sstaf Aubrac Meseta Zwolle

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "sstaf Aubrac Meseta Zwolle"

Transcriptie

1 sstaf Aubrac Meseta Zwolle

2 COLOFON NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN SINT JACOB BESTUUR mw. K. van den Berg, voorzitter mw. M. Madou, vice-voorzitter N. Zijp, tweede secretaris J. van der Meulen mw. H. Pouderoyen LEDENADMINISTRATIEI-SERVICE Inlichtingen over het genootschap, aanmeldenlbedanken als lid. Insturen compostela's. N. Zijp Dijkschouwerslaan HP Den Helder a (0223) SECRETARIS (tijdelijk) Stukken voor het bestuur van het genootschap. Adreswijzigingen. mw. H. Pouderoyen Fazantenkamp DG Maarssenbroek = (0346) Postbank: t.n.v. penningmeester Nederlands Genootschap van Sint Jacob. SECRETARIAAT INTERNATIONAAL mw. M.J.H. Madou Planciusplantsoen 5', 2253 TR Voorschoten de JACOBSSTAF 35 jaargang 9 - september 1997 verschijnt viermaal per jaar oplage 2300 KERN-REDACTIE Cees Hilberdink Peter Jas eindredacteur Mireille Madou REDACTIEADRES Astronautenweg DA Hoorn Ida Blok Joke & Ab Cox Ton van Gessel Mireille Madou Ria - Nijmegen Herman Stokmans Ruud Conens (logo) Diederik Jas (vormgeving) DRUK Koopmans' drukkerij Hoorn Kopij, voor de Jacobsstaf bij voorkeur op schijf (IBM-format 3,5" of 5,25") in WP 5.1 insturen naar het redactieadres. De redactie behoudt zich het recht voor bijdragen in te korten of te weigeren. Meningen en feiten, zoals die door auteurs worden weergegeven, vallen buiten verantwoordelqkheid van redactie en uitgever. O Nederlands Genootschap van Sint Jacob ISSN

3 99 Buen caminoo! Joke & Ab Cox 100 Gaceo Mireille Madou Linosnede Ruud Harmsen Hoewe/, als je de regio-verslagen mag geloven het alleen maar om Santiago draait is er nog steeds niemand begonnen aan 'De tocht der tochten' in de Jacobsstaf. Binnen de redactie leeft nu de gedachte om zelf maar in de startblokken te gaan staan. Bij de ingezonden kopij waren enkele gedichten - verdichte taal - die we in dit nummer publiceren. Daarnaast een reactie op het arikel 'Weg en verandering'; Mesefa - gehaat en geliefd! Mireille Madou kijkt met ons in een heel mooi beschilderd kerkje op één van de vele zijwegen van de camino. Het Deutsche St. Jakobus-Gesellschaft opent momenteel ieder jaar een stuk Jakobusweg. Herman Stokmans liep mee. Mor uw Jacobusgasten serveert u dit keer coquilles op Belgische wijze. En Ton van Gessel loopt vast met ons door Zwolle, de stad waar het genootschap voor haar najaarsvergadering bijeen komt. Er valt weer veel te beleven! 114 Jakobus im Schwaben II Herman Stokmans 117 Meseta - gehaat en geliefd Ida Blok 120 Aubrac Ria - Nijmegen 121 Zwolle Ton van Gessel 126 Coquilles Saint-Jacques 127 GENOOTSCHAP VAN SINT JACOB - Van de voorzitter - Oproep - Ramsj Afbeelding omslag: Puente Rornano (foto Ab Cox)

4 IACOBUS IN BUURMALSEN Buurmalsen, N. H Kerk - Muursch~ldering Jacobus Malor (foto Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist) 98

5 BUEN CAMINOO! Joke en Ab Cox Geuren... Stappen in de maat Kleuren, stront, gladde stenen Knetteren onder hoogspanningskabels Bloeiende heide, tamme kastanjes, bramen Branden... geurende houtvuren Passerende lopers en fietsers: 'Buen Camino'! Glibber... Scharrelkippen, blaffende honden 'Ola, buenos dias'! Aardappels rapen, koeien op de weg Oversteken... Zeiknatte rug en broek, petje op Bocadillo con queso Coca cola sin hielo, con limon! Vergezichten... Wéér een kerk van Santiago Hórreo, leien daken, platte beltorens 'Braamstruikse binnenpad' Café con leche, ternera, magdalenas Caministas... Pueblo, habitación con baño Meseta, druivenpluk, aqua sin gaz Appels en peren, afval, zooitje Andar...! Spierpijn, tapen, schone sokken 'turbo1-ondergoed Blaren... MERCI, SAINT JACQUES! Santiago: 21 september l996

6 DE ZIJWEGEN VAN DE CAMINO DE SANTIAGO GACEO IN DE LLANADA VAN ALAVA De codex calixtinus vermeldt vier wegen die doorheen Frankrijk naar de Pyreneeën leiden. Het zijn de bekende en klassiek geworden chemins de Saint-Jacques die vanaf Puente la Reina samen nog één weg vormen, tot in Santiago de Compostela. Over de zogenaamde alternatieve wegen geefi de 12~'- eeuwse gids voor de pelgrim geen enkele informatie. Gaceo, kerk exterieur (foto Jose Luis Barroso)

7 O Een alternatieve weg Langs de Atlantische kust, vanaf de monding van de Gironde, loopt de kustweg. Zeer veel bootpelgrims gebruikten deze route en trokken Spanje binnen via Irun. Vervolgens doorkruisten ze de Baskische provincie Guipozcoa tot aan de tunnel van San Adrián l!. Langs deze doorgang onder de rotsen kwamen ze in het eveneens Baskische Alava. Vanaf San Adrián liep men in etappes, via Salvatierra en Vitoria tot in Armiñon. Daar kon men zuidwaarts, over Haro, de weg volgen naar de Rioja on in Santo Domingo de la Calzada op de camino frances te komen. De tweede mogelijkheid bestond Urabain Andoin erin, over Miranda de Ebro. Vicuna Munam. de weg naar Burgos te nemen. De thans minder bekende s Vltoria Alavese weg was vóór de Ilde eeuw de meest gebruikte daar hij de grootste veiligheid bood aan de pelgrims naar Santiago. Deze veiligheid was voornamelijk te danken aan de geografische structuur van het landschap. O De Ilanada van Alava De Ilanada of laagvlakte van Alava is een geologische depressie, gelegen tussen twee rijen bergketens die evenwijdig lopen aan de kust. De toppen van die bergen reiken gemiddeld tot boven de 1000 meter. De Romeinse heirweg die Bordeaux met Astorga verbond liep dwars door de Ilanada. Deze route was als het ware ingebed tussen een natuurlijke omheining van beschermende bergketens. In de vroege middeleeuwen werd deze, door de natuur opgebouwde beschermende zone weerbaarder gemaakt door de bouw van versterkte burchten op de voornaamste toppen. De bedoeling ervan was de llanada te verdedigen tegen en te vrijwaren van invallen van de Moren en later van de Noormannen. Gedurende de 9de en de 10de eeuw bouwde men in dat gebied veel kloosters en kerken wat leidde tot een systematische aangroei van de bevolking. Tal van dorpen en steden ontstonden langs de Alavese weg en vormden op hun beurt kernen van veiligheid en tevens centra voor de opvang van reizigers en pelgrims.

