Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2008"

Transcriptie

1 Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2008 Februari 2008

2 Inhoudsopgave INLEIDING..3 SPOOR 1: LOKALE AANPAK CENTRAAL... 4 SPOOR 2: NATIONALE AANPAK Algemeen beleid op nationaal niveau 2.2 Specifiek beleid op nationaal niveau Vergroten van de weerbaarheid en binding aan de samenleving van individuen en groepen die vatbaar zijn voor polarisatie en radicalisering, en hun omgeving Vergroten van competenties van het lokaal bestuur en professionals die veel met jongeren en jongerengroepen werken Vroegtijdig isoleren, indammen en keren van polarisatie en radicalisering SPOOR 3: INTERNATIONALE SAMENWERKING EN BUITENLANDS BELEID Bilaterale samenwerking (o.a. VS, Canada, Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden) en binnen de Benelux. 3.2 EU actieplan Radicalisering & Rekrutering en VN Wereldwijde Strategie tegen terrorisme en radicalisering. 3.3 Volgen media in derde landen over Nederland en over vraagstukken die gevolgen kunnen hebben voor Nederland én analyse mogelijke impact externe conflicten in Nederland 2

3 INLEIDING Achtergrond Op 27 augustus 2007 ontving uw Kamer het vierjaren actieplan polarisatie en radicalisering Daarin werd aangekondigd dat u jaarlijks een operationeel actieplan ontvangt met daarin een overzicht van de voorziene concrete acties en activiteiten. Dit operationeel actieplan biedt een nadere uitwerking van de acties en inzet op dit thema voor het jaar De concrete acties zoals omschreven in de aan uw Kamer eerder toegezonden brief 2 zijn tevens in dit operationeel actieplan opgenomen. Drie sporenaanpak met primaat bij lokaal bestuur De aanpak van polarisatie en radicalisering is vooral een zaak van het lokaal bestuur, op lokaal niveau. Gericht op preventie, signalering en interventie. Samen met professionals als wijkagenten, jeugdwerkers, leraren, WI-medewerkers, leerplichtambtenaren en ingebed in het lokaal (veiligheids)beleid. Daarnaast is het van belang algemeen en specifiek beleid in te zetten op nationaal niveau dat deze lokale aanpak ondersteunt en faciliteert. Het derde spoor betreft de samenwerking op internationaal niveau bij de reductie van polarisatie en radicalisering (binnen en buiten de EU) én de aansluiting op het buitenlands beleid. Betrokken partijen Effectief beleid tegen polarisatie en radicalisering raakt vele beleidsterreinen. Daarom zijn bij de uitvoering van het actieplan acht ministers betrokken, namelijk BZK, Justitie, WWI, SZW, VWS, Jeugd en Gezin, OCW en BZ. Uiteraard zijn ook de AIVD en de NCTb betrokken. De VNG is co-auteur van het actieplan. 1 Actieplan polarisatie en radicalisering , pag Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr

4 SPOOR 1: LOKALE AANPAK CENTRAAL Het Rijk zal in nauwe samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een scan uitvoeren voor het detecteren van de gebieden of wijken in Nederland waar sprake is van polarisatie en/of radicalisering. 3 4 Deze gemeenten kunnen vervolgens een nadere analyse opstellen, gebruikmakend van de kennis van docenten, wijkagenten, jongerenwerkers etc. in de gemeente/wijk. De uitkomsten van deze analyse kunnen leiden tot een plan van aanpak, gericht op de lokale specifieke situatie (maatwerk). Het Rijk ondersteunt gemeenten -op verzoek- bij het opstellen van deze nadere analyse en het plan van aanpak, voornamelijk met kennis en het beschikbaar stellen van best practices. De kosten voor de implementatie van de aanpak volgen de systematiek van cofinanciering. Met diverse gemeenten, zowel klein als (middel)groot, is al contact over mogelijk ondersteuning vanuit het Rijk. Gemeenten kunnen voor de plannen gericht op het voorkomen en tegengaan van polarisatie en radicalisering subsidie ontvangen op basis van cofinanciering, op basis van de volgende criteria: Iedere aanvraag wordt beoordeeld door een interdepartementale stuurgroep waarin BZK, WWI, NCTb, AIVD, OCW, SZW, VNG, BZ, Justitie, VWS en Jeugd en Gezin een integrale afweging maken. Wanneer geen consensus bereikt wordt, beslist de voorzitter (BZK) gehoord alle deelnemers aan het overleg. Waar de te besteden gelden afkomstig zijn uit de algemene begroting van een departement, heeft dit departement het laatste woord; De belangrijkste toetsingscriteria zijn een integrale benadering (dus niet alleen gericht op wijkagent of docent) en kwaliteitseisen als doelstelling, doelgroepen, gedegen integrale aanpak met subdoelstellingen en evaluatie. Ook het delen van de goede en minder goede ervaringen is vereist; Alleen gemeenten of samenwerkingsverbanden van gemeenten kunnen subsidie aanvragen; Financiering vindt plaats op basis van cofinanciering. Gemeenten of samenwerkingsverbanden van gemeenten kunnen verzoeken voor cofinanciering gedurende het gehele jaar indienen; Afrekening vindt plaats via het Gemeentefonds (het betreft dus geen specifieke uitkering). Ieder jaar vindt een onafhankelijke evaluatie plaats van de rechtmatigheid en effectiviteit van de bestede gelden. De minister van BZK zal deze evaluatie jaarlijks aan uw Kamer toezenden. De evaluatie van de eerste tranche subsidietrajecten gemeenten is voorzien in december Subsidieaanvragen 2007/2008: - Subsidieaanvraag Slotervaart gehonoreerd (aug. 2007): totaal voor 2007 en Verwacht aantal subsidieaanvragen voor cofinanciering in 2008: ca 90 gemeenten Eindverantwoordelijkheid lokale aanpak: BZK 3 De minister van WWI heeft bij de selectie van de 40 wijken gebruik gemaakt van sociaal-economische en fysieke indicatoren. Vanuit het perspectief van polarisatie en radicalisering is het van belang dat de minister van WWI de navolgende indicatoren heeft betrokken bij haar selectie: inkomen, werk, opleiding, sociale overlast en ervaren veiligheid. Dit leidt ertoe dat enige overlap kan bestaan tussen de geselecteerde wijken vanuit het perspectief van WWI en de wijken die bijzondere aandacht behoeven vanuit het perspectief van polarisatie en radicalisering. Wanneer specifieke wijken / gebieden op basis van de polarisatie en radicaliseringscan samenvallen met de wijken die de minister van Wonen, Wijken en Integratie (WWI) tot haar aandachtswijken rekent, zal direct de samenwerking en aansluiting gezocht worden bij de verdere aanpak. Echter, het is een misvatting dat de toename van de problematiek van polarisatie en radicalisering alleen plaatsvindt in de kansarme wijken. 4 De gemeenten Rotterdam en Amsterdam brengen eigen expertise in bij de opzet en uitvoering van de scan 4

5 SPOOR 2: NATIONALE AANPAK 2.1 Algemeen beleid op nationaal niveau Algemeen beleid op nationaal niveau richt zich op regulier beleid dat niet specifiek gericht is op de reductie van polarisatie en radicalisering, maar wel een belangrijke bijdrage daaraan levert door het wegnemen van mogelijke voedingsbodems voor polarisatie en radicalisering. Voorbeelden zijn tegengaan voortijdig schoolverlaten, tegengaan van discriminatie en bevorderen van economische, maatschappelijke en politieke participatie van jongeren. De verantwoordelijkheid voor deze aandachtsgebieden ligt bij de daartoe verantwoordelijke departementen en wordt derhalve niet opgenomen in het jaarlijks actieplan polarisatie en radicalisering. De verantwoordelijke departementen informeren Uw Kamer separaat over de voortgang op deze aandachtsgebieden. 2.2 Specifiek beleid op nationaal niveau Specifiek beleid op nationaal niveau is gericht op voorkomen, belemmeren en tegengaan van polarisatie en radicalisering. Hiertoe zijn de volgende beleidslijnen gedefinieerd: 1. - Vergroten van de weerbaarheid en binding aan de samenleving van individuen en groepen die vatbaar zijn voor polarisatie en radicalisering, en hun directe omgeving (ouders/opvoeders etc); 2. - Vergroten van competenties van het lokaal bestuur en professionals die veel met jongeren en jongerengroepen werken; 3. - Vroegtijdig isoleren, indammen en keren van polarisatie en radicalisering Vergroten van de weerbaarheid en binding aan de samenleving van individuen en groepen die vatbaar zijn voor polarisatie en radicalisering, en hun omgeving Opzetten kennis- en adviescentrum In januari 2008 wordt het Kennis- en adviescentrum polarisatie en radicalisering opgestart. Uitgaande van het volgens planning verlopen van de Europese aanbestedingsprocedure zal dit in volle omvang, met één landelijk telefoonnummer, medio 2008 operationeel zijn. Dit centrum biedt informatie voor een ieder die nadere informatie wenst over het tegengaan van polarisatie en radicalisering. Doelgroepen zijn primair jongeren en ouders, maar het centrum biedt ook kennis en advies op maat voor professionals als wijkagenten, docenten, gemeenteambtenaren en onderzoekers. De kennisconsulenten van het centrum worden getraind om de beschikbare kennis en informatie snel en praktisch beschikbaar te stellen voor een ieder die contact opneemt met het centrum (kennismakelaars). Ook bieden de kennisconsulenten advies op maat en vervullen waar noodzakelijk- een doorverwijsfunctie naar onder meer jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg en politie. Eindverantwoordelijkheid: BZK Vrijwilligers inzetten als mentor voor jongeren die vatbaar zijn voor radicale invloeden Jongeren die vatbaar zijn voor (islamitische of rechts)radicale invloeden worden 1 op 1 gecoacht door vrijwillige mentoren die voor hen een positief rolmodel zijn. Mentoren worden geworven bij onder meer allochtone studentenorganisaties en allochtone netwerken vanuit het bedrijfsleven, gescreend en getraind. Docenten, jeugdwerkers, medewerkers bij de arbeidstoeleiding en ouders kunnen jongeren aanmelden voor een mentor bij het kennis- en adviescentrum polarisatie en radicalisering. Deze 5

6 draagt zorg voor een match tussen jongere en mentor (qua type mentor en woonplaats) en regelt de kennismaking. Jongere en mentor stellen samen een aanpak op, met tussenevaluaties en een eindevaluatie. Mentoren kunnen bij hun aanpak gebruik maken van coaches en intervisie. Eindverantwoordelijkheid: BZK ism WWI Weerbaarheidstrainingen en peereducatie Versterken van de weerbaarheid van jongeren tegen radicaliseringinvloeden door weerbaarheidstrainingen en peereducatie onder jongeren: discussie aangaan met leeftijdsgenoten in je eigen leefomgeving. Docenten en ouders hebben vaak slechts ten dele invloed op jongeren die zich aangetrokken voelen tot radicaal gedachtegoed. Bij een deel van deze jongeren is het mogelijk het gesprek aan te gaan en weerwoord te bieden via andere jongeren ( peer -bereik), soms naaste familie. Dit vraagt een specifieke casusaanpak, zoals die al in Rotterdam en Amsterdam wordt gehanteerd. Training op maat voor peers die het gesprek aangaan om weerwoord te bieden. In een enkel geval is de jongere ook bereikbaar voor anderen, zoals de lokale imam of een rolmodel (zie hieronder). Ook dit vraagt vanzelfsprekend om maatwerk, afhankelijk van de persoonlijke situatie. Eindverantwoordelijkheid weerbaarheidstrainingen: WWI Eindverantwoordelijkheid peereducatie: BZK Inzet rolmodellen In 2008 start een serie discussieavonden over maatschappelijke vraagstukken met helden/ rolmodellen voor jongeren. Voorbeelden zijn bekende voetballers, muzikanten (rappers) en soapacteurs. Het respect voor deze rolmodellen is groot en dat vormt de basis voor een stevige discussie. Vraagstukken die daarbij aan de orde komen vanuit het perspectief van islamitisch extremisme zijn: vrouw en moslim zijn, homoseksualiteit, gemengd sporten, democratie, dragen van hoofddoek of andere zichtbare religieuze uitingen, trouwen etc. Wanneer de discussie zich richt op tegengaan van rechtsextremisme betreft het vraagstukken als identiteit, gelijke kansen, democratische rechtsstaat en richt de discussie zich op hardnekkige misverstanden. Voorbeelden van deze misverstanden zijn: Nederland wordt binnen afzienbare tijd overgenomen door de moslims en moslims pikken alle banen in van autochtone Nederlanders. Eindverantwoordelijkheid: BZK i.s.m. WWI Stageplaatsen Het ministerie van Sociale Zaken stimuleert stages voor alle jongeren. Bij de aanpak hanteert SZW bewust geen labels, aangezien dat in het nadeel van jongeren kan werken bij het vinden van een stageplek. In de praktijk richt de aanpak zich zeker op jongeren die op zoek zijn naar hun identiteit of roeping. Voor deze specifieke groep radicaliserende jongeren, of ze nu moslims zijn of rechtsradicaal, heeft de stage een dubbele functie. Ze vinden op deze manier niet alleen makkelijker een baan, maar ze worden ook weer ingesloten in de Nederlandse maatschappij. De stage vormt hun verbinding met de Nederlandse samenleving Eindverantwoordelijkheid: SZW Stimuleren dialoog religie en samenleving 2008 is het jaar van de interculturele dialoog. De minister van OCW en de minister voor WWI ondersteunen structurele interculturele activiteiten en dialoog door ondersteuning van Kosmopolis en andere culturele centra. Verder zal de minister voor WWI in 2008 de inter-culturele en de dialoog religie en samenleving stimuleren door de het steunen van discussies in de 40 aandachtswijken én in alle andere wijken die daarvoor belangstelling tonen. De ervaringen tot nu toe zijn dat deskundige begeleiding essentieel is voor het welslagen van de sessies aangezien het tot verhitte debatten leidt, 6

7 maar ook tot wederzijds begrip. De komende maanden wordt een pool van begeleiders opgeleid en ingezet bij concrete lokale activiteiten. Hierbij wordt speficiek aandacht besteed aan het betrekken van moeilijk te bereiken (orthodox-religieuze) groeperingen. Eindverantwoordelijkheid: WWI (deels i.s.m. OCW) Faciliteren pluriform aanbod op internet Op 5 oktober 2007 is de website gelanceerd. 5 Het initiatief voor de website was afkomstig van het Landelijk Overleg Minderheden (LOM). De coördinatie van het project ligt in handen van één van de organisaties van het LOM, namelijk het Samenwerkingsverband van Marokkanen in Nederland (SMN). De islamwijzer biedt een discussieplatform over het leven als moslim in de Nederlandse democratische samenleving. 6 Door het aanbieden van een breed scala aan opvattingen willen de maatschappelijke organisaties die de site hebben opgezet tegenwicht bieden aan de politiekreligieuze extremistische internetsites die geen recht doen aan de diversiteit van opvattingen binnen de moslimgemeenschap. Dit ook op verzoek van docenten en jeugdwerkers die behoefte toonden aan alternatief aanbod op het internet. Op de website wordt ook specifiek aandacht besteed aan emancipatie- en opvoedingsvraagstukken voor jonge ouders. Het ministerie van WWI subsidieert de website vanuit het perspectief tegenwicht te bieden tegen de anti-democratische en anti-integratieve radicale sites op internet, maar heeft geen bemoeienis met de inhoud van de website (scheiding kerk en staat). Eindverantwoordelijkheid: WWI Centra voor Jeugd en Gezin De minister voor Jeugd en Gezin gaat in 2008 pilots uitvoeren in de krachtwijken van enkele gemeenten die een intercultureel concept opleveren voor het basismodel Centra Jeugd en Gezin. Uiteindelijk zullen alle CJG s intercultureel competent moeten zijn. Concreet betekent dit dat centra ook kennis en ervaring hebben op de aanpak van cultuurgerelateerde specifieke problematiek, waaronder eergerelateerd geweld en radicalisering. Eindverantwoordelijkheid: Jeugd en Gezin Vergroten van competenties van het lokaal bestuur en professionals die veel met jongeren en jongerengroepen werken. Monitor polarisatie en radicalisering Momenteel wordt de eerste monitor polarisatie en radicalisering opgesteld, in nauwe samenwerking met een expertgroep van onderzoekers vanuit verschillende universiteiten en onderzoekscentra. De monitor zal inzage geven in de trends en ontwikkelingen op het terrein van polarisatie en radicalisering én levert daarbij de bronnen en de cijfers (voor zover beschikbaar en betrouwbaar). Binnenkort zullen de uitkomsten in een trendnotitie gerapporteerd worden aan uw Kamer. Deze vormt tevens de 0- meting. Parallel wordt opnieuw in nauwe samenwerking met de expertgroep- een model ontwikkeld waarmee de onderliggende factoren en de mate van invloed van deze factoren op polarisatie en radicalisering 5 Soortgelijke door de overheid gefinancierde websites zijn ook te vinden in Duitsland en Groot-Brittannië. Zie en 6 De Islamwijzer is één van de projecten van het masterplan Niet naast elkaar maar met elkaar vanuit het Landelijk Overleg Minderheden. Uw Kamer is hierover bericht (nota Weerbaarheid en Integratiebeleid , 29754, nr.27; Tussenrapportage , 29754, nr 74; Actualisatie, , 29754, nr 101). 7

8 inzichtelijk worden. Voor deze exercitie bestaat geen internationaal model dat als voorbeeld kan dienen. Het model is naar verwachting medio 2008 gereed. Eindverantwoordelijkheid: BZK Onderzoeksbank en onderzoeksagenda BZK stelt momenteel een onderzoeksbank op met al het relevante onderzoek (nationaal en internationaal). Deze onderzoeksbank is te zijner tijd te raadplegen via de site van het Kennis- en adviescentrum polarisatie en radicalisering. De eerder genoemde expertgroep van gerenommeerde onderzoekers komt bij het opstellen van de monitor/ trendnota hiaten tegen in de beschikbare informatie over polarisatie en radicalisering. Dit leidt tot het opstellen van een onderzoeksagenda voor maatschappelijk relevant onderzoek op het terrein van polarisatie en radicalisering. Deze onderzoeksagenda is in het voorjaar van 2008 gereed. Eindverantwoordelijkheid: BZK Benchmark In opdracht van BZK en WWI wordt momenteel een benchmarkmethodiek ontwikkeld voor de aanpak van polarisatie en radicalisering. Dit biedt de mogelijkheid goede en minder goede aanpakken helder inzichtelijk te maken voor gemeenten die zoeken naar bruikbare oplossingen voor hun specifieke situatie. De benchmarkmethodiek biedt tevens input voor de jaarlijkse evaluatie van de aanpak van alle gemeenten en is medio 2008 gereed. De resultaten van de benchmark worden inzichtelijk via het Kennis- en adviescentrum (delen van kennis en informatie, niet steeds opnieuw het wiel uitvinden). Eindverantwoordelijkheid: BZK Innovatieprijs aanpak polarisatie en radicalisering in gemeenten Het Rijk stimuleert gemeenten een lokale aanpak op te stellen tegen polarisatie en radicalisering. Jaarlijks organiseert BZK een seminar waarbij alle betrokken gemeenten genodigd worden. Doel van het seminar is delen van kennis en informatie. Tijdens dit seminar biedt de AIVD de meest recente informatie over het fenomeen polarisatie en radicalisering. De minister van BZK reikt de innovatieprijs uit voor het meest innovatieve lokale project tegen polarisatie en/of radicalisering. Criteria voor honorering zijn: effectiviteit en toepasbaarheid bij andere gemeenten. Burgerinitiatief is een pré bij de beoordeling door de jury. De prijs is een geldbedrag van voor de initiatiefnemers van het project en vanzelfsprekend de positieve publiciteit voor de aanpak. Eindverantwoordelijkheid: BZK Persbriefings polarisatie en radicalisering De AIVD heeft de gewoonte de pers uitgebreid te informeren over de inhoud van belangrijke publicaties. Van journalisten kwam het verzoek circa viermaal per jaar (of vaker naar gelang de nieuwswaardige informatie) persbriefings te organiseren over het fenomeen polarisatie en radicalisering. Wat is het precies, hoe kunnen we het herkennen en welke trends en ontwikkelingen signaleert de AIVD (ook op internet). Indien wenselijk is het mogelijk dat BZK, NCTb en/of WWI de beleidsmatige duiding aanvulllen. De persbriefings zijn informerend van aard en dienen als achtergrondinformatie, niet voor publicatie. Eindverantwoordelijkheid: BZK Handreiking weerwoord Op uitdrukkelijk verzoek van docenten, jongerenwerkers, reclasseringsambtenaren en medewerkers in gevangenissen wordt een praktische en handzame handreiking weerwoord opgesteld. Imams, professoren en prominente vertegenwoordigers binnen de islamgemeenschap geven vanuit de democratische politieke theorie en de islamleer hun visie op de toepassing van geloof in het leven van alledag en over de waarde van de democratische rechtsstaat. De handreiking is maart 2008 gereed. 8

9 Eindverantwoordelijkheid: BZK i.s.m. WWI en NCTb Lespakket extremisme in het nieuws voor scholieren. Op verzoek en naar behoefte is het Lespakket Extremisme in het nieuws voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs beschikbaar vanaf medio oktober Het lespakket is ontwikkeld door Stichting Krant in de klas (KiK). Extremisme in het nieuws is geschikt voor klassikaal gebruik en kan als basis dienen voor debatten en/of presentaties. Een belangrijk onderdeel van het pakket is dat de leerlingen zich uitgebreid verdiepen in de krantenberichtgeving over het onderwerp. Met het verschijnen van de AIVD rapportage Radicale dawa in verandering zal ook het niet-gewelddadig radicale salafisme specifiek aan de orde komen. Eindverantwoordelijkheid: NCTb Digitale lesbrief Codename Future voor scholieren Codename Future, een gespecialiseerde uitgeverij voor het middelbaar onderwijs, maakt als vervolg op vijf door bewindslieden bijgewoonde - debatten in 2006 op middelbare scholen een schoolproject over identiteit en radicalisering. Het nieuwe project bestaat uit een digitaal lesdossier en is uit te breiden naar gelang wensen en middelen van de school. Het project sluit aan bij de persoonlijke zoektocht van jongeren naar een eigen identiteit. Het is op verzoek voor alle scholen digitaal beschikbaar vanaf november Eindverantwoordelijkheid: NCTb Docenten concrete tools in handen geven voor het omgaan met radicalisering in de klas Christelijke Hogeschool Windesheim (vestigingen in Zwolle, Utrecht en Lelystad) ontwikkelt momenteel een benaderingswijze voor het opnemen van Polarisatie en Radicalisering in het lesprogramma. Aandacht voor radicalisme is in de visie van Windesheim geen apart thema binnen scholen, maar moet worden ondergebracht bij de opdracht tot burgerschapsontwikkeling. Het valt op dat leraren kennis en vaardigheden missen in het herkennen van en omgaan met radicalisme. Windesheim ontwikkelt praktische tools om scholen te ondersteunen in de kwaliteitsborging inzake het omgaan met radicalisering. Windesheim benadrukt dat de leraar geen spion in de klas is, maar dat het wel de pedagogische taak is van een leraar om de uitersten in ideologieën met jongeren te bespreken omdat het verband houdt met de ontwikkelingspsychologie van pubers en jong-volwassenen. Het is een taak van het onderwijs de uitersten aan te horen, kritisch te bevragen, en leerlingen op het spoor te zetten van relevante kennis en andere gedachten. Eindverantwoordelijkheid: OCW Aanpak polarisatie en radicalisering in samenwerking met de onderwijsbonden De onderwijsbonden CNV-onderwijs en AOB (onderwijsbond van de FNV) ondersteunen de aanpak van het actieplan polarisatie en radicalisering. Zij geven aan dat informatie ter herkenning van polarisatie en radicalisering en de aanpak daarvan beschikbaar moet zijn voor docenten op verzoek en naar behoefte. De informatievoorziening hierover naar hun achterban verloopt via de bondsbladen. Eindverantwoordelijkheid: OCW Training van imams en korandocenten De Universiteit van Leiden heeft een curriculum ontwikkeld voor imams en korandocenten, getiteld Nederland en de lslam, interculturele ontmoetingen en integratie. De module behandelt de geschiedenis van religieuze minderheden in Nederland en gaat daarnaast in op maatschappelijke vraagstukken als positie van de vrouw en homoseksualiteit. Het curriculum is ontwikkeld in samenwerking met de moslimsorganisaties in Nederland die de aankomende en huidige 9

10 korandocenten en imams zullen stimuleren deze module te volgen. Onder deze groep bestaat grote belangstelling. Het kabinet zal hun deelname aan deze module financieel ondersteunen. Eindverantwoordelijkheid: WWI, i.s.m. BZK. Training radicalisering voor maatschappelijke dienstverleners en jeugdzorg Uit de voorlopige conclusies van het onderzoek naar behoefte bij eerstelijnswerkers inzake de aanpak van polarisatie en radicalisering 7 blijkt dat met name maatschappelijk werkers en jeugdhulpverleners behoefte hebben aan basiskennis over radicalisering en instrumenten voor de aanpak van radicaliserende jongeren. In nauw overleg met de Maatschappelijke ondernemersgroep (de brancheorganisatie van maatschappelijke werkers en jeugdhulpverleners) zal nog voor de zomer van 2008 een seminar en trainingsprogramma ontwikkeld worden voor de maatschappelijke dienstverleners en jeugdhulpverleners. N.B. In 2006 ontwikkelde Movisie in samenwerking met het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn de handreiking 'Radicaal Jong' voor jongerenwerkers. 8 Deze handreiking zal betrokken worden bij het trainingsprogramma. Eindverantwoordelijkheid: BZK Professionaliseringsaanbod politie Voor de bewustwording van de politiekorpsen heeft de Politieacademie een Basistraining Radicalisering en Terrorisme (BRT) en een Verdiepingstraining Radicalisering en Terrorisme (VRT) op maat ontwikkeld. De interactieve groepstraining BRT biedt oefeningen met betrekking tot het herkennen van radicalisering, het contact leggen met de doelgroep (bijvoorbeeld het aanspreken van jongeren en het op juiste wijze kanaliseren van informatie (wanneer, hoe en naar wie)). Bovendien wordt gebruik gemaakt van casuïstiek uit de eigen regio. Korpsen maken op ruime schaal gebruik van dit aanbod. 9 De verdiepingsmodule VRT is meer specifiek gericht op leidinggevenden, politieambtenaren en rechercheurs belast met terrorismegerelateerde zaken en behandelt het radicaliseringsproces op de onderdelen terrorisme, rekrutering en de verschillende uitingsvormen van terrorisme. Intussen wordt met een aantal grote korpsen (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) een landelijk awareness-programma radicalisering en terrorisme ontwikkeld voor alle uitvoerende politiemensen. Eindverantwoordelijkheid: BZK i.s.m. Nederland politie-instituut/politieacademie/ KLPD/ SBG terrorisme Tegengaan polarisatie en radicalisering vanuit media-perspectief In 2008 wordt samen met professionals in de mediawereld een aanpak opgesteld tegen polarisatie en radicalisering vanuit media-perspectief. Aspecten daarbij zijn toepassing van dit vraagstuk in films, musical, televisieseries, in games en andere mediatoepassingen met bereik onder doelgroep. Ook kan gedacht worden aan trainingen voor journalisten en perswoordvoerders. In dit kader past ook het 7 COT Instituut voor Veiligheids en Crisismanagement. Verslag van een verkennend onderzoek naar de rol van eerstelijnswerkers bij het tegengaan van polarisatie en radicalisering. 8 MOVISIE komt voort uit de wens van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om versnippering tegen te gaan onder de vele aanspreekpunten op de werkterreinen van dit ministerie. Om meer samenhang op maatschappelijke zorg te creëren, komen er drie nieuwe kenniscentra op de werkterreinen jeugd, langdurende zorg en maatschappelijke inzet. MOVISIE neemt maatschappelijke inzet voor haar rekening. 9 Inmiddels hebben reeds 1000 executief personeel in Utrecht, 250 administratief en technisch personeel in Den Haag, 800 executief personeel en wijkagenten in Twente en 80 wijkagenten in Drenthe de BRT doorlopen. Amsterdam is gestart met een pilot BRT met verdiepingselementen en Kennemerland verwacht minimaal 500 personen en Limburg Zuid 80 personen de BRT aan te bieden in Bovendien is de spoorwegpolitie gestart met het trainen van 450 medewerkers. Wat betreft de VRT is bekend dat in Utrecht 50 medewerkers van de infodesk deze hebben doorlopen. 10

11 project Ahlan, een interactief multi-media initiatief van Marokkaanse jongerenwebsite om moslimjongeren actief te betrekken bij actualiteiten en de publieke discussie daarover. Eindverantwoordelijkheid: BZK, i.s.m. andere ondertekenaars actieplan polarisatie en radicalisering Handreiking gemeenten: Scheiding tussen kerk en staat in de praktijk Rijksoverheid en gemeenten willen samenwerken met maatschappelijke en religieuze organisaties zonder inbreuk te maken op de in Nederland gangbare scheiding tussen kerk en staat. Dit is op basis van Nederlandse en Europese wet- en regelgeving zeker mogelijk. Het kabinet heeft een uiteenzetting van dat beginsel gegeven in de nota Grondrechten in een pluriforme samenleving. 10 Kern van dit beginsel is dat de staat geen partij kiest voor een bepaalde godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging. De staat mag zich ook niet met de inhoud van het geloof of de kerkelijke bestuurlijke organisatie inlaten. Ook is de overheid gehouden omstandigheden te creëren waarin een pluriform aanbod van opvattingen en meningen kan bestaan. Voorwaarde daarbij is dat de overheid faciliteert, geen partij kiest voor (de juistheid van) een bepaalde stroming of godsdienst en dat er ruimte is voor tegengeluid. 11 BZK stelt, gelet op de relatie tussen kerk en staat, in samenwerking met Justitie en anderen een handleiding op voor rijksoverheid en gemeenten waarin exact staat waar juridisch gezien de grenzen liggen voor samenwerking. In deze handleiding staan tevens good practices van samenwerking met maatschappelijke en religieuze organisaties. De handreiking is in het voorjaar van 2008 gereed. Eindverantwoordelijk: BZK, i.s.m. Justitie, VNG, WWI en NCTb Actieplan Nederlandse democratische rechtsstaat Conform motie nr. 115 van leden Cörüz en Kuiken zullen BZK en Justitie voor de zomer van 2008 een actieplan uitwerken waarin de waarden van de Nederlandse democratische rechtsstaat worden uitgedragen. 12 Dit vanuit het perspectief dat verspreiding van kennis van de waarden van de Nederlandse rechtsstaat bij kan dragen om polarisatie en radicalisering tegen te gaan. De democratische rechtsstaat dient zodanig in de samenleving verankerd te zijn dat hij optimaal weerbaar is tegen extremistische en radicale opvattingen. 13 Het is nadrukkelijk de bedoeling om hier een discussie op lokaal niveau aan te verbinden, zodat draagkracht en kritische discussie het onderwerp van de democratische rechtsstaat levend houden, met name onder jongeren. Eindverantwoordelijkheid: BZK en Justitie, i.s.m. WWI en OCW Aanpak façadepolitiek (niet-gewelddadige) radicale salafistische moslims Naar aanleiding van de motie van Van Raak 14 tijdens het VAO actieplan polarisatie en radicalisering zal BZK een wegwijzer opstellen voor overheden en maatschappelijke organisaties met als doel het herkennen en aanpakken van de façadepolitiek van (niet-gewelddadige) radicale salafistische moslims. De wegwijzer is voorjaar 2008 gereed. Centraal daarbij staat een aanpak om partners kritisch te bevragen over onder andere hun ideeën, intenties en relaties. Bij de duiding hiervan wordt ondersteuning aangeboden door het Kennis- en adviescentrum polarisatie en radicalisering Ook zal de AIVD bestuurders attenderen wanneer de AIVD aanwijzingen heeft dat in een specifieke situatie sprake is van façadepolitiek en ondersteunt het rijk bestuurders bij de aanpak daarvan. Aandachtspunt daarbij blijft dat ingrijpen vrijwel alleen mogelijk is 10 TK , , nr Zie o.m. Serif t. Griekenland, EHRM, , nr /97en Kokkinakis t. Griekenland, EHRM , nr /88, par Het Huis van de democratie maakt onderdeel uit van dit actieplan conform motie Heijnen en Van de Camp, III, nr Brede focus, dus zowel rechtsextremistische, islamitisch extremistische als links extremistische radicalisering. 14 Motie Van Raak, 1 november 2007, nr

12 wanneer radicale salafistische moslims zich daar naar buiten toe over uitspreken. Het is uitgesloten dat de AIVD zicht heeft op alles wat zich binnenskamers of in de hoofden van (niet-gewelddadige) radicale salafisten afspeelt. Eindverantwoordelijkheid: BZK, samen met WWI en NCTb Vroegtijdig isoleren, indammen en keren van polarisatie en radicalisering Salafistische predikers op lokaal niveau Vanuit de landelijke overheid wordt rechtstreeks contact gelegd met gemeenten die te maken hebben met rondreizende salafistische predikers vanuit de radicaliseringshaarden en jongeren die ontvankelijk zijn voor deze salafistische boodschap, of waar sprake is van beginnende radicaliseringsproblematiek. In het najaar van 2007 hebben gesprekken met een aantal gemeenten plaatsgevonden. Tijdens de gesprekken verkennen het Rijk en de gemeenten hoe de verspreiding van het salafisme te duiden is, welke problemen er (kunnen) ontstaan, wat de reactie van de gemeente tot dusver is geweest en hoe we met een gezamenlijke inspanning anti-integratieve en anti-democratische tendensen en radicalisering kunnen voorkomen en tegen kunnen gaan. Het Rijk kan gemeenten helpen bij de ontwikkeling van een lokale strategie over de aanpak van radicalisering. Ook reikt het Rijk instrumenten en methodieken aan. Maatwerk is daarbij uiteraard essentieel. De gemeenten bekijken momenteel welke acties zij naar aanleiding van het gesprek gaan ondernemen. Op basis van de ervaring met deze gemeenten beraadt de landelijke overheid zich over de te nemen volgende stappen. Samenwerkingsverband tussen NCTb, AIVD, WWI en BZK Tegengaan van radicalisering in gevangenissen Het tegengaan van radicalisering in penitentiaire inrichtingen krijgt langs verschillende lijnen gestalte. Op de eerste plaats zijn twee afzonderlijke afdelingen in Vught en Rotterdam bestemd voor gedetineerden die zijn verdacht van- of veroordeeld wegens een terroristisch misdrijf of die boodschappen van radicalisering voor of tijdens de detentie hebben verspreid of verkondigd. Door de samenplaatsing van deze gedetineerden onder begeleiding van speciaal opgeleid personeel, worden rekrutering en radicalisering van andere categorieën gedetineerden voorkómen. Hiernaast wordt geïnvesteerd in de alertheid van het personeel in de reguliere penitentiaire inrichtingen, om signalen van radicalisering vroegtijdig te herkennen en daarop adequaat te reageren. In dat kader houden de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) presentaties voor het management van de penitentiaire inrichtingen om het bewustzijn inzake radicalisering te bevorderen. Deze managers brengen hun kennis over op de overige medewerkers in hun inrichting. Op basis van rapportages van de penitentiaire inrichtingen wordt de informatie-uitwisseling met AIVD en KLPD gestroomlijnd, opdat eventueel noodzakelijke maatregelen tijdig kunnen worden getroffen. Bij de Justitiële Jeugdinrichtingen is op 31 december 2007 het project Interculturalisatie en radicalisering afgerond. Dit thema is ingebed in de personeelsopleidingen en blijft ook in 2008 een speerpunt in alle jeugdinrichtingen. Eindverantwoordelijkheid: Justitie en NCTb i.s.m. AIVD, KLPD en PI s. Concrete methodieken voor de-radicaliseringsprogramma s De-radicalisering is betrokkene uit de invloedssfeer van de radicale groep halen. In de eerste plaats betreft dit indringende gesprekken met betrokkene gebaseerd op steun bij het losmaken van de vertrouwde omgangskring. In verdergaande varianten valt te denken aan begeleiding naar een andere woning (op een andere locatie die uit de invloedssfeer is van de groep ), ander werk en opbouw van nieuwe sociale omgeving. Duitsland heeft veel ervaring met de-radicaliseringstrajecten opgedaan voor 12

13 rechtsextremisme en islamitische extremisme. Aangezien de AIVD met name ingaat op de groepsdruk die radicale salafisten ervaren, lijkt een de-radicaliseringsaanpak kansrijk. Voorwaarde is vanzelfsprekend dat betrokkene gemotiveerd is om de groep te verlaten. Het kabinet heeft twee pilots opgezet voor deradicaliseringstrajecten, één voor rechtsradicale én voor zowel rechtsradicale als nietgewelddadige radicale salafisten. 15 Eindverantwoordelijkheid: WWI i.s.m. NCTb en BZK. Campussen Het kabinet wil via campussen perspectief bieden aan jongeren zonder zicht op opleiding of baan die dreigen af te glijden naar maatschappelijk ongewenst gedrag, voor zover die met de gebruikelijke instrumenten niet bereikt worden. Het kabinet wil daarnaast blijven inzetten op verbetering van bestaande stelsels, zodat het zenden van jongeren naar een campus een ultimum remedium blijft. Het verdient, zoals reeds gemeld aan de Tweede Kamer (TK, , , nr. 22) namelijk verreweg de voorkeur om jongeren via het reguliere onderwijs bij de les te houden, al dan niet in combinatie met werk. Omdat campussen goed moeten aansluiten op andere voorzieningen heeft het ministerie voor Jeugd en Gezin het voortouw bij de uitvoering, in overleg met de ministeries van Justitie, van BZK, van OCW, van SZW en voor WWI. De landelijke invoering van campussen die gericht zijn op motivering, scholing en arbeidstoeleiding kan een bijdrage leveren aan het voorkomen van polarisatie en radicalisering, maar is daar niet primair op gericht. Campussen vallen dus overigens net als de Centra voor Jeugd en Gezin - onder algemeen beleid dat niet specifiek gericht is op de reductie van polarisatie en radicalisering, maar kunnen wel een belangrijke bijdrage daaraan leveren door het wegnemen van mogelijke voedingsbodems voor polarisatie en radicalisering. De pilotprojecten die de opmaat vormen voor landelijke invoering in 2011 zijn opgezet in Amsterdam, Rotterdam, Tilburg, Deventer, Gaasterlân-Sleat en Soesterberg (TK, , , nr. 35). Welke doelgroep precies bereikt wordt met deze pilotprojecten is momenteel nog niet bekend. Zoals tijdens het algemeen overleg over campussen op 11 oktober 2007 door de Minister voor Jeugd en Gezin is aangegeven wordt uw Kamer medio 2008 hierover geïnformeerd. Eindverantwoordelijkheid: Jeugd en Gezin i.s.m. Justitie Voortzetting aanpak radicaliseringshaarden Een radicaliseringshaard is een organisatie of stichting die als voedingsbodem fungeert voor radicaliseringsprocessen. Bij de aanpak van radicaliseringshaarden worden bestaande bevoegdheden en instrumenten van de landelijke en lokale overheidsdiensten gecoördineerd ingezet. Dit gebeurt vooral in nauwe samenwerking met de lokale besturen. Deze aanpak zal worden voortgezet. Om operationele redenen kan geen openbare mededeling worden gedaan over de betreffende organisaties en de maatregelen die reeds zijn en nog worden getroffen. Eindverantwoordelijkheid: NCTb, i.s.m. AIVD, MIVD, IND, KLPD, Belastingdienst / Douane, KMar, FIOD-ECD, WWI, OM, Onderwijsinspectie, gemeenten en regionale politiekorpsen Nader onderzoek invloed niet-gewelddadige radicale salafisten op media In het vragenuurtje van uw Kamer d.d. 16 oktober 2007 sprak uw Kamer haar zorgen uit over de mogelijke invloed van niet-gewelddadige radicale salafisten op de media. Aanleiding was de NOVAuitzending d.d. 11 oktober 2007 inzake de zendgemachtigde organisatie voor de islamitische omroep, te weten Stichting Verzorging Islamitische Zendtijd. Concreet is toegezegd dat minister Plasterk van Onderwijs en minister Vogelaar voor Wonen, Wijken en Integratie de AIVD verzoeken informatie te leveren over mogelijke niet-gewelddadige radicaal-salafistische invloeden op de zendgemachtigde 15 De Europese Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten delen onderling informatie over de ervaringen met de deradicaliseringsaanpak. 13

14 organisatie en hierover te rapporteren aan uw Kamer. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek zullen de bewindspersonen aanvullende beleidsmaatregelen treffen. Het kabinet blijft in brede zin extra alert op de invloed van niet-gewelddadige radicaal salafistische groeperingen op erkende overleg- en zendgemachtigde organisaties in het publieke domein. Eindverantwoordelijkheid: AIVD, in nauwe samenwerking met WWI Tegengaan van radicalisering via internet Radicaal salafistische jongeren maken veel gebruik van het internet voor informatievergaring. Door het Openbaar Ministerie, KLPD, AIVD en de NCTb zijn verschillende activiteiten in gang gezet ter bestrijding van het gebruik van internet voor radicale doeleinden. Deze zijn vooral gericht op het verkrijgen en behouden van het zicht op aard en omvang van de problematiek. Voorbeelden hiervan zijn de projecten op het terrein van monitoring en surveillance 16 op het internet en het meldpunt cybercrime (www.meldpuntcybercrime.nl). Ter invulling van het voornemen uit het Coalitieakkoord om te voorzien in de mogelijkheid om de doorgifte van bepaalde boodschappen en informatie te verbieden, ontwikkelt het kabinet daarnaast maatregelen om de toegang tot bepaalde content te beperken. Maatregelen gericht op het blokkeren van content moeten wel zoveel mogelijk in samenwerking met andere landen worden toegepast om de effectiviteit te verhogen. Samenwerkingsverband tussen NCTb, Justitie, BZK, KLPD, NICC onder coördinatie van de NCTb SPOOR 3: INTERNATIONALE SAMENWERKING EN BUITENLANDS BELEID 3.1 Bilaterale samenwerking (o.a. VS, Canada, Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden) en binnen de Benelux. - Bevorderen van wetenschappelijk onderzoek, vooral het delen van ervaringen met betrekking tot de monitor; - Uitwisselen van informatie met betrekking tot relevante ontwikkelingen ten aanzien van polarisatie en radicalisering; - Stimuleren van pluriform aanbod islam op internet; - Opzetten van uitwisselingsprogramma s tussen professionals, bijvoorbeeld tussen lokale overheden (grote steden). Eindverantwoordelijkheid: BZK, WWI en NCTb, ieder vanuit hun eigen perspectief (veiligheid, integratie, terrorismebestrijding), in nauwe samenwerking met BZ 3.2 EU actieplan Radicalisering & Rekrutering en VN Wereldwijde Strategie tegen terrorisme en radicalisering. - Opzetten van technische assistentie ter bestrijding terrorisme/radicalisering aan prioritaire landen (Marokko, Algerije, Tunesië, Kenia, Saoedi-Arabië, Pakistan, Indonesië). Bijvoorbeeld programma s voor het trainen van professionals. - Versterking dialoog tussen culturen en samenlevingen; Anna Lindh Foundation (door VN opgericht samenwerkingsverband voor projecten ter bevordering van brede dialoog). Bijvoorbeeld uitwisselingsprogramma s gericht op journalisten en jongeren. - Samenwerking op dit vlak in Europees verband (o.m. Euromed) en VN-verband (o.m. Alliance of Civilizations). Eindverantwoordelijkheid: BZ 16 Surveillance is het verzamelen van informatie op grond waarvan operationele maatregelen kunnen volgen. 14

15 3.3 Volgen media in derde landen over Nederland en over vraagstukken die gevolgen kunnen hebben voor Nederland én analyse mogelijke impact externe conflicten in Nederland Het ministerie van Buitenlandse Zaken volgt de media in het Midden-Oosten m.b.t. vraagstukken die gevolgen kunnen hebben voor Nederland dan wel expliciet over Nederland gaan. De situatie in het Midden-Oosten wordt ook door de buitenlandse posten geanalyseerd. Daarmee bestaat inzicht in de buitenlandse conflicten die mogelijke polariserende en radicaliserende effecten hebben onder in Nederland woonachtige bevolkingsgroepen. Deze informatie wordt verspreid onder jongerenwerkers/ gevangenisbewaarders etc. Er is veel vraag naar, ondat de informatie een verklaring en een voorspelling biedt met betrekking tot onrust onder de jongeren/ gedetineerden. Met deze kennis is het mogelijk daarop te anticiperen. Eindverantwoordelijkheid: BZ 15

Onderwerp Nadere concretisering kabinetsreactie en beleidsduiding AIVD-rapportage 'Radicale dawa in verandering'.

Onderwerp Nadere concretisering kabinetsreactie en beleidsduiding AIVD-rapportage 'Radicale dawa in verandering'. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Inlichtingen Stolk T 070-4268392 F Uw kenmerk Onderwerp Nadere concretisering kabinetsreactie en beleidsduiding

Nadere informatie

Actieplan polarisatie en radicalisering 2007 2011

Actieplan polarisatie en radicalisering 2007 2011 Actieplan polarisatie en radicalisering 2007 2011 Inhoudsopgave 1. Maatschappelijke problematiek 2. Definitie en afbakening 3. Doelstelling actieplan 4. Welke personen/groepen zijn vatbaar voor polarisatie

Nadere informatie

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding α Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Postadres: Postbus 16950, 2500 BZ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Oranjebuitensingel

Nadere informatie

Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2009

Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2009 Operationeel Actieplan Polarisatie en Radicalisering 2009 December 2008 Inhoudsopgave INLEIDING.. SPOOR 1: LOKALE AANPAK.... SPOOR 2: NATIONALE AANPAK.. 2.1 Algemeen beleid op nationaal niveau 2.2 Specifiek

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

Datum 1 september 2015 Onderwerp Antwoord op schriftelijke vragen met kenmerk 2015Z13940 over het bericht 'Terrorist sprak in moskee'

Datum 1 september 2015 Onderwerp Antwoord op schriftelijke vragen met kenmerk 2015Z13940 over het bericht 'Terrorist sprak in moskee' Ministerie van Veiligheid en Justitie 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag

Nadere informatie

Ministerie van Veiligheid en Justitie. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Ministerie van Veiligheid en Justitie. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van en Justitie 1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus

Nadere informatie

Actieplan radicalisering en polarisatie

Actieplan radicalisering en polarisatie Actieplan radicalisering en polarisatie gemeente Eindhoven VB - Veiligheid en Bestuur, VH - Veiligheid Sociaal Domein Support, Programmering, Ontwikkeling & Kwaliteit mei 2015 Colofon Uitgave Gemeente

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

De rol van de school

De rol van de school De rol van de school Bij het omgaan met polarisatie en radicalisering van jongeren Maatschappelijke opdracht van de school De school staat midden in de samenleving Leidt op tot burgers met een startkwalificatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 754 Terrorismebestrijding 29 240 Veiligheid op school Nr. 305 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Nadere informatie

De rol van de school. bij polarisatie en radicalisering van jongeren

De rol van de school. bij polarisatie en radicalisering van jongeren De rol van de school bij polarisatie en radicalisering van jongeren Haagse Hogeschool 11 november 2015 Stichting School & Veiligheid ondersteunt scholen bij het bevorderen van een sociaal veilig klimaat.

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Lokaal actieplan regenboogstad Haarlem

Lokaal actieplan regenboogstad Haarlem Lokaal actieplan regenboogstad Haarlem 2015 2017 1. Inleiding Het Lokaal actieplan regenboogstad Haarlem 2015-2017 is een uitwerking van het Haarlems diversiteitbeleid. We hebben dit beleid verwoord in

Nadere informatie

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding j1 Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Postadres: Postbus 16950, 2500 BZ Den Haag Aan: de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Oranjebuitensingel

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 2009 en Operationeel Actieplan 2010. Polarisatie en Radicalisering

Voortgangsrapportage 2009 en Operationeel Actieplan 2010. Polarisatie en Radicalisering Voortgangsrapportage 2009 en Operationeel Actieplan 2010 Polarisatie en Radicalisering December 2009 Inhoudsopgave INLEIDING 1. NIEUWE ACCENTEN 2. VOORTGANG 2009 en NIEUWE ACTIES 2010 SPOOR 1: De lokale

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

2500 EA DEN HAAG. 3 maart 2015 Onderwerp Reactie op berichtgeving rond

2500 EA DEN HAAG. 3 maart 2015 Onderwerp Reactie op berichtgeving rond 1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag 2500 EA DEN HAAG 3 maart 2015 Onderwerp Reactie op berichtgeving rond Nationaal intrekken Coördinator visa van Terrorismebestrijding en Veiligheid NCTV Turfmarkt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 009 00 9 754 Terrorismebestrijding Nr. 89 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten:

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: dit is wat wij doen > Bundeling van krachten Activiteiten Passend onderwijs zonder thuiszitters een illusie? Wij denken van niet. Of eigenlijk weten we dat wel

Nadere informatie

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief'

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief' 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Ik heb mijzelf echt beter leren kennen. Ik weet nu zeker dat ik met jongeren wil werken (teamlid).

Ik heb mijzelf echt beter leren kennen. Ik weet nu zeker dat ik met jongeren wil werken (teamlid). Ik dacht dat ik de enige was, maar dat is niet zo! Als ik mijn droom wil realiseren, dan moet ik dat zelf doen! (leerling). Ik heb mijzelf echt beter leren kennen. Ik weet nu zeker dat ik met jongeren

Nadere informatie

Aanbieding en beleidsduiding rapport 'Radicale dawa in verandering'

Aanbieding en beleidsduiding rapport 'Radicale dawa in verandering' Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Inlichtingen T F Uw kenmerk Onderwerp Aanbieding en beleidsduiding rapport 'Radicale dawa in verandering' Bijgaand

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2013 Nr. 132 BRIEF

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 24 515 Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting Nr. 186 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan

Nadere informatie

Datum 9 november 2009 Betreft Kamervragen van de leden Karabulut en Jasper van Dijk over het invoeren van islamlessen op openbare scholen

Datum 9 november 2009 Betreft Kamervragen van de leden Karabulut en Jasper van Dijk over het invoeren van islamlessen op openbare scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

Nieuwsflits Opleidingsinstituut DJI

Nieuwsflits Opleidingsinstituut DJI Opleidingsinstituut DJI Nieuwsflits Opleidingsinstituut DJI 14 april 2015 Nieuwsbrief voor Ketenpartners Inhoud Voorwoord Overleg over oprichting opleidingscentrum met de NCTV Mentale veerkracht; meer

Nadere informatie

Samenvatting. Het onderzoek is gericht op het beantwoorden van de volgende hoofdvragen:

Samenvatting. Het onderzoek is gericht op het beantwoorden van de volgende hoofdvragen: In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een studie naar de onderzoeksliteratuur over islamitische en extreem-rechtse radicalisering in Nederland. Deze twee vormen van radicalisering worden

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 16950 2500 BZ Den Haag www.nctv.nl

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Gemeentelijke aanpak Polarisatie en Radicalisering

Gemeentelijke aanpak Polarisatie en Radicalisering Fase III borging in staand beleid Fase II kogel is door de kerk Fase I bezinning op problematiek Gemeentelijke aanpak Polarisatie en Radicalisering In de visie van KplusV volgt de gemeentelijke aanpak

Nadere informatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie In deze informatie-set vindt u voorbeelden van documenten en profielen die door Wmo Adviesraden zijn gebruikt in het Plan van aanpak bij de omvorming naar een brede Adviesraad Sociaal Domein of Participatieraad.

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Ministerie van Justitie j1 Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie- en Preventiebeleid Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

Datum 2 april 2013 Betreft Beleidsreactie op de evaluatie van de islam- en imamopleidingen in Nederland

Datum 2 april 2013 Betreft Beleidsreactie op de evaluatie van de islam- en imamopleidingen in Nederland a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag De Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Het Huis voor democratie en rechtsstaat is een nog op te richten instelling. Het Huis wil kennis van burgers over onze

Nadere informatie

Corporate brochure RIEC-LIEC

Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC 1 De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een gezamenlijke, integrale overheidsaanpak. Daarbij gaan de bestuursrechtelijke, strafrechtelijke

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Imam / islamitisch geestelijk werker

Imam / islamitisch geestelijk werker Imam / islamitisch geestelijk werker Rimke van der Veer Rasit Bal 10 april 2008 1 Inhoudsopgave 1.Wat ging er aan vooraf 2.Intentieverklaring 3.Projectgroep en stuurgroep 4.Resultaten 2006 / Speerpunten

Nadere informatie

Opleiding Docent Weerbaarheid

Opleiding Docent Weerbaarheid Over MOVISIE MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, adviezen en oplossingen bij de aanpak van sociale vraagstukken op het terrein van welzijn, participatie, sociale

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Stand van zaken activiteiten rechtmatige zorg Wmo/Jeugd

Stand van zaken activiteiten rechtmatige zorg Wmo/Jeugd Stand van zaken activiteiten rechtmatige zorg Wmo/Jeugd Pauline de la Court (beleidsadviseur Kenniscentrum naleving & handhaving VNG) Ronald Bellekom ( beleidsadviseur Sociaal Domein ECSD) Utrecht 15 december

Nadere informatie

BIJLAGE WOONLASTENAKKOORD: WOONLASTENAGENDA 16-04-2014

BIJLAGE WOONLASTENAKKOORD: WOONLASTENAGENDA 16-04-2014 BIJLAGE WOONLASTENAKKOORD: WOONLASTENAGENDA 16-04-2014 Inleiding Via de woonlastenagenda maakt iedere partner in het woonlastenakkoord inzichtelijk en transparant wat hij bijdraagt aan het woonlastenvraagstuk

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Plan- en procesevaluatie van de scholing van gevangenispersoneel in Verbal Judo Het onderzoek Verbal Judo (Thompson, 1984) is een methode waarbij mensen anderen op een kalme

Nadere informatie

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Inspectie Jeugdzorg Utrecht, april 2013 Samenvatting Eind december 2012 heeft de Inspectie Jeugdzorg via een digitale vragenlijst een inventariserend onderzoek

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Bestuursondersteuning en Advies IPC 1300 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer. Aan de Goede Kant van Eer

Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer. Aan de Goede Kant van Eer Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer Aan de Goede Kant van Eer 1 2 Doelstellingen project Deventer aan de goede kant van de eer Het project

Nadere informatie

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voorlopig vastgesteld door directeur-bestuurder 9 februari 2012 instemming PGMR 8 maart 2012 definitief

Nadere informatie

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen.

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen. st r e s smanagement De cursus 'stressmanagement' is bedoeld voor iedereen die in zijn/haar werksituatie te maken krijgt met stress als gevolg van problemen en spanningsvolle situaties. De eigen ervaringen

Nadere informatie

Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid

Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid Het gemeentelijke beleid is in beweging. De decentralisaties in het sociale domein brengen nieuwe taken voor gemeenten met zich mee én bieden ruimte om de zaken

Nadere informatie

Plan van Aanpak Homo-emancipatie van Gemeente Deventer in Hoofdlijnen

Plan van Aanpak Homo-emancipatie van Gemeente Deventer in Hoofdlijnen Inleiding Plan van Aanpak Homo-emancipatie van Gemeente Deventer in Hoofdlijnen 2012 2014 De gemeente Deventer heeft afgelopen jaren een bijdrage geleverd aan de homoemancipatie i.h.k.v. de nota Plasterk

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk Datum: 14 april 2011 Status: Definitief Versie: 1.0 Meldcode huiselijk Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Meldcode... 4 2. Stappenplan bij signalen van huiselijk... 6 Stap 1: In kaart

Nadere informatie

Rapportage interdepartementale zelfevaluatie project Nationale Veiligheid

Rapportage interdepartementale zelfevaluatie project Nationale Veiligheid Rapportage interdepartementale zelfevaluatie project Nationale Veiligheid Ministerie: Dreiging: Incidentcategorie: Ministerie van Justitie Terrorisme Radicalisering Voor akkoord Directeur-Generaal: Directoraat:

Nadere informatie

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Zorg voor Zorgen dat! Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Programma Integrale Veiligheid Hoger Onderwijs

Programma Integrale Veiligheid Hoger Onderwijs www.integraalveilig-ho.nl Programma Integrale Veiligheid Hoger Onderwijs Bijdrage aan Themadag Radicalisering en de rol van scholen, jeugdzorg en gemeenten Den Haag, 18 juni 2015, 13.45 uur 14.00 uur Carla

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Rapport Fatale Woningbranden 2011 en Rapport Fatale woningbranden 2003 en 2008 t/m 2011: een vergelijking 1

Rapport Fatale Woningbranden 2011 en Rapport Fatale woningbranden 2003 en 2008 t/m 2011: een vergelijking 1 29517 Veiligheidsregio s 30821 Nationale Veiligheid Nr. 62 Brief van de minister van Veiligheid en Justitie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 5 juli 2012 Met deze brief

Nadere informatie

Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode

Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode Inleiding Dit document beschrijft de basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode van trainingsbureau Moetd. Doelgroep

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel

Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel Concept; versie 20130121 Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel 2013 Partijen, a. Gemeente Krimpen aan den IJssel, rechtsgeldig

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Oplegvel Collegebesluit

Oplegvel Collegebesluit Oplegvel Collegebesluit Onderwerp Subsidie aan leerwerkbedrijven Kennemerland BV (Perspectief) Portefeuille J. Nieuwenburg Auteur Fred Vonk, Telefoon 5115096 E-mail: fvonk@haarlem.nl STZ/JOS Reg.nr. 2012/264202

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 463 Besluit tot wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. in verband

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 700 XVIII Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 27 696 Schoolzwemmen Nr. 6 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl De terugkomdagen Najaar 2014 van de Nationale Opleiding MediaCoach werden als goed en zelfs uitstekend beoordeeld,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Op 5 februari jongstleden heeft uw Kamer gedebatteerd over de financiering van Nederlandse imams en moskeeën vanuit Saoedi-Arabië. Onder verwijzing

Nadere informatie

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur.

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur. Omzendbrief voor de subsidiëring van projecten in het kader van Samenlevingsinitiatieven 1. Wat zijn de Samenlevingsinitiatieven? De erkenning en subsidiëring van Samenlevingsinitiatieven gebeurt op basis

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat.

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat. Gemeentelijke regie bij integrale veiligheid Veel gemeenten hebben moeite met het vervullen van de regierol op het gebied van integrale veiligheid. AEF heeft onderzoek gedaan naar knelpunten bij de invulling

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De Kinderombudsman Visie op het verlengen van de kwalificatieplicht tot 21 jaar 7 september 2015 Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aanleiding De

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1249 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Samenwerkingsconvenant. Aan de Goede Kant van Eer. Convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer

Samenwerkingsconvenant. Aan de Goede Kant van Eer. Convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer Samenwerkingsconvenant Aan de Goede Kant van Eer Convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer 11 november 2010 1 2 Samenwerking Deventer aan de goede kant van

Nadere informatie

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Informatie over het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) -1- Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit 3 Bestuurlijke aanpak

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Conferentie Bouwstenen voor sociale stabiliteit

Conferentie Bouwstenen voor sociale stabiliteit Conferentie Bouwstenen voor sociale stabiliteit Presentatie van FORUM handleiding omgaan met lokale maatschappelijke spanningen dinsdag 11 oktober 2011 13:00 18:00 Utrecht In aanwezigheid van: Annemarie

Nadere informatie

Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein

Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein Kennis van de Overheid Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein Sturing van (jeugd)zorg, welzijn en participatie Regisseren in het maatschappelijk domein In het maatschappelijk domein krijgt de gemeente

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Veiligheid en Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 maart 2015 Betreft Inzet huishoudelijke hulp toelage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 maart 2015 Betreft Inzet huishoudelijke hulp toelage > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Kenmerk

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie