedback geven en ontvangen. Inhoud

TOPS & FLOPS. Feedback geven en ontvangen. Inhoud Feedback geven en ontvangen Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze les leren leerlingen feedback geven en ontvangen. Leerlingen denken na over de manier waarop je feedback formuleert

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Kijken met de ogen van een ander. Visitatie-resultaten versterken. Berséba 20 november 2014 Visit with a tie

Kijken met de ogen van een ander. Visitatie-resultaten versterken. Berséba 20 november 2014 Visit with a tie Kijken met de ogen van een ander Visitatie-resultaten versterken. Berséba 20 november 2014 Visit with a tie Agenda Tijd: 09.00 uur tot 12.00 uur Halverwege de ochtend kleine pauze Opening en doel Kader

Nadere informatie

Bas Smeets page 1

Bas Smeets  page 1 Bas Smeets www.bsmeets.com page 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen idee wat hoe hun ideale

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Leer hoe je effectiever kunt communiceren

Leer hoe je effectiever kunt communiceren Leer hoe je effectiever kunt communiceren De kracht van geweldloze communicatie Hoe vaak kom je in een gesprek terecht waarin je merkt dat je niet meer zegt wat je wilt zeggen; dat je iets doet wat de

Nadere informatie

Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn)

Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn) Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn) Laat de ander merken dat je echt luistert door je houding en ogen. Laat merken dat je aandacht op hem/haar gericht is. Stel zoveel mogelijk

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Adviesgesprek Van contact naar contract

Adviesgesprek Van contact naar contract Adviesgesprek Van contact naar contract Het doel van het eerste adviesgesprek is het om het eens te worden over de vraag van de opdrachtgever en over de werkwijze van de adviseur. Het resultaat is een

Nadere informatie

Workshop communicatie

Workshop communicatie Workshop communicatie Feedback is collegiale ondersteuning of toch niet? Wat wil de beroepsvereniging betekenen voor Verzorgenden en Verpleegkundigen? Wij willen onze beroepsgroepen in staat stellen hun

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Doen wat we weten!

Hoofdstuk 1: Doen wat we weten! Jouw competenties Hoofdstuk 1: Doen wat we weten Competenties zijn de verzameling van kennis, vaardigheden en attitudes. Het gaat dus over het kennen, het kunnen en het zijn. Of anders gezegd de kennis

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Focussen: 2 x 2 vragen

Focussen: 2 x 2 vragen Focussen: 2 x 2 vragen Waar kun je het voor gebruiken? Als je iets wilt bereiken en daarvoor het nodige te doen hebt, dan is het van belang dat je wéét wat je doet. De 2x2-vragen helpen je bij het bedenken

Nadere informatie

Een sterk communicatiemodel trainingmodule

Een sterk communicatiemodel trainingmodule Extra #04 Een sterk communicatiemodel trainingmodule Communicatieniveaus Mensen uiten hun gevoelens op verschillende manieren. De een laat meteen zien hoe hij zich voelt bij een situatie, terwijl de ander

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen

Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? 1 Advies is vaak iets anders

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Relatie Coachen Communicatie Aan de slag Aandacht geven Aandacht aan iemand geven betekent jezelf open stellen voor wat

Nadere informatie

Reader Gespreksvoering

Reader Gespreksvoering Reader Gespreksvoering Achtergrondinformatie Soorten vragen Actief Luisteren Slecht nieuws Gesprek Fasen in het gesprek Soorten Vragen In een gesprek kun je verschillende soorten vragen stellen. Al je

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK!

LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! LAAT JE BEDRIJF GROEIEN DOOR HET INZETTEN VAN JE NETWERK! In dit E-book leer je hoe je door het inzetten van je eigen netwerk je bedrijf kan laten groeien. WAAROM DIT E-BOOK? Veel ondernemers beginnen

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Wat is communicatie LSD (luisteren, samenvatten en doorvragen) Open vragen stellen Waarderend gesprek Hoe geef je feedback (doorlopend proces) Oefenen d.m.v. rollenspellen

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Een klacht is een kans. Wanneer een klant de moeite neemt om zijn onvrede te laten blijken, biedt dat je de mogelijkheid de klant alsnog tevreden te stellen

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

WERKBOEK Loopbaanbegeleiding

WERKBOEK Loopbaanbegeleiding WERKBOEK Loopbaanbegeleiding DOELEN STRATEGIEËN JE CV STERKTES EN ZWAKTES VAARDIGHEDEN SOLLICITATIE BRIEF SOLLICITATIE GESPREK LEREN OMGAAN MET STRESS KOM OP VOOR JEZELF LEREN OMGAAN MET CONFLICTEN 1 Inleiding

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf?

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? 1 Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? Zet een kruisje bij het antwoord dat voor jou passend is - eerder juist indien je meestal op die manier handelt - eerder onjuist indien je slechts zelden op

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Competenties Sociaal en communicatief functioneren (P9) Initiatief (P10) Reflectie (P11) Afgelopen module heb je met een groepje gewerkt aan je project. In week 7

Nadere informatie

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf?

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? Het gaat om doen, om zichtbaar en hoorbaar gedrag. Gedrag is waar de omgeving op reageert en wat aanspreekt,

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

In gesprek met medewerkers over verzuim

In gesprek met medewerkers over verzuim TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. In gesprek met medewerkers over verzuim Inhoud 1. verzuim bespreken met medewerkers Het is belangrijk

Nadere informatie

Observatieformulieren bij oefeningen

Observatieformulieren bij oefeningen Observatieformulieren bij oefeningen Observatieformulier 1 Gespreksvaardigheden: open vragen * Het stellen van open vragen Opmerkingen / voorbeelden De vragen zijn: begrijpelijk niet te kort niet te lang

Nadere informatie

Efficiënt feedback geven

Efficiënt feedback geven Efficiënt feedback geven Tips Dit document is onderdeel van een set ondersteunend materiaal dat ter download wordt aangeboden aan kopers van De Strategieoach door Jeroen De Flander (ISBN 978 90 8148 733

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

Leiding geven zonder kopzorgen 1

Leiding geven zonder kopzorgen 1 Leiding geven zonder kopzorgen 1 Hoofdstuk 5: Leiding geven met impact (lange termijn) Enkele voorbeelden van topleiders Ik nodig je graag uit om te starten met een kleine oefening. Neem een blanco blad

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Sociale vaardigheden: Partners in het leerproces

Sociale vaardigheden: Partners in het leerproces Sociale vaardigheden: Partners in het leerproces OMGAAN MET DE ZORGVRAGER 1 Attitudes 12 1.1 Attitude 13 1.2 De specifieke beroepsattitudes van de verzorgende 14 1.2.1 De specifieke beroepsattitudes van

Nadere informatie

Bijlage 4 De meterstanden-lijst voor begeleiders

Bijlage 4 De meterstanden-lijst voor begeleiders 7 Bijlage De meterstanden-lijst voor begeleiders De bijlagen in dit boek zijn invulformulieren, deze zijn ook te downloaden op: www.boomnelissen.nl/begeleid ontdekkendleren. Kijk eens in de spiegel De

Nadere informatie

Toetsopdracht. Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2

Toetsopdracht. Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2 Toetsopdracht Methodische Praktijkbegeleiding (MPB) Naam: Sanne Terpstra Studentnummer: 500646500 Klas: 2B2 Datum: 8 januari 2013 Reflectieverslag over het functioneren in MPB groep Laat ik beginnen met

Nadere informatie

De Inner Child meditatie

De Inner Child meditatie De Inner Child meditatie copyright Indra T. Preiss volgens Indra Torsten Preiss copyright Indra T. Preiss Het innerlijke kind Veel mensen zitten met onvervulde verlangens die hun oorsprong hebben in hun

Nadere informatie

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les twee Welkom bij les twee van deze e-cursus waarin we je willen laten zien hoe je groter kunt worden zodat je problemen

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Rapport: Delegeren is te leren.

Rapport: Delegeren is te leren. Rapport: Delegeren is te leren. Ingrid Jeuring, trainer, coach, spreker 1 Delegeren is te leren. Allereerst bedankt voor het downloaden van dit rapport. Het betekent dat je open staat voor ontwikkeling

Nadere informatie

III. Schakelen tussen communciatieniveaus

III. Schakelen tussen communciatieniveaus III. Schakelen tussen communciatieniveaus Herkent u de volgende situaties? o 'Nu heb ik al een paar keer aan mijn medewerker gevraagd of hij uit wil leggen wat er precies aan de hand is; maar hij geeft

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Kwaliteitszorg. Test jezelf.

Kwaliteitszorg. Test jezelf. Kwaliteitszorg. Test jezelf. Pagina 1 Weet jij hoe je je deskundigheid of die van je collega s kunt bevorderen of professionaliseren? Kun je goed samenwerken? Kun je kwaliteitszorg leveren? Doe de testjes

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Coachen op de werkvloer: van diagnose naar actieplan

Coachen op de werkvloer: van diagnose naar actieplan Coachen op de werkvloer: van diagnose naar actieplan Met behulp van een coachings-model leert u hoe u persoonlijk leiderschap bij anderen kunt stimuleren 1 Afspraken - Alles blijft binnen deze 4 muren

Nadere informatie

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN E-BLOG ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN In carriere Zo worden vergaderingen interessant voor je. 4 simpele tactieken De vergadering is bij uitstek een plaats waar je kunt

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Om te beginnen Maak je niet DIK. 15 Wees een HELD. Laat je OMA wat vaker thuis. ANNA mag daarentegen vaker mee. Wees een OEN.

Om te beginnen Maak je niet DIK. 15 Wees een HELD. Laat je OMA wat vaker thuis. ANNA mag daarentegen vaker mee. Wees een OEN. luisterwijzer 1 7 Laat je OMA wat vaker thuis 8 ANNA mag daarentegen vaker mee 9 Wees een OEN 10 Gebruik LSD 12 Maak je niet DIK 13 Smeer NIVEA Om te beginnen... Communiceren doen de we de hele dag door.

Nadere informatie

Leiding geven zonder kopzorgen 1

Leiding geven zonder kopzorgen 1 Leiding geven zonder kopzorgen 1 Jouw groep medewerkers Hoofdstuk 8: Maak een topteam We starten met een groep medewerkers, namelijk jouw groep medewerkers: wat is nu een groep?. Wel een groep is een verzameling

Nadere informatie

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar?

Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Spel: Wat heb ik geleerd dit jaar? Inleiding Traditioneel staat de decembermaand in het teken van jaaroverzichten en top 100 of top 2000 lijstjes. Allemaal bedoeld om terug te kijken op het afgelopen jaar.

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Order 2 Cash Professional

Order 2 Cash Professional Order 2 Cash Professional Keser Academy Steeds meer bedrijven brengen focus aan in het Order-2-Cash proces. Het zijn dan ook de customerservicemedewerkers die naast kritisch bekijken of de processen nog

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 BELANG VAN COMMUNICATIE Alles wat u doet als teambegeleider/sportleider gebeurt via communicatie, zoals het motiveren van spelers, het luisteren naar spelers, het oplossen van de problemen in het team,

Nadere informatie

Activiteit: Filosoferen met kinderen over taal

Activiteit: Filosoferen met kinderen over taal Activiteit: Filosoferen met kinderen over taal Doelgroep groepen 5 t/m 8 Materialen handleiding Filosoferen met kinderen, informatie en tips schoolbord of flip-over schrijf- of tekenpapier pennen, potloden

Nadere informatie

[DE 3 MAGISCHE SMSSEN]

[DE 3 MAGISCHE SMSSEN] 2012 Life Coach Désirée Desiree [DE 3 MAGISCHE SMSSEN] Hoe je op een subtiele en liefdevolle manier je man kunt manipuleren zodat hij zich realiseert hoe blij hij mag zijn met jou. De 3 magische smssen

Nadere informatie

De Wondere Werking van Verhalen

De Wondere Werking van Verhalen De Wondere Werking van Verhalen Multiply Your Happiness! 2013 Inleiding Sinds het begin der tijden vertellen mensen overal ter wereld, bij kampvuur en bij kaarslicht, elkaar verhalen. Dit deden en doen

Nadere informatie

Workshop Timemanagement

Workshop Timemanagement Workshop Timemanagement Rabobank 20 januari 2015 www.focusoptekst.nl TOPICS De basis: taken en stappen E- mail (gefng things done) Nee- zeggen Stop met uitstellen Het nieuwe werken DE BASIS 1. Ken je doelen

Nadere informatie