8 Na echter veranderde de situatie. In heel Noord-Spanje was het Moorse gevaar geweken. Het tracé van de camino frances, zoals beschreven in de Codex calixtinus, was vastgelegd en verschillende nieuwe steden, zoals onder meer Puente la Reina en Estella, dankten hun ontstaan aan de in gans Europa bekend geworden camino de Santiago. De koningen van Navarra verleenden alsnog voorrechten aan bepaalde steden van de Alavese weg, onder meer aan Vitoria en Laguardia. Die inspanningen waren tevergeefs. De weg doorheen Alava kon de concurrentie niet aan met de steeds populairder wordende camino frances. In de loop van de 14de en de 15de eeuw verloor hij definitief alle belang als bedevaartsroute naar Galicië. Aan de pelgrims en de reizigers die thans van of naar Santiago de Compostela een alternatief wensen, kan de oude Alavese weg warm worden aanbevolen. Er zijn minder refugio's maar het aantal en de kwaliteit van de monumenten langs de weg overtreft de stoutste verwachtingen. Als exempel moge het kerkje van Gaceo hier voorgesteld worden. U Gaceo Op de weg naar VitoriaIGasteiz, even voorbij Salvatierra, treft men Gaceo aan. Het dorpje telt slechts een tiental huizen (in 1991 waren er 35 inwoners) en een klein, eenbeukig kerkje. San Pedro de Quilchaoo SAN JUAN DE ARRARAIN ESTIBALIZ m--- EL~URGO**SANTA MARIA DE AYALA GACEO Gaceo ligt op de voormalige Romeinse route die, over Pamplona, Bordeaux met Astorga verbond. Het maakt deel uit van de Ilanada Alavesa. Reeds in de Ilde eeuw wordt het plaatsje in documenten vermeld. Rond 1200, of in de eerste decennia van de 13de eeuw, bouwde men de huidige parochiekerk, toegewijd aan sint Maarten. Gaceo bleef steeds een zeer bescheiden dorp. Tijdens de 18de eeuw moet het de enige bloeiperiode uit zijn geschiedenis hebben gekend. Daarvan getuigden tot voor kort de aanwezigheid van vier barokke retabels in het kleine heiligdom, dat eveneens in de lade eeuw enkele verbouwingen kende. In 1967 deed men er een grote ontdekking. De veranderingen in de liturgische vieringen, een gevolg van het tweede Vatikaans concilie ( ), deden plannen rijzen om het bestaande kerkmeubilair aan te passen aan de nieuwe voorschriften.

9 Het altaar moest vrij komen te staan opdat de priester zou kunnen celebreren met het gezicht naar de gelovigen gewend. Gezien de krappe ruimte besloot men uiteindelijk het 18de-eeuwse retabel, dat zowat het hele koor in beslag nam, uit elkaar te halen. O De ontdekking Reeds in 1951 had men opgemerkt dat op de wand achter het retabel van het hoofdaltaar iets geschilderd was. Het besluit van 1967 om een grondig onderzoek in te stellen in de smalle ruimte achter het retabel kon alleen maar bijval oogsten. Men haalde de 18de-eeuwse constructie uit elkaar en geleidelijk aan werd de hele absiswand zichtbaar. Gaceo, kerk interieur met absis (foto Jose Luis Barroso) De wand was van onder tot boven beschilderd met taferelen die, zoals zal blijken, volgens een welbepaald programma waren uitgewerkt.

10 Het tevoorschijn komen van een werkelijk adembenemend ensemble stemde tot zeer grote vreugde en was een ware sensatie in het dorp en ook daarbuiten Specialisten uit de kunsthistorische wereld erkenden onmiddellijk en eensgezind de uitzonderlijke cultuurhistorische en artistieke waarde van de schilderingen Ze werden terecht gekwalificeerd als één der interessantste ensembles van Noord-Spanje Het vermoeden rees dat er wellicht nog meer te ontdekken viel Misschien was de hele koorruimte ooit wel beschilderd geweest Voorzichtig begon men de kalklaag van het gewelf en van de koorwanden te verwij- deren en opnieuw was de verrassing zeer groot Niet minder dan elf friezen vol taferelen kwamen van onder de pleisterlaag te voorschijn Helaas waren de middeleeuwse schilderijen niet geheel intact gebleven De vochtigheid van de muren en ook het overkalken hadden sommige fragmenten heel erg beschadigd Het feit dat het barokke altaarretabel met ijzeren staven aan de achterliggende muur was bevestigd had eveneens onherstelbare schade aangericht Drt was eveneens het geval met de plaatsen in het gewelf waar men in een meer recente periode lampen had opgehangen O Restauratie en techniek In 1968 begon men met de restauratie van het kerkgebouw. Dit werd tot zijn 13deeeuwse vorm teruggebracht. Van 1969 tot 1970 restaureerde men de schilderingen. Door de slechte isolatie van de muren was er echter ai snel waterschade en de schilderingen werden ernstig bedreigd. Tot overmaat van ramp bleek dat de restaura- toren niet steeds even nauwgezet hadden gewerkt en voor de conservatie minderwaardig materiaal hadden aangewend. Een tweede, veel grondiger restauratiecampagne werd ondernomen in Thans is de toestand van de wandschilderingen zo goed als optimaal mede dank zij een goed isolatiesysteem. De techniek waarin het picturaal programma werd uitgevoerd is een gemengde techniek: al fresco en al secco. In het eerste geval worden de kleuren aangebracht op de nog natte ondergrond en drogen samen met en in de kalklaag. In het tweede geval schildert men op de reeds droge muur. De al secco uitgevoerde werken zijn sneller onderhevig aan beschadigingen daar de verf gemakkelijk verwijderd kan worden. De kleuren door de middeleeuwse kunstenaar gebruikt zijn gering in aantal. Overheersend als achtergrond is een zacht groen dat, naar men vermoedt, ooit blauwachtig was. De gewaden van de personages zijn uitgevoerd in rode oker, in diverse schakeringen van licht naar donkerder. Verder gebruikte de schilder een roomkleurig wit alsook okergeel. In de geometrische decoratieve motieven ontwaart men ook een weinig blauw en rood. De contouren van de figuren en de plooien in de gewaden zijn getekend in zwart (of donkerblauw?) en rood.

11 Gaceo, Koor met gewelf en absis (foto Jose LUIS Barroso)

12 O De wandschilderingen De absiskalot is gevuld met een voorstelling van de heilige Drieëenheid in de vorm van een genadestoel, omsloten door een vierlobbige aureool. Links en rechts van het centrale thema bevinden zich engelen en knielende heiligen. Deze laatsten zijn gegroepeerd in horizontale friezen die met geometrische en architecturale motieven van elkaar gescheiden zijn. Een band met visgraatmotief sluit de hele compositie af. Het muurvlak eronder is door het smalle absisraampje in twee verdeeld. Links is een groot kalvarietafereel voorgesteld. Rechts staan vier grote gestalten, elk onder een veellobbige boog die telkens op een rank en smal zuiltje neerkomt. Op de dagkanten van het venstertje staan twee figuren. De composities op de halfronde absiswand zijn eveneens afgesloten met een band met visgraatmotief. Het onderste deel van die wand is versierd met een zesvoudige rij van vierkante caissons, in trompe I'oeil weergegeven. Ze zijn in grisaille uitgevoerd door de schilder Diego de Cegama in De absis is van de koortravee gescheiden door een brede gemetselde boog die neerkomt op stevige pilastervormige steunen. Het gewelf van deze travee is verdeeld in horizontale banden of friezen waarin taferelen uit het leven van Maria en Christus zijn weergegeven. Elke fries is van de volgende gescheiden door een decoratieve strook.de zuidelijke muur, waarin een venster steekt, is geheel beschilderd met helse Gaceo, zuidelijke koormuur met helse tafrelen (foto Mireille Madou) taferelen. De brede plint onderaan is uitgevoerd in geometrische motieven

13 De noordelijke wand vertoont, onder de gewelflijn, één verhalende fries. Voor het overige is de bedekkende kalklaag, samen met de onderliggende schilderingen, verdwenen. Tegen deze ruwe muur heeft men een gotische nis aangebracht die thans als sacramentshuis fungeert. Oorspronkelijk bevond deze nis zich aan de buitenzijde van de kerk, boven het portaal. Ze bevatte ooit een Mariabeeld. O De iconografie De inhoud van het iconografisch programma in de kerk van Gaceo is drievoudig. De friezen op het gewelf en een gedeelte van de noordelijke muur vormen een conventionele cyclus uit het leven van Maria en Jezus, zoals het in de evangeliën wordt verhaald. De cyclus begint bij de boodschap van de engel aan Maria en eindigt met de verrijzenis van Christus en de nederdaling ter helle. Sommige taferelen uit Jezus' openbaar leven en zijn passie zijn nog moeilijk te ontcijferen. Hier en daar is een opschrift, in het Latijn of in het Spaans, dat het betrokken tafereel identificeert. De voorstellingen zijn eenvoudig en traditioneel uitgewerkt en derhalve goed te begrijpen voor de middeleeuwse dorpsbewoners. De kalvarie, links onder de absiskalot, komt hierna uitvoerig ter sprake. Het belangrijkste onderwerp is de Drieëenheid en de vier grote figuren die er zich rechts onder bevinden. Samen met de verdoemenistaferelen op de zuidelijke wand wordt hier op een originele manier een verwijzing gemaakt naar het Laatste Oordeel, de hemel en de hel. Tevens wordt de kruisdood van Christus, als centraal element van de verlossing, zeer aanschouwelijk voorgesteld. Ook hier is enige uitleg op zijn plaats om de complexiteit van dit thema toe te lichten. O De kalvariegroep Het grote tafereel, links van het smalle absisvenster, stelt de kalvariescene voor. Christus is met drie nagels vastgemaakt aan het kruis dat opgevat is als een levensboom. Sinds de 13de eeuw wordt Christus aan het kruis voorgesteld met de voeten over elkaar en niet meer naast elkaar geplaatst. In dezelfde periode stelde men het kruis voor, gemaakt uit nog levend hout, met uitlopende, doch afgehakte takken. Links steekt Longinus de lans in de zijde van de stervende Christus en rechts biedt Stephaton de rietstengel aan, waarop de in edik gedrenkte spons is gestoken. Uiterst links en rechts staan respectievelijk Maria en Johannes. Hun namen zijn in gotische letters boven hun hoofd geschilderd. Johannes, met een tonsuur als een geestelijke, houdt de rechterhand tegen de wang als teken van treurnis. Maria houdt haar twee handen over elkaar geslagen voor de plooien van haar mantel. Op de armen van het kruis knielt links de engel Gabriël en rechts de engel Rafaël. Hun namen staan naast hun hoofden op een spreukband. Ze hebben geen vleugels en dragen een wit blad in de hand. De compositie van het hele tafereel is zeer overzichtelijk en symmetrisch. Men krijgt de indruk van een verstilde aanwezigheid van het moment van Christus' dood.

14 Gaceo, Kalvariegroep (foto Mireille Madou) In het koor van de kerk, in de nabijheid van het altaar, is deze voorstelling helemaal op haar plaats. In de viering van de eucharistie wordt immers de offerdood van Christus herdacht. Iconografisch en inhoudelijk stelt deze kalvarie geen problemen. Gaceo, dagkant absisvenster (foto Mireille Madou) Waarover men zich wel een vraag kan stellen is de aanwezigheid van twee mannen, gewapend met knotsen en lansen, die op de dagkanten van het venster zijn afgebeeld. Er werd wel eens gesuggereerd dat zij de beulen zouden kunnen zijn, aangesteld om de beenderen te breken van de twee booswichten die samen met Christus gekruisigd werden. Uitsluitsel hierover kon tot nog toe niet gegeven worden. Evenmin kon de aanwezigheid op het kruis worden verklaard van de twee aartsengelen die op een originele manier getuige zijn van de gebeurtenissen op kalvarie.

15 U De heilige Drieëenheid en het Laatste Oordeel De monumentale gestalte van God de Vader is gezeten op een brede troon. Hij draagt ruim vallende gewaden en zijn voeten zijn gestoken in elegante schoenen met spitse punt. Zijn armen zijn opengespreid en op zijn handen rust de dwarsbalk van het kruis waaraan Christus, de Zoon van God, is genageld. Christus draagt een hoekig geplooide knielange lendendoek. De veel te grote en onhandig op zijin hoofd geplaatste kroon is een toevoeging van de restauratoren van de eerste campagne. De armen van Christus zijn niet gestrekt maar doorgebogen. Zijn voeten zijn schuin over elkaar geplaatst en met een zeer lange spijker op het kruis vastgeslagen. Het kruis zelf bestaat niet uit gladgeschaafde balken. Het is een zogenaamde levensboom, gemaakt van groen uitlopend hout. Gaceo, absiskalot met genadestoel (foto Mireille Madou) Op het tafereel ontbreekt de heilige geest die in de gedaante van een duif voor de borst van de Vader en boven het hoofd van de Zoon zweefde. De duif en de gezichten van de beide personages zijn verdwenen tengevolge van de beschadigingen uit de 18de eeuw. Precies op die plaatsen waren de ijzeren stangen die het retabel verstevigden vastgemaakt. Een voorstelling van de Drieëenheid zoals hier in Gaceo wordt genadestoel genoemd. Deze term is niet middeleeuws maar zou door Luther voor het eerst in de trinitaire betekenis gebruikt zijn. De oorsprong van het woord is wel Duits. In de

16 kunstgeschiedenis geraakte het begrip 'genadestoel' in de loop van de 19de eeuw ingeburgerd. Aan de theologische inhoud van de genadestoel liggen verscheidene bijbelteksten ten grondslag. Men kan stellen dat het iconografische thema een synthese is van de christelijke leer over de verlossing: Christus heeft de wereld en de dood overwonnen door zijn kruisoffer. Dit offer is aangenomen door de Vader die zijn Zoon als verlosser aan de mensheid schenkt, in eenheid met de heilige geest die voortkomt uit de Vader en de Zoon. Met andere woorden: God de Vader troont in de heerlijkheid en samen met de Geest schenkt Hij de genade, voorgesteld als de gekruisigde Christus, de bron van alle heil. De eenheid van de Vader en de Zoon wordt hier ook gesuggereerd door de kruisnimbus achter het hoofd van God de Vader. Twee engelen houden de nimbus vast. In het stukje hemel van de absiskalot zijn nog andere engelen voorgesteld; vier van hen dragen de passiewerktuigen (geselroede, doornenkroon, lans, bakje met spijkers). Ze zijn opgesteld boven en onder de genadestoel. Ze herinneren aan de iconografie van het Laatste Oordeel zoals dit voorkomt op de tympanen van de gotische kathedralen en ook reeds op het boogveld van de Pórtico de la Gloria in Santiago de Compostela. Christus die zijn wondetekenen toont is er steeds vergezeld van engelen met zijn passiewerktuigen. Dat in Gaceo wel degelijk aan het Laatste Oordeel is gedacht blijkt uit de spreukbanden, gehouden door twee engelen, links en rechts staande op de dwarsbalk van het kruis. In het Latijn staat op de linkerspreukband (is aan de rechterkant van de Vader): "Komt, gezegenden mijns Vaders..." en op de rechter (is links van de Vader): "Ga weg van mij, verdoemden...". Knielende apostelen en twee vrouwelijke heiligen zijn, als hemels hof, getuigen van dit oordeel. Het vervolg van het verhaal is te zien op de muur rechts onder de absiskalot. De twee middelste van de vier figuren zijn engelen. Men herkent de aartsengel Michaël met de weegschaal in de rechterhand. In de linker houdt hij een kruisstaf en de punt ervan plant hij in de muil van de duivel die zich vastklampt aan een schaal van de balans. In gotische letters kan men boven het hoofd van de engelen lezen: "ANGELVS SANTE MICAEL". De andere engel vat een zieltje uit de schaal bij de hand en houdt een kroon gereed als symbool van het hemelse loon dat zijn deel zal zijn. De engel wendt zijn gelaat naar de uiterst linkse figuur, een man met golvende haren en een volle baard. Op zijn bedekte armen houdt hij reeds vijf gekroonde zieltjes in de plooien van zijn mantel vast. Traditioneel zou dit een variant moeten zijn op de schoot van Abraham zoals die uit, onder meer, de tympaansculptuur gekend is. Echter, de figuur in Gaceo heeft een kruisnimbus en boven zijn hoofd staat de naam "IHVS" (is Jezus). Deze zeldzame voorstelling verwijst naar het feit dat Abraham, de vader van de gelovigen, een voorafbeelding is van Christus. Het land, door God aan Abraham en zijn nakomelin-

17 gen beloofd, staat symbool voor de hemel waarin de gelovigen, dank zij de verlossing door Christus. kunnen binnentreden. Gaceo, vier figuren rechts onder de absiskalot + detal1 (foto Mireille Madou)

18 Rest nog de uitleg over de uiterst rechts geplaatste figuur. Het is een vrouwelijke heilige met aan haar voeten een duivel die aan de keten ligt. De naam: "SANTE MARINE" identificeert haar als de heilige Marina, een martelares uit Orense die in Galicië wordt vereerd. Vermoedelijk is zij omwille van haar attribuut, de geketende duivel, hier samen met Michaël voorgesteld. Minder waarschijnlijk is dat haar aanwezigheid in verband zou staan met de camino de Santiago. Het meest spectaculaire gedeelte van het Laatste Oordeel is te zien op de zuidelijke muur Rechts van het venster bevindt zich een reuzengrote ijzeren ketel, stevig opgehangen aan een haak De ketel zit vol zieltjes van verdoemden Enkel hun hoofden zijn te zien, netjes in rijen geschikt Twee duivels bewerken vlijtig de hoofden met ijzeren haken en andere duivels brengen nog meer zieltjes aan Onder de ketel laaien de vlammen hoog op Onder het venster ziet men een engel met een zwaard in de hand die een rij van naakte verdoemden, met aan het hoofd een gekroonde koning, binnendrijft in de opengesperde hellemuil Gaceo, zu~delijke koormuur ketel met verdoemden (foto Mireille Madou) Na deze huiveringwekkende taferelen is het tijd om opnieuw de blikken te vestigen op de voorstelling van de triniteit die het hele gebeuren presideert. De genadestoel verscheen als thema voor het eerst in enkele 12de-eeuwse liturgische handschriften. In de loop van de 13de eeuw besteedde de Kerk veel aandacht aan de leer over de Drieëenheid, onder meer in verband met controversen tussen de westerse en de oosterse Kerk. De genadestoel in Gaceo past niet enkel in de toenmalige belangstellingssfeer maar ook in de contemporaine kunstscheppingen in Noord-Spanje. Zowel in de sculptuur als in de schilderkunst kende het onderwerp vanaf de 13de eeuw een relatief groot succes. Het blijft echter zeldzaam, zoniet uniek, de Drieëenheid weer te geven in de gecompliceerde context zoals dit in Gaceo het geval is. O Stijl en datering De wandschilderingen in Gaceo behoren tot de gotische stijl, meer bepaald tot de zogenaamde lineaire gotiek. De figuren zijn inderdaad gekenmerkt door een opvallende en stevige lijnvoering. De langgerekte gestalten met kleine hoofden willen het

19 vertikalisme van de gotiek benadrukken. Algemeen wordt aangenomen dat hier een Franse invloed merkbaar is. Zoiets is niet verbazingwekkend daar de gotiek, als nieuwe kunsstijl, in Frankrijk ontstond en het Navarrese hof te Pamplona door vorsten van Franse afkomst werd geregeerd. De schilder die in Gaceo werkzaam was had wellicht zijn vorming gekregen in Vitoria, omstreeks 1300 een belangrijk artistiek centrum. Vitoria onderhield ongetwijfeld contacten met andere kunstcentra in het koninkrijk Navarra, waartoe ook Alava behoorde. Wie de opdrachtgever was en wie het iconografisch programma uitstippelde is niet bekend. Wel blijkt uit de talrijke decoratieve elementen dat de schilder zich nog volledig door het romaanse repertoire liet inspireren. Visgraten, muizentandjes, architecturale en allerlei geometrische motieven, alle aangebracht als banden tussen de taferelen, getuigen van een groot conservatisme of een gebrek aan nieuwere modellen. Conservatisme ziet men ook in de symmetrie van composities en plooienval. Dit laatste wordt het best geïllustreerd door het gewaad van de figuur van AbrahamIJezus. Eminente geleerden hebben dit geschilderde ensemble gedateerd in het tweede kwart van de 14de eeuw. De aangevoerde argumenten zijn niet zeer overtuigend en een datering voor 1300 lijkt minstens even aanvaardbaar. Zou het niet mogelijk zijn dat het kerkje, kort na zijn voltooiing beschilderd werd? Het zal wel moeilijk blijven het dateringsprobleem naar behoren op te helderen. Gaceo, het kleine simpele dorpje in de Ilanada van Alava, bezit een kunstwerk van uitzonderlijke waarde. Het bevat een verhaal over Maria en Jezus en daarnaast een leerstuk over de heilige Drieeenheid en de verlossing. Het toont ook een waarschuwing voor degenen die in de boosheid blijven volharden. Kortom, er is door de middeleeuwse kunstenaar een boodschap weergegeven en dit op een overzichtelijke en duidelijke wijze. Dit programma was niet speciaal bestemd voor de passanten en de pelgrims maar wel voor de bewoners van het dorp, voor de parochianen van deze Sint-Maartenskerk. Het was voor hen een vorm van aanschouwelijk onderwijs in de heilsgeschiedenis. De mensen van Gaceo zijn terecht fier op hun kleine kerk waarvan het eenvoudige uiterlijk niets verraadt van het machtige schouwspel dat zich binnen in het koor ontvouwt. De mensen van Gaceo tonen graag hun kunstschat aan alle reizigers en pelgrims die er belangstelling voor hebben. Het volstaat de sleutel van de kerk te vragen in huis numero 10. 1) Zie de bijdrage van Arnelia Oosterveld in de Jacobsstaf, 1995, p

20 JAKOBUS /M SCHWABEN I/" Herman Stokmans Vorig jaar werd rond 25 juli door een internationale groep gewandeld van Bad Waldsee naar Meersburg in het kader van de opening van de Oberschwabische Jakobusweg (H). Dit jaar werd deze weg met 90 km. uitgebreid naar het Noorden, van Ulm naar Bad Wald- see. De officiële qpening was op 25 juli jl.. De avond daarvoor werd in de Martin Luther Kirche te Ulm een concert gegeven door "Der Ludwigsburger Volk Alma- nachn.deze vocaallinstrumentale groep speelde en zong diverse liederen m.b.t. "Musik auf Sankt Jakobs Strassen". Op de feestdag van St. Jakobus, werd in de Ulmer Munsterkerk een oecumenische pelgrimsdienst gehouden. De Ulmer Munster bezit de hoogste kerktoren van de wereld, deze is nl. 161 meter hoog. Het gothische interieur van deze kerk is zeer indrukwekkend. Een bijzonderheid vormen de banken in het koor, die tussen 1469 en 1471 gesneden zijn door Jörg Syrlin de Oude. Aan de linkerkant, vanaf de treden gezien, vinden we mannenfiguren afgebeeld en aan de rechterkant vrouwenfiguren: het zijn profeten en sibyllen (heidense profetessen). Daarna werd door een zeventigtal personen een wandeling gemaakt door het 'Fischerviertel', een gerestaureerd Middeleeuws stadskwartier, waarin eertijds een synagoge stond. Vervolgens werd het gezelschap verdeeld over twee autobussen om de route van Ulm naar Bad Waldsee vice versa te volgen. Gestopt werd:

21 m, \Lhingen Jakobusweg i n Oberschwaben Herzliche Einladung... Vim o Apfingen b~aupertshauscn / o Nonnenhorn * bij de Pfarrkirche St. Martin te Erbach, waar Dr. Klaus Herbers, van de Deutsche St. Jakobus-Gesellschaft een voordracht hield over de geschiedenis van de Jakobuspelgrims in Oberschwaben; * bij de Dreifaltigkeitskirche te Oberdischingen, waar het nieuwe pelgrimsgidsje Jakobusweg II' werd voorgesteld. Tegenover deze kerk bevindt zich een hedendaagsebron met een gebeeldhouwde zittende Jakobus. In de rand van de bron staat gebeiteld: 2180 km. zu Santiago; * werd een bezoek gebracht aan de St. Jakobuskirche in Laupertshausen; * bij de St. Martinskirche in Biberach. Het bijzondere aan deze kerk is dat zij sedert de Reformatie onderdak biedt aan zowel de Lutherse als de Katholische gelovigen, onder een streng reglement voor het gebruik daarvan. En dat al eeuwen lang!; * werd de "schönste Dorfkirche der Welt" te Steinhausen bezocht. Een totaal van top tot teen 'barockisierte' kerk. Voor Nederlandse begrippen ondenkbaar! Hier werden wij verrast door een muzikale bijdrage vanaf het orgelbalkon. Twee sopranen zongen daar, met orgelbegeleiding, een wonderschone hymne van een oud-italiaanse componist; * het eindpunt van deze rondrit werd bereikt in Bad Waldsee. Deze bustour volgde in grote trekken de Oberschwabische Jakobusweg II Tijdens de volgende dagen werd door een enthousiaste groep van 40 personen deze weg ingelopen. De route werd door jonge leraren van het 'Staatlichen Seminar fur schulpraktische Ausbildung Meckenbeuren' in samenwerking met het Duitse St. Jakobus-Genootschap bewegwijzerd en zal door hen ook in stand worden gehouden. Tijdens de wandeltocht deden wij de (sedert 1530 Evangelische) Franziskuskirche te Ersingen aan. Het interieur daarvan is wel 'barockisiert', maar toont ook bijzondere laat-gothische muurschilderingen o.a. een stigmatisatie van de Heilige Fransiscus van Assisi Bijzonder in deze kerk is dat op de predella Christus met de twaalf apostelen als halffiguren zijn afgebeeld, daaronder natuurlijk onze pelgrimspatroon Jakobus mét hoed en schelp.

1 ste OPDRACHT - Maquette

1 ste OPDRACHT - Maquette Naam... Klas... 1 ste OPDRACHT - Maquette 1a Zet de maquette van de Domkerk voorzichtig in elkaar, zoals hij te zien is op de plattegrond hieronder. 1b Zet de nummers op de juiste plaats in de tekening

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

Santiago de Compostela. 30 september - 6 oktober 2015 Organisatie Limburgse Bedevaarten

Santiago de Compostela. 30 september - 6 oktober 2015 Organisatie Limburgse Bedevaarten Santiago de Compostela 30 september - 6 oktober 2015 Organisatie Limburgse Bedevaarten Op pelgrimage naar Santiago Wij volgen tijdens deze reis per lokale bus een deel van de route van deze Camino Francés

Nadere informatie

Beschrijving schaal van Oegstgeest. Figure 1: Bovenaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen.

Beschrijving schaal van Oegstgeest. Figure 1: Bovenaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen. Beschrijving schaal van Oegstgeest Figure 1: Bovenaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen. Figure 2: Onderaanzicht van de schaal. Foto: Restaura, Haelen. De schaal heeft een diameter van 21 centimeter

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Hondshaai in gelei, raapjes, platte kaas en kruiden. Quote:. De klassieke hondshaai in gelei in een moderne variant. Voorgerecht voor 4 personen

Hondshaai in gelei, raapjes, platte kaas en kruiden. Quote:. De klassieke hondshaai in gelei in een moderne variant. Voorgerecht voor 4 personen Hondshaai in gelei, raapjes, platte kaas en kruiden Quote:. De klassieke hondshaai in gelei in een moderne variant Hondshaai : 1 scheut azijn ½ ui 1 citroen 1 takje tijm 1 takje rozemarijn 1 blaadje laurier

Nadere informatie

Salade van zoete aardappel met grapefruit, gemarineerde tomaat en zalm uit de oven.

Salade van zoete aardappel met grapefruit, gemarineerde tomaat en zalm uit de oven. Salade van zoete aardappel met grapefruit, gemarineerde tomaat en zalm uit de oven. Rauwe zalm in plakjes gesneden Rode grapefruit Gemarineerde tomaat Klein uitje Zoete aardappelblokjes Maken; Bak de gesneden

Nadere informatie

Gustatio: eieren gevuld met ansjovis en tonijn olijven brood mulsum

Gustatio: eieren gevuld met ansjovis en tonijn olijven brood mulsum Gustatio: eieren gevuld met ansjovis en tonijn olijven brood mulsum Mensa prima: gehaktballetjes met pijnboompitten in een saus van rode wijn en druivensap krokant gebakken wortelschijfjes patina van ei

Nadere informatie

Gebakken coquilles met een spinazie/ postelein salade geserveerd met citrus dressing. Vermeng alle ingredienten en roer er een glade emulsie van.

Gebakken coquilles met een spinazie/ postelein salade geserveerd met citrus dressing. Vermeng alle ingredienten en roer er een glade emulsie van. Gebakken coquilles met een spinazie/ postelein salade geserveerd met citrus dressing. Ingredienten dressing; 2 eetlepel olijf olie 1 theelepel cherry azijn Sap van ½ citroen Sap van ½ sinasappel 1 teentje

Nadere informatie

Vanwege de warmte heb ik deze nacht nauwelijks geslapen. En ook vandaag wordt het 37 C en morgen zelfs 40 C. Deze avond bevind ik mij in een stad en

Vanwege de warmte heb ik deze nacht nauwelijks geslapen. En ook vandaag wordt het 37 C en morgen zelfs 40 C. Deze avond bevind ik mij in een stad en Vanwege de warmte heb ik deze nacht nauwelijks geslapen. En ook vandaag wordt het 37 C en morgen zelfs 40 C. Deze avond bevind ik mij in een stad en ben zinnens om daar een hotelkamer te nemen met airco

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te:

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6 Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: 1 In de museumzaal hangen banieren met tekst. Een banier is een soort vlag. Er staan ook

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

weetje weetje weetje weetje weetje weetje weetje

weetje weetje weetje weetje weetje weetje weetje Een processie is een godsdienstige plechtigheid in de vorm van een optocht van geestelijken en gelovigen. Een processie zorgt voor een gevoel van samen horen omdat ze mensen verenigt. 1 4 Rond Sint-Macharius

Nadere informatie

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID Romeinen 8: 13 Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. 14

Nadere informatie

Vijgen met gorgonzola en dadels met serranoham en Parmezaanse kaas

Vijgen met gorgonzola en dadels met serranoham en Parmezaanse kaas Vijgen met gorgonzola en dadels met serranoham en Parmezaanse kaas 5 vijgen 200 gram gorgonzola 10 dadels 5 dunne plakjes serannoham 100 gram parmezaan Zout & peper Bereidingswijze vijgen: Verwarm de oven

Nadere informatie

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst

Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Hoofdstuk 14: De romaanse en gotische kunst Inleiding Inleidende oefening: bespreek met je buur de chronologische volgorde van deze zes gebouwen en noteer de corresponderende letters in die volgorde A

Nadere informatie

Terrine van asperges met boeren ham.

Terrine van asperges met boeren ham. Terrine van asperges met boeren ham. Nodig; Gekookte asperges Asperge gelei(1 ltr. asperge vocht op smaak met 30 gram gelatine) Dunne plakjes boerenham Bereiden van de terrine - kook de geschilde asperges

Nadere informatie

Vegetarische gerechten door Gery Mulder uit de ANBO Nieuwsbrief 2011. Aardappelgerecht(februari)... 1. Natte preipot(april)... 2

Vegetarische gerechten door Gery Mulder uit de ANBO Nieuwsbrief 2011. Aardappelgerecht(februari)... 1. Natte preipot(april)... 2 Vegetarische gerechten door Gery Mulder uit de ANBO Nieuwsbrief 2011 Aardappelgerecht(februari)... 1 Natte preipot(april)... 2 Courgettesoep(mei)... 3 Rabarber met een variatie(juli-augustus)... 4 Meloensalade(september)...

Nadere informatie

Wie is deze pelgrim?

Wie is deze pelgrim? VOORSTELLING TOCHT Het is de bedoeling dat ik een pelgrimstocht onderneem naar Santiago de Compostela, vertrekkend aan de Waddenzee (in het noorden van Nederland) tot de Atlantische oceaan in Spanje, via

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk Informatiekaart St. Janskerk St. Janskerk De spits van deze lange slanke toren staat al eeuwen scheef. Hoe dat komt weten we niet, maar het zal tot in lengte van dagen wel zo blijven. De toren heeft niet

Nadere informatie

Rondrit naar Groede 94.99 km

Rondrit naar Groede 94.99 km Rondrit naar Groede 94.99 0 2.04 0 Lissewege Het zeer landelijke Lissewege hoort sinds de gemeentefusies bij Brugge. De naam van het dorp duikt op in de 11de eeuw en zou afkomstig kunnen zijn van 'liswega',

Nadere informatie

Kerken. 1. Sint-Laureins. Sint-Laurentiuskerk

Kerken. 1. Sint-Laureins. Sint-Laurentiuskerk Kerken Het cultureel erfgoed van de gemeente Sint-Laureins wordt weerspiegeld in de vele kerken die onze gemeente rijk is. In elke kerk is er een folder te bekomen met heel wat kunsthistorische informatie.

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Gebakken snoekbaars met een crème van trompet de la mort. Snoekbaars schoonmaken en verdelen in gelijke stukken met de huid.

Gebakken snoekbaars met een crème van trompet de la mort. Snoekbaars schoonmaken en verdelen in gelijke stukken met de huid. Gebakken snoekbaars met een crème van trompet de la mort. Snoekbaars schoonmaken en verdelen in gelijke stukken met de huid. Ingrediënten voor de trompet saus. 3 dl vis fond 250 gram trompet de la mort

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

[vanuit de middenbeuk, met de rug naar het westportaal heb je de volle ruimte vóór je.]

[vanuit de middenbeuk, met de rug naar het westportaal heb je de volle ruimte vóór je.] Mannaerts R., De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen: een openbaring mits de juiste sleutel, Antwerpen, 2012 [vanuit de middenbeuk, met de rug naar het westportaal heb je de volle ruimte vóór je.]

Nadere informatie

DEELNEMERS. Dinsdag 11 februari 2014. Van : Cáceres (500 m) Naar : Casar de Cáceres (300 m) Afstand : 21 km Stijgen : 400 m Dalen : 500 m Duur : 5 uur

DEELNEMERS. Dinsdag 11 februari 2014. Van : Cáceres (500 m) Naar : Casar de Cáceres (300 m) Afstand : 21 km Stijgen : 400 m Dalen : 500 m Duur : 5 uur VOORSTELLING TOCHT Het is de bedoeling dat ik een pelgrimstocht onderneem naar Santiago de Compostela, vertrekkend aan de Waddenzee (in het noorden van Nederland) tot de Atlantische oceaan in Spanje, via

Nadere informatie

Voeg de room en de kruiden toe en warm nog 1 minuut door. Breng de soep op smaak met zout en versgemalen peper.

Voeg de room en de kruiden toe en warm nog 1 minuut door. Breng de soep op smaak met zout en versgemalen peper. Receptuur t Streekfornuus voor ZorgAccent Het kerstmenu: *Lichtgebonden crèmesoep met tuinkruiden *Varkenshaasmedaillons met champignonsroomsaus *Gebakken aardappelen/aardappelpuree *Gemengde sla *Miniquiche

Nadere informatie

Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4.

Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4. Drempt. Rapport Ned. 52. Gld. 4. Vraagstelling. Wat zijn de maten, versieringen en vorm van de van de kerk van Drempt (kaart afb. 1) gerapporteerde grafplaat uit de (ruim te nemen) 12 e eeuw? Wat is zijn

Nadere informatie

PIEPSHOW DE GROTE. receptuur YOLANDA VAN DER JAGT styling EDDY FRINGS AARDAPPEL AARDAPPELSALADE MET VINAIGRETTE EN BLEEKSELDERIJ PAG 1 1 4

PIEPSHOW DE GROTE. receptuur YOLANDA VAN DER JAGT styling EDDY FRINGS AARDAPPEL AARDAPPELSALADE MET VINAIGRETTE EN BLEEKSELDERIJ PAG 1 1 4 DE GROTE PIEPSHOW Aardappels niet sexy? Kijk even mee. Naar een beauty van een soep. Naar een verleidelijke taart. En wat te denken van deze licht ordinaire, maar héél erg lekkere piepersalade? receptuur

Nadere informatie

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart.

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Via de Nederlandse Genealogische Vereniging, afd. Kennemerland zijn we in de gelegenheid gesteld om een rondleiding in de Sint Bavo Basiliek bij te

Nadere informatie

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus

10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 10 redenen voor de komst van de Heere Jezus 1. Als vervulling van Gods beloften En Ik zal vijandschap teweegbrengen tussen u en de vrouw, en tussen uw nageslacht en haar Nageslacht; Dat zal u de kop vermorzelen,

Nadere informatie

MENU MEI 2015. Bouillabaisse van gepocheerde tong met knoflookcrème en makreelsabayon. Zeebaars met geprakte aardappels en wijndressing

MENU MEI 2015. Bouillabaisse van gepocheerde tong met knoflookcrème en makreelsabayon. Zeebaars met geprakte aardappels en wijndressing Lid Cuisine Culinaire Nederland (CCN), Afd. Amsterdam MENU MEI 2015 Bouillabaisse van gepocheerde tong met knoflookcrème en makreelsabayon Zeebaars met geprakte aardappels en wijndressing Gebraden speenvarken

Nadere informatie

Focaccia met groente

Focaccia met groente Focaccia met groente Voor 4 focaccia s heb je nodig: 450 gram bloem 250 ml water 75 ml extra vergine olijfolie 15 gram verse gist 10 gram grof zeezout 50 ml water een paar handjes vol gegrilde groente

Nadere informatie

Tabernakel en godslamp Thuis bij de Heer

Tabernakel en godslamp Thuis bij de Heer Tabernakel en godslamp Thuis bij de Heer Dag en nacht I In het tabernakel worden na de viering van de eucharistie de overgebleven hosties bewaard. Bij het tabernakel brandt een kaars of lamp als teken

Nadere informatie

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen

Preek 8 mei 2016 met Hemelvaart afbeeldingen Lieve gemeente, Afgelopen donderdag was het Hemelvaartsdag. Een feest waar we ons als vrijzinnigen niet zo heel veel bij voor kunnen stellen. Wat moeten we van dit verhaal nog geloven en wat heeft het

Nadere informatie

Overal waar je als pelgrim komt tref je wel borden en wegwijzers aan die de pelgrim naar een onderkomen verwijzen. Vandaag is het terug een

Overal waar je als pelgrim komt tref je wel borden en wegwijzers aan die de pelgrim naar een onderkomen verwijzen. Vandaag is het terug een Overal waar je als pelgrim komt tref je wel borden en wegwijzers aan die de pelgrim naar een onderkomen verwijzen. Vandaag is het terug een prachtige, heerlijke, zonnig dag. De ooievaar heeft aanleiding

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

San Damiano, weg naar het heiligdom

San Damiano, weg naar het heiligdom God, onze Leidsman, de eeuwen spreken van Uw stem, die gehoord werd door mensen die vanuit de diepte van hun hart uitzagen naar Uw licht. Uw roepstem hebben wij verstaan en onbevreesd zijn wij op weg gegeaan.

Nadere informatie

1. Gods eigendom. Op Toonhoogte 265

1. Gods eigendom. Op Toonhoogte 265 Jaarreeks 1: Jaarreeks 1: 1. Gods eigendom Abba, Vader, U alleen U behoor ik toe. U alleen doorgrondt mijn hart. U behoort het toe. Laat mijn hart steeds vurig zijn, U laat nooit alleen U behoor ik toe.

Nadere informatie

bospaddenstoelensoep

bospaddenstoelensoep bospaddenstoelensoep * VOORBEREIDEN (dag voor het kerstdiner): * Week de gedroogde paddenstoelen 15 minuten in water. * Snipper de ui en pers of snijd de knoflook fijn. Snijd de bleekselderij in kleine

Nadere informatie

De schepping van de mens Studieblad 6

De schepping van de mens Studieblad 6 -1- GODS PLAN MET MENSEN Dit is een uitgave van de Volle Evangelie Gemeente Immanuël Breda Auteur: Cees Visser (voorganger) De schepping van de mens Studieblad 6 Inleiding Mensbeeld Uitgangspunt Stof In

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

Wondertekenen in het Johannesevangelie

Wondertekenen in het Johannesevangelie Hugo Bouter Wondertekenen in het Johannesevangelie De acht tekenen van Jezus in het Johannesevangelie Johannes 2:1 21:14 Tekenen bevestigden de prediking van het evangelie Volgens Handelingen 2:22 is het

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal punten

Nadere informatie

Gemarineerde eendeborst met noodle salade. Nodig voor de eend;

Gemarineerde eendeborst met noodle salade. Nodig voor de eend; Gemarineerde eendeborst met noodle salade. Nodig voor de eend; In kleine ruitjes ingesneden eende borst Teriyaki saus Iets gember siroop Citroenblad Iets soya saus Chili saus Bereiden van de eende borst;

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Reuzen garnaal met salsa van avocado. Ingrediënten avocado salsa

Reuzen garnaal met salsa van avocado. Ingrediënten avocado salsa Reuzen garnaal met salsa van avocado Ingrediënten avocado salsa In blokjes gesneden tomaat met vel In kleine blokjes gesneden rode ui Iets koriander fijn gesneden Citroensap Fijn gesneden appel In blokjes

Nadere informatie

Inleiding Christendom

Inleiding Christendom Wie zijn de grondleggers van het christendom? Jezus zei: Ga dus op weg en maak alle volken tot mijn leerlingen, door hen te dopen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest, en hun te leren

Nadere informatie

Als ik in Saint-Ferme aankom loop ik Henri-Pierre tegen het lijf. Hij komt evenwel uit een andere richting. Blijkt dat hij verloren gelopen is en

Als ik in Saint-Ferme aankom loop ik Henri-Pierre tegen het lijf. Hij komt evenwel uit een andere richting. Blijkt dat hij verloren gelopen is en Als ik in Saint-Ferme aankom loop ik Henri-Pierre tegen het lijf. Hij komt evenwel uit een andere richting. Blijkt dat hij verloren gelopen is en vandaag 6 km extra heeft moeten afleggen. Saint Ferme

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (3) Presentatie Gemeente van onze Heer Jezus Christus, N.N. en N.N. hebben te kennen gegeven dat ze hun zoon/dochter N.N.

Nadere informatie

Het logo als gespreksopener. Een catechetische handreiking

Het logo als gespreksopener. Een catechetische handreiking Het logo als gespreksopener Een catechetische handreiking 2 Het Jaar van het Geloof Van 11 oktober 2012 (de begindatum van Vaticanum II en de publicatiedatum van de Catechismus van de Katholieke Kerk)

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Vegetarische gerechten van Gery Mulder

Vegetarische gerechten van Gery Mulder Vegetarische gerechten van Gery Mulder Tomaten preisoep... 1 Zuuurkoolschotel, een echt wintergerecht... 2 Aardappelgerecht... 3 Rabarber met een variatie... 5 Natte preipot... 6 Tomaten preisoep Benodigd:

Nadere informatie

FEESTMENU. Pompoensoep met scampi en tomaat. Sint-Jakobsvrucht met een brunoise van groenten en currysaus

FEESTMENU. Pompoensoep met scampi en tomaat. Sint-Jakobsvrucht met een brunoise van groenten en currysaus FEESTMENU Pompoensoep met scampi en tomaat Sint-Jakobsvrucht met een brunoise van groenten en currysaus Hindefilet met gestoofde groenten, appel en poivradesaus Pompoensoep met tomaat en scampi DUUR: 45

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

RECEPTEN. Het boek Romeinse tweeling. speelt zich af in de eerste eeuw. na Christus. Ben je benieuwd. wat de mensen toen aten?

RECEPTEN. Het boek Romeinse tweeling. speelt zich af in de eerste eeuw. na Christus. Ben je benieuwd. wat de mensen toen aten? RECEPTEN Het boek Romeinse tweeling speelt zich af in de eerste eeuw na Christus. Ben je benieuwd wat de mensen toen aten? Probeer dan deze recepten uit. Ze komen van verschillende websites en zijn allemaal

Nadere informatie

Qlivino. Sa coscina Sarda <15-06-2011>

Qlivino. Sa coscina Sarda <15-06-2011> Qlivino Sa coscina Sarda De Sardijnse keuken Pizza!!! (Pizza!!!) Gamberoni al Forno ( Gamba s uit de steenoven) Agnello allo spiedo (Lamsbout aan het spit) Verduren al forno (Gegrilde groenten

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Vallis ❿ 61. Prachtige gebouwen en panorama's

Vallis ❿ 61. Prachtige gebouwen en panorama's Route 6 60 Vallis 61 Prachtige gebouwen en panorama's In Vaals en Lemiers getuigen monumentale gebouwen van een bewogen verleden. De groene heuvels in de omgeving bieden allerlei fascinerende vergezichten.

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Groenten zijn gezond. Ze zitten boordevol voedingsstoffen maar bevatten weinig calorieën. De enorme hoeveelheden mineralen en vitaminen geven je lichaam alle bouwstenen die het nodig

Nadere informatie

Carpaccio van Sint-Jacobsvrucht met Redlove appel, komkommer en Chardonnay-azijn

Carpaccio van Sint-Jacobsvrucht met Redlove appel, komkommer en Chardonnay-azijn Carpaccio van Sint-Jacobsvrucht met Redlove appel, komkommer en Chardonnay-azijn 8 mooie grote verse coquilles 1 Redlove appel halve komkommer 2 cl Chardonnay-azijn 2 cl vers geperst appelsap Redlove 1/4

Nadere informatie

Week van de Smaak 2013

Week van de Smaak 2013 Week van de Smaak 2013 Op zoek naar een aantal geweldig lekkere ecologische of verrassende soepen? Zoek niet langer, want de Week van de Smaak verzamelde voor u 7 recepten ter inspiratie. Smakelijk! ECOLOGISCHE

Nadere informatie

Gemarineerde makreel met tomaten mousse. Ingrediënten;(tomaten mousse)

Gemarineerde makreel met tomaten mousse. Ingrediënten;(tomaten mousse) Gemarineerde makreel met tomaten mousse. Ingrediënten;(tomaten mousse) 5 dl tomaten sap geconsenteerd. 3 dl half geslagen slagroom. Peper en zout Fijn gesneden bieslook Tabasco Wodka 6 blaadjes gelatine.

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

VOORSTELLING TOCHT. Perigueux. Les Trois Frères. St-Foy-La-Grande Bergerac. St-Ferme. La Réole. Bazas. Le Billon. Roquefort.

VOORSTELLING TOCHT. Perigueux. Les Trois Frères. St-Foy-La-Grande Bergerac. St-Ferme. La Réole. Bazas. Le Billon. Roquefort. VOORSTELLING TOCHT Het is de bedoeling dat ik een pelgrimstocht onderneem naar Santiago de Compostela, vertrekkend aan de Waddenzee (in het noorden van Nederland) tot de Atlantische oceaan in Spanje, via

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Boursin-hapje met zalm

Boursin-hapje met zalm Boursin-hapje met zalm Ingrediënten (10 stuks): 2 plakjes gerookte zalm Verse Dille ¼ doosjes Boursin (kruidenkaas) plasticfolie : 1. Beleg de plakjes gerookte zalm heel dik met Boursin en verse dille.

Nadere informatie

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ LIEDBUNDEL HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ De liedbundel is ook te vinden op de website: www.hervormdhoogblokland.nl

Nadere informatie

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1

Numeri 21 : 9. dia 1. Num21v09 1 Numeri 21 : 9 het wordt een beetje eentonig: Israël moppert God straft het af maar er is ook een nieuw element verrassend positief de Israëlieten komen zelf tot inkeer zij vragen Mozes om voor hen te bidden

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Over de doop Bij de doop word je in water ondergedompeld of ermee besprenkeld.

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! KOOK-OOK maakt zoveel mogelijk gebruik van biologische producten. Wat is biologisch? En waarom maakt KOOK-OOK zo graag gebruik van biologische producten? De term biologisch heeft

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

De Rozenkrans Werkboekje voor de Kinderwoorddienst

De Rozenkrans Werkboekje voor de Kinderwoorddienst De Rozenkrans Werkboekje voor de Kinderwoorddienst Deze rozenkrans mag je mooi inkleuren Het Rozenkransgebed Er zijn liedjes waarin eenzelfde zin steeds herhaald wordt. Zo is er ook een gebed met herhaling:

Nadere informatie

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij

Openbaring 1. Openbaring van God Jezus Christus Openbaring 1:1-3. Jezus. Johannes Wij Openbaring 1 Bijna alle vertalingen noemen dit laatste Boek in de Bijbel Openbaring van Johannes, terwijl dit niet de oorspronkelijke titel is. Openbaring begint namelijk met de woorden Openbaring van

Nadere informatie

Opdrachten bij Architectuurroute Uden

Opdrachten bij Architectuurroute Uden Op de vouwfolder staat de route aangegeven. Je loopt route A, die begint bij het Museum voor Religieuze Kunst. Bij enkele gebouwen op de route worden vragen gesteld. Deze vragen maak je in klad in dit

Nadere informatie

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling Tentoonstelling 14 maart tot 5 april 2010 O.L.Vrouwkerk, Herent-centrum De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken Teksten: Erfgoedcel Herent, M. Piot (Geschiedenis

Nadere informatie

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente Bijbelstudie 1 Korintiërs Diversiteit in de kerk is van alle tijden. En nu onze cultuur en de kerk minder goed op elkaar aansluiten dan wel eens gedacht, worden we vaker bepaald bij de verschillen tussen

Nadere informatie

Het maken van een kerkraam bij het scheppingsverhaal geschikt voor midden- en bovenbouw door Arda-de Boer-van veen

Het maken van een kerkraam bij het scheppingsverhaal geschikt voor midden- en bovenbouw door Arda-de Boer-van veen Het maken van een kerkraam bij het scheppingsverhaal geschikt voor midden- en bovenbouw door Arda-de Boer-van veen Inleiding Ramen zijn bedoeld om licht van buiten naar binnen te laten vallen en om van

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort.

Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort. Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort. Haverkort is een waar familiebedrijf. Herman Haverkort heeft de slagerij aan de Assendorperstraat

Nadere informatie

Het pellen van de schors van de kurkeik moet zorgvuldig gebeuren, anders loopt men het risico dat de onderliggende weefsels beschadigd worden en de

Het pellen van de schors van de kurkeik moet zorgvuldig gebeuren, anders loopt men het risico dat de onderliggende weefsels beschadigd worden en de Het pellen van de schors van de kurkeik moet zorgvuldig gebeuren, anders loopt men het risico dat de onderliggende weefsels beschadigd worden en de boom sterft. Het brandhout van de kurkeik wordt ook steeds

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Het is nog in de Paastijd - maar met de schriftlezing uit Johannes zijn we weer terug in de geschiedenis van Jezus vóór zijn lijden en sterven.

Het is nog in de Paastijd - maar met de schriftlezing uit Johannes zijn we weer terug in de geschiedenis van Jezus vóór zijn lijden en sterven. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Het is de vijfde zondag van Pasen. Zondag Cantate -oftewel: Zing! Dat hebben we gedaan, met Psalm 98 die ons daartoe oproept, met andere liederen. Dat doen we graag

Nadere informatie

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS?

AANTEKENINGEN WAAROM WERD GOD EEN MENS? AANTEKENINGEN Alles draait om de visie op Jezus Christus. Door de eeuwen heen is er veel discussie geweest over Jezus. Zeker na de Verlichting werd Hij zeer kritisch bekeken. De vraag is waar je je op

Nadere informatie

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto.

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. D S K C N L Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een andere foto. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. 4. Bekijk

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Terug naar de Essentie

Terug naar de Essentie 40-dagendagboek Terug naar de Essentie De gemeente als beweging van de Geest Kees de Vlieger Een Kerygma studie Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048

Nadere informatie

Bijbelse symboolpanelen

Bijbelse symboolpanelen Bijbelse symboolpanelen Bijbelverhalen lees je niet op dezelfde manier als een krantenartikel, een geschiedenisboek, een liefdesbrief of een gedicht. Toen men deze verhalen opschreef, maakten de schrijvers

Nadere informatie

iconografische en Iconologische benadering van het werk door Peter Paul Rubens: SAMSON & DELILAH

iconografische en Iconologische benadering van het werk door Peter Paul Rubens: SAMSON & DELILAH iconografische en Iconologische benadering van het werk door Peter Paul Rubens: SAMSON & DELILAH We zien een werk in een nachtelijke sfeer met in het midden een liggende (gespierde) man op de schoot van

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie