BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR"

Transcriptie

1 BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR Nationaal Big Data Congres Voor de overheid Essenties Nationaal Big Data Congres Utrecht 2014

2 INHOUD VOORWOORD INTRODUCTIE BIG DATA CONGRES Jaring Hiemstra, Big Fellows HET BELANG VAN BIG DATA VOOR UTRECHT - Maarten Schurink, Gemeentesecretaris Utrecht 1 DE ROL VAN BIG DATA IN DE TRANSFORMATIE VAN DE PUBLIEKE SECTOR INSPIRATIE UIT DE PRAKTIJK; HOE BOL.COM BIG DATA TOEPAST - Arjen de Ruiter, bol.com 2 WAT KUNNEN WE MET BIG DATA: TOEPASSINGSGEBIEDEN BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR: STAND VAN ZAKEN EN POTENTIEEL - Mark Dijksman, Big Fellows 2 KLEINE DATA WORDEN GROOT - Freek Bomhof, TNO 3 DE WERKING VAN BIG DATA: INSIDE THE BLACK BOX DE JURIDISCHE RANDVOORWAARDEN BIJ HET VERZAMELEN EN TOEPASSEN VAN (BIG) DATA - Alex Commandeur, Afdelingshoofd Toezicht sector Publiek en plaatsvervangend directeur College Bescherming Persoonsgegevens 4 BIG DATA LEIDT TOT TRANSFORMATIE ORGANISATIE EN BESTUUR DE SENSOR CITY AMBITIES EN EERSTE ERVARINGEN UIT ASSEN - Jan Reitsma, Sensor City Assen ERVARINGEN UIT DE PRAKTIJK. TOEPASSING BIG DATA OP ZELFREDZAAMHEID IN HET SOCIAAL DOMEIN - Pieter in t Hout is informatie- en procesmanager 5 TOT SLOT, LESSEN EN INSPIRERENDE VOORBEELDEN

3 Jaring Hiemstra BIG FELLOWS Jaring Hiemstra is bestuurskundige en promoveerde op een onderzoek naar succesvolle besturing van grote steden. In 2004 richtte hij met Joscha de Vries het adviesbureau Hiemstra & De Vries op. Dit bureau houdt zich bezig met de innovatie en verandering van de publieke sector. Jarenlang werkte Jaring als adviseur voor grote steden, waterschappen, provincies en ministeries. Hiemstra & De Vries is drie keer op rij beoordeeld als de best gewaardeerde dienstverlener in de publieke sector. In 2014 richtte hij met Mark Dijksman daarnaast BigFellows op. Jaring is mede organisator en dagvoorzitter van het Nationaal Big Data Congres voor de overheid. Het is onze overtuiging dat de Big Data revolutie nog maar net is begonnen. Veel beschikbare data in organisaties worden wel verzameld maar niet gebruikt. Het gebruik van (Big) Data vormt een duurzame bron voor vernieuwing. Met Big Data zijn nieuwe antwoorden te geven op maatschappelijke vragen waarin de publieke sector vast is gelopen. Daarom zijn wij in 2013 gestart met Big Fellows. Een dynamische, jonge organisatie waar het toepassen van Big Data oplossingen voor de publieke sector centraal staat. Martijn Minderhoud Martijn Minderhoud is bedrijfskundige en werkt sinds 2005 bij Hiemstra & de Vries met publieke organisaties aan prestatieverbetering: van beleid naar gerichte innovatie, van organisatieontwikkeling naar concrete prestatieverbetering en van beheer naar prestatiesturing. Vanuit die ambitie werkt hij ook bij BigFellows aan concrete toepassingen van BigData in bijvoorbeeld Wijkgericht werken, Fraudepreventie, Handhaving en Zorg. HIEMSTRA & DE VRIES 3 Mark Dijksman Mark Dijksman bedenkt technologische sociale innovaties die ontstaan door versmelting van de fysieke en virtuele wereld. Hij adviseert op basis van wetenschap en praktijk over de mogelijkheden en de uitvoering daarvan. Dijksman is bestuurskundige, vaste gastdocent bij de Rijksuniversiteit Groningen en een veelgevraagd spreker. Mark is expert in toepassingen van Big Data en medeoprichter van Big Fellows. Hiemstra & De Vries is een toonaangevend adviesbureau dat organisaties in de publieke sector helpt beter te presteren. We zijn een bureau dat gelooft dat je door samenwerking het verschil maakt. We werken dichtbij onze opdrachtgevers, verbinden organisaties met vergelijkbare vragen en delen graag onze kennis. Hiemstra & De Vries bestaat in jaar en is vorig jaar voor de 3de keer door haar klanten beoordeeld als beste dienstverlener in de publieke sector.

4 VOORWOORD Sinds de New York Times in 2012 The Age of Big Data aankondigde is Big Data ongetwijfeld een van de meest gebruikte buzz woorden. Maar ook een bewezen bepalende factor in het succes van veel organisaties. De nieuwe kansen met Big Data ontstaan door de exponentiele groei van de hoeveelheid data én de rekenkracht van computers. Ondanks dat er ook terechte kritische geluiden zijn te horen over de gevolgen hiervan, zoals de aantasting van privacy en het verdwijnen van middenklassenbanen, is het van groot belang de kansen te onderkennen: niet alleen voor het bedrijfsleven, maar juist voor de publieke sector. De publieke sector kampt al decennia met een gebrekkige productiviteitsstijging. Nieuwe technologische ontwikkelingen zoals Big Data bieden kansen om te helpen hardnekkige maatschappelijke vraagstukken op te lossen én publieke organisaties echt effectiever en efficiënter te laten werken. Op donderdag 12 juni organiseerden wij daarom het Nationaal Big Data Congres voor de overheid. Dit congres had tot doel om te verkennen: 4 wat Big Data is, hoe het werkt en wat we ermee kunnen wat de gevolgen zijn voor de wijze van organiseren hoe organisaties slim aan de slag kunnen gaan met Big Data In dit boek staan verslagen en quotes van de verschillende sprekers en links naar video s van hun presentaties. Daarnaast hebben wij per onderwerp een toelichting geschreven om de betekenis en impact van Big Data voor publieke organisaties verder inzichtelijk te maken. De voorlopers in de private sector gingen de publieke sector de afgelopen jaren voor in het benutten van de nieuwe technologische kansen. Uit onderzoek blijkt dat bedrijven die gericht inzetten op Big data toepassingen het significant beter doen. We zijn ervan overtuigd dat dit ook voor de publieke sector geldt! Wij hopen dat het congres en dit boek zorgen voor nieuwe inspiratie voor jou en je organisatie! Jaring Hiemstra Martijn Minderhoud Mark Dijksman

5 INTRODUCTIE BIG DATA CONGRES 2014 JARING HIEMSTRA Big Fellows Succesvolle bedrijven maken gebruik van de nexus of forces : ze passen nieuwe technologie toe; ze organiseren op een moderne manier en maken slim gebruik maken van de kracht van de samenleving. Ook publieke organisaties zullen gebruik van deze samenhangende veranderingen. Deze bepalende veranderingen van organisaties zijn zichtbaar in de stad Utrecht: bol.com groeit elk jaar 20% en Polare gaat failliet Productiviteitsverbetering bij de overheid is nodig. Echte productiviteitsverbetering blijft sterk achter. Nieuwe technologie is een drijvende kracht om écht anders te organiseren Uit onderzoek blijkt dat bedrijven die gericht gebruik maken van data het substantieel beter doen. Ik ben ervan overtuigd dat dit ook voor de publieke sector geldt. Op dit congres wil ik met de deelnemers de potentie van Big Data voor de overheid verkennen én het begrip ontmytologiseren. Het mag niet de sticker van een hype krijgen, het is een ingrijpende nieuwe wijze van anders organiseren die we de komende jaren vorm gaan geven. 5

6 6

7 HET BELANG VAN BIG DATA VOOR UTRECHT MAARTEN SCHURINK Gemeentesecretaris Utrecht Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Big Data kan echt de manier van werken bij de overheid veranderen. Met deze alleszeggende zin opent Maarten Schurink zijn presentatie. Hij geeft aan dat Big Data een ware goudmijn is en een einde zal betekenen aan de huidige beleidstheorieën. Als reden geeft hij aan dat we steeds sneller en beter weten wat er in steden zich afspeelt. Uit onderzoek blijkt dat beleidsnota s eerder leiden tot onbewuste maatregelen, resultaten en effecten. Dit terwijl de vastgelegde maatregelen, effecten en resultaten vaak niet tot uiting komen of worden gerealiseerd. Maarten geeft aan dat hier verandering in komt. Je wilt immers niet blijven zitten op een goudmijn, je wilt hem inzetten. De gemeente Utrecht realiseert zich dit inmiddels. Als voorbeeld haalt Maarten enkele voorbeelden aan. Zo registreert de gemeente Utrecht al meer dan twee jaar zogeheten weesfietsen, oftewel verlaten fietsen. Dit heeft inmiddels geresulteerd dat men weet welke gebieden niet meer bezocht hoeven te worden. Dit leidt nu al tot een effectievere inzet van personeel en materieel en dus belastinggeld. Een ander voorbeeld wat Maarten aanhaalt is het opsporen van woningfraude. Het mag duidelijk zijn dat het hier ook om grote bedragen gaat. Big Data zal volgens Maarten een essentiële rol spelen om om fraude te kunnen opsporen en adequaat te handelen. Tot slot krijgen aanwezigen de gelegenheid om vragen te stellen. Vanuit de zaal wordt gesteld dat het reeel is om te veronderstellen dat straks het bedrijfsleven en de samenleving veel meer de sturende rol van de overheid zal overnemen. Wij, de samenleving, kunnen immers ook weesfietsen doorgeven bij de gemeente. Ondanks dat beleidsnota s en -theorieën in de toekomst misschien overbodig worden, zal de rol overheid van onverminderd groot zijn. Iemand zal toch de weesfietsen weg moeten halen, toch? En dat zal toch echt de overheid zijn en niet de samenleving. 7

8 1 DE ROL VAN BIG DATA IN DE TRANSFORMATIE VAN DE PUBLIEKE SECTOR NIEUWE TECHNOLOGIE LEIDT TOT INGRIJPENDE VERANDERING VAN DE PUBLIEKE SECTOR De wereld veranderd snel. Nieuwe technologische mogelijkheden leiden tot nieuwe vormen van interactie tussen mensen, nieuwe producten en diensten en nieuwe werkwijzen en besluitvormingsprocessen. Dit heeft een vergaande impact op bedrijven, maar ook de werkwijze van de publieke sector zal ingrijpend gaan veranderen. Het zal niet alleen de verhouding overheid en burger veranderen en de interne werkwijzen maar ook de wijze waarop managers en bestuurders werken. De vraag is niet meer of de overheid zal veranderen, maar hoe de publieke sector hiermee om zal gaan. PUBLIEKE SECTOR KAN LEREN VAN DE WINNAARS UIT DE PRIVATE SECTOR In de private sector zijn duidelijke winnaars en verliezers: Bol.com groeit elk jaar met 20% terwijl de boekenwinkels van Polare inmiddels failliet zijn. Wehkamp heeft de ambitie om haar omzet de komende jaren te verviervoudigen. Dit terwijl retailers hun omzet zien dalen. De verzekeraar Inshared groeit jaarlijks stevig terwijl grote verzekeraars fors moeten krimpen. De publieke sector kan zich laten inspireren door de winnaars in de private sector. Gartner beschrijft wat deze nieuwe winnaars hebben gedaan. Ze maken gebruik van the nexus of forces : Drie samenhangende en elkaar versterkende krachten: technologische innovatie, sociale innovatie en organisatie innovatie. Deze innovaties maken ook succesvolle innovaties in bijvoorbeeld de zorg mogelijk. Ginger.IO is hiervan een inspirerend voorbeeld: Geautomatiseerd wordt bepaald wie welke risico s loopt en welke zorg nodig heeft, en deze zorg wordt proactief en vaak preventief geleverd (organisatie innovatie) Ginger.io gebruikt data van mobiele telefoons om bij chronisch zieken het gedrag te analyseren en daarmee hun gezondheid permanent te monitoren (technologische innovatie) Patiënten genereren constant en geautomatiseerd informatie over de status van hun ziekte en hoeven daardoor minder vaak naar de arts (sociale innovatie) Data speelt een cruciale rol bij het leveren van betere prestaties van organisaties. Uit onderzoek van Gartner blijkt dat bedrijven die Big data effectief hebben geïntegreerd in hun werkprocessen 20% beter presteren dan concurrenten. Dit geldt niet alleen voor de private sector. Tot soortgelijke conclusies kwam McKinsey die stelde dat Big Data de Europese publieke sector 150 tot 300 miljard per jaar kan opleveren! Big data kan een sleutelrol vervullen bij het laten stijgen van de arbeidsproductiviteit in de publieke sector. De afgelopen decennia is deze nauwelijks toegenomen. En dat is zorgwekkend. De private sector laat zien dat met Big Data toepassingen grote slagen zijn te maken. Maar wat is Big Data en wat kunnen we ermee? 8

9 (BIG) DATA ALS SLEUTEL VOOR HET OPLOSSEN VAN TAAIE VRAAGSTUKKEN Bol.com raadt ons producten aan en TomTom vertelt ons hoe om een file heen te rijden. We berekenen welke behandeling een patiënt moet krijgen en waar een inbraak gaat plaatsvinden. Met dezelfde type technologie berekent Google hoe virussen zich verspreiden, Twitter wie de verkiezingen gaat winnen en Shell waar ze het best naar olie kunnen boren. Aan de basis van deze innovaties staat de explosieve groei aan beschikbare data en de steeds krachtigere algoritmes en computers waarmee we deze gegevens kunnen onderzoeken. Dit noemen we Big Data. Volume: hoeveelheid data Velocity: snelheid waarmee data verandert Variety: verschillende type bronnen en type data Veracity: gebruik van bronnen met verschillende mate van betrouwbaarheid 9 De preciezere definitie van Big Data gaat over de gebruikte data en de daarvoor benodigde analyse techniek en vaardigheden om waarde te creëren uit die groot, gevarieerd, en snel veranderd is dat gewone database software niet in staat is dit te verzamelen en analyseren. Omdat binnen de (semi-) publieke sector overheid het gebruik van database analyse software beperkt is richten we ons in dit boek op het gebruik van (gecombineerde) databronnen om te komen tot nieuw of beter inzicht in ontwikkelingen, opgaven, kansen en bedreigingen. Dit hoeft dus niet heel groot, ingewikkeld of technisch te zijn.

10 INSPIRATIE UIT DE PRAKTIJK; HOE BOL.COM BIG DATA TOEPAST ARJEN DE RUITER Bol.com Bol.com behoort al jaren tot de meest populaire winkels van de lage landen. De waardering blijkt niet alleen uit de constante toename in winkelbezoeken, maar ook uit de toegekende publieks- en vakprijzen. Zo won bol.com in Nederland talrijke Thuiswinkel Awards waaronder in maart 2014 ook de award voor Beste webwinkel van Nederland. Arjen de Ruiter is een van de managers bij het team software ontwikkeling, de ruggengraat van de webwinkel. Arjen zich richt op twee belangrijke speerpunten. Het verbeteren van de personificatie van de website ( iedereen zijn eigen winkel ) en het verbeteren van de zoekfuncties. Je wil immers kunnen zoeken op zaken die voor jou, als gebruiker, relevant zijn. Het is opvallend hoeveel stappen bol.com al heeft gezet en hoe ambitieus de organisatie is en vooral de manier waarop. Het vooraf bedenken en uitwerken van plannen en strategieën is uiteraard noodzakelijk, maar sommige zaken vragen om een trial and error aanpak. De informatie en ervaringen afkomstig van gebruikers zijn regelmatig veelzeggender dan een vooraf bedacht plan. Het is veel flexibeler sturen en je speelt direct in op de behoeften van de klant. Maar een klant wil altijd meer en beter en daarom geldt voor Bol. com: Er kan nog zoveel beter. Opvallend is dat bij bol.com het onderwerp Big Data een niet veel gebruikt woord is. Big data gaat bij Bol.com meer over performance en schaalbaarheid. Beiden zijn cruciaal om de groeiambities van Bol.com waar te maken. We zijn in staat nieuwe antwoorden op onze vragen te genereren met behulp van de technologische verbeteringen van de afgelopen jaren, aldus Arjen. Technologie staat echter nooit voorop: visie bepaalt hun koers. com bijvoorbeeld nieuwe delen van de website onder slechts een klein deel van de gebruikers om kijken wat het effect is. Het is een goede en snelle manier om te leren wat werkt en wat niet, geeft Arjen aan. We leren van onze klanten en zij voelen zich serieus genomen. Bol.com wil de beste dienstverlener worden en behoort mede door deze klantgerichte aanpak al jaren tot de besten. En ook al gebruiken zij de term Big Data niet, zij weten het wel heel effectief en efficiënt in hun bedrijfsvoering toe te passen. Big Data gaat bij Bol.com meer over performance en schaalbaarheid. 10 Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Het bedrijf heeft grote ambities, maar neemt kleine stappen. Zij geloven in het principe van fail-fast-failcheap. Blijkt één stap succesvol, maak het dan groter en herhaal net zo lang totdat het gewenste resultaat is behaald. Tegelijkertijd is het maken van een foute stap niet erg. Het was maar een kleine stap was die niet veel heeft gekost, en daar leer je van. Zo lanceert Bol.

11 Ons bedrijf heeft grote ambities, maar neemt kleine stappen. Wij geloven in 11 het principe van fail-fast fail-cheap. Arjen de Ruiter Bol.com

12 2 WAT KUNNEN WE MET BIG DATA: TOEPASSINGSGEBIEDEN Maatschappelijke ontwikkelingen en bezuinigingen dwingen overheidsorganisaties om scherpere keuzes te maken en preciezer te sturen. Welke problemen vinden we het belangrijkst en welke oplossingen leveren de meeste maatschappelijke waarde op? Hoe kunnen we differentiëren en maatwerk bieden zodat we beperkte middelen maximaal effectief inzetten? Big Data biedt de noodzakelijke informatie en inzichten om dit mogelijk te maken. De toepassingsmogelijkheden van Big Data zijn divers. De belangrijkste toepassingsmogelijkheden hebben we in het overzicht hiernaast op een rij gezet. We werken dit uit aan de hand van een concrete casus: zelfredzaamheid en zorg in wijken en buurten. Het effectief organiseren van (vaak integrale) zorg en ondersteuning in wijken is komende jaren dé grote uitdaging voor gemeenten en lokale (zorg) partners. Huidige informatie over leefbaarheid, zelfredzaamheid en zorgbehoefte van burgers zijn vaak erg beperkt, sterk veralgemeniseerd en niet actueel. Met Big Data kunnen gemeenten en partners de specifieke zorgbehoefte van burgers op wijk en zelfs straatniveau monitoren en voorspellen. 1. Beter en sneller inzicht in maatschappelijke opgaven: VAN SCHATTEN NAAR WETEN 2. Vroegtijdig herkennen en voorkomen van ontwikkelingen: VAN OPLOSSEN NAAR VOORKOMEN 3. Betere onderbouwde besluitvorming: VAN OPINIE NAAR FEITEN Big Data maakt het mogelijk specifieke maatschappelijke opgaven en ontwikkelingen real time te volgen. Op basis van data van gemeente, partners en publieke data van bijvoorbeeld social media kunnen gemeenten en partners voorspellen welke ondersteuning nodig is en vooral ook waar dit niet nodig is en vertrouwd kan worden op de zelfredzaamheid van bewoners. Dit scherpe inzicht in de feitelijke situatie vormt de basis voor effectieve uitvoering, sturing en verantwoording. Een helder en gedeeld beeld van de werkelijke situatie maakt ook effectieve afstemming binnen en tussen organisaties mogelijk. Door vroegtijdige signalering van voorspellende factoren helpt Big Data opgaven te voorkomen of beperken. Big Data kan bijvoorbeeld de bepalende factoren voor ontwikkeling van leefbaarheid en zelfredzaamheid in wijken bepalen en daarmee verwachte ontwikkeling voorspellen. Hiermee kunnen grotere problemen en noodzakelijke investeringen zoals grote kostbare herstructureringen worden voorkomen. Big Data kan (politieke) besluitvorming verbeteren door inzicht te geven in werkende oplossingen en beslissingen te ondersteunen Door diepgaande analyse van eerdere interventies en ontwikkelingen worden de bepalende knoppen waaraan gedraaid kan worden om zelfredzaamheid te stimuleren inzichtelijk, en kan worden voorspelt welke interventies het meeste kans van slagen hebben in een specifieke situatie. Ook kunnen keuzes in bijvoorbeeld aanbesteding van zorg vanuit de gemeente veel beter onderbouwd gemaakt worden. Big Data systemen zijn daarbij vaak zelflerend: voorspellingen en aanbevelingen worden steeds nauwkeuriger. 12 >>>>>

13 Het benutten van de toegevoegde waarde van Big Data gaat meestal stapsgewijs voor organisaties. Grofweg neemt de toegevoegde waarde toe van het monitoren van opgaven en prestaties naar het creëren van nieuwe diensten, het zesde toepassingsgebied. In het figuur op de volgende pagina is weergegeven hoe data in verschillende ontwikkelstadia steeds meer waarde toevoegt voor organisaties. Organisatietransformatie is daarin de laatste stap. >>>>> 4. Vergaand maatwerk: VAN PLATSPUITEN NAAR CHIRURGISCHE INGREPEN Big data maakt het mogelijk om heel specifiek behoeften in kaart te brengen en op basis daarvan maatwerkoplossingen te bieden. Maatwerk en differentiatie zijn in veel gemeenten en zorginstellingen kernwoorden in de plannen om de integrale zorg en ondersteuning effectief te kunnen leveren. Doordat we inzicht hebben in de precieze en complete zorgbehoefte en zelfredzaamheid van buurten of zelf individuele burgers kunnen die maatregelen worden gekozen die daar maximaal bij aansluiten Maarten Schurink sprak in zijn presentatie op het congres over het einde van de beleidscyclus en de beleidsfunctie. Tijdens de groepsdiscussies werd zelfs het einde van de politiek in een op data gestuurde overheid besproken. Dit zijn voorbeelden van transformaties die bij de overheid tot grote veranderingen kunnen leiden. 5. Radicale versnelling van de beleidscyclus: VAN BELEID NAAR INNOVATIE Big Data maakt snelle en effectieve innovatie en ontwikkeling mogelijk doordat effecten van maatregelen en experimenten direct inzichtelijk zijn. Daardoor is meteen duidelijk of een maatregel wel of niet werkt. Voor een werkveld als wijkgerichte zorg waarin de effectiviteit van nieuwe werkwijzen nog zo onduidelijkheid is biedt dit een kans om veel sneller te leren en te werken op basis van zichtbare effecten in plaats van beleidsstukken. Dit maakt het mogelijk om successen te behalen tegen veel lagere kosten Innovatie van diensten en producten: VAN OPTIMALISEREN NAAR NIEUWE DIENSTEN Big data maakt, samen met technologische en sociale ontwikkelingen, de ontwikkeling van geheel nieuwe oplossingen, producten en diensten mogelijk. Zo ontstaan er nieuwe zorginitiatieven van bewoners en private partijen waarmee bewoners zelf noodzakelijke zorg en beschikbare ondersteuning in beeld brengen en ondersteuning op elkaar afstemmen, zonder tussenkomst van de gemeente. De mate waarin deze nieuwe oplossingen mogelijk worden hangt ook af van de mate waarin de overheid data beschikbaar stelt (open data).

14 14 1. MONITOREN PRESTATIES 2. INZICHT IN EFFECTEN 3. OPTIMALISATIE WERK- PROCESSEN 4. WAARDE CREËREN 5. ORGANISATIE TRANSFORMATIE 1. Het goed kunnen volgen (monitoren) van ontwikkelingen en eigen prestaties. 2. Inzicht in effecten van beleid en uitvoering en daarmee de mogelijkheid om effectief bij te sturen. 3. Optimalisatie van werkprocessen, door integratie van Big Data in de werkprocessen. 4. Nieuwe waarde creëren, door ontwikkeling en innovatie van diensten. 5. Organisatie transformatie, door ontwikkeling van compleet nieuwe diensten of door vergaande verandering van de werkwijze.

15 BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR; STAND VAN ZAKEN EN MOGELIJKHEDEN MARK DIJKSMAN Big Fellows 15 Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack De content die door gebruikers wordt gecreëerd zal bij Big Data straks een heel belangrijke rol gaan spelen. Nu al wordt meer dan 80% van de data door gebruikers gegenereerd. Wanneer je dingen gaat verbinden met het internet dan kun je dingen ook slimmer maken. Mensen zullen in de nabije toekomst met behulp van de huidige techniek in staat zijn om hun eigen gezondheid te monitoren, dit kan levens redden. Het vrijgeven van data door overheden en bedrijven, oftewel Open Data, leidt tot slimme oplossingen afkomstig van burgers. Niet alleen apparaten maar ook mensen fungeren als sensoren om belangrijke data te verzamelen. We gaan veel meer naar hyper personalisatie waarbij bedrijven en instellingen in kunnen spelen op een toekomstige behoefte van de consument.

16 Is de wet op privacy opgesteld door een oudere generatie waar de jongere 16 generatie er veel minder moeite mee heeft?

17 KLEINE DATA WORDEN GROOT FREEK BOMHOF TNO Link naar de videopresentatie SLIDEPACK Link naar het slidepack Freek Bomhof, Principal Business Consultant bij het TNO, neemt de bezoekers in een vogelvlucht mee door de geschiedenis van het internet. De eerste tussenstop is bij web 1.0, het web van informatie waar Google een grote rol heeft gespeeld. Zoals hij zelf mooi omschrijft: een techneuten feestje. De reis gaat verder richting web 2.0, het web van mensen. Het tijdperk van Facebook en Mark Zuckerberg, een tijdperk waarbij onze grootouders sociaal actief werden op het internet. Inmiddels hebben we web 3.0 bereikt. Het tijdperk van Big Data. Hier gaat zijn verhaal ook over: Big Data. In het tijdperk van Big Data zijn veel apparaten aan het internet gekoppeld en verzamelen deze informatie. Freek bespreekt enkele cases waarbij hij laat zien wat voor informatie er wordt verzameld en op welke wijze. De meeste informatie die op dit moment wordt verzameld, wordt vooral gebruikt om processen en producten efficiënter en effectiever te maken. Freek werpt ook een blik in de toekomst. Er wordt vooruitgeblikt naar web 4.0. Hoe gaat dit tijdperk eruit zien? Wat zijn de ontwikkelingen en wanneer breekt dit tijdperk aan? Hier valt nog geen duidelijk antwoord op te geven. Een ding weet Freek zeker; het zal een tijdperk van transformatie worden waarbij ons digitale en fysieke landschap zal veranderen. Wij, de consument, gaan bepalen hoe wij met de ontwikkelde technologieën om wensen te gaan. Hij bespreekt tot slot nog enkele uitdagingen die de TNO bestudeert. Bijvoorbeeld Hoe ziet een keten van data eruit? Data kun je immers copy en pasten, je hebt dan twee keer zoveel. Wat zegt dit nu precies en wat kunnen we ermee? Welke waarde vertegenwoordigt een keten van data? Hij geeft daarom ook aan dat Big Data in al haar vormen nog in de kinderschoenen staat. Het wordt nu vooral gebruikt om processen en diensten soepeler te laten verlopen en inzichtelijker te maken. Maar waar gaat het in de toekomst voor gebruikt worden? Daar zit wederom een uitdaging; in hoeverre vertrouwen we elkaar waar het gaat om beschikbaar stellen en delen van onze persoonlijke (Big) data. Daar gaat het allemaal uiteindelijk om, ongeacht welke vorm van communicatie en informatie nu wordt gebruikt. 17

18 3 DE WERKING VAN BIG DATA: INSIDE THE BLACK BOX Succesvolle toepassing van Big Data is vooral afhankelijk van de beschikbaarheid en bruikbaarheid van data en de kwaliteit van analysemodellen (algoritmes) en software. aangesloten op het internet. DATA: WAT IS ER ALLEMAAL BESCHIKBAAR? Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen Gestructureerde- en ongestructureerde data: Gestructureerde data hebben een duidelijke label waardoor de betekenis van- en relatie tussen data gedefinieerd is. Een voorbeeld is een Excel bestand waarin elke rij en elke kolom een vaste betekenis ( naam leeftijd in jaren ) en formaat ( tekst, cijfers ) heeft. Bij ongestructureerde data zoals teksten, afbeeldingen en video is de betekenis van een woord niet bij voorbaat duidelijk, maar hier is wel informatie uit te halen. Voor analyse hiervan is steeds betere software beschikbaar. Social Media zoals Twitter zijn semi-gestructureerd: ze hebben een aantal gestructureerde elementen ( verzender, verzendplaats, tijdstip ) maar de inhoud van het bericht is vaak ongestructureerd (platte tekst). De meeste data die wordt gecreëerd is ongestructureerd. Vandaag de dag zijn echter nog 95% van de door organisaties gebruikte data gestructureerde databronnen. Het gebruik van volledig ongestructureerde data is ook in het bedrijfsleven nog vooral experimenteel. Een tweede belangrijk onderscheid is interne- en externe databronnen: interne bronnen genereer je zelf en heb je dus altijd beschikbaar in het eigen datanetwerk. Externe data zijn van andere organisaties maar ook het publieke internet en, steeds belangrijker, the internet of things : apparaten (sensoren) die data verzamelen en zijn INTERNE DATABRONNEN EXTERNE DATABRONNEN Specifiek voor publieke sector organisaties biedt het delen van data grote kansen omdat er (in theorie ) geen concurrentie is of prijs hoeft te worden bepaald voor data. Wel is natuurlijk een belangrijke vraag of, en zo ja onder welke juridische voorwaarden, gebruik gemaakt kan worden van deze data: het privacyvraagstuk. Hierop gaan we verder in na de volgende paragraaf. INTERNET OF THINGS ALGORITMES EN SOFTWARE: HOE WERKT DATA ANALYSE Er is ongelofelijk veel data beschikbaar: De volgende vraag is hoe je hieruit inzicht krijgt wat je zoekt. Hoe dit op hoofdlijnen gaat is weergegeven in het model op de volgende pagina (Ontwikkeld door het software bedrijf SAS). Hierbij is ook aangegeven welk type medewerker nodig is om de verschillende stappen te doorlopen. 18

19 BUSINESS MANAGER BUSINESS ANALIST Domein expert Maakt beslissingen Evalueert processen en ROI MONITORING EN EVALUATIE PROBLEEM IDENTIFICATIE Data exploratie Data visualisatie Melding creatie TOEPASSING BIG DATA OPLOSSING VERZAMELEN EN VOORBEREIDEN DATA IT SYSTEMEN / MANAGEMENT ANALYTISCHE DBA SCORING OFFICER Model validatie Toepassing model Model monitoring Voorbereiding data MODEL VALIDATIE EN DOCUMENTATIE MODEL ONTWIKKELING TRANSFORMEREN EN SELECTEREN DATA EXPLORATIE DATA MINER STATISTICUS DATA WETENSCHAPPER Onderzoeks analyse Omschrijvende segmentatie Voorspellend modeleren bron: SAS 19 - Probleem identificatie: Het bepalen en concretiseren van het op te lossen probleem of de gewenste verbetering en de afbakening daarvan. Deze stap bepaalt het succes van een Big Data project, maar wordt opvallend vaak half gedaan of zelfs vergeten. - Verzamelen en voorbereiden data: Deze stap bestaat zowel uit het verkennen van mogelijk beschikbare databronnen, als uit het verzamelen, opschonen en vaak bruikbaar maken van deze data. Deze stap kost vaak veel tijd en inzet, maar is bepalend voor het resultaat (Garbage in = Garbage out). - Data exploratie: Data kan met behulp van specifieke software snel worden verkend om bepalende variabelen te zoeken en trends en relaties in kaar te brengen. - Model ontwikkeling: De basis van veel Big Data oplossingen is een algoritmisch model op basis van statistiek en data mining software. Steeds vaker wordt daarbij gebruik gemaakt van zelflerende modellen, die op basis van nieuwe data en uitkomsten hun voorspellende waarde automatisch verbeteren. - Model validatie en documentatie: zeker in organisatie waar veel verschillende big data toepassingen worden gebruikt is het belangrijk centraal overzicht te houden in doel, inhoud en werking van de modellen. Ook moeten modellen in deze stap goed getoetst worden, om de werking te controleren en eventuele fouten op te sporen en te verbeteren. - Toepassing Big Data oplossing: De belangrijkste stap: het toepassen van het Big Data system, door nieuwe data te analyseren en de voorspellingen te gebruiken voor het in stap 1 gestelde probleem. Hierbij is de beoordeling en duiding van de uitkomsten door medewerkers die inhoudelijk betrokken zijn essentieel. - Monitoring en evaluatie: Net als in alle ontwikkelingen is goede monitoring en evaluatie nodig om te zorgen dat een toepassing doet, en blijft doen, wat de bedoeling was. Ook kan de context veranderen, waardoor het systeem moet worden aangepast. En: als het systeem of het op te lossen probleem niet langer relevant zijn, zorg dan dat het op een goede manier wordt verwijderd. Neem dus afscheid van systemen die niet meer werken, zeker rondom privacy gevoelige data. Net als de in het vorige hoofdstuk beschreven toepassingsgebieden ontwikkelt ook de toegevoegde waarde van Big Data systemen zich stapsgewijs. Onderstaand groeimodel van Gartner laat dit zien. We lichten dit toe aan de hand van een casus Fraude.

20 Tot slot: De antwoorden die big data analyse bieden zijn afhankelijk van de gebruikte data en de gebruikte algoritmes. Linda Kool van het Rathenau instituut zegt daarover terecht Het idee van een neutrale dataset waarin een objectieve waarheid besloten ligt die alleen nog door het juiste algoritme ontsloten hoeft te worden, is een mythe. Datasets geven zicht op een bepaald deel van de werkelijkheid en algoritmes en analysetools zijn een model dat een zoeklicht plaatst op bepaalde zaken, maar over anderen juist een schaduw werpt. Andere datasets en andere algoritmes geven andere resultaten. Dit betekent dat een verantwoord gebruik van Big Data vraagt, van data-analisten en van gebruikers zoals managers en politici, om data literacy ( datageletterdheid ) om resultaten op waarde te kunnen schatten. VALUE What happened? Descriptive Analytics Why did it happen? Diagnostic Analytics What will happen? Predictive Analytics How can we make it happen? Prescriptive Analytics 20 bron: Gartner DIFFICULTY Descriptive Analytics: Wat is de omvang van de fraude en waar komt het voor, wie frauderen? Diagnostic Analitics: Wat zijn de oorzaken van deze fraude, waarom doen mensen het, hoe doen ze het? Predictive Analytics: kunnen we voorspellen waar fraude gaat plaatsvinden? Wat zijn voorspellende risicoprofielen van personen en situaties? Prescriptive Analytics: welke aanbevelingen kunnen we professionals concreet geven als het om fraude te voorkomen?

BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR

BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR BIG DATA IN DE PUBLIEKE SECTOR Nationaal Big Data Congres Voor de overheid Essenties Nationaal Big Data Congres Utrecht 2014 INHOUD VOORWOORD INTRODUCTIE BIG DATA CONGRES 2014 - Jaring Hiemstra, Big Fellows

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

DE KRACHT VAN PERSONALISATIE

DE KRACHT VAN PERSONALISATIE DE KRACHT VAN PERSONALISATIE StoryMail behandelt in deze guide de belangrijkste resultaten uit het onderzoek De kracht van personalisatie van Forrester (2015). Forrester interviewde 101 beslissingsbevoegden

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Manager van nu... maar vooral van morgen

Manager van nu... maar vooral van morgen Manager van nu... maar vooral van morgen Leidinggeven met inhoud en in verbinding, met inspiratie, energie en plezier, en dat binnen je organisatie mogelijk maken Er kan zoveel meer Uitgaan van klanten,

Nadere informatie

Ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijfsvoering

Ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijfsvoering Ontwikkeling en vernieuwing van de bedrijfsvoering Geïnspireerd op ervaringen van PEC Zwolle Veel publieke organisaties hebben moeite tot echt vernieuwende invulling en organisatie van hun bedrijfsvoering

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Privacy aspecten van apps

Privacy aspecten van apps Privacy aspecten van apps mr. Peter van der Veen Senior juridisch adviseur e: vanderveen@considerati.com t : @pvdveee Over Considerati Considerati is een juridisch adviesbureau gespecialiseerd in ICT-recht

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

Sturing en informatiegebruik in het sociaal domein

Sturing en informatiegebruik in het sociaal domein Sturing en informatiegebruik in het sociaal domein Bijeenkomst voor managers sociaal domein en informatiemanagers Verslag bijeenkomst 6 mei 2016 Waarom zijn we bij elkaar? Gemeenten en partners zijn al

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Rapport Credit Management Software 2015-2016 Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Credit Expo, 5 november 2015 Agenda 1. Het rapport Credit Management Software 2. CMS. De huidige stand van zaken 3. Hoe ziet

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne.

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. Toen het in kaart brengen van bezoekersgedrag op websites nog in de kinderschoenen stond, beperkten marketeers zich tot

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Groeikansen met (big) data. Workshop 26 november 2014

Groeikansen met (big) data. Workshop 26 november 2014 Groeikansen met (big) data Workshop 26 november 2014 Overal data 2 Overal data Verdergaande digitalisering 3,6 device per persoon 51% gebruikt tablet Bijna 90% dagelijks internet Internet of Things 3 Maar

Nadere informatie

Stel uw organisatie in staat om effectief social media concepten te implementeren in alle lagen van uw organisatie

Stel uw organisatie in staat om effectief social media concepten te implementeren in alle lagen van uw organisatie Stel uw organisatie in staat om effectief social media concepten te implementeren in alle lagen van uw organisatie ScanYours online professionals 2 3 Inhoudsopgave 01. 03 02. Samenvatting 04 ALGEMEEN BUZZ

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 49% vindt dat mediabureaus tekort schieten in hun advies over online marketing Wat is de werkelijkheid van

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Heeft u zicht op de toekomst?!

Heeft u zicht op de toekomst?! 1 Heeft u zicht op de toekomst?! Hoe zit het met de toekomst van uw markt? Wanneer heeft u voor het laatst kritisch gekeken naar uw aannames over de toekomst van uw markten, klanten, toeleveranciers en

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Hoe kunnen de juiste keuzes voor marketing software gemaakt worden? In

Nadere informatie

Functioneren van de top

Functioneren van de top Hiemstra & De Vries info@hiemstraendevries.nl 030 2523 777 Functioneren van de top onze visie op het vormgeven en ontwikkelen van de topstructuur Recente ontwikkelingen stellen stevige eisen aan het functioneren

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

LES 5: Zoektermen en websitebezoek

LES 5: Zoektermen en websitebezoek Bekijk eerst de video bij deze les voor een toelichting op de opdrachten. STAP 1: Wat is jouw doelstelling met je website en social media? Naamsbekendheid vergroten Nieuwe opdrachten Meer verkeer naar

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Versterk uw focus op vastgoed met ICT

Versterk uw focus op vastgoed met ICT Versterk uw focus op vastgoed met ICT Johan André de la Porte Real Estate IT September 2012 Voorwoord De wereld van het vastgoed staat onder druk en verandert in hoog tempo. Uit onderzoek dat in samenwerking

Nadere informatie

Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland"

Parallelsesssie Lean bij Aon Nederland Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland" Lean succesvol implementeren zonder grootscheeps veranderprogramma!! Peter Dijkstra, Senior Business Consultant, @PDleanAon Rob de Bruin, Managing Director Afdeling

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Hoe kunnen de juiste keuzes voor marketing software gemaakt worden? In

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Leerarrangement Trendanalyse Health

Leerarrangement Trendanalyse Health Leerarrangement Trendanalyse Health Inleiding Gezondheid is voor iedereen een meer of minder belangrijk onderdeel van zijn leven. Bepaalde keuzes die je maakt, heeft te maken met gezondheid. Keuzes op

Nadere informatie

VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Pieter Proef Datum: 20/09/2013 2013 IPDK

VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Pieter Proef Datum: 20/09/2013 2013 IPDK VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Datum: Inhoudsopgave Deel 1. Inleiding Deel 2. Competentieprofiel Deel 3. Resultatenzicht Deel 4. Zelf-analyse Ontwikkelpunten Deel 1 Inleiding Voor u ligt uw.

Nadere informatie

Nieuwe privacyregels: Eitje of zwarte zwaan?

Nieuwe privacyregels: Eitje of zwarte zwaan? 1 Nieuwe privacyregels: Eitje of zwarte zwaan? Jaarvergadering Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants Donderdag 14 september 2013 Wolter Karssenberg RE

Nadere informatie

Programmabegroting 2016 14

Programmabegroting 2016 14 1. Dienstverlenend Centraal in ons denken en handelen staat een goede dienstverlening aan alle inwoners, ondernemers en instellingen. We staan voor een eenvoudige en efficiënte dienstverlening. Onze gemeente

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

VOORWOORD. In deze brochure vindt u voorbeelden van projecten waarmee we een bijdrage leveren aan het oplossen van zorgvraagstukken.

VOORWOORD. In deze brochure vindt u voorbeelden van projecten waarmee we een bijdrage leveren aan het oplossen van zorgvraagstukken. VITALE WIJKEN 1 VOORWOORD Gemeenten en zorginstellingen krijgen andere taken rondom preventie, welzijn en zorg voor kwetsbare groepen. Naast de drie zorgtransities vinden demografische veranderingen plaats

Nadere informatie

Supply Chains, basis voor (e)retailers

Supply Chains, basis voor (e)retailers Supply Chains, basis voor (e)retailers De realiteit van vandaag, de dromen van de toekomst Prof Dr C.N.A. Molenaar Wij worden geconfronteerd met nieuwe uitdagingen en mogelijkheden. De toekomst is onzekerder

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Managementgame Het Nieuwe Werken

Managementgame Het Nieuwe Werken Resultaten Managementgame Het Nieuwe Werken www.managementgamehetnieuwewerken.nl Leren door horen en zien, maar vooral doen en ervaren! MANAGEMENT GAME HET NIEUWE WERKEN Inleiding Think too Organisatieadviseurs

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Customer relationship management

Customer relationship management Customer relationship management Overheid versus bedrijfsleven Dr. Marije L. Teerling 2 CRM versus CiRM Customer relationship management (Schellong, 2008) Holistisch management concept Mogelijk gemaakt

Nadere informatie

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: Identificeren van doelgroepen en hun behoeften Stap 2: Samenstellen multidisciplinaire projectgroep

Nadere informatie

3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL

3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL 3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL CONTENTS 1. trends in high tech supply chain management... 3 1. trends & uitdagingen... 3 2. omgaan met de huidige

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

CASE STUDY. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met. Solvinity. Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten.

CASE STUDY. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met. Solvinity. Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten. CASE STUDY FRISS pakt verzekeringsfraude aan met Solvinity Steeds minder fraudeurs weten verzekeringsmaatschappijen een pootje te lichten. FRISS pakt verzekeringsfraude aan met Solvinity Steeds minder

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Effectief investeren in mens en organisatie Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Stellingen van Rob Vinke Stelling 1 De kern van de HRM-opdracht is er voor te zorgen dat de ambitie van de organisatie

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid

Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid Persbericht Bewegende Beelden Over beelden en media bij betekenisgeving en zingeving in een veranderende overheid Symposium 2013 Samenvatting: hoe enthousiasme in de overheid leidde tot co-creatie Op 31

Nadere informatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie Cultuurproef Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie De cultuurproef Met de Cultuurproef kunt u de cultuur van uw organisatie in kaart brengen. Via een vragenlijst en een cultuurmodel onderzoekt

Nadere informatie

1. De methodiek Management Drives

1. De methodiek Management Drives 1. De methodiek Management Drives Management Drives is een unieke methodiek die u concrete handvatten biedt in het benaderen van de ontwikkeling van individu, team en organisatie. De methodiek kent een

Nadere informatie

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Samengesteld op basis van verkenningen binnen het programma Sggv, 2009-2012. Dit geanonimiseerde document is in licentie gegeven op basis van een Creative Commons

Nadere informatie

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers

Effectief investeren in mens en organisatie. Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Effectief investeren in mens en organisatie Collegereeks bedrijfskunde voor HR managers Stellingen van Rob Vinke Stelling 1 De kern van de HRM-opdracht is er voor te zorgen dat de ambitie van de organisatie

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

Kanalen in Balans Kanaalsturing bij overheidsorganisaties

Kanalen in Balans Kanaalsturing bij overheidsorganisaties Kanalen in Balans Kanaalsturing bij overheidsorganisaties VNG themabijeenkomst: Emmen 24 februari 2009 Telematica Instituut Dr. Marije L. Teerling Marije.Teerling@telin.nl +31 (0)53 4850480 Kanalen in

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Intro IoT IoT en business! I-real B.V.: H2g0 Real-time

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 1 E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 2 Vraagstelling E-health is meer dan het toepassen van technologie. Goede implementatie is een organisatieverandering

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw. 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg

Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw. 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg Risico- en Crisismanagement in de voedingstuinbouw 25 september 2014 Nicolette Quaedvlieg Van crisiscommunicatie naar crisismanagement Lessen geleerd uit o.a. de crisis rond Moerdijkbrand en EHEC in 2011.

Nadere informatie

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 Doclogic Full Service Partner Digitaal Werken Richard Dobbe Senior Sales Consultant Even voorstellen Doclogic 1999-2009 Decos Richard Dobbe Senior Sales Consultant Autonomy

Nadere informatie

Bureauprofiel. Work, flow, fun

Bureauprofiel. Work, flow, fun Bureauprofiel Work, flow, fun Onze missie Bouwen aan betrouwbare overheidsorganisaties Met een heldere strategie Elke dag een stapje beter Door overdracht van kennis en ervaring Omdat verbeteren en ontwikkelen

Nadere informatie

Het digitale werken. George Evers 7 juni

Het digitale werken. George Evers 7 juni Het digitale werken George Evers 7 juni 2016 george.evers@fnv.nl Inhoud presentatie Digitalisering: niet meer weg te denken De effecten Digitalisering bij gemeenten Rol kaderleden 2 Waarom digitaliseren?

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Congres 18 juni 2014 09.30-16.30 uur. Vitaal verbinden. Extramuralisering: wonen, zorg en wel zijn in de wijk. Rijtuigenloods Amersfoort

Congres 18 juni 2014 09.30-16.30 uur. Vitaal verbinden. Extramuralisering: wonen, zorg en wel zijn in de wijk. Rijtuigenloods Amersfoort Congres 18 juni 2014 09.30-16.30 uur Vitaal verbinden Extramuralisering: wonen, zorg en wel zijn in de wijk Rijtuigenloods Amersfoort In de komende tijd gaat er veel veranderen in de zorg. Vooral de aanpassingen

Nadere informatie

Evidence based assetmanagement. ofwel: onderbouwd kaders stellen en keuzes maken

Evidence based assetmanagement. ofwel: onderbouwd kaders stellen en keuzes maken Evidence based assetmanagement ofwel: onderbouwd kaders stellen en keuzes maken Even voorstellen: Stadlander Woningcorporatie West Brabant 15.000 VHE Bergen op Zoom en Tholen Reorganisatie achter de rug:

Nadere informatie

Onderzoek bij een ambulancedienst

Onderzoek bij een ambulancedienst THEMA Sibrenne Wagenaar & Joitske Hulsebosch Hoe kan communicatietechnologie organisaties ondersteunen? Onderzoek bij een ambulancedienst In ons privéleven is technologie overal binnengedrongen. We gaan

Nadere informatie

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Projectgroep: Gemeente Tilburg: Mw. M. Lennarts, beleidsmedewerker, dhr. W.

Nadere informatie

DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt. www.dexisarbeid.nl

DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt. www.dexisarbeid.nl DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt Stel dat iedere medewerker het naar zijn of haar zin heeft op het werk, het gevoel heeft zijn of haar talenten te kunnen inzetten, de sfeer in het team klopt, collega

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

POWERED BY BEPURE. Elke dag beter

POWERED BY BEPURE. Elke dag beter POWERED BY BEPURE Elke dag beter Hallo zelfvertrouwen! Hallo inzicht! Hallo POWERED BY BEPURE Elke dag beter Innoveren is kansen zien en deze omzetten in producten of diensten die uw klanten echt willen.

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie