ORGANISATIEADVI EZEN. Zo wordt uw in-company training effectief! Do s en don ts bij het organiseren van workshops

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ORGANISATIEADVI EZEN. Zo wordt uw in-company training effectief! Do s en don ts bij het organiseren van workshops"

Transcriptie

1 ORGANISATIEADVI EZEN WINTER, nummer 4, jaargang 2, 2009 Zo wordt uw in-company training effectief! Do s en don ts bij het organiseren van workshops

2 Erika Hokke Senior adviseur bij Digital display en K2O organisatieadviezen

3 Zo wordt uw in-company training effectief! Voor u ligt het 4 e K2O boekje van We zwaaien dit jaar uit met een informatief winterboekje over de effectiviteit van workshops of trainingen. Waar kunt u op letten bij het inkopen van trainingen en hoe zorgt u ervoor dat uzelf of uw team ook écht leert wat men wilde leren? En dat men het geleerde ook in praktijk kan brengen? Een lekker dikke dit keer, om te lezen onder de kerstboom. Volgend jaar gaan we gewoon door met het uitbrengen van de K2O seizoensboekjes. U vindt ze namelijk leuk, zo horen we steeds vaker. K2O is sinds het eerste lenteboekje in 2008 uitgegroeid tot een volwaardig dochter binnen de Digital Groep. Onze adviseurs zijn gespecialiseerd in de organisatorische en persoonlijke aspecten van digitaal werken, het vormgeven van dienstverleningsconcepten en verandermanagement. Of het nu gaat om het inrichten van een Klantcontactcentrum (KCC) of het inrichten van uw documentaire informatievoorziening: K2O helpt u met het realiseren van uw doelen. 3

4 Leren leren! door Erika Hokke U bent manager. Van een DIV-afdeling, een afdeling publieksdiensten, een team bedrijfsvoering, een Klantcontactcentrum, etc. De afgelopen jaren heeft u veel zien veranderen. Uw organisatie is gekanteld, systemen zijn gekoppeld, multi-channelling is een vanzelfsprekendheid. Procesgericht werken is het leidende principe in de organisatie. Klantcontactcentrum, mid-office, zaaksysteem. Het is al ingevoerd of u bent er druk mee bezig. Natuurlijk groeien uw medewerkers mee in deze ontwikkelingen. Zij bezoeken wel eens een congres, lezen een vakblad, volgen af en toe een training. In het werkoverleg bespreekt u de nieuwe ontwikkelingen en maakt u afspraken over een andere werkwijze. Toch denkt u dat uw medewerkers wel een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Uw medewerkers zijn immers de spil in de informatievoorziening. Het aanspreekpunt voor interne en externe klanten. Ze moeten de nieuwe werkwijze snappen en uitvoeren. In het contact met klanten moeten ze een goede gesprekspartner zijn. Er wordt nogal wat gevraagd van hun kennis, hun vaardigheden en hun houding. 4

5 U wilt dat de competenties van uw medewerkers wat meer worden ontwikkeld. Zodat zij hun nieuwe rol succesvol kunnen uitvoeren. Een in-company training is een optie. Maar hoe zorgt u ervoor dat de training bereikt wat u wilt bereiken? Daarover gaat dit winterboekje van K2O. Wat kunnen onze trainers en opleidingsdeskundigen voor u betekenen? Maar vooral ook: wat kunt u zelf doen, om een training tot een succes te maken? 5

6 Eerst de theorie Om die vraag te kunnen beantwoorden eerst wat theorie over de vragen wat is leren en hoe leren mensen eigenlijk? Leren is eenvoudig op te vatten als het tot stand brengen van nieuw gedrag. Dat kan in de vorm van een training of opleiding. We noemen dit bewust leren. Bijvoorbeeld in de werksfeer, als het gaat om het ontwikkelen van competenties die nodig zijn voor een goede beroepsuitoefening. Maar ook in de privésfeer, de cursus Spaans die nodig is voor de zomervakantie. Naast dit bewust leren leren mensen eigenlijk de hele dag. Als je favoriete supermarkt van eigenaar verandert, moet je in het begin even zoeken naar het brood en de pindakaas. Bij je derde bezoek loop je er feilloos naartoe. Je hebt geleerd hoe de schappen in de nieuwe supermarkt zijn ingedeeld. Boodschappen doen kan weer net zo snel als, in de oude situatie. Leren is het steeds aanpassen aan veranderende omstandigheden. Centraal staat dat mensen in hun leerproces gebruik maken van bestaande kennis en ervaringen. We gaan uit van die kennis. We denken na over die ervaringen. We verbinden er oordelen aan: daar ging het fout, dat ging goed. We knopen er conclusies aan vast: een volgende keer doe ik het zo. En we 6

7 doen dat de volgende keer dus ook. Dan is de zogenaamde leercyclus rond. We hebben geleerd als we: beter inzicht in de omstandigheden hebben; daardoor beter weten wat we willen doen; weten hoe we dat kunnen doen; dat in de praktijk brengen. Mensen leren de hele dag. Maar dat wil niet zeggen dat iedereen altijd alles leert. Leren vindt alleen plaats als er sprake is van een noodzaak tot leren. Het is natuurlijk niet nodig om in alle mogelijke supermarkten te leren wat de plek van de pindakaas is, als je alleen boodschappen doet bij de buurtsuper om de hoek. Of als je nooit pindakaas koopt. Om te kunnen leren moet er een aanleiding zijn. We noemen dit de informatiebehoefte. Die kan intern ( ik heb zo n zin in pindakaas, waar vind ik die? ) of extern gedreven zijn ( mijn zoon is dol op pindakaas, ). Is er geen noodzaak, geen informatiebehoefte, dan leer je niet. Een training heeft dan geen zin. 7

8 8

9 over het leren door mensen Mensen leren als zij zich er bewust van zijn dat ze kennis of vaardigheden missen. Dat ze hun gedag moeten veranderen. Dat ze niet adequaat handelen. Leren grijpt terug op onze oerinstincten: je leert om te overleven. Leren is het aanpassen aan veranderende omstandigheden. Dat vraagt om inspanning. Trainers zeggen niet voor niks vaak tegen cursisten leren is een werkwoord. Dat wil niet zeggen dat iedereen op dezelfde manier leert. Of dat er een beste manier van leren is. De manier waarop mensen leren kan heel erg verschillen. De één leest het liefst een boek, de ander doet liever een oefening. We noemen dit leerstijlen. Die verschillende leerstijlen zijn goed te zien bij de aanschaf van nieuwe apparaten. De één leest eerst de hele gebruiksaanwijzing door, de ander zet de videorecorder gewoon aan en gaat proberen. Na verloop van tijd hebben beiden geleerd het apparaat te gebruiken. Stimuleren van leren betekent dus niet alleen aansluiten bij de aanwezige informatiebehoefte maar ook rekening houden met de verschillende leerstijlen die mensen hebben. 9

10 Over leerstijlen bestaan veel verschillende theorieën. De meest bekende is de leercyclus van Kolb. Deze leercyclus ligt als didactisch model achter onze trainingen. Daarom hieronder een korte beschrijving. 10

11 Denker, doener, bezinner of beslisser Volgens Kolb zijn er vier vormen van leren. Je kunt leren vanuit de theorie (verkennen). Je kunt leren in de praktijk (ervaren). Je kunt actief leren (experimenteren) en je kunt kijken hoe anderen het doen (observeren). In het voorbeeld van de supermarkt: je kunt in de supermarkt zelf op zoek gaan naar de pindakaas (concreet ervaren) of een supermarktmedewerker vragen (theorie). Je kunt aan je buurman vragen of hij al weet hoe de nieuwe schappenindeling in elkaar zit (observeren). Of je kunt in de supermarkt een experimentje doen pindakaas hoort tot broodbeleg, net als jam. Ik weet waar de jam staat, zou de pindakaas? Kolb zet de vier vormen van leren uit op twee assen. De ene as richt zich op de tegenstelling tussen leren vanuit de theorie en leren in de praktijk. De andere op de tegenstelling tussen actief experimenteren en observeren. In de visie van Kolb heeft ieder mens een favoriete manier van leren, de leerstijl. Hij onderscheidt er vier: 11

12

13 1. De doener leert het liefst door actief bezig te zijn, zonder veel theoretische ballast. 2. De bezinner wil een situatie van alle kanten bekijken en is in staat allerlei oplossingen voor die situatie te bedenken. 3. De denker wil concrete gegevens verzamelen, deze met elkaar vergelijken en ze vertalen naar een oplossing voor de situatie. 4. De beslisser probeert bestaande oplossingen voor een probleem uit. Leercyclus van Kolb Leerstijl: doener concreet ervaren Leerstijl: bezinner actief experimenteren observeren en reflecteren Leerstijl: beslisser verkennen van theorie Leerstijl: denker 13

14 Ieder mens heeft een favoriete leerstijl. En volgens Kolb kun je met iedere leerstijl leren. Maar je leert het beste en het meest als je in een training alle vier de stijlen doorloopt. Dus zowel leert vanuit de theorie als in de praktijk. En zowel observeert als experimenteert. Wat is uw leerstijl? Als u op dit moment in het boekje denkt wat een berg theorie, ik wil gewoon een goede training, dan bent u vast geen denker maar een doener. De volgende paragraaf is voor u geschreven! Denkt u mooi die leerstijlen, maar hoe zit het dan met. Of in die cursus die ik vorig jaar heb gevolgd deden ze het zus-of-zo, dan bent u vast een bezinner. En bent u ondertussen op een kladblokje al uw ideeën voor een in-company training aan het krabbelen? Dan past de leerstijl beslisser waarschijnlijk bij u. 14

15 en dan de praktijk! U wilt een in-company training voor uw medewerkers. Hoe ondersteunen wij u daarin? Onze eerste vraag zal zijn: Waarom wilt u een training? Wat is er veranderd in uw organisatie, of wat gaat er veranderen? In hoeverre verandert de werkomgeving van uw team? Wat betekent dit voor de individuele medewerker, op het gebied van kennis, vaardigheden, houding? Hoe ervaren uw medewerkers dit? Deze vragen geven ons zicht op de informatiebehoefte en op de leergierigheid binnen uw organisatie. Zowel op het niveau van het hele team: we willen de kwaliteit van onze dienstverlening verbeteren. Als op het niveau van de individuele medewerker: ik wil in een klantgesprek graag beter de wensen van de klant boven tafel krijgen. Iedere afzonderlijke medewerker heeft immers eigen concrete leerdoelen binnen het afdelingsleerdoel. Uw antwoorden zeggen ook iets over de gevoelde noodzaak om iets nieuws te leren. Deze noodzaak kan groot of klein zijn. Is het voortbestaan van de afdeling bijvoorbeeld afhankelijk van de mate waarin men in staat is op een andere manier te gaan werken? De informatiebehoefte kan intern of extern gedreven zijn. Oftewel: wil men iets nieuws leren of moet men iets nieuws leren De groep of het individu? Is het leertraject van belang voor alle 15

16

17 medewerkers of voor een enkeling? In het eerste geval is een in- company training een goede keus. In het laatste geval ligt coaching on the job of een open cursus misschien meer voor de hand. Tot slot zeggen uw antwoorden iets over het effect dat de training kan hebben. Een training is alleen effectief als de cursist het geleerde meteen in de praktijk brengt. Een lesdag over het werken met een nieuwe applicatie is zinvol als deze parallel loopt aan de uitrol van het nieuwe systeem. Een training klantgerichte communicatie is zinvol als de cursist daarna klantgesprekken voert en feedback krijgt op die gesprekken. Uw medewerker past de verworven kennis en vaardigheden direct toe, waardoor de leercyclus (observatie, theorie, experiment en praktijk) rond is. Door de training te plaatsen in een groter implementatie- of verandertraject realiseert u dit. Combineert u de training met individuele begeleiding op de werkplek en feedback dan is het leereffect maximaal. Aan de hand van uw antwoorden kunnen we het beste leertraject voor uw medewerkers voor u bepalen: groepsgewijs of individueel. In-company of open inschrijving. Bestaande training of maatwerk. Wel of niet in combinatie met een coachingstraject. 17

18 Allereerst: het eindpunt (om te beginnen: waar gaan we naartoe?) Kunt u mij alstublieft de weg wijzen?, vroeg Alice Dat hangt er vanaf waar je naar toe wilt, zei de Kat Dat kan me niet zoveel schelen, zei Alice Dan doet het er ook niet toe welke weg je neemt, zei de Kat Als ik maar ergens kom, zei Alice Oh, dat lukt zeker, zie de Kat, Als je maar lang genoeg doorloopt. (uit: Lewis Carroll, Alice in Wonderland) Zoals hiervoor al is besproken: mensen leren de hele dag. Het verschil tussen onbewust leren en bewust leren is de focus op een bepaald einddoel. Een training is een veilige omgeving waarin een bewust leerproces op gang wordt gebracht bij de deelnemers. Een vooraf gedefinieerd einddoel geeft richting aan de training. De volgende stap is het met u in kaart brengen van het doel van de training. Als het doel een betere dienstverlening is, wat betekent dat dan concreet? Is dit vooral een bewustwordingsproces of verwacht u dat uw medewerkers na de training op een andere manier gaan werken? Als uw medewerkers volgens een nieuwe werkwijze 18

19 moeten werken, wat betekent dat dan concreet? Welke kennis wilt u dat zij hebben? Over welke vaardigheden moeten zij beschikken? Wilt u dat uw medewerkers kennis opdoen, of wilt u eigenlijk een cultuuromslag binnen het team bereiken? In dit laatste geval staat vooral de houding centraal. Het zijn verschillende doelen. Met ieder een eigen weg daarnaar toe. Uw doelen vertalen wij met u naar de eindtermen van de training. Deze eindtermen, of leerdoelen, zijn een zo concreet en operationeel mogelijke omschrijving van hetgeen uw medewerker moet kennen, kunnen en (gaan) doen na afloop van de training. Daarop zijn uw medewerkers ook te toetsen en te coachen. Vanzelfsprekend is er een één-op-één relatie tussen de leerdoelen van de training en de competentieprofielen binnen uw organisatie. 19

20 Startcompetenties en persoonlijke leerdoelen Het komt maar zelden voor dat medewerkers volledig blanco aan een cursus beginnen. Minimaal is er de praktijkervaring in de eigen werkomgeving. Vaker komt voor dat er de afgelopen jaren cursussen zijn gevolgd, congressen zijn bezocht, vakbladen zijn gelezen. Wij zullen u vragen naar de startcompetenties van de cursisten. Over welke kennis en ervaring beschikken zij? Wat is het werken denkniveau? Welke werkzaamheden voeren zij uit? Wat gaan ze in de toekomst doen? Als het leerdoel het eindresultaat van de training is, dan zijn deze startcompetenties van de deelnemers te beschouwen als het beginpunt. Van de individuele medewerkers horen we graag wat hun persoonlijke leerdoelen zijn. Het kan zijn dat we die al voor de training inventariseren. En we stellen die vraag gedurende de training een paar keer. Door voortschrijdend inzicht (het leereffect!) kan dat persoonlijk leerdoel immers veranderen. 20

21 Uitgangspunten voor een training Als eindpunt (leerdoel), beginpunt (startcompetenties) en context (de aanleiding voor de training) zijn vastgesteld ontwikkelen wij een training. Wij definiëren een training als een veilige omgeving waarin een bewust leerproces op gang wordt gebracht bij de deelnemers. De trainingsopzet ondersteunt dat leerproces. Leerdoel, startcompetenties en context bepalen de inhoud van de training. De verschillende leerstijlen bepalen de vormgeving: De doener wil actief experimenteren en concreet ervaren. Voor hem/haar dus veel brainstorm en discussie, interactieve presentaties, rollenspelen/simulaties/games en praktijkvoorbeelden. Belangrijk is actie en afwisseling. De bezinner wil concreet ervaren, observeren en reflecteren. Voor hem/haar dus presentaties met veel voorbeelden en invalshoeken. Kijken naar plaatjes/films. Uitleg en gebruik van checklists. Belangrijk is tijd en rust om te reflecteren. D e denker wil observeren en de theorie verkennen. Voor hem/ haar dus een gestructureerde presentatie en een map met achtergrondinformatie. Veel tijd en gelegenheid om vragen te stellen en eigen ideeën in te brengen. Belangrijk is tijd en rust om na te denken. 21

22 De beslisser wil oplossingen horen en actief experimenteren met deze en andere oplossingen. Voor hem/haar dus vlotte presentaties met conclusies, tips en direct toepasbare modellen. Veel groepsopdrachten om te experimenteren met de stof. Ook in de vorm van rollenspellen/simulaties/games. Veel actie en tempo in de lesdag! brainstorm en discussiëren interactieve presentaties rollenspellen/simulaties praktijkvoorbeelden veel actie en afwisseling presentaties met veel voorbeelden en invalshoeken kijken naar plaatjes/films waarnemen met behulp van een checklist tijd/rust om te reflecteren doener bezinner beslisser opdrachten om te experi menteren met de stof vlotte presentaties, met conclusies, tips en direct toepasbare modellen rollenspellen/simulaties tempo in de lesdag denker structuur in de dag en de presentaties map met achtergrondinformatie uitleg met de gelegenheid om vragen te stellen tijd/rust om na te denken 22

23 Een trainingopzet Dat betekent dat er in de training zowel rust als actie moet zijn en zowel theorie als praktijk. Oefenen en reflecteren. En dat de training het beste is ingebed in een breder traject. De training staat dan niet op zichzelf. Hieronder als voorbeeld een trainingsopzet voor het onderdeel klantgesprekken voeren in een training over verbetering van de dienstverlening. Voorafgaand aan de training krijgen de cursisten de opdracht om twee klantgesprekken te beschrijven volgens de STAR-methode (Concreet ervaren). Aan het eind van de training formuleert iedere cursist een eigen actieplan voor het voeren van klantgesprekken (Actief experimenteren). Beide opdrachten verbinden de oefensituatie aan de praktijk. 23

24 De training zelf ziet er dan bijvoorbeeld als volgt uit: leerstijl activiteit werkvorm Welkom en opwarmen (Concreet De training begint met het Groepsgesprek ervaren) uitwisselen van ervaringen met klantgesprekken aan de hand van de huiswerkopdrachten (Observeren Een klantgesprek wordt nage- Rollenspel door 2 en reflecteren) speeld en daarna in tweetallen vrijwilligers. geanalyseerd: waarom ging dit gesprek niet goed? Analyse in tweetallen met presentatie (Verkennen Niveaus in communicatie Presentatie door van theorie) trainer. Achtergrondinformatie uitdelen 24

25 leerstijl activiteit werkvorm (Observeren Nogmaals dat klantgesprek: Checklist en reflecteren) koppeling van de theorie aan de eerder behandelde casus (Actief Rollenspellen: klantgesprekken Rollenspel in experi- voeren waarin schakelen tussen groepjes met menteren) de verschillende communicatie- observatoren niveaus het leerdoel is (Concreet Bespreken rollenspelen. Feedback door ervaren) Bepalen individuele leer- trainer. Opstellen opdracht voor een klantgesprek in de praktijk actieplan. Leerervaringen borgen en afronden 25

26 Doen en laten! Als manager heeft u grote invloed op de training. En dus op de mate waarin uw medewerkers hun competenties verder ontwikkelen. Daarom geven wij u hieronder 10 tips, zodat u het effect van de training kunt vergroten. Deze tips komen uit onze eigen ervaring, maar worden ondersteund door onderwijskundige theorieën Voorbereiding Tip 1. Hoe concreter hoe beter! Formuleer zo duidelijk en concreet mogelijk wat het resultaat van de training moet zijn. Stel u zelf de wondervraag als ik morgen binnenkom, wat wil ik dan dat mijn medewerkers anders doen?. Hoe duidelijker u dat formuleert, hoe concreter de training kan zijn. Tip 2. Voorbereiden is het halve werk Waar gaat deze training over? Waarom moeten wij deze training volgen Ik heb geen leerdoelen, vertel maar gewoon wat jullie in de training gaan doen Ik moet wel om uur naar huis. 26

27 Zomaar wat uitspraken die wij wel eens horen aan het begin van een training. Jammer dat wij soms een uur kwijt zijn om de cursisten uit te leggen waarom wij ze een training geven. De informatiebehoefte ontbreekt vaak, dus heeft die training dan wel zin? Beter is het, als uw medewerkers zijn voorbereid op de training. Zorg ervoor, dat zij een (externe of interne) informatiebehoefte ervaren. Leg uit wat het doel van de training is. Leg de relatie tussen de training en de veranderingen die plaats vinden. Leg de relatie tussen de training en het functioneren van de medewerker. Zowel nu als in de toekomst. Tip 3. Eén training maakt nog geen zomer Met een training bereikt u natuurlijk wat. Vooral als u zorgt voor heldere leerdoelen (zie tip 1) en goede betrokkenheid bij de medewerkers (zie tip 2). Maar u bereikt meer als u uw doelen vertaalt naar een opleidingsplan. Hoe ziet de toekomst van uw afdeling eruit? Wat vraagt dat van uw formatie? Welke competenties zijn nodig? Welke trainingen kunnen de ontwikkeling van die competenties ondersteunen. Leg dit vast in een opleidingsplan en het groeitraject van uw afdeling start. 27

28 Tip 4. Frisse lucht doet wonderen U zult het niet geloven, maar wij geven trainingen in schouwburgzalen met kroonluchters, in kleedkamers, in sporthallen, in kantine s, in vergaderzalen of bezemkasten. Regelmatig ook in de Raadszaal of trouwzaal van een gemeentehuis. Zelfs in een zaal in een kelder, 2 verdiepingen onder de grond. Ramen dus gegarandeerd niet aanwezig. Het kan allemaal, maar het is niet ideaal: te groot of te klein. Te donker of te licht. Soms dichtbij het eigen bureau, zodat iedereen in de pauze even de mail checkt. Prettiger is een ruime zaal, met goede tafels en stoelen en voldoende ventilatie. De groep zit er immers de hele dag. En bij voorkeur een tweede zaal, zodat we groepsopdrachten kunnen doen. En als we het dan toch over de voorzieningen hebben: zorg graag ook voor een goed werkende beamer, laptop en internetverbinding. En een ICT-er die we in noodgeval kunnen vragen om het geheel aan de praat te krijgen. Dan kunnen wij en de cursisten alle tijd aan de training besteden. 28

29 Tip 5. Een goed feestje herinner je je altijd Welke training herinnert u zich? Vast een training waar u veel heeft geleerd. Maar u herinnert zich ook of de training leuk was. Of u lekker heeft geluncht. Of het gezellig was. Wij willen graag leuke trainingen geven. Met elkaar lunchen doet het altijd goed. Even de zaal uit en met elkaar aan tafel zitten. Maar er zijn ook andere opties: een feestelijke afsluiting aan het eind, een groepsfoto voor in het personeelsblad, een bos bloemen voor de medewerker met de leukste eindpresentatie. En wat dacht u van taart? Tip 6. Veiligheid staat voorop In een training wordt er veel gezegd. Door de docenten, maar meer nog door de cursisten. Wij spreken met onze cursisten altijd af dat de training een veilige omgeving is. Wat gezegd wordt binnen de muren van het leslokaal blijft binnen die muren. Er zijn nooit domme vragen. Iedere vraag is belangrijk. Let erop, dat uw medewerkers achteraf die veiligheid niet doorbreken. 29

30 Tip 7. Betrokkenheid op afstand Wees als manager betrokken bij de training en houd afstand. Kom niet onverwacht binnenvallen tijdens een workshop. De cursisten zijn druk aan het oefenen en voelen zich vrij om fouten te maken. Uw aanwezigheid verstoort het proces! Dat wil niet zeggen dat u volledige afstand moet houden. Kom aan het begin van de dag succes wensen. Kijk bij de lunch even hoe de sfeer is. Bespreek in het werkoverleg hoe het gaat in de training. Tip 8. Een training is een training Het klinkt als een open deur, maar een training is een training. En geen werkoverleg. Het is inderdaad mooi dat u nu al uw medewerkers (ook die parttimers) eens bij elkaar heeft. Dan zou u ze toch mooi eens kunnen vertellen dat er een reorganisatie aankomt. Of dat de functioneringsgesprekken gepland zijn. Of hoe de verhuizing gaat verlopen. Of een mooi moment voor werkoverleg. NEE. Doe dat niet. U haalt de cursisten helemaal uit hun leerproces. Het effect van de training is meteen verloren. 30

31 Tip 9. Een training vraagt tijd Tijd is prioriteit. Uw groep van 10 medewerkers met zijn allen een dag op training. Dat betekent dat op die dag het gebruikelijke werk niet gedaan wordt. Accepteer dat. Of beter: zorg dat uw medewerkers dat accepteren. Het gebeurt ons vaak genoeg dat een medewerkers liever niet naar een training komt, omdat het werk dan blijft liggen. Dat is geen goede voedingsbodem voor een training! Tip 10. Zonder nazorg geen resultaat We schreven het hierboven al: een training heeft vooral effect als de cursist een dag later het geleerde in praktijk kan brengen. Meer weten over cursussen en trainingen van K2O organisatieadviezen? Kijk op en 31

32 INFORMATIEMANAGEMENT O R GA N I S AT I E A DV I E Z E N Colofon Drukwerk: Via Graphics Concept en vormgeving: Lawine grafisch ontwerp Tekst: Erika Hokke K2O organisatieadviezen Laan Copes van Cattenburch 58 Postbus CK Den Haag T F Digital Groep

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

Brochure. Cursus HR en arbeidsrecht. Kennis opdoen van het arbeidsrecht

Brochure. Cursus HR en arbeidsrecht. Kennis opdoen van het arbeidsrecht Brochure Cursus HR en arbeidsrecht Kennis opdoen van het arbeidsrecht Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus HR en arbeidsrecht 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact 7 Checklist

Nadere informatie

Brochure. Training HR en timemanagement. In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan

Brochure. Training HR en timemanagement. In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan Brochure Training HR en timemanagement In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Training HR en timemanagement 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact

Nadere informatie

Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein VOOR GEMEENTEN DIE TRAININGSBUREAUS SELECTEREN

Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein VOOR GEMEENTEN DIE TRAININGSBUREAUS SELECTEREN Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein VOOR GEMEENTEN DIE TRAININGSBUREAUS SELECTEREN Checklist trainingen het gesprek in de Wmo en het gehele sociale domein Voor gemeenten

Nadere informatie

David Kolb en de leerstijlen

David Kolb en de leerstijlen Hoezo leerstijlen? David Kolb en de leerstijlen De toepassing van de leerstijlen theorie van Kolb, het leerproces en de vier leerstijlen, kan bij leren en scholing activerend werken. Iedereen die wil leren

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten deze module een kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting

Nadere informatie

Brochure. Cursus HR en financiën. Inzicht in de balans, begroting en resultaatrekening

Brochure. Cursus HR en financiën. Inzicht in de balans, begroting en resultaatrekening Brochure Cursus HR en financiën Inzicht in de balans, begroting en resultaatrekening Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus HR en financiën 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact

Nadere informatie

De dimensies van het coachen

De dimensies van het coachen A-H04-def 13-05-2003 16:22 Pagina 25 4 De dimensies van het coachen Lilian Soerel 4.1 Inleiding Het is ondertussen heel geaccepteerd dat managers bij een derde advies inwinnen. Maar is dit coachen? Het

Nadere informatie

Brochure. Cursus HR en ondernemingsraad. Als HR-professional samenwerken met de medezeggenschap

Brochure. Cursus HR en ondernemingsraad. Als HR-professional samenwerken met de medezeggenschap Brochure Cursus HR en ondernemingsraad Als HR-professional samenwerken met de medezeggenschap Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus HR en ondernemingsraad 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk

Nadere informatie

Portfolio. voor pedagogisch medewerkers. om het eigen leerproces vorm te geven en te volgen

Portfolio. voor pedagogisch medewerkers. om het eigen leerproces vorm te geven en te volgen Portfolio voor pedagogisch medewerkers om het eigen leerproces vorm te geven en te volgen Colofon Z evenzien methodiek voor ontwikkelingsgericht werken met kinderen bestaat uit: Map Handreiking voor

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Brochure. Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag. Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk

Brochure. Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag. Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk Brochure Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag 4 Algemene informatie over de training

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

ORGANISATIEADVI EZEN. winter, nummer 4 2008/2009. K2O adviseurs schetsen hun aanpak. Een casus bij de gemeente Filosofia

ORGANISATIEADVI EZEN. winter, nummer 4 2008/2009. K2O adviseurs schetsen hun aanpak. Een casus bij de gemeente Filosofia ORGANISATIEADVI EZEN winter, nummer 4 2008/2009 K2O adviseurs schetsen hun aanpak Een casus bij de gemeente Filosofia K2O adviseurs schetsen hun aanpak Voor u ligt een boekje dat is uitgegeven door K2O

Nadere informatie

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen

Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Heeft trainen zin? De coachende benadering in trainingen Training is voor een groot deel verspilde energie! Dat was de boodschap van een kort artikel dat ik onlangs vertaalde voor de Nieuwsbrief van de

Nadere informatie

ware kanteling Van claimen naar

ware kanteling Van claimen naar Van claimen naar ware kanteling U ziet ze regelmatig voorbij komen; termen als De Kanteling, Het Gesprek, en ontschotting. Misschien wel vaker dan u lief is. Het zijn begrippen die onlosmakelijk zijn verbonden

Nadere informatie

Brochure. Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag. HR en de aanpak van ziekteverzuim

Brochure. Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag. HR en de aanpak van ziekteverzuim Brochure Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag HR en de aanpak van ziekteverzuim Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag 4 Algemene informatie over de training

Nadere informatie

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen.

Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Dit document hoort bij de training voor mentoren blok 4 coachingsinstrumenten, leerstijlen. Leerstijlentest van David Kolb Mensen, scholieren dus ook, verschillen nogal in de wijze waarop ze leren. Voor

Nadere informatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie Brochure Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie OR en contact met de achterban OR Academy Inhoudsopgave Over OR Academy 3 Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie 4 Algemene informatie

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

Handleiding. voor. praktijkbegeleiders

Handleiding. voor. praktijkbegeleiders Handleiding voor praktijkbegeleiders Versie: februari 2011 Inhoud: Inleiding... 3 Kerntaken van een praktijkbegeleider... 3 Voorbereidend gesprek met de cursist... 4 Feedback geven... 4 Begeleiden van

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Traject Leiderschap 2015-2016

Traject Leiderschap 2015-2016 Traject Leiderschap 2015-2016 Aanpak traject Het is de bedoeling om voor de deelnemers een leertraject uit te werken dat bestaat uit een kick-off, 3 workshops van een halve dag, gecombineerd met 2*2uur

Nadere informatie

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren Managementworkshops Door de toenemende dynamiek in de zorg verandert de rol van de leidinggevende. Een leidinggevende krijgt te maken met: Decentralisatie van verantwoordelijkheden Groter wordende span

Nadere informatie

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren

Managementworkshops. Communicatie: alle gedrag is communicatie. Gespreksvaardigheden: succesvol praten en luisteren Managementworkshops Door de toenemende dynamiek in de zorg verandert de rol van de leidinggevende. Een leidinggevende krijgt te maken met: Decentralisatie van verantwoordelijkheden Groter wordende span

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

VERKOPERS LEREN.ANDERS

VERKOPERS LEREN.ANDERS VERKOPERS LEREN.ANDERS ACHTER EEN BUREAU KUN JE NIETS VERKOPEN, WAAROM ZOU JE DAAR DAN WEL IETS OVER VERKOPEN KUNNEN LEREN? Utrechtseweg 90 6866 CN Heelsum Nederland M: +31-(0)6-48473669 E: casper@salesgame-nederland.nl

Nadere informatie

De apotheker is de coach! coaching van medewerkers

De apotheker is de coach! coaching van medewerkers De apotheker is de coach! coaching van medewerkers De apotheker is de coach! coaching van medewerkers Inleiding Als apotheker heb je een breed en veeleisend takenpakket in een complexe werkomgeving. Je

Nadere informatie

HUMOR IN PROFESSIONELE COMMUNICATIE: FOCUS OP DE MEDIATOR. Verdiepingstraining

HUMOR IN PROFESSIONELE COMMUNICATIE: FOCUS OP DE MEDIATOR. Verdiepingstraining HUMOR IN PROFESSIONELE COMMUNICATIE: FOCUS OP DE MEDIATOR Verdiepingstraining Humor in professionele communicatie: focus op de mediator Introductie Wij definiëren humor in het professioneel communicatieproces

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Voorwoord. Martin Sykes www.storiesthatmovemountains.com www.facebook.com/storiesthatmovemountains www.overtuigenmetstorytelling.

Voorwoord. Martin Sykes www.storiesthatmovemountains.com www.facebook.com/storiesthatmovemountains www.overtuigenmetstorytelling. Voorwoord Ik was al vijf jaar bezig met het ontwikkelen en toepassen van de ideeën in dit boek voordat ik ze in 2006 voor het eerst in het openbaar presenteerde tijdens de zevende jaarlijkse Europese conferentie

Nadere informatie

Uit het resultaat van mijn test kwamen voornamelijk de doener en beslisser naar voren.

Uit het resultaat van mijn test kwamen voornamelijk de doener en beslisser naar voren. Metawerk Fedor. Semester 1a Opdracht 1. Ik heb voor opdracht 1 de leerstijlentest van Kolb gemaakt. Deze test heeft als doel om te kijken op wat voor manier je het beste informatie kunt opnemen en verwerken.

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO.

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO. Handleiding training mentor en ouders, partners in studiekeuze De training mentor en ouders, partners in studiekeuze is zodanig ontworpen dat een decaan de training zelfstandig uit kan voeren. Alle leden

Nadere informatie

atworkshops Live online & interactief Experts in live, online & interactief leren en samenwerken

atworkshops Live online & interactief Experts in live, online & interactief leren en samenwerken atworkshops Live online & interactief Experts in live, online & interactief leren en samenwerken Hoe zorg je er in deze turbulente tijden voor dat mensen zich blijven ontwikkelen en relevant blijven voor

Nadere informatie

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics

Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics Lange cursus beschrijving van de cursus: ITIL basics ALGEMEEN Het inrichten van een ICT Beheerorganisatie is een complexe en tijdrovende aangelegenheid. Het resultaat is afhankelijk van veel aspecten.

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Handleiding voor praktijkbegeleiders van niveau 2 en 3 cursisten

Handleiding voor praktijkbegeleiders van niveau 2 en 3 cursisten Handleiding voor praktijkbegeleiders van niveau 2 en 3 cursisten Inhoud: Inleiding... 3 Kerntaken van een praktijkbegeleider... 3 Voorbereidend gesprek met de cursist... 4 Feedback geven... 4 Begeleiden

Nadere informatie

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek COACHINGSVAARDIGHEDEN Maarten Van de Broek Effect op gecoachte bevestiging groei Ondersteuning status quo Effect bedreiging uitdaging Ondersteuning door actief luisteren Met je lichaam Open houding, oogcontact,

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands Kwaliteitenspel PLUS is een vereenvoudigde versie van het Kwaliteitenspel en is bestemd voor mensen die bijvoorbeeld begrippen als flexibel,

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE Kwaliteitenspel PLUS Versie in eenvoudig Nederlands KWALITEITENSPEL PLUS is een vereenvoudigde versie van het KWALITEITENSPEL en is bestemd

Nadere informatie

Ieder mens heeft een favoriete leerstijl. Grofweg gezegd bestaan er 4 manieren van leren;

Ieder mens heeft een favoriete leerstijl. Grofweg gezegd bestaan er 4 manieren van leren; KOLB-test Het is belangrijk voor de praktijkopleider om inzicht te hebben in de favoriete leerstijl van de leerling en van zichzelf, zodat hij hier met zijn begeleiding rekening mee kan houden. Leerfasen

Nadere informatie

Training Teamleiderschap

Training Teamleiderschap Training Teamleiderschap Versterk uw rol als boegbeeld van uw team In vier dagen een effectief Teamleider Training Teamleiderschap U bent als teamleider het boegbeeld van uw team. Uw teamleden verwachten

Nadere informatie

BALANS WERK EN PRIVÉ VOOR AIOS. Hoe blijf ik baas over mijn eigen tijd?

BALANS WERK EN PRIVÉ VOOR AIOS. Hoe blijf ik baas over mijn eigen tijd? BALANS WERK EN PRIVÉ VOOR AIOS Hoe blijf ik baas over mijn eigen tijd? Toelichting PAO Heyendael organiseert in samenwerking met het Servicebedrijf productgroep HRM van het de workshop: BALANS WERK EN

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

Traject Leiderschap. Aanpak traject

Traject Leiderschap. Aanpak traject Aanpak traject Het is de bedoeling om voor de deelnemers een leertraject uit te werken dat bestaat uit een kick-off, 3 workshops van een halve dag, gecombineerd met 2*2uur individuele coaching. Er wordt

Nadere informatie

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs

KiesWijzer. een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs KiesWijzer een les over kiezen voor het voortgezet onderwijs Inleiding Met veel plezier presenteert Intermijn de les KiesWijzer. Uw leerlingen staan in het nieuwe schooljaar weer voor grote keuzes. Welk

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

(Foto)verslag 3 december Workshop zelfregie: vrijwilligers Vrijwilligerscentrale Nijmegen

(Foto)verslag 3 december Workshop zelfregie: vrijwilligers Vrijwilligerscentrale Nijmegen (Foto)verslag 3 december Workshop zelfregie: vrijwilligers Vrijwilligerscentrale Nijmegen Welkom Uitleg workshop Zelfregieversterkend werken, met de eigen kracht van mensen als uitgangspunt, is niet alleen

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris I

Leergang Ambtelijk Secretaris I Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten de leergang met een uitgebreide kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting op het programma en de werkwijze.

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5

Leerstijlen. www.gertjanschop.com/kennisenleren - pagina 1 van 5 Leerstijlen Leren volgens Kolb Kolb vat leren op als een proces dat, steeds weer, vier stadia doorloopt: fase 1: concreet ervaren fase 2: waarnemen en overdenken (reflecteren) fase 3: abstracte begripsvorming

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Medezeggenschap verzilveren

Medezeggenschap verzilveren Steven van Slageren Medezeggenschap verzilveren 2 maart 2010 OR-ervaring niet meenemen in je loopbaan is een vorm van kapitaalsvernietiging Medezeggenschap verzilveren Stappenplan/spoorboekje/handleiding:

Nadere informatie

Kader persoonlijke ontwikkeling Young Experts

Kader persoonlijke ontwikkeling Young Experts Kader persoonlijke ontwikkeling Young Experts Inhoudsopgave 1. Kader persoonlijke ontwikkeling Young Experts... 3 a. Inhoud ontwikkelings- en begeleidingsprogramma... 3 b. Het opleidingsprogramma... 5

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

DE ADVISEURS ADVIES SCHOLING DIENSTEN. Corpus Sanum 2013 VOOR WERKEND NEDERLAND. www.corpussanum.com

DE ADVISEURS ADVIES SCHOLING DIENSTEN. Corpus Sanum 2013 VOOR WERKEND NEDERLAND. www.corpussanum.com DE ADVISEURS VOOR WERKEND NEDERLAND ADVIES DIENSTEN SCHOLING We onderzoeken arbeidsrisico's en adviseren over preventieve maatregelen Samen met u en onze diensten en producten zorgen we voor een gezonde

Nadere informatie

Bedrijfsverbetering TRAININGSMODEL

Bedrijfsverbetering TRAININGSMODEL Bedrijfsverbetering TRAININGSMODEL 1. TEN GELEIDE Het trainingsmodel beschrijft de training in zijn geheel en uitgesplitst naar onderdelen en werkvormen. Per onderdeel zijn leerdoelen geformuleerd. De

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren Leerstraf TACt Individueel Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf TACt Individueel volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

ARBO IN DE OR. (Naar een veilige en gezonde werkomgeving)

ARBO IN DE OR. (Naar een veilige en gezonde werkomgeving) ARBO IN DE OR (Naar een veilige en gezonde werkomgeving) ARBO in de OR (naar een veilige en gezonde werkomgeving) Introductie U zit in de OR of in een VWGM- / Arbo commissie van de OR en u wilt het veilige

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Informatie en tarieven. We do not stop learning because we grow old; we grow old because we stop learning

Informatie en tarieven. We do not stop learning because we grow old; we grow old because we stop learning TIM HAVELAAR Coaching Training & Advies Product sheet Training Informatie en tarieven We do not stop learning because we grow old; we grow old because we stop learning Inleiding Trainingsonderwerpen Opleiden

Nadere informatie

Doel en resultaat WPOplus training

Doel en resultaat WPOplus training Doel en resultaat WPOplus training Effect: Werknemers vergroten zichtbaar de vaardigheden goed werknemerschap en daardoor kunnen ze doorstromen in hun loopbaan Resultaat: Deelnemers in staat stellen WPO

Nadere informatie

Brochure studenten vaardigheidstrainingen

Brochure studenten vaardigheidstrainingen Brochure studenten vaardigheidstrainingen LEERSTIJLTEST 1. Inleiding Mensen ontwikkelen in hun leven een stijl van handelen die past bij hun persoonlijkheid. Die eigen stijl komt tot uiting in de manier

Nadere informatie

Balans werk en privé. Hoe blijf ik baas over mijn eigen tijd?

Balans werk en privé. Hoe blijf ik baas over mijn eigen tijd? Balans werk en privé Hoe blijf ik baas over mijn eigen tijd? dinsdag 30 oktober 2012 dinsdag 4 december 2012 Toelichting PAO Heyendael organiseert in samenwerking met het Servicebedrijf productgroep HRM

Nadere informatie

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Actuele ontwikkelingen zoals flexibilisering van arbeid, de noodzaak tot het vergroten van de in- en externe mobiliteit van de werknemer, maar ook wetswijzigingen zorgen

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Slim Werken. Wil je meer doen en bereiken in minder tijd?

Slim Werken. Wil je meer doen en bereiken in minder tijd? Slim Werken Wil je meer doen en bereiken in minder tijd? Slim Werken (5 dagen) Het is voor vrijwel iedereen een uitdaging om in de hectiek van alledag waarin veel informatie op je af komt je werk zo aan

Nadere informatie

EFFECTIEF COMMUNICEREN. Training voor medewerkers met een hoge intelligentie

EFFECTIEF COMMUNICEREN. Training voor medewerkers met een hoge intelligentie EFFECTIEF COMMUNICEREN Training voor medewerkers met een hoge intelligentie EFFECTIEF COMMUNICEREN Training voor medewerkers met een hoge intelligentie Inleiding De training Effectief communiceren, bestaande

Nadere informatie

Coaching van zelfsturende teams: Ontwikkelprogramma. voor interne coaches

Coaching van zelfsturende teams: Ontwikkelprogramma. voor interne coaches Coaching van zelfsturende teams: Ontwikkelprogramma voor interne coaches Yvette Paludanus en Alyanna Bijlsma December 2014 1 Inleiding De zorg is in transitie. Er is een wens en noodzaak om de cliënt en

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 -

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 - Workshops Top Secretaries 2012 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2-1 TRAININGSCARROUSEL - 3-1.1. Projectmanagement - 3-1.2. Overtuigend beïnvloeden - 4-1.3. Communiceren met NLP - 5-1.4. Effectiever met emotionele

Nadere informatie

WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties?

WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties? LOGO-congres 15 juni 2012 Onderwijsvernieuwing met Ambitie en Passie WORKSHOP: Wat zijn uw eigen competenties? Theo Bouman & Valerie Hoogendoorn Opleidingsinstituut PPO Groningen 1 Doel Feeling te krijgen

Nadere informatie

Reflecties op de icoach-bijeenkomsten:

Reflecties op de icoach-bijeenkomsten: Reflecties op de icoach-bijeenkomsten: ABCDtje van 17-11-11 Kennismaking met de groep en de docenten. Opzet van de opleiding icoach. Voorbeelden van ICT binnen het onderwijs. Het was voor mij van belang

Nadere informatie

ZAKELIJKE COMMUNICATIE. Schriftelijk. Handleiding competentiegerichte assessments. Diddo van Zand

ZAKELIJKE COMMUNICATIE. Schriftelijk. Handleiding competentiegerichte assessments. Diddo van Zand ZAKELIJKE COMMUNICATIE Schriftelijk Handleiding competentiegerichte assessments Diddo van Zand Inleiding Schriftelijk communiceren is en blijft een belangrijke competentie voor alle hogere beroepsgroepen.

Nadere informatie

Advanced Jobmarketing Training. voor Loopbaanprofessionals. 4-daags - voorjaar 2015

Advanced Jobmarketing Training. voor Loopbaanprofessionals. 4-daags - voorjaar 2015 Wegens succes herhaald! Leergangen 2009 2014 evaluatie: 9! Advanced Jobmarketing Training voor Loopbaanprofessionals 4-daags - voorjaar 2015 Advanced Jobmarketing training vanuit drie dimensies: 1. Kennis

Nadere informatie

Workshop Verzuimmanagement Verzuimverschil in 1 dag

Workshop Verzuimmanagement Verzuimverschil in 1 dag Workshop Verzuimmanagement Verzuimverschil in 1 dag 2014 Verzuimland Vermelde prijzen zijn gebaseerd op het prijsniveau van 2014 Verzuimmanagement De workshop Verzuimmanagement is een ééndaagse workshop

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Inspecteren is een vak. Programma Professionalisering

Inspecteren is een vak. Programma Professionalisering Inspecteren is een vak Programma Professionalisering Programma Professionalisering Programma Professionalisering Professioneel handelen van toezichtmedewerkers is een belangrijk thema binnen de Inspectieraad.

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

op elk gewenst niveau

op elk gewenst niveau ProTurn is al jaren gespecialiseerd in het verzorgen van diverse trainingen op gebied van Communicatie, Sales, HR Management en Effectief Leiderschap in uiteenlopende branches. ProTurn biedt ook Management

Nadere informatie

TRAINING interactievaardigheden BSO

TRAINING interactievaardigheden BSO TRAINING interactievaardigheden BSO Eerste bijeenkomst: Kinderen en hun ontwikkeling in de bso Leerdoelen van de eerste bijeenkomst: Duur van de bijeenkomst: De pedagogisch medewerkers weten grofweg welke

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Scrum@school - Technasium Noord 2016

Scrum@school - Technasium Noord 2016 Scrum@school - Technasium Noord 2016 Veranderingen door Scrum@school Onderzoekje onder 16 docenten bij afsluiting basistraining. -4-3 -2-1 0 +1 +2 +3 +4 1. Werkplezier leerlingen XXXX XXX XXXXXXXX X 2.

Nadere informatie

& Academie voor NLP. Business NLP Basics. Basisopleiding in Persoonlijke Effectiviteit

& Academie voor NLP. Business NLP Basics. Basisopleiding in Persoonlijke Effectiviteit & Business NLP Basics Basisopleiding in Persoonlijke Effectiviteit hovelingsjanse is de interdisciplinaire organisatie die meerwaarde biedt op het gebied van veranderen: door van dichtbij die verandering

Nadere informatie