Welke taal- en cultuurcompetenties zijn effectief voor internationaal samenwerken en zakendoen en hoe zijn die te leren?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Welke taal- en cultuurcompetenties zijn effectief voor internationaal samenwerken en zakendoen en hoe zijn die te leren?"

Transcriptie

1 Welke taal- en cultuurcompetenties zijn effectief voor internationaal samenwerken en zakendoen en hoe zijn die te leren? Internationaal bedrijvenseminar ter ere van het 25 jarig jubileum van het Talencentrum Groningen, Van Swinderen Huys, 29 november 2013

2 Inhoud Opening 25 Jaar Talencentrum door Anje Dijk, directeur Talencentrum Rijksuniversiteit Groningen Gastpresentatie Cultuur of karakter? door prof. Fons van de Vijver, hoogleraar Cross-Culturele Psychologie, Tilburg University Paneldiscussie met sprekers uit het bedrijfsleven, door zes experts uit internationaal opererende bedrijven Talencentrum workshops, Taalcursus Spaans door Rubén Comadina Granson en Interculturele Effectiviteit Training door Paulina Linnenbank Afsluiting door Anje Dijk. Bijlagen: Hand out opening Anje Dijk (Powerpointpresentatie) Hand out gastpresentatie prof. Fons van de Vijver (Powerpointpresentatie) Deelnemerslijst Contactpersoon Talencentrum: L. de Hoop, mail: Of tel

3 Opening - 25 jaar Talencentrum door Anje Dijk, directeur Talencentrum Rijksuniversiteit Groningen Anje Dijk is sinds 2004 directeur van het Talencentrum van de Rijksuniversiteit Groningen. Allereerst heet ik de gastsprekers van vandaag van harte welkom. Het is een divers gezelschap met één gemeenschappelijk kenmerk - het zijn allemaal experts in het samenwerken in een internationale setting. Het Talencentrum is in 25 jaar uitgegroeid van een universitair cursusinstituut tot een expertisecentrum in het Noorden voor internationalisering. Bij ons 20 jarig jubileum organiseerden we een seminar voor collega s van universiteiten en talencentra uit heel Europa. Dit jubileum doen we met dit seminar iets voor onze externe opdrachtgevers. Oorsprong: Toegepaste Taalkunde In 1986 begon het Instituut voor Toegepaste Taalkunde, het ITT, met taalcursussen voor studenten en medewerkers en aan cursisten afkomstig van buiten de universiteit. Toegepaste Taalkunde is vooral gericht op taaldidactiek, op de praktische toepasbaarheid van de kennis van talen en op praktische toepasbaarheid van wetenschappelijk onderzoek over taalverwerving voor bijvoorbeeld het onderwijs. Enthousiaste afgestudeerden konden bij het ITT hun kennis direct in de praktijk brengen. Deze oorsprong zegt veel over de essentie van onze dienstverlening. We hebben een praktische insteek, het geleerde moet direct bruikbaar zijn voor de cursist en voor de opdrachtgever. We maken gebruik van nieuwe didactiek en nieuwe inzichten uit taalverwervingsonderzoek. Én we zorgen er voor dat de cursist zelf zo actief mogelijk aan de slag gaat: in de les, voor de les en na de les. Van zelf doen, learning by doing, leer je het meest. In 1988 is de naam Het ITT veranderd in Talencentrum Rijksuniversiteit Groningen. Onder andere de eerste vertaaldiensten waren toegevoegd aan het aanbod. In deze jaren begon ook de verandering binnen de universiteit. Internationalisering 2

4 In de 80-er en begin 90-er jaren was de RUG nog hoofdzakelijk Nederlandstalig. We gaven cursussen Nederlands aan buitenlandse studenten en aan hoger opgeleide inburgeraars. Nog altijd zijn hoger opgeleiden, zowel wetenschappelijk als professioneel buiten de universiteit, een primaire doelgroep. Er ontstond vraag naar cursussen Engels en Spaans, Duits, Frans, Chinees en Japans. De opkomst van Engelstalige studies in het HBO en de universiteit deed de vraag naar Engels enorm groeien, terwijl ook de vraag naar cursussen Nederlands en andere talen toenam. De vertaaldienst vertaalde niet alleen wetenschappelijke artikelen, maar ook websites, brochures, boeken en HR informatie, en verzorgt tegenwoordig ook ondertiteling bij films. Het RUG Talencentrum is daarmee hét Noordelijk expertisecentrum met faciliteiten in taal en cultuureducatie ter ondersteuning van internationalisering in organisaties. Een ontwikkeling die meeging op de golf van de internationalisering van de Rijksuniversiteit Groningen. Buitenlandse en Nederlandse studenten worden voorbereid op hun studie. Niet alleen in basis spreekvaardigheid, maar ook om professionele en academische vaardigheden als het schrijven van wetenschappelijke teksten, het voeren van een debat of het presenteren van een onderzoek of beleidsplan. Studenten die een buitenlandstage gaan doen volgen bij ons een cursus Frans, Duits, Chinees, Japans, Spaans of een andere taal. Bedrijfscontext Voor het bedrijf en beroep van externe opdrachtgevers geldt iets vergelijkbaars. Buitenlandse orthodontisten bijvoorbeeld die gaan werken in Nederland, leren in een intensieve training de Nederlandse taal en cultuur maar doen ook specifieke communicatievaardigheden op om te functioneren als orthodontist in een Nederlandse praktijk. Medewerkers van internationaal georiënteerde bedrijven scholen we in bijvoorbeeld Engels, Spaans, Duits of Russisch, en kunnen bij ons meer sensitiviteit leren voor het omgaan met verschillende culturen. Er is een langlopende samenwerking met de Gasunie, we werken voor de gemeente Groningen, we geven Nederlandse inburgeringscursussen en een populair taal/cultuurcollege Social Dutch voor buitenlandse studenten en medewerkers. We bieden trainingen voor gemeente en provincie, alsook bedrijven als Mölnlycke, Friesland Foods, het Orthocenter, Wagenborg Shipping en woningcorporatie Nijestee. Iedereen, ook ondernemingen, scholen en overheidsinstellingen, maakt deel uit van het internationaliseringsproces in de samenleving. Ofwel omdat ze naar andere landen gaan, ófwel omdat mensen uit andere landen naar hen toekomen. Het RUG Talencentrum werkt veel met docenten, die zelf ook een internationale achtergrond hebben. Naast een kernteam van 27 medewerkers werken we met een grote flexibele pool van ruim 60 trainers. Door de link met de universiteit staan we dicht bij nieuwe ontwikkelingen en maken we snel kennis met nieuwe technologieën die bruikbaar zijn voor het taalonderwijs. Onderwijsvisie Internationale maatstaf: Ons taalonderwijs sluit aan bij het Europees ReferentieKader (ERK), een vastomlijnd internationaal erkend raamwerk van taalniveaus dat cursisten de mogelijkheid geeft om zelf vast te stellen wat ze al kunnen en wat ze graag willen leren. 3

5 1. Ervaringsgericht: We sluiten aan bij ervaringen van cursisten en stimuleren reflectie door hen zelf na te laten denken over wat voor hen de meest effectieve manier van leren is en wat hen het meest motiveert. Deze aanpak vergroot de kans dat de taalverwerving doorgaat, ook als de cursus is afgelopen. 2. Autonoom leren: We sluiten aan bij het individu en stimuleren autonomie in leren. Bij taal leren speelt de docent niet de grootste rol. Zelf taal gebruiken, leren van fouten en leren van anderen is minstens zo belangrijk voor taalverwerving. 3. Rijke leeromgeving: Het Talencentrum biedt een rijke leeromgeving : niet alleen lesmateriaal in boeken, ook een schat aan online oefeningen, teksten, filmpjes, nieuwe technologieën en diensten zoals Skype, Facebook, Twitter, videoconferencing, diverse app s, blogging en Youtube - nieuwe media bieden een grote rijkdom voor taaleducatie! 4. Gebruikscontext: Elke cursus sluit aan bij de situatie van de cursist. Cursisten leren een taal om die te gebruiken met een bepaald doel en in een bepaalde context. Die doelen en gebruikscontext zijn medebepalend voor het aanbod van een training op maat. Express yourself understand the world De passie en missie die ons drijft als Talencentrum zijn vorig jaar opnieuw gevat in het motto Express yourself, understand the world. Taal mag geen belemmering zijn om je te uiten en om te zijn wie je bent in je dagelijks omgeving. Bij communicatie in een internationale of interculturele setting wil je duidelijk kunnen maken wat je bedoelt en dat je elkaar begrijpt. Culturele verschillen kunnen belemmerend zijn 4

6 voor dat begrip. Begrip zit niet alleen taal, maar ook in de manier waarop iets gezegd wordt, de sociale of culturele context waarin iets wordt gezegd, de lichaamstaal die ermee gepaard gaat en de verwachtingen die mensen van elkaar hebben. Onze trainingen willen recht doen aan de taalcomponent en aan de culturele component. Het doel van taal en communicatie is relatie. De centrale vraag van dit seminar sluit daar bij aan: Welke competenties zijn effectief voor het werken en ondernemen in een internationale context? Zijn die competenties te benoemen en zo ja, zijn die competenties te leren? We staan er als Talencentrum om bekend dat we trainingen opzetten in nauw overleg met onze opdrachtgevers. Eigenlijk doen we dat ook vandaag. Het programma vanmiddag is een expert meeting een ontmoeting van experts die ervaring hebben met zakendoen in een internationale en interculturele context. We delen die kennis en ervaringen en zoeken antwoorden op gezamenlijke vragen. Ik wens u een inspirerende middag! (Zie bijlage voor hand out) Gastpresentatie - Cultuur of karakter? Door prof. Fons van de Vijver, hoogleraar Cross Culturele Psychologie Tilburg University (zie bijlage voor handout). Nederland: extreem op culturele wereldschaal Nederlandse cultuurwaarden nemen, evenals die van Scandinaviërs, wereldwijd een vrij extreme positie in, in vergelijking met de waarden van andere culturen. Drie cross-culturele modellen, elk vanuit een andere taxonomie, Hofstede, Schwartz en Engelhard, laten dit zien. Zo scoren Nederlanders uitzonderlijk hoog op waarden als egalitarisme (in de dimensie power distance), individualisme (in de dimensie collectivisme), zelf- expressie/ autonomie / secularisatie (in de dimensie traditie/ conservatisme), man/vrouw gelijkwaardigheid (in de dimensie masculinity). Dat is afwijkend van een groot deel van de rest van de wereld en begint al met verschil in omgangsvormen in buurlanden als Duitsland en België. Het is van belang dat Nederlanders zich hiervan bewust zijn, en vice versie voor internationale medewerkers in Nederland, bij intercultureel contact en samenwerking. Interculturele basiscompetenties Door de Groningse cross-cultureel psychologen prof. J.P. van Oudenhoven en prof. K. van der Zee is wetenschappelijk gevalideerd cross-cultureel onderzoek uitgevoerd. Op basis daarvan zijn vijf 5

7 basiscompetenties gedefinieerd, die van invloed zijn op persoonlijke effectiviteit in interculturele communicatie. Deze vijf competenties zijn emotionele stabiliteit, flexibiliteit, culturele empathie, open mindedness en sociaal initiatief. Van deze vijf competenties zijn de laatste drie in meer of mindere mate te ontwikkelen en te trainen. Emotionele stabiliteit en flexibiliteit zijn sterk persoons- en karaktergebonden kenmerken die niet goed te trainen zijn. Van Oudenhoven heeft een multimediaal trainingsprogramma ontwikkeld, gericht op het verkrijgen van inzicht in de eigen interculturele effectiviteit en op het verbeteren van de competenties culturele empathie, open mindedness en sociaal initiatief. (Zie ook: Workshop Interculturele Effectiviteit Training (IET) door Paulina Linnenbank, Talencentrum) Van de Vijver: Verandering van persoonlijke attitude en omgaan met interculturele dilemma s begint met inzicht hebben in het bestaan van cultuurverschillen en het bewust zijn van eigen cultuurwaarden in relatie tot die van anderen (zelfreflectie). Zeker Nederlanders moeten hier van doordrongen zijn, gezien hun op mondiale schaal relatief afwijkende scores op verschillende interculturele dimensies. Dergelijke inzichten in cultuur beginnen in de basis met kennis over en (h)erkenning van verschillen in dagelijkse omgangsvormen (bijvoorbeeld een boek als "Kiss, bow or shake hands van Wayne A. Conaway). Een voorbeeld: conflicthantering Van de Vijver licht toe welke cultuurbepaalde omgangsvormen gehanteerd kunnen worden bij conflicten in internationale contacten. Voor het omgaan met conflicten zijn diverse manieren mogelijk: avoidance, yielding, competiton, cooperation, conciliation. Nederlanders scoren in conflicten gemiddeld laag op de eigenschappen cooperation en avoidance. Van de Vijver: Een complicatie in de praktijk is daarbij dat elk contact / elke confrontatie zowel een relationele dimensie als een transactionele dimensie heeft. Beide dimensies vragen verschillende communicatie strategieën. Dat wordt vaak onvoldoende onderkend. Slotconclusies/ advies Over omgaan met cultuurverschillen bestaat veel kennis. Het is niet nodig het culturele wiel op dat punt opnieuw uit te vinden. Bij het onderhouden van interculturele contacten is het investeren in relatie, building up trust, vaak de rode draad en de eerste voorwaarde. Vragen uit publiek: Zijn cultuurverschillen niet ook generatie bepaald? In hoeverre bestaan binnen nationale bevolkingsgroepen cultuurverschillen? Van de Vijver: De getoonde wereldkaarten van cultuurwaarden zijn generalisaties op basis van gemiddelden per nationale bevolkingsgroep. Binnen bevolkingsgroepen zijn zeker grote verschillen. Bijvoorbeeld wereldwijd is het verschil stad platteland ( urban rural ) van grote invloed op verschil in gedrag- en cultuurwaarden binnen een nationale bevolkingsgroep. In westerse landen, zeker in Nederland, is dat verschil tussen stad en platteland minder groot en het verschil wordt nog steeds kleiner. Stedelijke cultuurkenmerken zijn dominant. In Turkije is er bijvoorbeeld een groot verschil tussen de cultuurwaarden van de stedelijke Turkse burger in Istanbul en die van de traditionele Turkse 6

8 bewoners in rurale gebieden. Het is bekend dat veel Turkse Nederlanders een achtergrond hebben in rurale gebieden. Wat betreft generaties en cultuurverschillen: bewustzijn van eigen culturele identiteit tussen generaties is sterk bepaald door de maatschappelijke situatie. Als in een land veel maatschappelijke druk bestaat op de noodzaak van assimilatie (in Frankrijk bijvoorbeeld) dan roept dat een sterkere reactie op bij minderheidsgroepen: het is het effect van groei tegen de verdrukking in. De behoefte aan het uitdragen van de eigen identiteit groeit naarmate die identiteit onder druk staat, een verbod op de islam creëert juist populariteit van de islam. (Zie bijlage voor hand out) Paneldiscussie met business sprekers Zes ervaringsdeskundigen uit het noordelijk bedrijfsleven reageerden in een paneldiscussie onder leiding van Ronald Ohlsen (Talencentrum) op de presentatie van Van de Vijver en op het centrale seminar thema: Henne Barkema (Alvamedica/Turkije - Nederland), Huub van Haelen (Global Gaswork Initiative/Scandinavië-Oost Europa-Azië), Gosse Wielinga (Suzlon BV/India-VS-Europa), Reinhard Wolff (Van Ede Partners/ Duitsland-Nederland), Willem Hein (Beljon + Westerterp/ Best Western Dish Hotels/VS-Europa-Azië) en Petra Benes (Top Latin Export/Latijns Amerika-Nederland). (Zie de bijlage voor hun profielschetsen) Uitkomsten paneldiscussie: Hieronder een selectie van statements. In de discussie zijn veel praktijkvoorbeelden uit de internationale business wereld verteld ter illustratie van uitspraken en observaties.. 7

9 Wees je bewust van het belang om te investeren in de relatie ("de relationele schil ): dit is vrijwel overal ter wereld essentieel voor zakelijke transacties. De waarde van contacten gaat vooraf aan de waarde van contracten (Huub van Haelen). Ik spreek Engels, zij spreken Engels, dus we begrijpen elkaar. Dat lijkt simpel maar zo werkt het niet. Achter het gebruik van hetzelfde Engels zit vaak een wereld van verschil. In Nederland en Noord- Amerikaanse gebieden is vooral het gesproken woord belangrijk, en is non-verbaal gedrag slechts ondersteunend. Dat maakt ons minder bewust van de effecten van body language, terwijl die taal in veel culturen wel degelijk meepraat. In de rest van de wereld bepaalt body language voor 75% de communicatie, het gesproken woord telt slechts voor 25% mee (Gosse Wielinga). Grote cultuurverschillen, tussen Japan en Nederland bijvoorbeeld, zien we wel snel. Het zijn vaak de kleine cultuurverschillen, bijvoorbeeld tussen Nederlanders en Duitsers of Belgen, die de communicatie wezenlijk kunnen verstoren. Daar heb je voelhoorns voor nodig (Willem Hein; Reinhard Wolff). Business deals en ook verkeer gaan mis en kosten geld als je geen oog hebt voor de Latijns- Amerikaanse context waarin je boodschap wordt ontvangen. Bijvoorbeeld hun manier van omgaan met afspraken, met man-vrouw verschillen. Leg eerst persoonlijk contact voordat je zakelijk communiceert (Petra Benes). In een andere taal denken en communiceren, ook al is het Engels, kost heel veel energie. Dat wordt vaak onderschat in vergader- en onderhandelingsprocessen. En bovendien: spreekt iemand zijn eigen taal, dan (b)lijkt het vaak ook een andere persoon (Willem Hein). Nogal wat internationaal opererende medewerkers waren na 2 of 3 jaar opgebrand. Als bedrijf hebben we onderzocht welke competenties bepalend zijn voor hen die succesvol overleven. Vijf eigenschappen springen eruit: mensen met veel energie in huis, mensen die hun energie kunnen overbrengen op anderen (inspireren/ communiceren), mensen die beslissingen durven te nemen, beslissingskracht hebben, mensen die zeer breed inzetbaar zijn, over een groot lerend vermogen beschikken (sensitiviteit voor de omgeving) en mensen die gedreven worden door passie (Gosse Wielinga). Reflectief vermogen, kunnen reflecteren op je eigen gedrag, kunnen terugkijken en bedenken wat je een volgende keer anders zou doen is een basisvaardigheid voor alle interculturele communicatie (Henne Barkema). Je moet / hoeft niet altijd mee te buigen met de andere cultuur stel je eigen grenzen en wees daarin transparant en authentiek (Huub van Haelen). Alle sprekers: Het leren van interculturele communicatie kent een hoog gehalte aan learning by doing. Voorkennis en vooral persoonlijke bewustwording van taal- en cultuurverschillen, vooraf of tijdens werkprocessen, is bevorderlijk voor culturele sensitiviteit en empathie. Huub van Haelen: "Aan sommige maatschappijleerlessen van vroeger heb ik veel gehad." Willem Hein: "Als het even kan, lees ik op z n minst een boek over de stad of de streek waar ik ben". De hedendaagse internet en Google generatie krijgt van jongs af aan veel meer interculturele kennis en affiniteit met andere culturen mee. 8

10 Hoe dat effectief is voor de kwaliteit van intercultureel contact en communicatie moet echter nog blijken. Interculturele praktijkervaring inbouwen, waar mogelijk, in taal- en cultuureducatie is aan te bevelen. Talencentrum presentaties: Workshops Spaans en Interculturele effectiviteit Het Talencentrum presenteerde zich in twee workshops aan deelnemers. Kennismaking met een taalcursus (Spaans) Docent Rubén Comadina Granson illustreerde hoe de doeltaal, in dit geval Spaans, van begin af aan de voertaal kan zijn in een spreekvaardigheidstraining, zonder dat er Nederlands of Engels wordt gebruikt. Learning by doing.. Met name door in de training aan te sluiten bij thema's die herkenbaar zijn en afkomstig zijn uit de belevingswereld van de cursist, is de training voor de cursist interessant en is het geleerde direct bruikbaar in het dagelijks leven. Het Talencentrum heeft een divers aanbod van trainingen op maat, individueel en in groepen, online via Skype en internet, face to face in korte of meerdaagse intensieve cursus programma s, taal assessments)en feed back services op gesproken /geschreven teksten. Kennismaking met de Interculturele Effectiviteit Training (IET) Trainer/docent Paulina Linnenbank introduceerde de IET bij de deelnemers. De IET gebruikt een database van 150 filmfragmenten waarin een intercultureel dilemma uit het dagelijks leven wordt getoond, waarna steeds een aantal keuzemogelijkheden worden gepresenteerd om te reageren op de 9

11 situatie. De filmfragmenten met vragen vormen de start voor een vaardigheden training gericht op (1) inzicht in/bewustwording van eigen interculturele competenties, en (2) vergroten van het repertoire om met interculturele situaties om te gaan, door te oefenen met de competenties culturele empathie, open mindedness en sociaal initiatief. De IET-training staat op zichzelf en kan in overleg in combinatie met andere taal- of cultuurrainingen worden aangeboden. Meer informatie over het aanbod van het Talencentrum is te vinden op de website: Afsluiting door Anje Dijk, directeur Talencentrum Het Talencentrum heeft in deze expertmeeting bedrijfsexpertise en wetenschappelijk onderzoek bij elkaar gebracht. Van beide kanten, cross-cultureel psychologisch onderzoek en de bedrijfspraktijk is gewezen op de onlosmakelijke verbinding van taal- en cultuurcompetenties: nodig om goed te kunnen functioneren in een interculturele en internationale setting. Daar zien we als universitair Talencentrum voor ons een taak weggelegd. We willen graag een platform zijn voor de uitwisseling van kennis en ervaring tussen taal- en cultuurdocenten enerzijds en maatschappelijke partners anderzijds. Behalve collega talencentra en andere universiteiten zijn het ook ervaringsdeskundigen uit internationaal opererende instellingen en bedrijven, zoals we vandaag hebben gezien, die ons daarin kunnen voeden. Daarnaast maken we graag gebruik van deze inzichten om ons eigen aanbod van cursussen en trainingen, waar u vanmiddag enkele voorbeelden van hebt kunnen ervaren, verder te verscherpen en te verbreden. Passie voor taal en cultuur is al 25 jaar de drijfveer van het Talencentrum, waarmee we ons verder willen ontwikkelen als expertisecentrum voor internationalisering in het noorden. Onder het motto Express yourself understand the world' gaan we daar in de toekomst invulling aan geven als bijdrage aan een sociale en duurzame global society. 10

12 11

talencentrum Het Talencentrum helpt u verder

talencentrum Het Talencentrum helpt u verder Het Talencentrum helpt u verder 1 Het Talencentrum Succesvol communiceren begint met taal. Of u nu naar een congres in Atlanta gaat, een vergadering hebt in Beijing, op stage gaat in Rio de Janeiro of

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Internationaal succes bereikt u niet met praten...

Internationaal succes bereikt u niet met praten... Internationaal succes bereikt u niet met praten... ... maar met begrijpen! Als u een nieuwe markt wilt veroveren is het belangrijk dat u de doelgroep kent. Het is ook belangrijk dat u weet wie uw concurrenten

Nadere informatie

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen I Inhoud 1 Hoe leer je Duits?... 1 1.1 Visie op het leren van een vreemde taal... 1 1.2 Visie keuzedeel

Nadere informatie

WERELDS Diversiteits-trainingen

WERELDS Diversiteits-trainingen WERELDS Diversiteits-trainingen Diversiteitsmanagement Interculturele Communicatie Diversiteit voor politici Interculturele personele gespreksvoering Integreren in uw organisatie (voor allochtone medewerkers)

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Specialist Development Leergang: KOERS

Specialist Development Leergang: KOERS Specialist Development leergang KOERS Pagina 1 van 7 Specialist Development Leergang: KOERS "The future belongs to those who see possibilities before they become obvious." De Specialist Development Leergang

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER Dit project werd gefinancierd en ondersteund door de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening weer van de auteur en de Commissie kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Remind Trainersopleiding

Remind Trainersopleiding Remind Trainersopleiding 1. Over Remind Remind helpt jaarlijks duizenden studenten en scholieren meer uit hun leven te halen, door ze te leren hoe je slimmer kan leren en jezelf kan motiveren. Wij doen

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

Wat is het Heerbeeck International College?

Wat is het Heerbeeck International College? Wat is het Heerbeeck International College? Het HIC is een onderwijsstroom in ons havo en vwo waarin we leerlingen voorbereiden op studeren, leven en werken in een internationaal georiënteerde wereld.

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

CarrièreBoost. Jezelf succesvol presenteren op de arbeidsmarkt anno nu

CarrièreBoost. Jezelf succesvol presenteren op de arbeidsmarkt anno nu CarrièreBoost Jezelf succesvol presenteren op de arbeidsmarkt anno nu Op zoek naar een nieuwe baan waar begin ik?! Reorganisatie, inkrimping, u bent ontslagen! Veranderingen, verschuivingen u wordt herplaatst!

Nadere informatie

Interculturele communicatie door de publiekswerker

Interculturele communicatie door de publiekswerker Interculturele communicatie door de publiekswerker kaders en modellen voor de analyse van de eigen praktijk Interact studiedag BKO/RAB/Lasso 15/06/2012 2 types modellen:gericht op Cultureel communicatieve

Nadere informatie

The Next Level. Verbindend Ondernemend Leiderschap

The Next Level. Verbindend Ondernemend Leiderschap The Next Level Jaarprogramma 2014 BASIS DO-L = DIENEND ONDERNEMEND LEIDERSCHAP De centrale metafoor voor deze leiderschap opleiding is terug te vinden een DOL Een DOL is een volksharp uit de Ivoorkust.

Nadere informatie

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014

Intercultureel leren. Workshop. Studievoormiddag 6 juni 2014 Intercultureel leren Workshop Studievoormiddag 6 juni 2014 Aan de slag Hoeveel procent van mijn vrije tijd breng ik door met mensen van mijn eigen culturele achtergrond versus mensen met een andere culturele

Nadere informatie

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau 2011 2014 Projectnummer 517575-LLP-1-2011-1-CH- ERASMUS-EMCR OVEREENKOMST NR. 2011-3648 / 001-001 Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Nadere informatie

Ronde 3. Nvt Nt2: één pot nat? 1. Inleiding. 2. Context

Ronde 3. Nvt Nt2: één pot nat? 1. Inleiding. 2. Context . Nederlands als tweede taal Ronde 3 Hellmuth Van Berlo Taaluniecentrum NVT, Brussel Contact: hvanberlo@taaluniecentrum-nvt.org Nvt Nt2: één pot nat? 1. Inleiding Is de hele discussie over de vermeende

Nadere informatie

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Blended Learning met Canvas De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Als opleider weet u als geen ander hoe belangrijk het is om kennis snel en succesvol over te dragen. Daarnaast wilt

Nadere informatie

Leerplanschema Minor Psychologie

Leerplanschema Minor Psychologie Minor Psychologie 1 Inleiding Waarom houden mensen zich niet aan dieetvoorschriften? Hoe kan ik ze dan stimuleren om dat wel te doen? Hoe kan ik teamsporters leren om beter om te gaan met zelfkritiek?

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Opleidingsgids Opleiding tot paardencoach

Opleidingsgids Opleiding tot paardencoach Opleidingsgids Opleiding tot paardencoach 2 Wat is het EOCP Het Europees Opleidingscentrum Paardencoaches is hét opleidingcentrum voor mensen die willen coachen met paarden of al paardencoach zijn. Het

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Opleiding mediation voor gedragsdeskundigen

Opleiding mediation voor gedragsdeskundigen mensenkennis De opleiding sluit perfect aan: sterker nog, door de theorie worden de tools die ik nu onbewust gebruik, meer bewust Opleiding mediation voor gedragsdeskundigen Opleiding mediation voor gedragsdeskundigen

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Sport werkt! Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Leer optimaal samenwerken, omgaan met stress en effectief communiceren Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

5 november 2015 RAI Amsterdam

5 november 2015 RAI Amsterdam Bazalt, HCO, RPCZ en OnderwijsAdvies organiseren het congres: Leren zichtbaar maken met de kennis over hoe wij leren met professor John Hattie 5 november 2015 RAI Amsterdam Professor John Hattie doet onderzoek

Nadere informatie

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) Er zijn veel redenen om een coachopleiding te volgen. Als u wilt werken als coach is een coachopleiding natuurlijk een voorwaarde. Maar ook voor optimale carrièregroei

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: Het is toegestaan om (delen van) de informatie uit deze

Nadere informatie

CarrièreBoost. Praktische begeleiding voor werknemers die zich succesvol willen presenteren op de arbeidsmarkt anno nu

CarrièreBoost. Praktische begeleiding voor werknemers die zich succesvol willen presenteren op de arbeidsmarkt anno nu CarrièreBoost Praktische begeleiding voor werknemers die zich succesvol willen presenteren op de arbeidsmarkt anno nu Op zoek naar een nieuwe baan waar begin ik?! Reorganisatie, inkrimping, u bent ontslagen!

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Training-1 Training-2 Training-3 : Basistraining communicatieve vaardigheden : Communicatieve vaardigheden voor professionals : Hoe voer ik een intakegesprek

Nadere informatie

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos

Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Studie plan Naam van de opleiding : Freedom from Addiction Naam van de docent (en) : Dr Robert Dee McDonald Henk de Vos Totale duur van de opleiding 3 dagen Totaal aantal dagen 3 Totaal aantal uren 24

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

8 Stappen naar Succes

8 Stappen naar Succes 8 Stappen naar Succes Ik ga je een geheim vertellen; Al meer dan 4 jaar was ik zelfstandig Trainer en ik heb geworsteld en gezocht naar; Focus Mijn missie Wie is mijn doelgroep? Hoe kan ik een stabiel

Nadere informatie

NLP PRACTITIONER 2015

NLP PRACTITIONER 2015 2015 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERBREDEND De erkende NLP Practitioner opleiding van the Sphere is praktijkgericht en verbredend. Het biedt een uitstekende structuur voor effectieve communicatie, persoonlijke

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Omschrijving. (ICOM) Internationale competenties in het kader van het ICOM-project. Overzicht internationale competenties (ICOMs)

Omschrijving. (ICOM) Internationale competenties in het kader van het ICOM-project. Overzicht internationale competenties (ICOMs) Overzicht internationale competenties (ICOMs) Competentieveld Algemeen Internationale competentie (ICOM) Internationale competenties in het kader van het ICOM-project Omschrijving Competenties die worden

Nadere informatie

Roeien met de riemen die je hebt Beoordeling interculturele competenties

Roeien met de riemen die je hebt Beoordeling interculturele competenties Roeien met de riemen die je hebt Beoordeling interculturele competenties Ir. Saskia Kreutzer Drs. Jannemieke Geessink Arnhem Business School NUFFIC Workshop Best Practises Roeien met de riemen die je hebt

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Weg met de olifant in de porseleinen kast

Weg met de olifant in de porseleinen kast Workshop Indirect leren communiceren met LMR model van Lewis - Stop talking or leave Wanneer: Symposium woensdag 16 oktober Waar: Universiteit Tilburg Door wie: Natascha Zoutewelle Weg met de olifant in

Nadere informatie

Symposium E-coaching: Start van een nieuw tijdperk? Drs. Anne Ribbers. Onderzoeker

Symposium E-coaching: Start van een nieuw tijdperk? Drs. Anne Ribbers. Onderzoeker Symposium E-coaching: Start van een nieuw tijdperk? Drs. Anne Ribbers Onderzoeker Universiteit van Tilburg, Faculteit Sociale Wetenschappen Departement Personeelswetenschappen E-coaching belicht vanuit

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in

opleiding Leergang Train de Trainer Trainers in Trainers in opleiding Leergang Train de Trainer Het is niet de sterkste die overleeft, ook niet de slimste, maar degene die het meest openstaat voor verandering. Unieke insteek! De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak

Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Het Nieuwe Werken is vooral nog een mannenzaak Enquêteresultaten Kluwer Opleidingen 2011 Dit document bevat de enquêteresultaten over het onderzoek rond Het Nieuwe Werken dat in België werd gevoerd. Kluwer

Nadere informatie

Stages in het buitenland

Stages in het buitenland Stages in het buitenland Ben jij op zoek naar een spetterende buitenlandervaring? Of zoek je gewoon een stage? AIESEC helpt je hierbij. In dit document vind je alle informatie, die je nodig hebt om het

Nadere informatie

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren.

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren. Het Cruyff Foundation Community Program De Johan Cruyff Foundation wil jongeren langdurig binden aan het Cruyff Court en de wijk. Wij willen jongeren meer zelfvertrouwen geven, kansen bieden om hun talent

Nadere informatie

Leiderschap. Light Medium Strong. The Black Box. Drie invalshoeken. 1. Zo doe je dat. 2. Wat blijft er liggen? 3. De rotklussen horen er bij

Leiderschap. Light Medium Strong. The Black Box. Drie invalshoeken. 1. Zo doe je dat. 2. Wat blijft er liggen? 3. De rotklussen horen er bij Leiderschap Light Medium Strong Overal werken mensen in teamverband onder leiding van teamleiders. Het is een populair concept The Black Box The Black Box brengt bespreken, analyseren en verbeteren van

Nadere informatie

Taaltrainingen voor professionals. Engels Frans Spaans Duits Nederlands Italiaans Portugees

Taaltrainingen voor professionals. Engels Frans Spaans Duits Nederlands Italiaans Portugees Taaltrainingen voor professionals Engels Frans Spaans Duits Nederlands Italiaans Portugees European Language Centre > Professionele werkwijze met een persoonlijke aanpak Een ieder die een taal wil leren

Nadere informatie

adviseren vanuit je kern

adviseren vanuit je kern adviseren vanuit je kern De wereld wordt er niet beter van, de werkomgeving wordt er niet ideaal van, maar je leert te roeien met de riemen die je hebt, te accepteren wat de kwaliteiten zijn waar je mee

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Understanding Society

Understanding Society Understanding Society Understanding Society Onze onderwijsprogramma s voor excellente en ambitieuze studenten Joop Vianen Conferentie Studiesucces in het hoger onderwijs 3 maart 2010 Onze onderwijsprogramma

Nadere informatie

Kennis en opleiding: - onderwijsbevoegdheid - ervaring met NT2 onderwijs is een pre, maar geen verplichting.

Kennis en opleiding: - onderwijsbevoegdheid - ervaring met NT2 onderwijs is een pre, maar geen verplichting. Profielbeschrijving. Het onderwijs aan nieuwkomers vraagt een specifiek profiel. Daarom vragen wij van je: - een afgeronde Pabo-opleiding met minimaal 3 jaar werkervaring - affiniteit met het werken met

Nadere informatie

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting

Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Richtlijnen voor het werken in een multiculturele setting Quality needs diversity 1. Inleiding Deze richtlijnen zijn een uitwerking van de kernwaarde Ruimte voor talent en groei voor iedereen, onderdeel

Nadere informatie

Training Teamleiderschap

Training Teamleiderschap Training Teamleiderschap Versterk uw rol als boegbeeld van uw team In vier dagen een effectief Teamleider Training Teamleiderschap U bent als teamleider het boegbeeld van uw team. Uw teamleden verwachten

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Internationalisering in het curriculum van de toekomst

Internationalisering in het curriculum van de toekomst Internationalisering in het curriculum van de toekomst Pagina 2 Pagina 6 Pagina 7 Veldconsultatie door EP-Nuffic #Onderwijs2032 Internationale competenties op een rij Vreemde talen: onmisbaar gereedschap

Nadere informatie

360 feedback assessment

360 feedback assessment 360 feedback assessment Naam : Jan Voorbeeld Datum rapportage : oktober 2013 Opdrachtgever : Organisatie Contactpersoon : Ellen Roosen Mpact Training & Advies Overwaard 13, 4205 PA Gorinchem Nederland

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Studiedag Kleurrijke Maatzorg Gaby Jennes, 14 oktober 2011 Iets over de opleiding gw Opleiding voor volwassenen (sinds 1960), geaccrediteerd

Nadere informatie

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL)

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Dr An Vanderhelst I. Een korte inleiding en beschrijving van het project Het volgende rapport is een verslag

Nadere informatie

Minor Creatieve Intelligentie

Minor Creatieve Intelligentie Minor Creatieve Intelligentie Het creëren van flow in je organisatie Faculteit Economie en Management Minor Creatieve Intelligentie Ontwikkel jezelf in relatie tot je vakgebied Verbredende minor toegankelijk

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION

CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION Gecertificeerde Social Media Opleidingen en Basiscursussen Hands-on trainingen Social Media Projecten Gecertificeerde docenten Gecertificeerde consultants Gecertificeerde

Nadere informatie

Via internationalisering naar interculturele competenties en omgaan met diversiteit.

Via internationalisering naar interculturele competenties en omgaan met diversiteit. Via internationalisering naar interculturele competenties en omgaan met diversiteit. Kaat Delrue Joke Mornie 15 januari 2013 Op onze website: Studenten krijgen de mogelijkheid om een internationale ervaring

Nadere informatie

Nieuws van Keynote in mei

Nieuws van Keynote in mei Deze nieuwsbrief online lezen Nieuws van Keynote in mei Beste Rudolf, Uit het hoofd in de handen. In deze nieuwsbrief van deze maand vertel ik over de inhoud van de basiscursus Appreciative Inquiry en

Nadere informatie

Taalonderwijs. Berna de Boer (Talencentrum, RUG) José Bakx (Radboud in to Languages, RU)

Taalonderwijs. Berna de Boer (Talencentrum, RUG) José Bakx (Radboud in to Languages, RU) Taalonderwijs Berna de Boer (Talencentrum, RUG) José Bakx (Radboud in to Languages, RU) Inhoud 1. Blik op Werk Keurmerk 2. DUO 3. Vluchtelingen versus internationale studenten 4. TANG-toetsen Keurmerk

Nadere informatie

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY EXECUTIVE EDUCATION AND ORGANISATIONAL DEVELOPMENT SAVE THE DATE 5 JUNI 14:00-17:30 RSM Open Programmes UITNODIGING 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT

Nadere informatie

Productcatalogus AIRO Visie

Productcatalogus AIRO Visie Productcatalogus AIRO Visie Zorg Agogiek Inspireren Reflecteren Ontwikkelen Meer info? 06-42083525 1 Indeling Inleiding..pagina 3 Algemene Leefstijl (3 uur).. pagina 4 Algemene Leefstijl (20 uur) pagina

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu

Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu Ardis Organisatie Ontwikkeling Het Nieuwe Werken en Werken Anno Nu Ardis Organisatie Ontwikkeling Na een afspraak niet terug naar kantoor, maar door naar huis waar je

Nadere informatie

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing

HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing HIB-seminar 4 juni 2015 Internationalisering doe je samen: de docent maakt het verschil TAAL & INTERNATIONALISERING Maike Verhagen & Marion Hemsing International Office Saxion University of Applied Sciences

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie

Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life voor duurzame gezondheid en vitaliteit van mens en organisatie Lumina Life is een uniek instrument dat medewerkers in de zakelijke markt helpt om duurzaam gezond en vitaal te kunnen blijven

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Taaltraining. die bij u past

Taaltraining. die bij u past Taaltraining die bij u past ,, Incompany training en groepstraining: Het tempo van de training is goed. Bovendien is er een leuke dynamiek ontstaan in de groep. Taalcoaching: Een dag met de taaltrainer

Nadere informatie

Veerkracht bij Agressie en Geweld

Veerkracht bij Agressie en Geweld Veerkracht bij Agressie en Geweld Alle Conferentie- Tweets In Beeld De veerkracht van werknemers. Na tegenslag, een nare of bedreigende situatie. Het was de inzet van een spannende bijeenkomst. Georganiseerd

Nadere informatie

Wat is Breinvoorkeuren NBI?

Wat is Breinvoorkeuren NBI? Nederlands agentschap Neethling Brain Instruments www.breinvoorkeuren.nl Wat is Breinvoorkeuren NBI? En hoe is Breinvoorkeuren NBI te gebruiken? Groenewege 144 Noordwijkerhout, 2211EP KvK: 28105672, BTW:

Nadere informatie

WEERBAARHEIDSTRAININGEN

WEERBAARHEIDSTRAININGEN WEERBAARHEIDSTRAININGEN INBEDDEN IN EEN MEERSPOREN WEERBAARHEIDSBELEID voor BASISSCHOLEN VAN HET SAMENWERKINGSVERBAND BREVOORDT Sacha Jansen Schuiling, weerbaarheidstrainingen Groenlo, oktober 2010 INLEIDING

Nadere informatie

Gedragstrainer VGCt Hubert van der Kleij, directeur VGCt

Gedragstrainer VGCt Hubert van der Kleij, directeur VGCt Gedragstrainer VGCt Hubert van der Kleij, directeur VGCt Onderzoek onder VGCt leden en in de markt bij klanten voor /aanbieders van gedragstrainingen Onderzoeksrapport : 18 mei 2012 door Maaike Leistra,

Nadere informatie

Nationale Social Media Onderzoek 2015

Nationale Social Media Onderzoek 2015 Nationale Social Media Onderzoek 2015 Het grootste trendonderzoek van Nederland naar het gebruik en verwachtingen van social media #NSMO Uitgevoerd door: Auteurs: Newcom Research & Consultancy B.V. drs.

Nadere informatie

NLP PRACTITIONER 2016

NLP PRACTITIONER 2016 2016 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERBREDEND De erkende NLP Practitioner opleiding van ISEMI is praktijkgericht en verbredend. Het biedt een uitstekende structuur voor effectieve communicatie, persoonlijke

Nadere informatie

Training met persolog profielen

Training met persolog profielen Training met persolog profielen Verkrijg de beste resultaten op het werk en in uw dagelijks leven Ontdek een praktische manier om uw persoonlijkheid te ontwikkelen: U leert verschillende gedragstendensen

Nadere informatie

NME en Digitale Media

NME en Digitale Media NME en Digitale Media Een goeie combinatie! Workshop voor de Wisselwerkdag van het NME op 22 juni 2010 in Zeist Kennismaken Christel Otto en Anneke Groen Geen digitale media experts, wel enthousiast over

Nadere informatie

Bewust Werken Gedragsaanpak voor Het Nieuwe Werken

Bewust Werken Gedragsaanpak voor Het Nieuwe Werken Bewust Werken Gedragsaanpak voor Het Nieuwe Werken We moeten praten. De zachte kant van Het Nieuwe Werken is minstens even belangrijk als de technologie, het gebouw en de werkplek. Hoe moet je leidinggeven

Nadere informatie

Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid

Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid Symposium 2013 Samenvatting: hoe enthousiasme in de overheid leidde tot co-creatie Op 31

Nadere informatie

NLP MASTER PRACTITIONER

NLP MASTER PRACTITIONER 2016 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERDIEPEND De NLP Master Practitioner opleiding is een verdieping in je professionele ontwikkeling. In deze opleiding wordt je meester in communicatie- en gedragsverandering.

Nadere informatie

Internationale kansen voor het MKB: HBO slaat een brug. Louise van Weerden Enschede, 12 Juni 2013

Internationale kansen voor het MKB: HBO slaat een brug. Louise van Weerden Enschede, 12 Juni 2013 Internationale kansen voor het MKB: HBO slaat een brug Louise van Weerden Enschede, 12 Juni 2013 Achtergrond Communicatiewetenschap, Universiteit Groningen, Concordia University Montreal Onderzoek intercultureel

Nadere informatie

1. De methodiek Management Drives

1. De methodiek Management Drives 1. De methodiek Management Drives Management Drives is een unieke methodiek die u concrete handvatten biedt in het benaderen van de ontwikkeling van individu, team en organisatie. De methodiek kent een

Nadere informatie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie Visie We leven in een wereld die sterk veranderlijk is. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij docenten om de nieuwe generaties als competente rebellen klaar te stomen voor een onbekende toekomst waarin

Nadere informatie

Over Performance Dialogue

Over Performance Dialogue Over Performance Dialogue Wij ondersteunen organisaties bij het versterken van de dialoog tussen de organisatie en haar medewerkers over functioneren en presteren. Dit doen wij door middel van training

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie