Beste leerkracht/begeleider,

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beste leerkracht/begeleider,"

Transcriptie

1 LESMAP ANTARK 1

2 Voorwoord Beste leerkracht/begeleider, Binnenkort bezoekt u de voorstelling Antark met uw klas/groep. Met deze lesmap willen we u suggesties geven om voor en na de voorstelling aan de slag te gaan. We gaan in deze lesmap het niet enkel over de voorstelling hebben, we vertellen eigenlijk maar heel weinig van het verhaal. Via deze lesmap willen we u achtergrondinformatie en ideeën geven om het hele gebeuren nog rijker te maken door er naartoe te leven en na te genieten in de klas. De thema's energie en milieu zijn zeer actueel door de energiecrisis en de opwarming van de aarde. Voor heel veel leerlingen is dit echter nog net te ver van hun bed. Nochtans zijn zij de volgende generatie, degene die het evenwicht tussen energieverbruik enerzijds en milieugevolgen anderzijds moeten bewaken. Helaas hebben we nog geen energiebron gevonden die schoon is én betrouwbaar én betaalbaar. In de voorstelling Antark wordt er ingegaan op de gevaren van kernenergie. We hebben de ideale energiebron nog niet gevonden. Daarom moeten we keuzes maken. Dat doen energiebedrijven, dat doet de politiek, maar dat kun je zelf ook doen. Door slim om te gaan met energie, kun je ook invloed uitoefenen op de keuzes die er op nationaal en internationaal niveau gemaakt worden over de toekomst van energie. Op naar een schone toekomst in harmonie met de natuur! In de hoop dat deze lesmap inspirerend mag zijn, wensen we u een hele fijne theaterervaring! Figurentheater Propop vzw 2

3 INHOUD Voorwoord 2 Inhoud 3 Over de voorstelling 4 Wie werkte er allemaal aan mee? 4 De voorbereiding op de voorstelling Antark o Wat is Antarctica? 5 o Wat zijn pinguïns? 5 o Wat is kernenergie? 6 o Wat is een kerncentrale? 8 o Kernrampen 8 Na de voorstelling: de naverwerking o Napraten 9 o Suggestiethema s 9 Bronnen 10 Contactgegevens 10 3

4 Over de voorstelling Antark Antark is een poppenvoorstelling met weinig woorden met een duidelijke boodschap voor kinderen van 6 tot 12 jaar. Waar gaat het over? Antarctica is het koudste plek op Aarde. Toch leven er vele dieren waaronder de pinguïns. De pinguïns zwemmen, lopen, worden verliefd, maken ruzie, paren, leggen eieren, knuffelen, zorgen, kruipen dicht bij elkaar,... In de lange poolwinter is het leven hard, maar ze overleven in harmonie met de natuur. Maar op een dag komen er mensen met machines en die bouwen daar een kerncentrale. Wat vinden de pinguïns daarvan? Deze voorstelling stelt het nut van kernenergie op een speelse manier in vraag en wil bijdragen aan de discussie over energievoorziening in de toekomst. Wie werkte er allemaal aan mee? Scenario en Decor: Ruud Alles Spel: Ruud Alles, Els Peeters en Paul Wouters Poppen: Charlotte Alles Regie en Lesmap: Jessica Hagmijer 4

5 De voorbereiding op de voorstelling Antark Achtergrondinformatie bespreken: Wat is Antarctica? Antarctica is de koudste en droogste continent op Aarde. De gemiddelde temperatuur is er 40 C. Het heeft een lange winter van 9 maanden lang. Antarctica ligt aan de onderkant van de Aarde, rond de zuidpool en is omringd door Oceanen. Van al het ijs op de wereld ligt 90% op Antarctica. Gemiddeld ligt er 2200 meter ijs en op het dikste punt is het ijs zelfs 4776 meter dik. Ondanks al het ijs is Antarctica ook het droogste continent met de laagst gemiddelde luchtvochtigheid. Er leven maar een paar plantensoorten maar veel dieren zoals pinguïns, walvissen en zeehonden. Mensen wonen er niet maar er verblijven wel een 1000-tal onderzoekers om het wonderlijke leven op Antarctica te bestuderen (ze hebben zelfs een eigen radiostation!). Wat zijn pinguïns? Pinguïns zijn niet vliegende zeevogels die alleen maar leven op het zuidelijke halfrond. Toen de eerste poolreizigers deze merkwaardige dieren zagen, dachten ze dat het een vissoort was. Maar al snel bemerkten ze dat ze veren hadden en eieren legden. Pinguïns zijn goed uitgerust om te overleven in de extreme Antarctische weersomstandigheden. Ze hebben een verenkleed dat geen water doorlaat. Onder de veren is er een laagje lucht dat voor optimale isolatie zorgt. Aan de basis van de veren bevindt zich een laagje dons. Ten slotte bezitten pinguïns onderhuids een dikke laag vet dat ook als reservevoedsel dient. Pinguïns zijn uitstekende zwemmers. Dit moet wel want het voedsel halen ze uit het water. Hun vleugels zijn geëvolueerd tot smalle peddels waarmee ze zich voortbewegen in het water. Hun grootste vijanden zijn zeeluipaarden, zeeleeuwen, orka's en roofvogels, die het vooral voorzien hebben op eieren en kuikens. Het grootste gevaar is natuurlijk de mens, maar gelukkig lopen er op Antarctica niet al te veel exemplaren van deze diersoort rond. 5

6 Wat is kernenergie? Wij gebruiken allemaal energie. We gebruiken zelfs heel veel energie. Voor bijna alles hebben we energie nodig, bijvoorbeeld voor je computer, de televisie, de lichten in huis of het zuiveren van ons water. De elektriciteit krijgen we op verschillende manieren. Je krijgt het door brandstoffen als olie of steenkool te verbranden. Ook krijg je het door windmolens te laten draaien. En je kan het krijgen van kerncentrales. Die centrales leveren kernenergie op. In kerncentrales wordt energie geproduceerd door atomen te splijten. Jij, de zon, dit beeldscherm: het bestaat allemaal uit atomen. Atomen bestaan uit nog kleinere deeltjes. Die deeltjes zitten in het midden (de kern) aan elkaar vast, met kernenergie. Die kernenergie is heel sterk. Anders zou alles om je heen zo in elkaar storten. Door de kern van die atomen te splitsen komt de energie vrij. En die gebruiken wij. Bij het splijten van de atomen (van uranium) komt heel veel warmte vrij. Die warmte verhit een groot vat met water. Dit water veranderd in stoom en die stoom zet een grote dynamo (een turbine) in werking die weer een generator aandrijft waarin elektriciteit wordt opgewekt. Zoals op de fiets. Door het aandrijven van een dynamo krijg je dus licht. De elektriciteit die wordt opgewekt gaat via kabels naar huizen, bedrijven, scholen, enzovoort. Kernenergie wordt gebruikt: voor het opwekken van elektriciteit in de geneeskunde in wetenschappelijk onderzoek als energiebron voor duikboten en ruimteschepen in kernwapens Over kernenergie is veel discussie. Sommige mensen zijn ervoor. Anderen er tegen. Waarom eigenlijk? Er is één groot probleem dat met kernenergie te maken heeft: veiligheid. Kernenergie brengt gevaren met zich mee. Kerncentrales gebruiken radioactieve splijtstof en produceren radioactief afval. Dat is heel gevaarlijk. Mensen en dieren kunnen er kanker van krijgen. Het afval wordt vanzelf ongevaarlijk, maar dat duurt duizenden jaren. 6

7 Om te zorgen dat niemand ziek wordt, zijn er hele strenge beveiligingsmaatregelen in een kerncentrale. Ook de opslag van het afval is heel erg goed beveiligd. Maar het is niet mogelijk om de radioactiviteit van het afval weg te halen. Er zit niets anders op dan het afval duizenden jaren afgesloten te bewaren. Er is ook het risico dat er een ernstig ongeval kan gebeuren in een kerncentrale. Want stel dat een kerncentrale kapot gaat, dan kunnen de radioactieve stoffen vrijkomen in de natuur. Alle mensen die in de buurt wonen van zo'n centrale kunnen dan heel erg ziek worden en doodgaan. Gelukkig is de kans op een ongeluk met een moderne kerncentrale erg klein. Maar als het fout gaat, kunnen de gevolgen zeer ernstig zijn. En nog niemand heeft een veilige manier gevonden om kernafval voor altijd op te ruimen of het lekken van radioactiviteit uit een kernreactor, ook tijdens een ongeluk, geheel en al te voorkomen. Er is nog een probleem. Plutonium, een splijtstof die in kerncentrales wordt gebruikt, wordt ook gebruikt om kernbommen te maken. De explosie van een kernbom veroorzaakt enorme schade en produceren ook dodelijke straling. De straling maakt elementen in de omgeving radioactief en deze radioactieve elementen kunnen honderden jaren in de omgeving blijven en door de wind over grote afstanden verplaatst worden. Kernexplosies zouden ook de ozonlaag aan kunnen tasten; deze gaslaag beschermt de aarde tegen ultraviolette straling van de zon. De aarde heeft vele energiebronnen waaronder olie, kolen en gas. Maar waarom zijn ze op zoek gegaan naar een nieuwe energiesoort als we er toch anderen hadden? Wel, deze energiebronnen kunnen op raken na een aantal jaar. Daarom zijn we op zoek gegaan naar iets nieuws. Bij de verbranding van olie, kolen en gas (fossiele brandstoffen) komt ook zwaveldioxide vrij -een oorzaak van zure regen- en kooldioxide, dat bijdraagt aan het broeikaseffect. Uit kerncentrales komen weinig gassen vrij die samenhangen met zure regen en het broeikaseffect. Kernenergie maakt het mogelijk om fossiele brandstoffen voor andere toepassingen te bewaren. Olie is bijvoorbeeld nodig om plastic en benzine te maken. Uranium komt overal op de wereld voor. De energievoorziening wordt hiermee minder afhankelijk van buitenlandse fossiele brandstoffen. Kerncentrales kunnen heel veel energie opwekken en heel constant. Kernenergie levert een betrouwbare energie die er elke dag evenveel kan zijn. 7

8 Vroeger dachten ze dat kernenergie al onze energiezorgen zou oplossen. Dat het een goedkope en schone manier was van energievoorziening. Maar nu blijkt dat er moeilijke afvalproducten zijn en dat de kosten van de bouw en de afbraak van een kerncentrale veel hoger zijn dan ze eerst dachten. En na een aantal zorgbarende ongelukken (Tsjernobyl & Fukushima), vragen meer en meer mensen zich af hoe het in de toekomst moet. Wat is een kerncentrale? Kerncentrales zijn de fabrieken die kernenergie produceren. In België zijn er twee kerncentraleparken waar ze elektriciteit maken. Doel, met vier reactoren Tihange, met drie reactoren Kernrampen Een ongeluk in een kerncentrale gebeurt pas als een hele reeks storingen optreedt. Toch zijn er ondanks veiligheidsmaatregelen al verschillende ongelukken gebeurd. ongeluk in Three Mile Island in 1979 kernramp van Tsjernobyl. in 1986 kernramp van Fukushima in

9 Na de voorstelling: de naverwerking Napraten: Na de voorstelling is het goed de kinderen zelf even aan het woord te laten. Zo kunnen ze hun indrukken ventileren. Om hen hierbij te helpen kan je bijvoorbeeld de volgende vragen stellen: Wat vonden ze ervan? Wat vonden ze leuke momenten? Welke momenten vonden ze minder leuk? Wat hebben ze gezien? Hebben ze allemaal dezelfde voorstelling gezien? (niet iedereen neemt hetzelfde waar. Interpretaties kunnen verschillend zijn, een interpretatie is nooit foutief.) Welke personages kwamen er allemaal aan bod in de voorstelling? Wat vonden ze van het decor? De poppen? Suggestiethema s: Het is fijn om in de klas rond een thema te werken. Hieronder enkele suggesties: Energie Kernenergie Radioactiviteit Milieu De Zuidpool/Antarctica 9

10 Bronnen Websites: Wikipedia Boeken: Kernenergie 20ste-eeuwse uitvindingen - Nina Morgan Kerncentrales. Zo werkt het! - Kelvin Gosnell Pinguïn - Frans Lanting Film: March of the penguins- Luc Jacquet Contactgegevens Figurentheater Propop vzw Steenweg op Oosthoven 114 B 2300 Turnhout tel:

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Men gebruikt steeds meer windenergie in Nederland. Er wordt steeds meer windenergie gebruikt in Nederland.

Men gebruikt steeds meer windenergie in Nederland. Er wordt steeds meer windenergie gebruikt in Nederland. Herhalingsoefeningen De sprong, thema 8 Vocabulaire Oefening 1 Vul het goede woord in. Verander de vorm als dat nodig is. Kies uit: bewegen, bijdragen aan, biologisch, duurzaam, energiebronnen, energierekening,

Nadere informatie

RadioACTIEFiTIJD. Een hedendaagse krant over radioactiviteit

RadioACTIEFiTIJD. Een hedendaagse krant over radioactiviteit RadioACTIEFiTIJD Een hedendaagse krant over radioactiviteit Soorten stralingen Kernenergie We hebben drie verschillende soorten stralingen. We beginnen met de alfastalen. Dit zijn eigenlijk helium-4deeltjes.

Nadere informatie

Project Energie. Week 1ABC: Mens en dier

Project Energie. Week 1ABC: Mens en dier Project Energie. Week 1ABC: Mens en dier Info: Wat is energie? Energie geeft kracht, licht, warmte en beweging. De zon geeft ons licht en warmte. Voedsel is de brandstof van mensen en dieren. Door te eten

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Kernenergie: vriend of vijand?

Kernenergie: vriend of vijand? Hugo Vanderstraeten Van tsunami tot kernramp kernreactor komt er radioactieve straling vrij die 400 keer hoger is dan toegestaan. In een straal van twintig kilometer rond Op vrijdag 11 maart 2011 wordt

Nadere informatie

Mens en techniek. VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2. Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word)

Mens en techniek. VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2. Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word) Mens en techniek VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2 Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word) 1 ENERGIE... 2 1.1. Inleiding... 2 1.2. Het omzetten van energie... 3 1.3. Het omzetten van energie - Opdrachten...

Nadere informatie

Energie: vuil of schoon?

Energie: vuil of schoon? Info-brief Energie: vuil of schoon? Jij hebt energie nodig om huiswerk te maken, te fietsen of te spelen. Als je energie op is, word je moe. Dan moet je gaan slapen of eten. Slaap en voedsel zijn energiebronnen

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst

Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst Lesduur: 25 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten waarom je zuinig met elektriciteit moet zijn. De leerlingen kunnen

Nadere informatie

Groep 8 Basisles: Elektriciteit opwekken

Groep 8 Basisles: Elektriciteit opwekken Leerkrachtinformatie Lesduur: 35 tot 40 minuten Deze basisles kunt u op verschillende manieren organiseren: A. Klassikaal (35 minuten) U verzorgt en begeleidt de les. U gebruikt hierbij deze leerkrachtinformatie

Nadere informatie

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Onderzoek Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Voor: Greenpeace Door: Synovate Datum: 19 april 2011 Project: 94014 Copyright: Synovate BV. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die u

Nadere informatie

Project Energie. Week 1DEF: Mens en dier

Project Energie. Week 1DEF: Mens en dier Project Energie. Week 1DEF: Mens en dier Info: Wat is energie? Energie heeft te maken met de kracht om iets te doen en met verbranden. De zon geeft ons energie door licht en warmte. Voedsel is onze brandstof

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl Aan gemeente Kerkrade T.a.v. de griffie Postbus 600 6460 AP Kerkrade Kerkrade, 26 mei 2011 Behandeld door: M.A.H. van Aken Subject: initiatiefvoorstel ex artikel 36 reglement van orde voor de vergaderingen

Nadere informatie

Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN

Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN 2015 Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Nucleaire energie... 2 2.1 Nadelen van nucleaire

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

1 ENERGIE Inleiding Het omzetten van energie - Opdrachten Fossiele brandstoffen - Opdrachten

1 ENERGIE Inleiding Het omzetten van energie - Opdrachten Fossiele brandstoffen - Opdrachten 1 ENERGIE... 2 1.1. Inleiding... 2 1.2. Het omzetten van energie - Opdrachten... 2 1.3. Fossiele brandstoffen - Opdrachten... 4 1.4. Duurzame energiebronnen - Opdrachten... 6 1.5. Kernenergie - Opdrachten...

Nadere informatie

5 Energie. Inleiding s Morgens vroeg floept je wek-radio aan. Er komt muziek uit! Je gaat naar de badkamer. Je doet het licht aan.

5 Energie. Inleiding s Morgens vroeg floept je wek-radio aan. Er komt muziek uit! Je gaat naar de badkamer. Je doet het licht aan. 5 Energie Inleiding s Morgens vroeg floept je wek-radio aan. Er komt muziek uit! Je gaat naar de badkamer. Je doet het licht aan. Je draait de warmwater-kraan open. Het water spettert in de was-bak. Au!

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec)

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec) Elektrische energie In huishoudens is elektrische energie de meest gebruikte vorm van energie. In Nederland zijn bijna alle huizen aangesloten op het netwerk van elektriciteitskabels. Achter elk stopcontact

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN

NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN Een verbranding is de reactie tussen zuurstof en een andere stof, waarbij vuurverschijnselen waarneembaar zijn. Bij een verbrandingsreactie komt warmte vrij.

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

1.7 Kwartet over de verschillende energiebronnen

1.7 Kwartet over de verschillende energiebronnen 2. 1. Lessuggesties Oriënterende en activiteiten op klasniveau 1.7 Kwartet over de verschillende energiebronnen Dit kwartet is een syntheseactiviteit. De meeste aspecten van energie die aan bod zijn gekomen,

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

DELTA en kernenergie

DELTA en kernenergie DELTA en kernenergie Kernenergie is nodig om elektriciteit betaalbaar te houden en het broeikaseffect terug te dringen. Door toepassing van kernenergie zorgen we ervoor dat we ook in de toekomst over voldoende

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Lesmap De Kast. Beste Leerkracht,

Lesmap De Kast. Beste Leerkracht, Lesmap De Kast Beste Leerkracht, Binnenkort bezoekt u de voorstelling De Kast met uw klas. Met deze lesmap willen we u suggesties geven om voor en/of na de voorstelling aan de slag te gaan. De Kast is

Nadere informatie

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van "herwinbare" energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van herwinbare energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water Module 4 Energie Vraag 1 Wat hoort bij het indirect energieverbruik van een apparaat? Kies het BESTE antwoord A] De energie wat het apparaat nuttig verbruikt. B] De energie die het apparaat niet nuttig

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie

Basisprincipes 6 Zonne-energie in stroom omzetten 6 Zonne-energiemodellen met een zonne-energiemodule 7

Basisprincipes 6 Zonne-energie in stroom omzetten 6 Zonne-energiemodellen met een zonne-energiemodule 7 Welkom in de wereld van de fischertechnik PROFI-lijn 3 Energie in het dagelijkse leven 3 Olie, kolen, kernenergie 4 Water en wind 4 Zonne-energie 5 De Energie 5 Zonne-energie 6 Basisprincipes 6 Zonne-energie

Nadere informatie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie Resolutie: Energie Definitieve versie op het JOVD Najaarscongres van 3 en 4 december 2011 te s Gravenhage Maarten Oude Kempers, politiek commissaris Milieu en

Nadere informatie

Groep 8 - Les 3 Restproducten

Groep 8 - Les 3 Restproducten Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 3 Restproducten Lesduur: 20 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat restproducten zijn en welke restproducten horen bij verschillende manieren van energie

Nadere informatie

Beste leerkracht, In de hoop dat deze lesmap inspirerend mag zijn, wensen we u een hele fijne theaterervaring! Jessica Hagmeijer

Beste leerkracht, In de hoop dat deze lesmap inspirerend mag zijn, wensen we u een hele fijne theaterervaring! Jessica Hagmeijer Lesmap De Zandman 1 Beste leerkracht, Binnenkort bezoekt u de voorstelling De Zandman met uw klas. Met deze lesmap willen we u suggesties geven om voor en na de voorstelling aan de slag te gaan met uw

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht.

Hoe kunnen we dat probleem oplossen? Door er zelf een te maken! Wij maken in dit project een bloem die reageert op het licht. Bloemen hebben zonlicht nodig om te bloeien, sommigen gaan zelfs dicht als het donker wordt. We moeten ze ook steeds kunnen verzetten zodat ze kan geplaatst worden in de tuin, op de vensterbank, op het

Nadere informatie

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron Kernenergie De ontdekking in de jaren 50, dat kernenergie een onmetelijke en goedaardige bron van energie zou opleveren, leidde ertoe dat deze energievorm ontzettend populair werd in sommige Westerse landen.

Nadere informatie

Botsing geeft warmte Waar komt die warmte vandaan? Uraniumatomen bestaan, net als alle andere atomen, uit een kern

Botsing geeft warmte Waar komt die warmte vandaan? Uraniumatomen bestaan, net als alle andere atomen, uit een kern E rgens diep in de krochten van dit betonnen gebouw gebeurt het. I n de kerncentrale in het Zeeuwse Borssele wordt vier procent van de Nederlandse elektriciteit opgewekt. Maar dat bhjft onzichtbaar. Bij

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Week 1 Mens en dier opmerkingen Maandag 6 febr.

Week 1 Mens en dier opmerkingen Maandag 6 febr. Organisatie en doelen project Energie 2012 Week 1 Mens en dier opmerkingen Maandag 6 febr. Film: Klokhuis over energiebesparing Engels: B/C game 1 en 2 D/E/F: game 1,2,3 B,C,D,E,F: Je kan een goede zin

Nadere informatie

Dit is de lesmap van Hoogspanning. Wij hopen dat u hiermee aan de slag kunt en wensen jullie een fijne voorstelling toe!

Dit is de lesmap van Hoogspanning. Wij hopen dat u hiermee aan de slag kunt en wensen jullie een fijne voorstelling toe! Hoogspanning Op zolder staat een kist. In die kist zit heel veel. Ook een meisje. Roosje. Roosje speelt graag op zolder. Daar kan alles gebeuren. Daar kan ze alles spelen. En lawaai maken. Beneden is het

Nadere informatie

Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig!

Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig! Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig! Een röntgenfoto wordt gemaakt met straling. radioactiviteit en straling Kom je wel eens bij de tandarts? Dan weet je wat straling is! Jij, je vader of je

Nadere informatie

Energie opwekken vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Energie opwekken vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 21 October 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/82621 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in Techniek Praktisch - toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in We zijn de hele dag afhankelijk van

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Energie Energie is een eigenschap van de materie die kan worden omgezet in arbeid, warmte of straling. De eenheid van energie is de Joule. De fundamentele

Nadere informatie

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

Bouwtechnologische aspecten van kernreactoren

Bouwtechnologische aspecten van kernreactoren Bouwtechnologische aspecten van kernreactoren J.L. Kloosterman Technische Universiteit Delft Interfacultair Reactor Instituut Mekelweg 15, 2629 JB Delft J.L.Kloosterman@iri.tudelft.nl In een kernreactor

Nadere informatie

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Greenpeace is een organisatie die ereldijd opkomt voor het milieu. We illen de natuur en de dieren daarin beschermen.

Nadere informatie

Peiling Kernenergie. December 2011

Peiling Kernenergie. December 2011 Peiling Kernenergie December 2011 INDEX Peiling Kernenergie December 2011 1 Kernenergie : een kritische maar genuanceerde blik 2 Kernenergie : Het hart zegt vaak neen 3 maar het verstand zegt ja 4 De Perceptie

Nadere informatie

Energie en milieu. Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30. Zoekopdracht milieuproblemen

Energie en milieu. Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30. Zoekopdracht milieuproblemen Klas : Naam : Datum: OPDRACHT Nr : TE 30 Energie en milieu Zoekopdracht milieuproblemen Je gaat uitzoeken hoe energieverbruik milieuvervuiling veroorzaakt. Je noteert in de tabel hoe jullie deze zoekopdracht

Nadere informatie

Groep: 8c. Naam: Lucas

Groep: 8c. Naam: Lucas Groep: 8c Naam: Lucas Datum: 6 januari 2015 1 voorwoord Ik houd mijn werkstuk over energie omdat ik in het nieuws heb gehoord dat België aan een energie te kort komt deze winter. Er zijn daar namelijk

Nadere informatie

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace 2. NOORDPOOL OPDRACHT 1 Bekijk het filmpje: 1. Welke landen liggen rondom de Noordpool? 2. In welke zee ligt de Noordpool? Bernd Roemmelt / Greenpeace

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje ENERGIE Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorblad, bladzijde 1. Inhoudsopgave, bladzijde 2. Inleiding, bladzijde 3. Wat houd duurzame-energie in?

Inhoudsopgave. Voorblad, bladzijde 1. Inhoudsopgave, bladzijde 2. Inleiding, bladzijde 3. Wat houd duurzame-energie in? 1 Inhoudsopgave Voorblad, bladzijde 1 Inhoudsopgave, bladzijde 2 Inleiding, bladzijde 3 Wat houd duurzame-energie in?, bladzijde 4 Wat is zonne-energie?, bladzijde 5 Wat is waterkracht?, bladzijde 6 Wat

Nadere informatie

Profi Oeco Power LPE 2 Natuur en techniek

Profi Oeco Power LPE 2 Natuur en techniek Met z n allen hebben wij dagelijks reusachtige hoeveelheden energie nodig. Kijk maar eens naar een heel normale dag: Je wordt s morgens gewekt door je wekkerradio. Deze krijgt de stroom natuurlijk uit

Nadere informatie

Kolenvergasser. Kolenvergasser 2009-02-01 hdefc.doc

Kolenvergasser. Kolenvergasser 2009-02-01 hdefc.doc Kolenvergasser 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Beantwoord de vragen 1 t/m 3 aan de hand van het in bron 1 beschreven proces. Bron 1 De

Nadere informatie

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science 1 2 3. 9 8 7 E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Wat je nodig hebt: Voor de motorhouder: Voor de ventilator: 1 grote houten schijf

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Ons milieu, een kostbaar goed

Ons milieu, een kostbaar goed 1 Ons milieu, een kostbaar goed Datum Blz. 1. Inleiding 4 2. Soorten vervuiling 5 2.1. Luchtverontreiniging 5 2.2. Bodemvervuiling 6 2.3. Lichtvervuiling 7 2.4. Geluidsoverlast 7 2.5. Watervervuiling 8

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte

De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte Jongelui! Jullie denken wellicht: wat schijnt daar? Welnu, dat ben ik. Wat een licht, nietwaar! Hoezo, dat valt vies tegen! Jongeman, daar, op dat

Nadere informatie

Een goede vangst! Opdracht van Domein en Knaapen Groep: een goede vangst - http://domein.braintrigger.nl

Een goede vangst! Opdracht van Domein en Knaapen Groep: een goede vangst - http://domein.braintrigger.nl Een goede vangst! Om fijn te leven maak je veel gebruik van energie. Bijvoorbeeld om eten te koken, of om te spelen met een spelcomputer. Maar ook om het huis te verwarmen of jezelf te vervoeren. Voor

Nadere informatie

Nucleaire noodscenario s onvoldoende

Nucleaire noodscenario s onvoldoende Nucleaire noodscenario s onvoldoende GP/DorrebooM 1 Europees visserijbeleid: pompen of verzuipen Maart 2011 www.greenpeace.nl De kernramp in Japan heeft op tragische wijze duidelijk gemaakt dat aan kernenergie

Nadere informatie

Dat kan beter vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Dat kan beter vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/82623 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

opdracht 1 opdracht 2 opdracht 3 opdracht 4 Beweging en voeding Leven en waarnemen Welke woorden horen bij elkaar?

opdracht 1 opdracht 2 opdracht 3 opdracht 4 Beweging en voeding Leven en waarnemen Welke woorden horen bij elkaar? opdracht 1 opdracht 2 Leven en waarnemen Welke woorden horen bij elkaar? Oor proeven Oog voelen Tong luchttrillingen Huid ruiken Neus lens Beweging en voeding Welk woord past bij de zin? Kies uit: vitamines

Nadere informatie

KI-78-09-820-NL-C. Het Zonnemysterie

KI-78-09-820-NL-C. Het Zonnemysterie KI-78-09-820-NL-C Het Zonnemysterie Het Zonnemysterie Publicatiebureau ISBN 978-92-79-12501-0 JURIDISCHE KENNISGEVING Noch de Europese Commissie, noch personen die namens de Commissie handelen, zijn aansprakelijk

Nadere informatie

Kernreactor voor onderzoek

Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman Technische Universteit Delft Toegepaste Natuur Wetenschappen Jan Leen Kloosterman 1 Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman 2 1 1. Het Mondiale Energievraagstuk 2. Werking

Nadere informatie

Opwekking van elektrische energie

Opwekking van elektrische energie Inhoud Opwekking van elektrische energie... 2 Kernsplijtingscentrales... 2 Veiligheid in ontwerp... 2 Werking van de centrale... 3 Energiewinning uit kernsplijtingsreactoren... 3 Radioactief afval bij

Nadere informatie

Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. ENERGIE 5 6 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer.

Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. ENERGIE 5 6 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. ENERGIE Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese Unie Jongelui!

Nadere informatie

Opwarming van de aarde

Opwarming van de aarde Leerlingen Opwarming van de aarde 8 Naam: Klas: In dit onderdeel kom je onder andere te weten dat er niet alleen een broeikaseffect is, maar dat er ook een versterkt broeikaseffect is. Bovendien leer je

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module De Beste Energiebron van Nederland Ontwikkeld door dr. T. Klop( naar idee van NPC en NBIC) Op alle lesmaterialen is de Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk

Nadere informatie

FACTSHEET. Kerncentrale in Tsjernobyl 2005 - copyright Armand Simonis

FACTSHEET. Kerncentrale in Tsjernobyl 2005 - copyright Armand Simonis FACTSHEET TSJERNOBYL Kerncentrale in Tsjernobyl 2005 - copyright Armand Simonis Op zaterdag 26 april 1986 ontplofte om 1:26 Nederlandse tijd de reactor nummer 4 van de kerncentrale bij Tsjernobyl in Oekraïne.

Nadere informatie

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel 190 195 bieden voor de oplossing van het fileprobleem. Immers: hoe langer de files worden, hoe sneller het moment daar is dat de automobilist zich zal gaan afvragen wat deze zelfkastijding hem echt waard

Nadere informatie

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding Cliptoets Windenergie Docentenhandleiding We hebben iedere dag energie nodig. Die wekken we vooral op met olie, gas en steenkool. Maar die grondstoffen raken op. Bovendien vervuilen ze het milieu. Het

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl Een goede vangst! Om fijn te leven maak je veel gebruik van energie. Bijvoorbeeld om eten te koken, of om te spelen met een spelcomputer. Maar ook om het huis te verwarmen of jezelf te vervoeren. Voor

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Onderzoeken of het veilig en haalbaar is om radioactief afval te bergen

Onderzoeken of het veilig en haalbaar is om radioactief afval te bergen Onderzoeken of het veilig en haalbaar is om radioactief afval te bergen Radioactief afval is gevaarlijk. Het zendt stralen uit die we niet kunnen zien, voelen, ruiken of horen. Maar die stralen kunnen

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ DE VOORSTELLING KNUFFEL OP ZEE. Figurentheater Propop vzw

LESBRIEF BIJ DE VOORSTELLING KNUFFEL OP ZEE. Figurentheater Propop vzw LESBRIEF BIJ DE VOORSTELLING KNUFFEL OP ZEE Figurentheater Propop vzw Figurentheater Propop en De Poppenzaal Steenweg op oosthoven 114 2300 Turnhout - België Tel : 014.423322 Email : info@propop.be Website

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 3291 Vragen van het lid

Nadere informatie