Het kwantitatieve er

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het kwantitatieve er"

Transcriptie

1 Het kwantitatieve er Alied Blom bron Alied Blom, Het kwantitatieve er. In: Spektator 6 ( ), p Zie voor verantwoording: dbnl / Alied Blom

2 387 Het kwantitatieve er Alied Blom 1. In deze squib is aan de orde de analyse van zinnen als (1) en (2). (1) Ik heb er twee ontmoet. (2) Hij heeft er veel over het hoofd gezien.

3 388 Het element er vindt men in de literatuur wel gekarakteriseerd als een persoonlijk voornaamwoord in de funktie van een partitieve bepaling bij het telwoord. Men baseert zich hierbij op de historische afleiding van dit woord uit een genitiefvorm van het persoonlijke voornaamwoord, en wellicht speelt ook een rol de overeenkomst die gevoeld wordt tussen zinnen als (1) en (2) en zinnen als (3) en (4), waarin de partitieve voorzetselbepaling er als het ware vervangt. (3) Ik heb twee van de deelnemers ontmoet. (4) Hij heeft veel van de pakjes over het hoofd gezien. Tegen deze karakterisering van het element er in de zinnen (1) en (2) zijn verschillende bezwaren aan te voeren. In de eerste plaats kan men stellen dat de suggestie van een partitie van een grotere verzameling in deze zinnen veeleer uitgaat van de telwoorden twee en veel dan van er. Ook in een zin als (5) treft men dit karakter van een relatieve hoeveelheidsaanduiding aan, terwijl in deze zin het element er in het geheel niet aanwezig is, zodat dit aspekt van de betekenis wel aan het telwoord verbonden moet worden. (5) Ik heb twee deelnemers ontmoet. Bovendien zijn er zinnen als (6) en (7) waarin van een partitieve betekenis in het geheel geen sprake kan zijn. (6) Je bent me er ook een. (7) Ik vind hèm er een. In deze gevallen zou dan toch een andere karakterisering van er gegeven moeten worden dan die van partitieve bepaling. In de tweede plaats is het niet te verklaren waarom de hoeveelheidsaanduiding in (1) en (2) steeds telbare verzamelingen betreft, en nooit niet-telbare, zoals men die aan kan treffen in (8). (8) Ik zag veel van het geld over het hoofd. In deze squib zal een analyse van zinnen als (1) en (2) voorgesteld worden waarbij er veeleer gezien wordt als de aanduiding van het gekwantificeerde element zèlf, en niet zozeer als de aanduiding van een grotere verzameling waar dit element deel van uitmaakt. Deze analyse sluit aan bij de karakterisering in Bech (1952) van dit er als kwantitatief, waarmee evenèens afstand genomen wordt van de gedachte dat het hier een partitieve bepaling zou betreffen. Er zijn in principe twee manieren waarop aan deze opvatting over er vorm gegeven kan worden. Een eerste mogelijkheid is dat er het hoofd is van de NP waar het telwoord deel van uitmaakt, en dat de oppervlaktepositie ervan toegeschreven wordt aan een extraktietransformatie. Een tweede mogelijkheid is dat er als een proklitisch adverbium in zijn oppervlaktepositie gegenereerd wordt, en dat het zijn kwantitatieve karakter ontleent aan een interpretatief verbonden zijn met het fonologisch niet-gespecificeerde hoofd van de NP waar het telwoord deel van uitmaakt. Hier zal voor de tweede mogelijkheid gekozen worden, zonder dat dit essentieel is voor de verdere argumentatie: dezelfde konklusies kunnen getrokken worden bij een extraktie-oplossing.

4 389 Men kan zich de struktuur van de VP van (1) en (2) dan voorstellen als in (9) aangegeven, gesteld in termen van de bar -notatie (vgl. Chomsky (1970)) voorzover het verdere betoog argumenten oplevert op dit punt. (9) (10) Ik heb er nog. Zoals gezegd dankt er zijn kwantitatieve karakter aan het interpretatief verbonden zijn met de nominale dummy. Men moet dan aannemen dat de nominale dummy in dergelijke konstrukties het kenmerk [+telbaar] heeft, zodat er alleen bij aanduidingen van telbare hoeveelheden een kwantitatief karakter krijgt. Deze analyse van er impliceert dat een struktuur als (9) ook aanwezig is in een zin als (10). Hoewel hier geen telwoord aanwezig is, moet ook hier een nominale dummy gepostuleerd worden, aangezien anders het kwantitatieve karakter van er onverklaarbaar is. Nog verdergaand kan men stellen dat in deze zin wel degelijk een QP aanwezig is, gerepresenteerd door nog, dat wel meer voorkomt als onderdeel van een QP (vgl. Nog drie deelnemers worden vermist). Uit het feit dat bij weglating van nog in (10) een onwelgevormde zin ontstaat kan men dan vervolgens afleiden dat niet alleen de aanwezigheid van een nominale dummy een voorwaarde is voor het kwantitatieve karakter van er, maar dat ook die van de QP in dit verband essentieel is. Omgekeerd kan de nominale dummy in strukturen als (9) niet zonder binder voorkomen, zoals de ongrammatikale zin (11) uitwijst. (11) *Ik heb twee 1. Men moet de nominale dummy bij er dus beschouwen als een gebonden anafoor, in die zin dat bij een niet gebonden worden ervan een onwelgevormde zin ontstaat. Om te verklaren dat in (3) en (4) de telwoorden wèl zonder er voorkomen, kan men stellen dat ook PP's potentiële binders zijn van nominale dummy's bij QP's. Het partitieve karakter van een PP kan dan, net zoals het kwantitatieve karakter van er, in verband gebracht worden met het interpretatief verbonden zijn met een nominale dummy In de vorige sektie is op intuïtief-semantische gronden de mogelijkheid geopperd dat een kwantitatieve interpretatie van er de aanwezigheid vooronderstelt van een nominale dummy met een QP. Ik zal nu aangeven hoe men tot dezelfde konklusie kan komen op basis van de distributie van verschillende hoeveelheidsaaundui-

5 390 dende uitdrukkingen, te zamen met bepaalde aannamen over de strukturele positie van dergelijke uitdrukkingen. Er zijn redenen om aan te nemen dat er een positioneel onderscheid bestaat tussen een nomen als heleboel en een nomen als hoeveelheid. De argumentatie voor dit verschil berust op een algemeen principe inzake het getal van NP's, dat inhoudt dat het getal van een NP bepaald wordt door het hoofd van die NP. Men kan nu aan de hand van het getal van het finiete werkwoord in de zinnen (12)-(14) vaststellen dat de NP die het nomen hoeveelheid bevat enkelvoudig is, ongeacht het getal van het erop volgende nomen, en dat het getal van NP's met heleboel varieert met het getal van het erop volgende nomen. (12) Een grote hoeveelheid dozen was/*waren opengegaan. (13) Een heleboel dozen *was/waren opengegaan. (14) Een heleboel materiaal was/*waren onbruikbaar geworden. Op grond van het genoemde principe kan men dan de konklusie trekken dat het nomen hoeveelheid het hoofd is van de NP waar het deel van uitmaakt, en het nomen heleboel niet. Een soortgelijk verschil kan aangebracht worden tussen de twee betekenissen van het nomen paar. In de betekenis een tweetal is dit nomen te beschouwen als het hoofd van de omvattende NP, zoals blijkt uit het enkelvoudig zijn van het finiete werkwoord in (15), in de betekenis een niet nader aangeduid, maar niet te groot aantal echter, is het getal van de omvattende NP meervoudig, zoals blijkt uit (16), zodat dit nomen in dit geval niet het hoofd kan zijn van die NP, aangezien het zelf enkelvoudig is. (15) Eén paar schoenen is helemaal niet meer terecht gekomen. (16) Een paar dozen zijn opengegaan. Voor de opvatting dat paar in de betekenis niet te groot aantal niet het hoofd is van de omvattende NP pleit nog het feit dat een demonstratief pronomen hierbij kongrueert met het nomen rechts van paar, en niet met paar zèlf, zoals blijkt uit (17); in zin (18) kan paar alleen op een tweetal slaan, zodat in dit geval paar wèl als het hoofd van de NP kan worden aangemerkt. (17) Die paar boeken kunnen er nog wel bij. (18) Dat paar schoenen heb ik weggegooid. Een zelfde onderscheid kan gemaakt worden tussen de twee betekenissen van een stel. Nu is in de literatuur het voorstel gedaan om een paar in de betekenis niet te groot aantal te analyseren als een telwoorduitdrukking (vgl. De Rooij (1970)). Dit lijkt niet onredelijk, te meer daar paar in deze betekenis zèlf niet gekwantificeerd kan worden (in drie paar sokken is weer de betekenis een tweetal aanwezig), en een soortgelijk voorstel zou dan gedaan kunnen worden ten aanzien van de nomina stel (in één betekenis) en heleboel. Gegeven een analyse als QP van deze elementen, zou men verwachten dat zij behalve met een lexikaal hoofd, ook met een dummy-hoofd voor kunnen komen,

6 391 een situatie waarin onder de hier voorgestelde analyse de aanwezigheid van een binder noodzakelijk is. En inderdaad kunnen de betreffende nomina in die gevallen voorkomen met het kwantitatieve er, zoals in (19) en (21), met een partitieve PP, zoals in (20) en (22), maar niet geheel onafhankelijk, zoals in (23) en (24), waar heleboel een niet-telbare hoeveelheid uitdrukt, en paar een tweetal betekent. (19) Ik heb er een heleboel laten liggen. (20) Een heleboel van de stukken waren beschadigd. (21) Hij heeft er een paar over. (22) Een paar van de deelnemers zijn helemaal niet teruggekomen. (23) Ik heb nog een heleboel. (24) Hij heeft een paar laten liggen. Een nomen als hoeveelheid daarentegen, is zélf het hoofd van de NP waar het deel van uitmaakt. Onder de hier voorgestelde analyse zou dit nomen niet in relatie moeten kunnen treden met het kwantitatieve er, aangezien er geen dummy-knoop voorhanden is waaraan er zijn kwantitatieve karakter zou kunnen ontlenen. En inderdaad kan in een zin als (25) er niet kwantitatief geïnterpreteerd worden, maar is het noodzakelijkerwijs een lokatief adverbium. (25) Ik heb er een grote hoeveelheid laten liggen. Men kan dan stellen dat de interpretatiefeiten inzake zinnen met nomina als paar, heleboel en hoeveelheid, te zamen met onafhankelijk gemotiveerde aannamen omtrent hun strukturele positie, ook leiden tot de konklusie dat het bijzondere karakter van het kwantitatieve er bepaald wordt door een semantische relatie met een nominale dummy bij de met er geassocieerde QP. 3. In de vorige sekties is geen specifieke uitspraak gedaan over de kategoriale status van de nominale dummy bij het kwantitatieve er. Dit element nu, behoeft niet noodzakelijkerwijs een lexikale kategoriestatus te hebben, het kan in principe ook een element van een hogere kategorie zijn, aangezien er, sinds in Chomsky (1970) het onderscheid tussen syntaktische kategorieën en syntaktische kenmerken is opgeheven, ook eindelementen gepostuleerd kunnen worden van een niet-lexikale kategorie. Ik zal nu laten zien hoe men tot een bepaalde konklusie kan komen op dit punt, op basis van observaties inzake de distributie van diverse typen bepalingen in de NP, gekombineerd met bepaalde aannamen over de strukturele positie van die bepalingen. Men kan stellen dat het niet onredelijk is om in de NP twee QP-posities aan te nemen. Eén QP-positie zou dan ingenomen worden door de relatief -kwantificerende telwoorden een, twee (etc.), veel, weinig, genoeg, en ook door het element al. Deze QP-positie moet zich links van de Determinator bevinden, zodat de volgorde der elementen in al zijn boeken verkregen kan worden. De tweede QP-positie bevat telwoorden die iets zeggen over de hoeveelheid-in-absolute-zin, en die daardoor in feite meer kwalificerend dan kwantificerend van aard zijn. Hiertoe be-

7 392 horen de telwoorden vele, weinige, sommige, verscheidene, enige, en ook de bepaalde hoofdtelwoorden kunnen onder deze QP voorkomen. Deze QP-knoop moet zich dan rechts van de Determinator bevinden, zodat de volgorde der elementen in Jan z'n vele vrienden en de dertig deelnemers verkregen kan worden. Verder is het niet onredelijk om te stellen dat deze laatste QP op één lijn staat met de AP, die evenals deze QP, kwalificerend van aard is. Men zou op grond van deze overwegingen een strukturering van de NP voor kunnen stellen zoals weergegeven in (26), waarin iedere QP/Det als specificeerder van een eigen substruktuur optreedt. (26) Het is duidelijk dat (26) slechts één van de vele mogelijke struktureringen van de NP te zien geeft, en dus slechts kan gelden als een aannemelijk lijkend uitgangspunt bij een exploratief onderzoek naar het kwantitatieve er. Men kan dan vervolgens observeren dat de elementen die hier ondergebracht zijn onder de N niet samen kunnen gaan met het kwantitatieve er. Men vergelijke de zinnen (27)-(30), waarin er uitsluitend als lokaal adverbium genomen kan worden, en niet als het kwantitatieve adverbium 3. (27) ik heb er drie blauwe zien liggen. (28) Ik heb er vele zien vallen. (29) Ik heb er sommige gezien. (30) Hij liet er enige achter. Deze interpretatiefeiten kunnen verklaard worden wanneer men aanneemt dat de nominale dummy bij het kwantitatieve er niet van de kategorie N is, maar van een hogere, bijvoorbeeld N, zoals aangegeven in (31). (31)

8 Het is duidelijk dat een kwantitatieve interpretatie van het adverbium er de aanwezigheid van AP's en QP 2 's onder deze analyse principieel uitsluit, aangezien dan de expansie van N tot QP 2 AP N in het geheel niet heeft plaatsgevonden. Men kan dan stellen dat er, door de interpretatiefeiten inzake de zinnen (27)-(30)

9 393 te interpreteren in termen van een kategoriaal gesuperordineerd zijn aan de verschillende elementen van de nominale dummy bij er, bepaalde konklusies getrokken kunnen worden inzake de kategorie van die nominale dummy: dit element moet van een hogere kategorie zijn dan N, bijvoorbeeld N. De kwantitatieve interpretatie van er kan ook niet tot stand komen bij de aanwezigheid van een element in de Det-knoop, zoals de zinnen (32)-(34) uitwijzen, die, zo zij interpreteerbaar zijn, er niet als kwantitatief adverbium bevatten, maar als lokaal adverbium. (32) *Ik heb er die. (33) *Hij kiest er mijn. (34)?Welke heb jij er? Men kan deze feiten niet verklaren met behulp van een kenmerk [-def] op de nominale dummy bij er, aangezien het vraagwoord welke, dat ook dit kenmerk bezit, evenmin gekombineerd kan woorden met een kwantitatief geinterpreteerd er. De hierboven vermelde konditie op de interpretatie van er, die de aanwezigheid van een QP verplicht stelt, biedt echter wèl een verklaring, aangezien deze knoop in (32)-(34) niet aanwezig is. Er is echter ook nog een andere verklaring mogelijk voor de interpretatie van de betreffende zinnen, en die houdt in dat de dummy bij er niet van de kategorie N is maar van de kategorie N. Men kan dan stellen dat het niet voorkomen van het kwantitatieve er met elementen uit Det verklaard wordt uit het feit dat de Det en de nominale dummy bij er deel uitmaken van alternatieve expansies van een en dezelfde kategorie. Aangezien er echter vooralsnog geen gronden zijn om aan een van deze twee verklaringsmogelijkheden de voorkeur te geven, wordt de kwestie of de nominale dummy bij er van de kategorie N is, of van de kategorie N, hier opengelaten. 4. In deze sektie zal aangegeven worden hoe men op grond van observaties inzake de distributie van PP's en S-en in de NP, te zamen met bepaalde aannamen omtrent hun strukturele positie, tot konklusies kan komen inzake het kwantitatieve er die overeenstemmen met de tot nu toe bereikte konklusies. In Chomsky (1970) is de N -knoop ingevoerd om een nomen in een relatie te brengen met zijn voorwerpen die verschilt van die welke het nomen onderhoudt met andere elementen in de NP, bijvoorbeeld met elementen in de Determinator. Nu zou men kunnen stellen dat naast deze positie voor PP's en S-en in voorwerpsrelatie met het nomen een tweede positie in de NP gepostuleerd moet worden voor PP's en S-en en die meer het karakter hebben van een bepaling bij het nomen, zoals betrekkelijke bijzinnen en bijvoeglijke PP's. Het ligt voor de hand om deze elementen, die semantisch in een lossere relatie staan tot het nomen, ook; struktureel in een losser verband te plaatsen, bijvoorbeeld door ze onder de [N ==] in een struktuur als (26) te lokaliseren. Onafhankelijke evidentie voor een positioneel onderscheid tussen bepalingen en voorwerpen in de NP levert de distributie van reflexieve pronomina op. Zoals men aan de zinnen (35)-(38) kan zien, kan een reflexivum in een voorwerps-pp,

10 394 een possessieve NP in de Determinator als antecedent nemen, maar een reflexivum in een bepaling, niet. (35) Hun brieven aan elkaar waren voor publikatie bestemd. (36) Hun verhalen over elkaar wekten ieders lachlust op. (37) *Hun onderneming met elkaar werd een groot succes. (38) *Hun ringen met elkaars initialen zijn nooit teruggevonden. Nu is in Daalder & Blom (1976) een konklusie bereikt over de strukturele positie van reflexieven ten opzichte van hun antecedent, die inhoudt dat de positie van het antecedent superieur moet zijn ten opzichte van die van het reflexivum. De onmogelijkheid van de anaforische relatie in (37) en (38) kan met behulp van deze konditie verklaard worden, wanneer men aanneemt dat de PP's daarin onder de N -knoop gelokaliseerd zijn. De positie van het possessivum is dan niet superieur ten opzichte van de positie van het reflexivum. De observaties inzake anaforische relaties in NP's wijzen op de noodzaak van een positioneel onderscheid tussen voorwerpen en bepalingen in NP's. Voor verdere evidentie voor dit onderscheid vgl. Zwarts (1976). Nu kan men observeren dat het kwantitatieve er niet kan samengaan met PP's en S'en die in een voorwerpsrelatie staan tot het veronderstelde hoofd van de NP, maar wel met PP's en S'en die meer het karakter hebben van een bepaling bij dat dummy-hoofd. Zo kan in (39) er een niet geassocieerd worden met een nomen als onderbreking, en in (40) kan het niet een brief betreffen, terwijl in (41) geen sprake kan zijn van een bewijs van iets; in (42) en (43) daarentegen, bestaat er geen enkele restriktie op de interpretatie, en kunnen de PP en de S zonder meer met de nominale dummy geassocieerd worden. (39) Ik heb er een van de werkzaamheden toegestaan. (40) Ik heb er een aan mijn tante onderschept. (41) Ik heb er nog nooit een gezien dat de aarde plat was. (42) Ik heb er drie met een witte staart gezien. (43) Er waren er drie die weigerden. Ook hier kan men dus de konklusie trekken dat de dummy bij het kwantitatieve er van een hogere kategorie is dan N, opdat het voorkomen van voorwerps-pp's en -S'en in NP's die geassocieerd zijn met het kwantitatieve er op principiële wijze uitgesloten kan worden 4. In deze squib heb ik laten zien hoe men kan argumenteren voor een analyse die het kwantitatieve karakter van het adverbium er in verband brengt met een interpretatief verbonden zijn van dat adverbium met de nominale dummy van de NP die ook de bij er behorende QP domineert. Vervolgens heb ik laten zien hoe men bepaalde konklusies kan trekken inzake de kategoriale status van dit dummy-element, door observaties inzake het niet voorkomen van er met bepaalde konstituenten in de NP te beschouwen als een indikatie van een kategoriaal gesuperordi-neerd zijn aan die konstituenten van de door er gebonden dummy.

11 395 Bibliografie Bech, G. (1952), Ueber das niederländischen Adverbialpronomen er, Travaux du Cercle Linquistique de Copenhague, vol. VIII, Copenhague/Amsterdam. Chomsky, N. (1970), Remarks on nominalization, in: Readings in English transformational grammar, R.A. Jacobs & P.S. Rosenbaum (eds), Watham, Mass Daalder, S. & A. Blom (1976), De strukturele posite van reflexiev en en reciproke pronomina, in: Spektator 5, De Rooij, J. (1970), Een paar is twee, in: De Nieuwe Taalgids 63, Zwarts, F. (1976), Over de Disjunctie Conditie op Anafora, in: Tabu 6, Eindnoten: 1 De ongrammatikaliteit van een zin als (11) kan in zijn algemeenheid niet verklaard worden, zolang het niet duidelijk is hoe voorkomen kan worden dat telwoorden optreden met de ongebonden nominale dummy's, die men bijvoorbeeld ook aantreft in NP's als deze drie blauwe Δ. 2 Het is in het licht van dit voorstel niet vreemd dat een dummy niet zowel met het kwantitatieve er geassocieerd kan zijn als met een partitieve PP. Zo kan in een zin als (i) er kwantitatief zijn, maar dan moet de PP opgevat worden als een possessieve bepaling, of de PP kan partitief zijn, maar dan moet er opgevat worden als een lokaal adverbium.. (i) Ik heb er drie van de deelnemers ontmoet. 3 Ook bij partitieve PP's zijn AP's en QP 's onmogelijk, getuige (i) en (ii). (i) *Vele van mijn vrienden kwamen te laat. (ii) *Drie sterke van de mennen kwamen ons te hulp. Dit wijst erop dat we hier inderdaad met dezelfde dummy-knoop te doen hebben als bij het kwantitatieve er. Het enige verschil is dat de dummy bij PP's niet noodzakelijkerwijs het kenmerk [+telbaar] heeft, getuige zin (8). 4 De grammatikaliteit van een zin als (i) vormt geen probleem in dit verband. (i) Hij heeft er drie over zichzelf verteld. Hier lijkt een PP aanwezig te zijn die in een voorwersprelatie staat met het hoofd, maar er is geen dwingende reden om de PP over zichzelf te beschouwen als een konstituent van de NP. Men kan deze PP ook analyseren als het komplement van het werkwoord vertellen, dat ook PP's selekteert.

Woordvolgorde en konstituentenstruktuur

Woordvolgorde en konstituentenstruktuur Woordvolgorde en konstituentenstruktuur Th. van den Hoek bron Th. van den Hoek, Woordvolgorde en konstituentenstruktuur. In: Spektator 1 (1971-1972), p. 125-136. Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/hoek008woor01_01/colofon.htm

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20916 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20916 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20916 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Bobuafor, Mercy Title: A grammar of Tafi Issue Date: 2013-05-30 Samenvatting Dit

Nadere informatie

Fokusbepalingen en grammatikale theorie*

Fokusbepalingen en grammatikale theorie* Fokusbepalingen en grammatikale theorie* ARIE VERHAGEN 0. Inleiding Adverbiale bepalingen zijn theoretische lastposten, om met een open deur in huis te vallen; het lijkt of de generatieve theorie er in

Nadere informatie

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3

CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 CVO Tweedekansonderwijs Antwerpen NIVEAUBEPALING NEDERLANDS ASO 3 Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De

Nadere informatie

DEEL 1 TABU SQUIBNUMMER. Tabu verschijnt onder auspiciön van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit. Jaargang 25, nummer 3, 1995

DEEL 1 TABU SQUIBNUMMER. Tabu verschijnt onder auspiciön van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit. Jaargang 25, nummer 3, 1995 TABU SQUIBNUMMER Tabu verschijnt onder auspiciön van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen. Jaargang 25 loopt varr januari 1995 tot en met december 1995, verschijnt in vier afleveringen

Nadere informatie

Anaforische relaties in het Nederlands

Anaforische relaties in het Nederlands Anaforische relaties in het Nederlands M. Klein bron M. Klein, Anaforische relaties in het Nederlands. In: M. Klein (red.), Taalkundig beschouwd. Martinus Nijhoff, Den Haag 1980, p. 206-221. Zie voor verantwoording:

Nadere informatie

Inleiding. Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen.

Inleiding. Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Zinnen 2 Inleiding Syntaxis: de combinaties van woorden tot woordgroepen en zinnen. Wat voor rol spelen de kenmerken van de woorden hierbij? Wat voor soort woordvolgordes vinden we? Hoe kunnen die woordvolgordes

Nadere informatie

Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad

Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad Niveauproef voor Nederlands in ASO 3 de graad Waarom? Voor Nederlands zijn er 3 modules van elk 4 uur per week. De uren worden aansluitend gegeven, het gaat dus om een volledige namiddag. De vaardigheden

Nadere informatie

Syntaxis en semantiek van de van die-constructie

Syntaxis en semantiek van de van die-constructie Syntaxis en semantiek van de van die-constructie Helen de Hoop, Guido vanden Wyngaerd & Jan-Wouter Zwart bron Helen de Hoop, Guido vanden Wyngaerd & Jan-Wouter Zwart, Syntaxis en semantiek van de van die-constructie.

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN. 1 Inleiding

MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN. 1 Inleiding MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN 1 Inleiding 1.1 In Nederland wordt in de praktijk door ondernemingen veel gebruik gemaakt van algemene voorwaarden ( AV ). Hoewel het gebruik van AV over het algemeen als

Nadere informatie

DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC)

DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC) DE NOMINALE GROEP of NOMINALE CONSTITUENT (NC) 1. Definitie De nominale groep of nominale constituent (NC) bestaat principieel uit één woordgroep (soms één enkel woord) (i) die begint noch eindigt met

Nadere informatie

Hoe identificeer je constituenten?

Hoe identificeer je constituenten? 5 Hoe identificeer je constituenten? In hoofdstuk 1 hebben we het idee geïntroduceerd dat zinnen structuur hebben; nu komen we in meer detail op dat onderwerp terug. We hebben in hoofdstuk 4 gezien dat

Nadere informatie

Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Rijk en Politie

Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Rijk en Politie Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Rijk en Politie Rolnummer: RP98.041 DE BEDRIJFSCOMMISSIEKAMER VOOR RIJK EN POLITIE, ADVISERENDE NAAR AANLEIDING VAN EEN VERZOEK OM BEMIDDELING INZAKE EEN GESCHIL

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Congruentie is het verschijnsel in natuurlijke taal dat de vorm van het ene woord afhangt van de kenmerken van een ander woord. Zo hangt in het Nederlands de vorm van het

Nadere informatie

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven

Teksverklaringen!!!!! Samenvattingen!! - Meerkeuzevragen! - Open! !!!! Nederlands! 1. Spellen! 2. Samenvatting schrijven NEDERLANDS Nederlands Teksverklaringen Samenvattingen 1. Hoofdgedachte 2. Meerkeuzevragen 3. Tekstverbanden 4. Open vragen 5. Argumentatie 6. Mening en doel van de schrijver 1. Spellen 2. Samenvatting

Nadere informatie

Praktische gebruiksaanwijzing

Praktische gebruiksaanwijzing Praktische gebruiksaanwijzing Corea-crew 16 augustus 2007 Hoe annoteer ik coreference? Zoek de eerste mogelijke anafoor. Zoek vanaf de anafoor terug in de tekst naar een antecedent waarmee een goede anaforische

Nadere informatie

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar

Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Doelen taalbeschouwing die verworven moeten zijn in het vierde leerjaar Hieronder vindt u de leerplandoelen taalbeschouwing die we met onze evaluatie in kaart willen brengen. Ze staan in dezelfde volgorde

Nadere informatie

Tentamen Discrete Wiskunde 1 10 april 2012, 14:00 17:00 uur

Tentamen Discrete Wiskunde 1 10 april 2012, 14:00 17:00 uur Tentamen Discrete Wiskunde 0 april 0, :00 7:00 uur Schrijf je naam op ieder blad dat je inlevert. Onderbouw je antwoorden, met een goede argumentatie zijn ook punten te verdienen. Veel succes! Opgave.

Nadere informatie

2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12

2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12 Inhoudsopgave 1 Русский алфавит Het Russische alfabet 10 2 Правописание Spelling 11 Hoofdletters en kleine letters 11 Klinkers na de sisklanken ж, ч, ш, щ / г, к, х / ц 12 Interpunctie 12 3 Фонетика Fonetiek

Nadere informatie

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord Woordsoorten Nederlands Aanwijzend voornaamwoord Betrekkelijk voornaamwoord Bezittelijk voornaamwoord Bijvoeglijk gebruikt werkwoord Bijvoeglijk naamwoord Bijwoord Bijzin Hoofdzin Hulpwerkwoord Koppelwerkwoord

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de voormalige korpsbeheerder van het voormalige regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland.

Rapport. Rapport over een klacht over de voormalige korpsbeheerder van het voormalige regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Rapport Rapport over een klacht over de voormalige korpsbeheerder van het voormalige regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland. Datum: 31 maart 2014 Rapportnummer: 2014/026 2 Klacht Verzoeker klaagt

Nadere informatie

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen

Lezen. Doelgroep Lezen. Omschrijving Lezen Lezen Het programma is met name geschikt voor groepen waarin grote niveauverschillen bestaan en voor leerlingen die het gewone oefenen met teksten niet interessant meer vinden. Doelgroep Lezen Muiswerk

Nadere informatie

La niña habla de ella?

La niña habla de ella? La niña habla de ella? De mate van taaloverdracht bij de verwerving van structuurafhankelijkheden door Nederlandse leerders van het Spaans Eline Marianne van den Bogaart (3669408) Bachelor Taalwetenschap

Nadere informatie

Doel. Spel. www.ihots.nl. Duur: - Groep - Individueel. Laat je inspireren door de voorbeeld vragen in deze spiekbrief.

Doel. Spel. www.ihots.nl. Duur: - Groep - Individueel. Laat je inspireren door de voorbeeld vragen in deze spiekbrief. www.ihots.nl Doel Laat je inspireren door de voorbeeld vragen in deze spiekbrief Spel Alle spellen Gebruik deze spiekbrief telkens wanneer je een spel start in de ihots app. Laat je inspireren door de

Nadere informatie

OPA-methode. Inhoud. 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2. Zinnen bestaan uit zinsdelen 3

OPA-methode. Inhoud. 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2. Zinnen bestaan uit zinsdelen 3 OPA-methode Inhoud 1. De OPA-methode maakt uw zinnen leesbaar 2 Zinnen bestaan uit zinsdelen 3 U kunt zinnen altijd in de vier OPA-volgordes schrijven 5 PP in taal 2001 versie april 2001 1 1. De OPA-methode

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 --------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 -------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 -------------------------------------------- Ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging van de artikelen 7, 3

Nadere informatie

1 Spelling en uitspraak

1 Spelling en uitspraak Inhoud 1 Spelling en uitspraak 1 de spellingregels 11 Klinkers en medeklinkers 12 Accenttekens 11 Apostrof ( ) en koppelteken (-) 12 Hoofdletters 13 Los of aan elkaar? 13 Afbreken 14 2 uitspraak 14 Medeklinkers

Nadere informatie

Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen

Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen Syntheseproef kerst 2013 Theoretische richtingen Vooraf De syntheseproef bestaat uit een aantal onderdelen. 1. Schriftelijke taalvaardigheid Het verslag dat je maakte van de aidsgetuigenis van Kristof

Nadere informatie

RAAD VOOR HET VERBRUIK

RAAD VOOR HET VERBRUIK RvV 489 RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES over een ontwerp van Koninklijk Besluit tot opheffing van het Koninklijk Besluit van 18 juli 1972 betreffende de aanduiding van de prijs van juwelen, uurwerken, goud-

Nadere informatie

Les 5 Werkwoorden 22 Les 6 De persoonsvorm van het werkwoord 24 Les 7 De, het, een 26 Les 8 Het meervoud (op -en, -s of - s) 28 Herhalingstoets 2 30

Les 5 Werkwoorden 22 Les 6 De persoonsvorm van het werkwoord 24 Les 7 De, het, een 26 Les 8 Het meervoud (op -en, -s of - s) 28 Herhalingstoets 2 30 Inhoud Deel 1 Grammaticale vormen Les 1 Letter, woord, zin, getal, cijfer 12 Les 2 Zinnen 14 Les 3 Persoonlijke voornaamwoorden (1) 16 Les 4 Hij / het / je / we / ze 18 Herhalingstoets 1 20 Les 5 Werkwoorden

Nadere informatie

DE ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD

DE ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD DE ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD Een didactiek om het begrip ONVOLTOOID TOEKOMENDE TIJD aan te leren in het 4e leerjaar (Groep 6). Enkele voorafgaande opmerkingen over de toekomende tijd van het werkwoord.

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Iets over het taalvermogen

Iets over het taalvermogen 8 Iets over het taalvermogen 8.1 Hoe maak je een zin? In de voorafgaande hoofdstukken hebben we het uitsluitend gehad over taal, en niet over de taalgebruiker. Voor veel mensen is taal (bijvoorbeeld de

Nadere informatie

Z I N S O N T L E D I N G

Z I N S O N T L E D I N G - 1 - Z I N S O N T L E D I N G Waarom is zinsontleding zo belangrijk? Elke scholier op de middelbare school maar ook de kinderen op de lagere school, komen veelvuldig met zinsontleding in aanraking, eigenlijk

Nadere informatie

Rapport. Datum: 30 juli 2001 Rapportnummer: 2001/231

Rapport. Datum: 30 juli 2001 Rapportnummer: 2001/231 Rapport Datum: 30 juli 2001 Rapportnummer: 2001/231 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de directeur van de dienst Openbare Werken van de gemeente Haarlemmermeer: 1. zijn toezegging van 19 december 2000

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

REGLEMENT VAN ORDE VOOR HET... OVERLEGCOMITE ( 1 ) HOOFDSTUK I - ALGEMENE BEPALINGEN

REGLEMENT VAN ORDE VOOR HET... OVERLEGCOMITE ( 1 ) HOOFDSTUK I - ALGEMENE BEPALINGEN REGLEMENT VAN ORDE VOOR HET... OVERLEGCOMITE ( 1 ) MODEL HOOFDSTUK I - ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1.- In dit reglement wordt verstaan onder : 1 "besluit" : het koninklijk besluit van 28 september 1984

Nadere informatie

Week 1 20-02-2013. Hier vind je uitwerkingen van enkele opgaven uit het dictaat Grafen: Kleuren en Routeren.

Week 1 20-02-2013. Hier vind je uitwerkingen van enkele opgaven uit het dictaat Grafen: Kleuren en Routeren. Combinatorische Optimalisatie, 2013 Week 1 20-02-2013 Hier vind je uitwerkingen van enkele opgaven uit het dictaat Grafen: Kleuren en Routeren. Opgave 1.16 Bewijs dat elke graaf een even aantal punten

Nadere informatie

Studentnummer: Inleiding Taalkunde 2013 Eindtoets Zet op ieder vel je naam en studentnummer!

Studentnummer: Inleiding Taalkunde 2013 Eindtoets Zet op ieder vel je naam en studentnummer! Inleiding Taalkunde 2013 Eindtoets Zet op ieder vel je naam en studentnummer! Dit tentamen bestaat uit 7 vragen. Lees elke vraag goed, en gebruik steeds de witte ruimte op de pagina, of de achterkant van

Nadere informatie

P l u r a l i t e i t Hoorcollege Semantiek 28 maart 2012

P l u r a l i t e i t Hoorcollege Semantiek 28 maart 2012 P l u r a l i t e i t Hoorcollege Semantiek 28 maart 2012 Enkelvoud en meervoud in de morfosyntaxis: (1) a. Het meisje lacht/*lachen. b. De meisjes *lacht/lachen. c. Tina lacht/*lachen en Lotte lacht/*lachen.

Nadere informatie

Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Lagere Publiekrechtelijke Lichamen

Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Lagere Publiekrechtelijke Lichamen Bedrijfscommissiekamer voor de Overheid voor Lagere Publiekrechtelijke Lichamen ADVIES Rolnummer: LPL 98.039 DE BEDRIJFSCOMMISSIEKAMER VOOR DE OVERHEID VOOR LAGERE PUBLIEKRECHTELIJKE LICHAMEN, ADVISERENDE

Nadere informatie

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN Deontologische Code inzake notariële bemiddeling Aangenomen door de algemene vergadering op 7 oktober 2003 Gewijzigd door de algemene vergadering op 24 oktober 2006) Art.

Nadere informatie

instapkaarten taal verkennen

instapkaarten taal verkennen -b fl41..- 1 rair î ; : ; - / 0 t- t-, 9 S QURrz 71 1 t 5KM 1o r MALNBERG St 4) 4 instapkaarten ji - S 1,1 1 thema 5 1 les 2 S S S - -- t. Je leert hoe je van het hele werkwoord een voltooid deelwoord

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 10

Inhoud. 1 Spelling 10 Inhoud 1 Spelling 10 1 geschiedenis van de friese spelling (stavering) in het kort 10 2 spellingregels 12 Hulpmiddelen 12 Klinkers en medeklinkers 12 Lettergrepen 13 Stemhebbend en stemloos 13 Basisregels

Nadere informatie

π (spreek uit uiltje ): hulpwerkwoorden of modale hulpwerkwoorden 46

π (spreek uit uiltje ): hulpwerkwoorden of modale hulpwerkwoorden 46 Inhoud Inleiding 6 1 Wie? (mensen) Wat? (dieren en dingen) 10 π Het zelfstandig naamwoord (man, vrouw, Jan) 12 π Het zelfstandig naamwoord, meervoud (lepels, bloemen) 13 π Het zelfstandig naamwoord, verkleinwoord

Nadere informatie

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Prins Clauslaan 20 TEL 070-381 13 00 FAX 070-381 13 01 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de bank DATUM 17 maart 2006 CONTACTPERSOON

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands Nederlands. tijdvak 1 maandag 18 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. Nederlands Nederlands. tijdvak 1 maandag 18 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2009 tijdvak 1 maandag 18 mei 13.30-16.30 uur tevens oud programma Nederlands Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage Dit examen bestaat uit 21 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor

Nadere informatie

Partijen: De medezeggenschapsraad van "De Goudse Scholengemeenschap" te Gouda, nader aan te duiden als medezeggenschapsraad (MR)

Partijen: De medezeggenschapsraad van De Goudse Scholengemeenschap te Gouda, nader aan te duiden als medezeggenschapsraad (MR) Uitspraaknr. G530 Datum: 7 juni 1995 Soort geschil: Interpretatiegeschil Partijen: De medezeggenschapsraad van "De Goudse Scholengemeenschap" te Gouda, nader aan te duiden als medezeggenschapsraad (MR)

Nadere informatie

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K

Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD. Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Landelijk Register van Gerechtelijke Deskundigen, LRGD Raad voor de Tuchtrechtspraak U I T S P R A A K Inzake de klacht van [Klaagster BV], gevestigd te [gemeente] aan de [adres], hierna te noemen klaagster,

Nadere informatie

Talig coachen, er zit een verhaal in je!

Talig coachen, er zit een verhaal in je! Hand-out werkwijze coachen op maat Talig coachen, er zit een verhaal in je! M. de Groot, februari 2007 margreet-de-groot@planet.nl In de methode Talig coachen, er zit een verhaal in je maak ik gebruik

Nadere informatie

OVEREENKOMST INZAKE BEHEER EN BEWARING

OVEREENKOMST INZAKE BEHEER EN BEWARING OVEREENKOMST INZAKE BEHEER EN BEWARING ONDERGETEKENDEN: 1. Robeco Institutional Asset Management B.V., gevestigd te Rotterdam en aldaar kantoorhoudende aan de Coolsingel 120; en 2. Stichting Bewaarder

Nadere informatie

College voor geschillen medezeggenschap defensie

College voor geschillen medezeggenschap defensie ADVIES Dossiernr: Advies van het College voor geschillen medezeggenschap defensie aan de Bevelhebber der Zeestrijdkrachten naar aanleiding van een verzoek om advies inzake een tussen: de Commandant Maritieme

Nadere informatie

Per 1 juli 2012 Wet buitengerechtelijke incassokosten

Per 1 juli 2012 Wet buitengerechtelijke incassokosten Per 1 juli 2012 Wet buitengerechtelijke incassokosten Per 1 juli 2012 is de wet van kracht op het gebied van de buitengerechtelijke incassokosten. Deze wet heeft gevolgen voor de aanmaningskosten die door

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Betekenis 2: lambda-abstractie

Betekenis 2: lambda-abstractie Betekenis 2: lambda-abstractie Anna Chernilovskaya 4 June 2009 Wat? Vorige keer: Predicaatlogica Vertaling van zinnen Deze keer: Predicaatlogica uitbreiding Vertaling van zinnen in details Overzicht van

Nadere informatie

Specialisterren Foundation Kobaltweg 11 3542CE Utrecht. KvK-nummer: 50437062 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015

Specialisterren Foundation Kobaltweg 11 3542CE Utrecht. KvK-nummer: 50437062 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015 Specialisterren Foundation Kobaltweg 11 3542CE Utrecht KvK-nummer: 543762 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 215 Inhoud VERSLAG Samenstellingsverklaring Resultaat-analyse Jaarverslag van het Bestuur (Tekst)

Nadere informatie

De verwerving van werkwoordssamenstellingen in het Mandarijn Chinees

De verwerving van werkwoordssamenstellingen in het Mandarijn Chinees Samenvatting De verwerving van werkwoordssamenstellingen in het Mandarijn Chinees In dit proefschrift wordt onderzocht hoe kinderen werkwoordssamenstellingen verwerven in het Mandarijn Chinees. Het onderzoek

Nadere informatie

Samenvatting. (Summary in dutch)

Samenvatting. (Summary in dutch) Samenvatting (Summary in dutch) 74 Samenvatting Soms kom je van die stelletjes tegen die alleen nog maar oog hebben voor elkaar. Ze bestellen hetzelfde ijsje, maken elkaars zinnen af en spiegelen elkaar

Nadere informatie

Rapportgegevens Nederlandse persoonlijkheidstest

Rapportgegevens Nederlandse persoonlijkheidstest Rapportgegevens Nederlandse persoonlijkheidstest Respondent: Johan den Doppelaar Email: info@123test.nl Geslacht: man Leeftijd: 37 Opleidingsniveau: hbo Vergelijkingsgroep: Nederlandse beroepsbevolking

Nadere informatie

Grammaticaboekje NL. Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden.

Grammaticaboekje NL. Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden. 9 789082 208306 van Om een beeld te krijgen van de inhoud: De inhoudsopgave, een paar onderwerpen en de eerste bladzijde van de trefwoorden. Opzoekboekje voor leerlingen in klas 1 tot en met 3 in de onderbouw

Nadere informatie

!f0.lgemeen ~EHEERSCÇ:OMITE

!f0.lgemeen ~EHEERSCÇ:OMITE !f0.lgemeen ~EHEERSCÇ:OMITE VOOR HET SOCIAAL STATUUT DER ZELFSTANDIGEN Opgericht bij de wet van 30 december 1992 Jan Jacobsplein, 6 1 000 Brussel Tei.:025464340 Fax :02 546 21 53 ABC ADVIES 2010/04 Brussel,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 169 Nederlandse samenvatting Het vakgebied internationale bedrijfskunde houdt zich bezig met de vraagstukken en de analyse van problemen op organisatieniveau die voortkomen uit grensoverschrijdende activiteiten.

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Overzicht van de behandelde onderwerpen 10. 1 In vorm? 13 Sport Voorbereiden 13 Uitvoeren 16 Oefenen 23 Woordenlijst hoofdstuk 1 31

Inhoudsopgave. Overzicht van de behandelde onderwerpen 10. 1 In vorm? 13 Sport Voorbereiden 13 Uitvoeren 16 Oefenen 23 Woordenlijst hoofdstuk 1 31 Inhoudsopgave Overzicht van de behandelde onderwerpen 10 1 In vorm? 13 Sport Voorbereiden 13 Uitvoeren 16 Oefenen 23 Woordenlijst hoofdstuk 1 31 2 In Holland staat een huis 33 Wonen Voorbereiden 33 Uitvoeren

Nadere informatie

71 S. instapkaarten taal verkennen 5KM. MALtABERG. QVRre. v;rw>r t. -t.

71 S. instapkaarten taal verkennen 5KM. MALtABERG. QVRre. v;rw>r t. -t. v;rw>r t 7 S SS QVRre F9 - -t. t- L 5KM i r MALtABERG instapkaarten taal verkennen S -4 taal verkennen komt er vaak een -e achter. Taa actief. instapkaarten taal verkennen. groep 8 Maimberg s-hertogenbosch

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Gewijzigd voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Gewijzigd voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 8.7.2004 COM(2004) 468 definitief 2003/0091 (CNS) Gewijzigd voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG wat betreft

Nadere informatie

De vertrouwelijke documenten en andere vertrouwelijke informatie Wij hebben de volgende opgelegde verplichtingen tot geheimhouding geïnventariseerd.

De vertrouwelijke documenten en andere vertrouwelijke informatie Wij hebben de volgende opgelegde verplichtingen tot geheimhouding geïnventariseerd. 23 maart 2010 Corr.nr. 2010-18580, ABJ Nummer 8 / 2010 Zaaknr. 241801 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen tot onder meer opheffing van eerder opgelegde verplichtingen

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier B&W.nr. 08.0893, d.d. 23 september 2008 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen van raadsleden L. Rademaker (SP), D. Sloos (Leefbaar Leiden), J. Boer (Stadspartij Leiden Ontzet)

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989*

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989* SKATTEMINISTERIET / HENRIKSEN ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989* In zaak 173/88, betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van het Højesteret, in het aldaar aanhangig

Nadere informatie

Kansrekening en Statistiek

Kansrekening en Statistiek Kansrekening en Statistiek College 10 Donderdag 14 Oktober 1 / 71 1 Kansrekening Indeling: Bayesiaans leren 2 / 71 Bayesiaans leren 3 / 71 Bayesiaans leren: spelletje Vb. Twee enveloppen met kralen, waarvan

Nadere informatie

Nederlands ( 3F havo vwo )

Nederlands ( 3F havo vwo ) Nederlands Nederlands ( 3F havo vwo ) havo/vwo bovenbouw = CE = Verdiepende keuzestof = SE Mondelinge taalvaardigheid Subdomeinen Gespreksvaardigheid Taken: - deelnemen aan discussie en overleg - informatie

Nadere informatie

Feitelijke informatie De Afdeling bestuursrechtspraak heeft samengevat - het beroep gegrond verklaard op de volgende overwegingen.

Feitelijke informatie De Afdeling bestuursrechtspraak heeft samengevat - het beroep gegrond verklaard op de volgende overwegingen. Onderwerp Uitspraak RvS inzake wijzigingsbesluit Duinweg 56 Collegevoorstel Zaaknummer: OLOGMM27 Inleiding Op 30 november 2010 heeft uw college besloten het wijzigingsbesluit Duinweg 56, Drunen vast te

Nadere informatie

Beslissing op bezwaar inzake lasten onder dwangsom Bosscheweg 67 in Drunen.

Beslissing op bezwaar inzake lasten onder dwangsom Bosscheweg 67 in Drunen. College Onderwerp: V200900577 Beslissing op bezwaar inzake lasten onder dwangsom Bosscheweg 67 in Drunen. Collegevoorstel Inleiding: Bij besluiten van 22 juli 2008 zijn aan Mandemakers Holding B.V. (hierna:

Nadere informatie

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven Maakt geld gelukkig? VOORBEELD / CASUS Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven Hieronder tref je een beschrijving van een socratisch gesprek van ca. 2 ½ uur. Voor de volledigheid hieronder eerst

Nadere informatie

Taaljournaal Leerlijnenoverzicht - Lezen

Taaljournaal Leerlijnenoverzicht - Lezen Taaljournaal Leerlijnenoverzicht - Lezen 1.1 Eigen kennis 1.1.1 Kinderen kunnen hun eigen kennis activeren, m.a.w. ze kunnen aangeven wat ze over een bepaald onderwerp al weten en welke ervaringen ze er

Nadere informatie

Oplossingen voor niet-functionerende Bridgemate

Oplossingen voor niet-functionerende Bridgemate Document revisie: 1.1 Publicatiedatum: juli 2004 Oplossingen voor niet-functionerende Bridgemate Het kan voorkomen dat een Bridgemate niet functioneert naar behoren. Er kunnen hier verschillende oorzaken

Nadere informatie

Het labjournaal. Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen. Inleiding

Het labjournaal. Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen. Inleiding Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Het labjournaal Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67

Nadere informatie

Vertaling C-125/14-1. Zaak C-125/14. Verzoek om een prejudiciële beslissing. Fővárosi Törvényszék (Hongarije)

Vertaling C-125/14-1. Zaak C-125/14. Verzoek om een prejudiciële beslissing. Fővárosi Törvényszék (Hongarije) Vertaling C-125/14-1 Zaak C-125/14 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 18 maart 2014 Verwijzende rechter: Fővárosi Törvényszék (Hongarije) Datum van de verwijzingsbeslissing: 10

Nadere informatie

In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel van rekenregel 4:

In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel van rekenregel 4: Katern 4 Bewijsmethoden Inhoudsopgave 1 Bewijs uit het ongerijmde 1 2 Extremenprincipe 4 3 Ladenprincipe 8 1 Bewijs uit het ongerijmde In Katern 2 hebben we de volgende rekenregel bewezen, als onderdeel

Nadere informatie

Het schrijven van stukken. Een introductie

Het schrijven van stukken. Een introductie Het schrijven van stukken Een introductie SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen...

Nadere informatie

Getaltheorie I. c = c 1 = 1 c (1)

Getaltheorie I. c = c 1 = 1 c (1) Lesbrief 1 Getaltheorie I De getaltheorie houdt zich bezig met het onderzoek van eigenschappen van gehele getallen, en meer in het bijzonder, van natuurlijke getallen. In de getaltheorie is het gebruikelijk

Nadere informatie

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A 4 opdrachten! 60 minuten! Bij iedere opdracht zet iemand zijn wekker/ chronometer (op gsm of uurwerk), zodat je zeker niet veel langer dan een kwartier bezig bent.

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid AV/IR/2003/20105. Datum 10 maart 2003

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid AV/IR/2003/20105. Datum 10 maart 2003 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a DEN HAAG Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Om te kunnen overleven moeten micro-organismen voedingsstoffen opnemen uit hun omgeving en afvalstoffen uitscheiden. Het inwendige van een cel is gescheiden

Nadere informatie

RAPPORT VAN FEITELIJKE BEVINDINGEN. Opdracht specifiek overeengekomen werkzaamheden inzake doorlooptijd

RAPPORT VAN FEITELIJKE BEVINDINGEN. Opdracht specifiek overeengekomen werkzaamheden inzake doorlooptijd 0 x> voor het leven Sociale Verzekeringsbank RAPPORT VAN FEITELIJKE BEVINDINGEN Opdracht specifiek overeengekomen werkzaamheden inzake doorlooptijd verloning maandlonen inzake Trekkingsrechten PGB (Bestemd

Nadere informatie

Vertaling van een deel van Boek 2 van de Géométrie van Descartes over normalen.

Vertaling van een deel van Boek 2 van de Géométrie van Descartes over normalen. Vertaling van een deel van Boek 2 van de éométrie van Descartes over normalen.... n ik durf te zeggen dat dit het het nuttigste en het algemeenste probleem is, niet alleen dat ik ken, maar zelfs dat ik

Nadere informatie

Notice & Take Down procedure NetMatters versie: 20110601

Notice & Take Down procedure NetMatters versie: 20110601 Notice & Take Down procedure NetMatters versie: 20110601 Artikel 1. Definities 1. Tussenpersoon: NetMatters gevestigd te Rotterdam in Nederland en ingeschreven bij de Nederlandse Kamer van Koophandel onder

Nadere informatie

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven CPB Notitie Datum : 6 juli 2006 Aan : Ministerie van Economische Zaken Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven 1 Inleiding Op 5 juli 2006 heeft SEO, in opdracht van

Nadere informatie

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 ... No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 Bij Kabinetsmissive van 18 juni 2012, no.12.001344, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering

Nadere informatie

Klachtenreglement. Hoofdstuk 1 Algemene Bepalingen. Artikel 1. Definities In dit reglement wordt verstaan onder:

Klachtenreglement. Hoofdstuk 1 Algemene Bepalingen. Artikel 1. Definities In dit reglement wordt verstaan onder: Klachtenreglement Hoofdstuk 1 Algemene Bepalingen Artikel 1. Definities In dit reglement wordt verstaan onder: a. Cereo BV: het adviesbureau van arbeids-, reïntegratiedeskundigen en bedrijfsadviseurs gevestigd

Nadere informatie

Gegeneraliseerde Kwantoren

Gegeneraliseerde Kwantoren Gegeneraliseerde Kwantoren Jan van Eijck CWI, Amsterdam and Uil-OTS, Utrecht jve@cwi.nl 18 juni 2008 Samenvatting We geven een kort overzicht van de theorie van gegeneraliseerde kwantoren. Meer informatie

Nadere informatie

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv

Inhoud. 1 Spelling 5. Noordhoff Uitgevers bv Inhoud 1 Spelling 5 1 geschiedenis van de nederlandse spelling in vogelvlucht 11 2 spellingregels 13 Klinkers en medeklinkers 13 Spelling van werkwoorden 14 D De stam van een werkwoord 14 D Tegenwoordige

Nadere informatie

Klachtenreglement. Claims Settlement. Claims Settlement gaat verder... Inwerkingtreding: 1-1-2012 HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN

Klachtenreglement. Claims Settlement. Claims Settlement gaat verder... Inwerkingtreding: 1-1-2012 HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN Claims Settlement grensoverschrijdende letselschade experts Klaas Swaagweg 3 Barsingerhorn e Netherlands PO Box / Postbus 53 1740 AB Schagen e Netherlands +31 (0) 224 540489 www.claimssettlement.nl letsel@claimssettlement.nl

Nadere informatie

Schoonderbeek en Partners Advies BV Postbus 374 6710 BJ Ede Trefwoorden: Gezondheidszorgfunctie, (sub)brandcompartimentering Datum: 7 oktober 2010

Schoonderbeek en Partners Advies BV Postbus 374 6710 BJ Ede Trefwoorden: Gezondheidszorgfunctie, (sub)brandcompartimentering Datum: 7 oktober 2010 AANVRAAG Registratienummer: Betreft: Eisen bestaand gezondheidszorggebouw Aanvrager: ir. C.A.E. (Kees) Rijk Schoonderbeek en Partners Advies BV Postbus 374 6710 BJ Ede Trefwoorden: Gezondheidszorgfunctie,

Nadere informatie

Elliptische krommen en hun topologische aspecten

Elliptische krommen en hun topologische aspecten Elliptische krommen en hun topologische aspecten René Pannekoek 25 januari 2011 Dit is een korte introductie tot elliptische krommen voor het bachelorseminarium van de Universiteit Leiden. De bespreking

Nadere informatie

Transfer en toegang tot Universele Grammatica in tweedetaalverwerving door volwassenen

Transfer en toegang tot Universele Grammatica in tweedetaalverwerving door volwassenen Samenvatting Transfer en toegang tot Universele Grammatica in tweedetaalverwerving door volwassenen Negen casestudies naar de verwerving van het Engels, Duits en Zweeds door volwassen moedertaalsprekers

Nadere informatie