Notitie Intensieve Veehouderij Zuid- Holland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Notitie Intensieve Veehouderij Zuid- Holland"

Transcriptie

1 . Fonteinlaan JG Haarlem Postbus RP Haarlem T F KvK Bank Vestigingen: Zwolle, Drachten, Haarlem, Wageningen Notitie Intensieve Veehouderij Zuid- Holland Datum: 24 september 2012 Projectplan: Uitgebracht aan: Opgesteld door: LTO Noord De heer Van Arkel Fonteinlaan JG Haarlem Projecten LTO Noord Postbus RP HAARLEM Contactpersoon: Marian de Klerk T M

2 Pagina 2 van 27 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING P PROVINCIAAL BELEID P. 4 3.DE INTENSIEVE VEEHOUDERIJ IN ZUID-HOLLAND ANNO 2012 P DOOR DE SECTOR ERVAREN PROBLEMATIEK P AMBITIE EN AANBEVELINGEN SECTOR P. 23

3 Pagina 3 van INLEIDING 1.1 Aanleiding en doel van de notitie De intensieve veehouderij bevindt zich, voor wat betreft de pluimvee- en varkenshouderijen, binnen de provincie Zuid-Holland in een cruciale fase. Als gevolg van een jarenlang gevoerd restrictief provinciaal beleid is het aantal intensieve veehouderijen binnen de provincie sterk teruggelopen. Het aantal intensieve pluimvee- en varkenshouderijen behelst nog slechts enkele tientallen. Deze sterke teruggang blijkt voor de provincie Zuid-Holland echter geen signaal te zijn om een beleidswijziging te overwegen. Voortzetting van het restrictieve beleid ten aanzien van de intensieve bedrijfsvoering lijkt ook voor de toekomst de provinciale beleidsmatige insteek te zijn. De geschetste situatie legitimeert de vraag of er binnen de provincie Zuid-Holland nog plaats zal zijn voor een gezonde en toekomstbestendige intensieve veehouderij. LTO Noord meent van wel. Het feit dat de intensieve veehouderij zich al decennialang staande weet te houden in de complexe ruimtelijke en economische context van Zuid-Holland sterkt ons in die gedachte. Agrarische ondernemers blijken keer op keer met hun specifieke kennis en gedrevenheid, ook onder de soms moeilijke Zuidhollandse omstandigheden, in staat te zijn om concurrerende bedrijven in stand te houden en daarmee aan de maatschappelijke vraag en eisen te kunnen voldoen. In die zin is LTO Noord ervan overtuigd dat een kritische maatschappij de agrarische ondernemer scherp houdt. Bewust en innovatief ondernemerschap gedijt goed bij een kritische beschouwing. Een kritische beschouwing moet echter niet verworden tot een wurggreep, waarbij goed en eerlijk ondernemerschap wordt gesmoord. Zo beschouwd vindt LTO Noord dat de provincie Zuid-Holland met betrekking tot een verantwoorde ontwikkeling van de intensieve veehouderij kansen laat liggen. Het is niet ondenkbaar dat voortzetting van het bestaande restrictieve provinciale beleid het einde voor de intensieve sector in Zuid-Holland kan betekenen. Er is LTO Noord veel aangelegen om dit te voorkomen. De voorliggende notitie dient dit doel. Met deze notitie zijn op basis van informatie van het CBS én de intensieve pluimvee- en varkenshouders zelf de bestaande structuur, de heersende problematiek en het ambitieniveau van de sector inzichtelijk gemaakt. De Notitie Intensieve Veehouderij Zuid-Holland is daarmee met recht een notitie vóór en dóór de sector geworden. 1.2 Leeswijzer Het provinciale beleid van de provincie Zuid-Holland vormt de aanleiding voor het opstellen van voorliggende notitie. In hoofdstuk 2 is dit provinciale beleid verwoord. In hoofdstuk 3 is de stand van zaken van de intensieve pluimvee- en varkenshouderij in Zuid-Holland anno 2012 beschreven.het betreft hier een cijfermatige analyse van de sector. Hoofdstuk 4 is gewijd aan de provinciegerelateerde problematiek die de ondernemers ondervonden. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 de ambitie van de sector besproken, inclusief de toezeggingen die hierbij door LTO Noord en de ondernemers zelf zijn gedaan.

4 Pagina 4 van PROVINCIAAL BELEID Groenagenda (ontwerp 2012) /Agenda landbouw (2011) Het provinciale beleid ten aanzien van de grondgebonden landbouw in de provincie Zuid-Holland wordt beschreven in de Groenagenda. In deze agenda is het beleid uit het voorheen geldende beleidsstuk Agenda Landbouw geïntegreerd. De Groenagenda is op 24 april 2012 door Gedeputeerde Staten als ontwerp vastgesteld. Naar verwachting zal de definitieve Groenagenda in oktober 2012 door Provinciale Staten worden vastgesteld. De agenda biedt een visie en bijbehorende strategie om te komen tot een duurzame en economisch rendabele landbouw en vormt daarmee het provinciale landbouwbeleidskader tot In de agenda wordt vermeld dat de grondgebonden landbouw van belang is voor de concurrentieslag van de Zuidvleugel en een belangrijke drager is van de sociaaleconomische ontwikkeling en de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied. De provincie acht het, ter behoud van deze sterke positie, van belang dat de sector zich ontwikkelt tot een duurzame en economisch rendabele bedrijfstak met een breed maatschappelijk draagvlak. De provincie ziet per regio verschillende ontwikkelingskansen en stelt dat voor elk gebied een actief en gedifferentieerd provinciaal ruimtelijk ordeningsbeleid nodig is. In de agenda is vermeld dat voor de ontwikkeling naar een duurzaam en economisch rendabele landbouw in Zuid-Holland een aantal trends en ontwikkelingen relevant is. Het gaat daarbij om de stijgende wereldwijde vraag naar voedsel, een toenemende aandacht voor de kwaliteit van voedsel, de klimaatverandering en de toenemende vraag naar duurzame energievoorziening, de afnemende biodiversiteit, het verdwijnen van de gangbare landbouw uit de stadsrandzone, de voortdurende bodemdaling in de veenweiden en om de stijgende behoefte aan behoud en versterking van de regionale identiteit en aan een aantrekkelijk en toegankelijk, vitaal platteland. De provincie onderscheidt in de agenda een drietal type gebieden, namelijk de agrarische topgebieden, de agrarische gebieden met een opgave en de agrarische gebieden onder invloed van de stad. Ter plaatse van de agrarische topgebieden ziet de provincie voor de landbouw de rol weggelegd als producent voor de wereldmarkt. Inzet binnen deze gebieden is om ruimte voor groei en experimenten te bieden. De agrarische gebieden met een opgave betreft volgens de provincie gebieden met een transformatieopgave. Het zijn gebieden die onder de huidige of toekomstige omstandigheden een lagere productiviteit en minder rendement zullen realiseren, hetgeen ondervangen dient te worden door in te zetten op bijvoorbeeld een andere vorm van landbouw of door een overgang naar andere functies te realiseren. Tot slot ziet de provincie bij het gebiedstype agrarische gebieden onder invloed van de stad een grote potentie in de aanwezigheid van de regionale markt. De landbouw in deze gebieden dient zich te richten op specialistische producten en diensten die op deze markt afgezet kunnen worden.

5 Pagina 5 van 27 Afbeelding: Afbakening van de agrarische landschappen zoals weergegeven in de Agenda Landbouw van de provincie Zuid-Holland. Provincie Zuid-Holland: Intensieve veehouderij niet noodzakelijk in Zuid-Holland Voor wat betreft de intensieve veehouderij stelt de provincie in de agenda dat nieuwvestiging vanuit het perspectief van voedselvoorziening, doelmatig agrarisch grondgebruik, de productiefunctie en vanuit landelijk perspectief niet noodzakelijk is in Zuid-Holland. Gesteld wordt dat er voldoende ontwikkelingsmogelijkheden in andere delen van het land zijn en ook biedt nieuwvestiging geen aantoonbare meerwaarde voor de ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid, identiteit en werkgelegenheid. De provincie staat derhalve voor een verbod op nieuwvestiging. Ook herontwikkeling van een bestaand agrarisch bedrijf naar intensieve veehouderij wordt beschouwd als nieuwvestiging. Herontwikkeling en verplaatsing van een bedrijf wordt in die zin niet toegestaan. Alleen in zeer bijzondere gevallen bijvoorbeeld bij aanzienlijke landschappelijke of milieuwinst kan ontheffing worden verleend. Ook doorontwikkeling van een bestaande intensieve veehouderij is alleen onder strikte voorwaarden toegestaan, namelijk wanneer er sprake is van economische noodzaak en indien de doorontwikkeling in ruimtelijke en milieuhygiënische zin op verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Tot slot is in de Agenda Landbouw vermeld dat de provincie maximaal een bouwvlak van 2 hectare zal toestaan. Visie op Zuid-Holland Verordening Ruimte (2010) Het in de Groenagenda geschetste beleid sluit aan op het bepaalde in de provinciale verordening Visie op Zuid- Holland Verordening Ruimte, zoals deze op 2 juli 2010 door de Provinciale Staten van de provincie Zuid-Holland is vastgesteld. Het bepaalde in de verordening is bindend en dient door gemeenten juridisch-planologisch doorvertaald te worden in de bestemmingsplannen. Naast de reeds beschreven uitsluiting van nieuwe intensieve veehouderij en het voorgeschreven bouwperceel van maximaal 2 hectare, wordt in de verordening gesteld dat nieuwe agrarische bebouwing alleen mogelijk is wanneer

6 Pagina 6 van 27 dit noodzakelijk en doelmatig is voor de bedrijfsvoering van volwaardige agrarische bedrijven. Ook wordt in de verordening vermeld dat bestaande volwaardige intensieve veehouderijbedrijven in beperkte mate mogen uitbreiden in overeenstemming met door de gemeente te bepalen regels. Wanneer een bestaande intensieve veehouderij een neventak bij agrarische bedrijven vormt mag deze tak eenmalig met ten hoogste 10% van de inhoud worden uitgebreid, of meer indien dat nodig is om aan wettelijke eisen te kunnen voldoen. De provincie biedt gemeenten in de bestemmingsplannen (voor gronden buiten de bebouwingscontour) onder voorwaarden de mogelijkheid om nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven toe te staan. In de verordening wordt hierbij gerefereerd aan zorgfuncties, minicampings en overige agro-gerelateerde voorzieningen. De voorwaarden die hierbij gesteld worden hebben betrekking op het beperkt toestaan van extra bebouwing/verharding, op het behouden van de agrarische functie als hoofdfunctie van het bedrijf, op het niet belemmeren van de bedrijfsvoering van omliggende agrarische bedrijven en op het niet onevenredig belasten van de verkeersafwikkeling.

7 Pagina 7 van DE INTENSIEVE VEEHOUDERIJ IN ZUID HOLLAND ANNO Inleiding In dit hoofdstuk wordt de bestaande situatie van de intensieve sector, voor wat betreft de intensieve pluimvee- en varkenshouderijen, geschetst. Dit gebeurt grotendeels op basis van een cijfermatige analyse. Enerzijds zijn de exacte aantallen intensieve pluimvee- en varkenshouderijen en de aantallen dieren binnen deze bedrijven in Nederland en Zuid-Holland, inclusief het verloop hiervan gedurende de afgelopen jaren, in kaart gebracht. Als bron voor deze informatie dienen de gegevens van het CBS. Het CBS haalt de gegevens uit de landbouwtelling. De landbouwtelling maakt deel uit van de gecombineerde opgave, die door het Ministerie van Economie, Landbouw en Innovatie gebruikt wordt voor onder meer de uitvoering van het landbouwbeleid. De peildatum voor het aantal dieren is 1 april. De cijfers van 2011 kunnen als voorlopig worden gesteld. Anderzijds is onder intensieve pluimvee- en varkenshouders in Zuid-Holland een enquête uitgezet waarmee informatie op sociaal-economisch en ruimtelijk vlak is vergaard. De uitkomsten van deze enquête zijn verwerkt in paragraaf 2.7. De informatie op basis van de enquête is vanwege statistische redenen niet representatief voor de gehele intensieve sector binnen de provincie Zuid-Holland. Wel geven deze cijfers een goed inzicht in de praktijk van een zestal intensieve boerenbedrijven. Voor alle gegevens geldt dat zij betrekking hebben op bedrijfsmatig gehouden dieren. Om vervuiling van de gegevens met hobbymatige activiteiten te voorkomen zijn zowel voor hokdieren, waaronder varkens, als voor pluimvee, aantallen van minder dan 25 stuks niet in de telling meegenomen. Het CBS maakt met de op de landbouwtelling gebaseerde gegevens geen onderscheid in hoofdtak en neventak. Dit heeft tot gevolg dat voor de voorliggende notitie geen uitspraken hieromtrent worden gedaan.

8 percentage Pagina 8 van Ontwikkeling aantal bedrijven Varkensbedrijven Voor wat betreft de varkensbedrijven wordt een onderverdeling gemaakt in het soort varkensbedrijf. Zo is onderscheid gemaakt in aantallen bedrijven met fokvarkens en in aantallen bedrijven met vleesvarkens. De ontwikkeling van de bedrijfsaantallen binnen Zuid-Holland is in absolute waarden weergegeven in tabel 1. De relatieve verandering van het aantal bedrijven is weergegeven in de figuren 1 en 2. In deze figuren worden de ontwikkelingen binnen Zuid-Holland vergeleken met het landelijke beeld. Soort varkensbedrijf Fokvarkens Vleesvarkens Tabel 1. Soort Varkensbedrijf in Zuid-Holland in aantallen per jaar Bron: CBS Nederland Zuid-Holland jaar Figuur 1. Ontwikkeling aantal bedrijven met fokvarkens in Nederland en Zuid-Holland Bron: CBS Uit figuur 1 en tabel 1 blijkt dat het aantal bedrijven met fokvarkens binnen Nederland de laatste jaren met meer dan de helft is gedaald. In Zuid-Holland is deze daling groter. In 2001 zijn er in Zuid-Holland nog 156 bedrijven met fokvarkens. In 2011 is van dit aantal nog 43,5% over, het aantal bedrijven is dan gedaald naar 68 bedrijven.

9 percentage Pagina 9 van Nederland Zuid-Holland jaar Figuur 2. Ontwikkeling aantal bedrijven met vleesvarkens in Nederland en Zuid-Holland (Bron CBS) Uit figuur 2 en tabel 1 is af te lezen dat het aantal bedrijven met vleesvarkens zowel in Nederland als in Zuid-Holland dalende is. Daarbij is de relatieve daling van het aantal bedrijven in Zuid-Holland (over de periode : -59%) groter dan de daling op nationaal schaalniveau (over de periode : -52%). Deze daling doet zich, op een consolidatie tijdens de jaren 2006 en 2007 na, gedurende alle belichte jaren voor. Kippenbedrijven In tabel 2 is per jaar het aantal kippenbedrijven binnen Zuid-Holland in absolute waarden weergegeven. Ook hier is een onderverdeling gemaakt in bedrijfssoorten, te weten, bedrijven met leghennen, bedrijven met ouderdieren van leghennen, bedrijven met vleeskuikens en bedrijven met ouderdieren van vleeskuikens. In figuur 3 wordt de ontwikkeling van het aantal kippenbedrijven binnen Zuid-Holland, in relatieve zin, vergeleken met de landelijke ontwikkeling. Soort kippenbedrijf Leghennen* Ouderdieren van x x x x leghennen** Vleeskuikens*** Ouderdieren van 1 1 N N N N N 1 N N N vleeskuikens**** Aantal Kippenbedrijven in Zuid-Holland TOTAAL *: Leghennen: Tot en met 2004 inclusief ouderdieren van leghennen.

10 percentage Pagina 10 van 27 **: Ouderdieren van leghennen: Hennen bestemd voor de productie van broedeieren voor leghennen. ***: Vleeskuikens: Kuikens van slachtrassen die op een leeftijd van circa 6 weken worden geslacht. ****: Ouderdieren van vleeskuikens: Hennen bestemd voor de productie van broedeieren voor vleeskuikens. X: Geen gegevens bekend. N: Nihil. Tabel 2 Soort kippenbedrijf in Zuid-Holland in aantallen per jaar. Bron: CBS De leghennenbedrijven en de bedrijven met vleeskuikens zijn het meest vertegenwoordigd in Zuid-Holland. De bedrijven met ouderdieren van leghennen/vleeskuikens komen bijna niet voor in Zuid-Holland. Het aantal leghennenbedrijven in Zuid-Holland is de afgelopen tien jaar afgenomen tot 40 bedrijven. Het aantal bedrijven met vleeskuikens in Zuid-Holland is de afgelopen 10 jaar ruim gehalveerd van 32 bedrijven in 2001 tot 15 bedrijven in Zonder de bedrijven naar soort te specificeren kan worden gesteld dat het aantal kippenbedrijven bijna met de helft is afgenomen in de periode van 2001 tot en met In 2011 bevonden zich nog 54 kippenbedrijven in de provincie Zuid-Holland Nederland Zuid-Holland jaar Figuur 3. Ontwikkeling aantal bedrijven met kippen in Nederland en Zuid-Holland Bron: CBS Figuur 3 laat voor wat betreft het aantal kippenbedrijven in zowel Zuid-Holland als in Nederland een dalende trend zien. Opvallend is dat met name de daling van 2002 op 2003 relatief groot is geweest. Vanaf 2003 is de daling geleidelijker en wordt deze soms onderbroken door een jaar van geringe groei. Eveneens opvallend is dat de relatieve daling in Zuid-Holland sterker is dan de daling op nationaal schaalniveau. Waar de landelijke cijfers in de periode 2001 tot en met 2011 een daling van het aantal kippenbedrijven met circa 36% laten zien, daalt het aantal kippenbedrijven in Zuid-Holland in dezelfde periode met bijna 49%.

11 Pagina 11 van Geografische spreiding bedrijven Onderstaande afbeelding geeft de spreiding van het aantal varkenshouderijen en kippenbedrijven over de provincie Zuid-Holland weer. Hierbij zijn, per deelgebied, de cijfers van 2001 afgezet tegen de cijfers van Voor wat betreft de geografische indeling wordt aangesloten op de door het CBS aangehouden gebiedsindeling. Kaart 1 Verloop varkenshouderijen en kippenbedrijven in Zuid-Holland Uit bovenstaande kaart is af te lezen dat de meeste varkenshouderijen en kippenbedrijven zich in de Krimpenerwaard en Oostelijk Rijnland bevinden. Het kaartje laat zien dat de sterk dalende trend van het aantal bedrijven zich over de hele provincie voordoet. De sterkste relatieve daling van het aantal varkenshouderijbedrijven en het aantal kippenbedrijven in de afgelopen tien jaar heeft op Goeree Overflakkee plaatsgevonden. De regio Rotterdam en omgeving vertoont ten opzichte van de andere gebiedsdelen een afwijkend beeld: hier heeft, in relatieve zin, een grote stijging van het aantal varkens- als kippenbedrijven plaatsgevonden. In absolute waarden bevat deze regio qua varkensbedrijven, ten opzichte van andere regio s, echter een beperkt aantal bedrijven.

12 percentage Pagina 12 van Ontwikkeling aantal dieren Varkens De figuren in deze subparagraaf geven een beeld van de ontwikkeling van het aantal varkens in Zuid-Holland en Nederland gedurende de periode 2001 tot en met Er is hierbij onderscheid gemaakt naar fokvarkens (figuur 4) en vleesvarkens (figuur 5) Nederland Zuid-Holland jaar Figuur 4. Ontwikkeling aantal fokvarkens in Nederland en Zuid-Holland Bron: CBS Het aantal fokvarkens in Nederland daalde in de periode van 1,4 miljoen naar 1,2 miljoen; een afname van ruim 13%. Deze afname op nationaal schaalniveau heeft zich voornamelijk voorgedaan in de jaren 2001 en In de periode na deze jaren is ruwweg sprake van een consolidatie van het aantal Nederlandse fokvarkens. Het aantal fokvarkens in Zuid-Holland daalde in de periode van naar , hetgeen met een daling van 45% bijna een halvering van de veestapel betekent. De sterk negatieve ontwikkeling van het aantal fokvarkens wijkt hier duidelijk af van het nationale ontwikkelingsbeeld.

13 percentage Pagina 13 van Nederland Zuid-Holland jaar Figuur 5. Ontwikkeling aantal vleesvarkens in Nederland en Zuid-Holland Bron: CBS Het aantal vleesvarkens in Nederland daalde in de periode van 6,2 miljoen naar 5,9 miljoen; een afname van 5%. Het aantal vleesvarkens in Zuid-Holland daalde in de periode van naar ; een afname van ruim 46%. Het ontwikkelingsbeeld op nationaal niveau laat zien dat een daling in de jaren 2001 tot en met 2003 deels teniet wordt gedaan door een lichte groei van het aantal vleesvarkens in de jaren daarna. Het ontwikkelingsbeeld van het aantal vleesvarkens in Zuid-Holland is sterk afwijkend: in de provincie is tendens over de periode van 2001 tot en met 2011, met uitzondering van de jaren 2007 en 2008, sterk dalend.

14 percentage Pagina 14 van 27 Kippen Figuur 6 toont de ontwikkeling van het aantal kippen in Nederland en in de provincie Zuid-Holland voor de periode 2001 tot en met In tabel 3 is het aantal kippen per soort en per jaar in absolute waarden weergegeven Nederland Zuid-Holland jaar Figuur 6. Ontwikkeling aantal kippen in Nederland en Zuid-Holland Bron: CBS Het aantal kippen in Nederland daalde licht in de periode van 100 miljoen naar 97 miljoen; een afname van ruim 3%. Het ontwikkelingsbeeld van het aantal kippen binnen Nederland gedurende de afgelopen tien jaar is wisselend. Opvallend is dat er van 2002 op 2003 een sterke daling heeft plaatsgevonden, waarna gestaag herstel van de kippenstand plaatsvond met een piek in Het aantal kippen in Zuid-Holland daalde in de periode van 1,4 miljoen naar Met deze afname van 41% wijkt het provinciale beeld sterk af van de nationale ontwikkeling. Hoewel zich in sommige jaren een consolidatie of stijging (met name in 2007 en 2011) van het aantal dieren voordoet, is de tendens voor wat betreft het aantal dieren duidelijk dalend.

15 Pagina 15 van 27 Aantal kippen in soorten Leghennen Ouderdieren x x x x van leghennen Vleeskuikens Ouderdieren van N N N N N N N N vleeskuikens Kippen, totaal X: Geen gegevens bekend. N: Nihil Tabel 3. Aantal kippen in Zuid-Holland per soort per jaar Bron: CBS Zoals al eerder aangegeven bij tabel 2 zijn er in Zuid-Holland bijna geen bedrijven die ouderdieren houden. Uit tabel 3 is af te lezen dat er in totaal 30 ouderdieren (in 2011) worden gehouden in Zuid-Holland. In vergelijking tot heel Nederland is dit in relatieve zin zeer kleine aandeel een groot contrast. Met betrekking tot het aantal leghennen is opvallend dat hun aantal in 2008 ten opzichte van het jaar 2007 sterk afneemt. Zo zijn er in leghennen en in 2008 nog In 2011 is hun aantal weer gegroeid tot ruim Het aantal vleeskuikens geeft door de jaren heen een sterk wisselend beeld, waarbij het aantal varieert van ruim 1,2 miljoen vleeskuikens in 2002 tot bijna vleeskuikens in In 2011 zijn er in Zuid-Holland ruim vleeskuikens, hetgeen vergeleken met 2001 een daling van bijna 40% inhoudt. 3.5 Bedrijfsontwikkeling In deze paragraaf wordt de ontwikkeling van de bedrijfsgrootte van zowel varkens- als kippenbedrijven toegelicht. De bedrijven zijn voor het vergelijk ingedeeld in klassen. Elke klasse staat voor een bepaalde bedrijfsgrootte, welke wordt gerepresenteerd door een bandbreedte aan aantal dieren (varkens, dan wel kippen). Met de tabellen wordt enerzijds inzichtelijk gemaakt hoeveel dieren en anderzijds hoeveel bedrijven zich binnen de te onderscheiden klassen bevinden. Om de ontwikkeling zichtbaar te maken wordt het jaar 2001 afgezet tegen Varkens Uit tabel 4 is af te lezen dat het aantal bedrijven en het aantal dieren binnen de klassen 1 tot 200 stuks varkens, 200 tot 500 stuks varkens en tot stuks varkens de laatste tien jaar sterk is afgenomen. Het aantal dieren binnen de klassen tot stuks varkens (+1,8%) en met name stuks varkens of meer (+37%) is juist toegenomen. Ook het aantal bedrijven met 5000 varkens of meer is gegroeid van 3 stuks in 2001 naar 5 bedrijven in Geconcludeerd kan worden dat de gemiddelde varkenshouderij in 2011 flink groter is dan de gemiddelde varkenshouderij in 2001.

16 Pagina 16 van 27 Bedrijfsgrootte onderverdeeld naar aantal varkens Aantal varkens per klasse Aantal bedrijven per klasse (klassenindeling) Jaar 2001 Jaar 2011 Jaar 2001 Jaar tot 200 stuks tot 500 stuks tot stuks tot stuks tot stuks stuks of meer Tabel 4. Ontwikkeling totaal aantal varkens per klassengrootte in Zuid-Holland Bron: CBS Kippen Uit tabel 5 blijkt dat het aantal bedrijven in bijna alle klassen sterk is afgenomen. Alleen in de klasse van bedrijven met meer dan kippen heeft een verdubbeling naar twee bedrijven plaatsgevonden. Eenzelfde tendens laat de verdeling van het aantal kippen over de verschillende bedrijfsgrootten zien. Het aantal kippen in bedrijven tot kippen laat een sterke daling zien. Het aantal kippen in bedrijven met een grootte vanaf kippen is in 2011 juist met een factor 2,4 toegenomen in vergelijking met het jaar Bedrijfsgrootte onderverdeeld naar aantal kippen Aantal kippen per klasse Aantal bedrijven per klasse (klassenindeling) Jaar 2001 Jaar 2011 Jaar 2001 Jaar tot stuks tot stuks tot stuks tot stuks tot stuks stuks of meer Tabel 5. Ontwikkeling totaal aantal kippen per klassengrootte in Zuid-Holland Bron: CBS

17 Pagina 17 van Ontwikkeling per Standaard Opbrengst (SO) De Standaard Opbrengst (SO) is een gestandaardiseerde maat voor de economische omvang van agrarische bedrijven, gebaseerd op de opbrengst die gemiddeld op jaarbasis per gewas of diercategorie wordt behaald. Per diercategorie worden SO-normen vastgesteld, deze zijn gebaseerd op gemiddelde waarden over een periode van vijf jaar. De SO van een bedrijf is de som van de totale SO van alle gewassen en dieren. Hokdierbedrijven (groep) Economische omvang (SO) Economische omvang (SO) Perioden SO-klassen (x 1000 euro) (x euro) tot euro SO tot euro SO tot euro SO tot euro SO tot euro SO tot euro SO tot euro SO >= euro SO - - Tabel 6. Ontwikkeling per Standaard Opbrengst hokdierbedrijven in Zuid-Holland Bron: CBS Tabel 6 laat een wisselend beeld zien. Het kapitaal binnen de klasse met een relatief geringe economische omvang (de klasse tot euro SO) is ten opzichte van 2001 toegenomen. Het middenkader, de klassen met een economische omvang van tot euro SO, is in 2011 juist kleiner dan in Een enorme stijging is waar te nemen in de SO-klassen tot SO. Opvallend is dat de SO-klassen vanaf 1,5 miljoen euro SO in 2011 niet meer voorkomen. Geconcludeerd kan worden dat het economische zwaartepunt van de sector verschuift naar bedrijven met een omvang van tot SO. Tabel 6 maakt de SO-ontwikkeling van de sector inzichtelijk. Vaak worden aan de SO-cijfers conclusies met betrekking tot de bedrijfsvolwaardigheid verbonden. Het gebruik van de SO-cijfers als volwaardigheidsindicatie voor bedrijven is echter arbitrair en niet wenselijk. Veel aspecten, zoals de financiering van een bedrijf of inkomsten uit nevenactiviteiten, worden niet betrokken bij de totstandkoming van bovenstaande SO-cijfers, terwijl zij wel van invloed zijn op de volwaardigheid van een bedrijf. Om deze reden worden in deze deskstudie geen uitspraken gedaan over de relatie tussen tabel 6 en de volwaardigheid van een bedrijf. 3.7 Sociaal-economisch en ruimtelijk kader In de onder pluimvee- en varkenshouders verspreide enquête is de ondernemers gevraagd naar diverse sociaaleconomische en ruimtelijke aspecten. Uit de enquête blijkt dat een overgrote meerderheid van de intensieve pluimvee- en varkenshouderijen over een neventak beschikt. Vaak betreft het hier andere takken van landbouw, zoals akkerbouw of een melkveehouderij. Verbredingsactiviteiten zoals huisverkoop, zorgtaken, toeristische activiteiten en natuurbeheer, worden minder vaak toegepast. Ook wordt er bij ruim een derde van de geënquêteerden inkomen verworven uit buiten het agrarisch bedrijf gelegen beroepsactiviteiten. In overeenstemming

18 Pagina 18 van 27 met deze spreiding van (bedrijfs)activiteiten blijkt bij de helft van de respondenten het hoofdinkomen van het gezin uit niet-hoofdtakken van het bedrijf te komen. Wat betreft activiteiten op het gebied van dierenwelzijn geven alle ondervraagden aan te voldoen aan de normen die aan de intensieve bedrijfsvoering worden gesteld. Een minderheid van de ondernemers past bovenop de geldende normen aanvullende maatregelen toe ter bevordering van het dierenwelzijn. De extra inspanning voor het dierenwelzijn conformeert zich vaak aan de eisen die vanuit het Beter Leven Kenmerk van de Dierenbescherming worden gesteld. De enquête geeft ook inzicht in de maatschappelijke betrokkenheid van de ondernemers. Twee derde van de ondervraagden blijkt bedrijfsmatig weleens deel te nemen aan maatschappelijke, sociale en educatieve activiteiten. Zo blijken veel ondernemers onder andere schoolklassen te ontvangen en het bedrijf open te stellen op opendagen. Met betrekking tot de relatie van het agrarische bedrijf met de ruimtelijke omgeving van uit de enquête af te leiden dat een overgrote meerderheid van de ondernemers vindt dat zijn of haar bedrijf past in het Zuidhollandse landschap. Hierbij wordt het kleinschalige landschap (twee derde van de respondenten heeft een burgerwoning op 50 of minder meters van het bedrijf) niet direct als probleem ervaren voor de ontwikkeling van het bedrijf. Dit wordt mede ondersteund door het feit dat een minderheid van de ondervraagden in het verleden te maken heeft gehad met klachten van omwonenden.

19 Pagina 19 van Conclusie Bovenstaande paragrafen wijzen uit dat het ontwikkelingsbeeld van de intensieve pluimvee- en varkenshouderij in Zuid-Holland afwijkt van het nationale ontwikkelingsbeeld. Hoewel zich zowel op provinciaal als op nationaal schaalniveau een daling van het aantal bedrijven binnen de sector voordoet, is deze daling in Zuid-Holland relatief beschouwd groter. Opvallender is evenwel de ontwikkeling van het aantal dieren over de periode van Geconstateerd kan worden dat het aantal dieren op nationaal niveau zich binnen een relatief stabiele bandbreedte beweegt, waarbij jaren met een dalend dierenaantal worden afgewisseld met jaren van groei. Binnen Zuid-Holland heeft zich daarentegen een forse daling van het aantal dieren voorgedaan. Op basis van deze bevindingen kan worden geconcludeerd dat de schaalvergroting die zich binnen de sector op landelijk niveau heeft voorgedaan minder heeft plaatsgevonden binnen de provincie Zuid-Holland. Dit wordt onderbouwd door het gegeven dat zich naast een daling van het aantal bedrijven in Zuid-Holland gedurende de geanalyseerde periode ook een forse daling van het aantal dieren heeft voorgedaan. Tabellen 4 en 5 tonen aan dat er alleen in de klassen met de grootste bedrijven een enkel bedrijf is bijgekomen. Hierbij moet worden opgemerkt dat het hier qua aantallen bedrijven zeer kleine klassen betreft. Hoewel de uitkomsten van de enquête om statistische redenen niet geëxtrapoleerd kunnen worden naar de gehele sector, doen de bedrijfssituaties van de geënquêteerde intensieve pluimvee- en varkenshouderijen in combinatie met de CBS-cijfers bepaalde banden vermoeden. Zo blijkt dat bij een groot deel van de geënquêteerde ondernemers een aanzienlijk deel van het inkomen verworven te worden uit nevenactiviteiten buiten en/of binnen het bedrijf. Niet ondenkbaar is dat de mate van deze externe inkomenswerving samenhangt met de schaalgrootte van de huidige bedrijven. Gelegitimeerd is dan ook de vraag of de huidige intensieve bedrijven nog een voldoende stabiele financiële basis kunnen bieden voor het gezin. Ook het feit dat het overgrote deel van de ondernemers geen extra maatregelen, dan wel investeringen doet ten behoeve van het dierenwelzijn roept de vraag op of dit een morele kwestie is of dat er mogelijk te weinig financiële ruimte is voor dergelijke complementaire acties. Buiten deze vermoedens om ontstaat met de uitkomst van de enquête het beeld van een intensieve pluimvee- en varkenssector waarbinnen geknokt moet worden voor voldoende rendabiliteit en voor het voortbestaan. Zo bezien liggen de uitkomsten van de enquête in lijn met de ontwikkelingspatronen die op basis van de CBS-cijfers zichtbaar worden.

20 Pagina 20 van DOOR DE SECTOR ERVAREN PROBLEMATIEK 4.1 Inleiding In hoofdstuk 3 is de bestaande situatie van de sector geschetst. Hieruit blijkt dat het functioneren van de intensieve sector binnen de provincie Zuid-Holland onder druk staat. Om haar lobby kracht bij te kunnen zetten en om een goed onderbouwd verhaal te kunnen vertellen is het voor LTO Noord van belang om deze druk te duiden. De praktijkervaring van de ondernemers zelf staat hierbij voorop. Met welke problemen ziet de moderne intensieve pluimvee- en/of varkenshouder zich geconfronteerd? Zijn er klachten vanuit de omgeving op de bedrijfsvoering? Ervaart men voldoende medewerking vanuit de (provinciale) overheid? Of voelt men zich juist tegengewerkt? En belangrijk, waar bestaat deze mede- of tegenwerking uit? Om het antwoord op deze en soortgelijke vragen te verkrijgen is, naast het verspreiden van de in het vorige hoofdstuk aangestipte enquête, een voor intensieve pluimvee- en varkenshouders georganiseerde bijeenkomst belegd. Tijdens deze bijeenkomst is de aanwezige ondernemers gevraagd om, met name aan de provincie gerelateerde, problematiek te benoemen. Op hoofdlijnen kan worden gesteld dat de ondernemers ervaren dat het provinciale beleid geen aansluiting vindt bij de dagelijkse praktijk van het moderne boerenbedrijf en de daarbij behorende afzetmarkt. De provincie vaart een idealistische koers door in te zetten op een volledig duurzame bedrijfsvoering, terwijl daar volgens de sector op meerdere fronten, zowel in economisch als sociaal opzicht, (nog) niet voldoende draagvlak voor is. Ook geven de pluimvee- en varkenshouders aan dikwijls problemen te ondervinden als gevolg van een tekortschietende uitvoerende capaciteit van de provinciale overheid. Lange vergunningstrajecten, een beperkte (beleidsmatige, maar ook uitvoerende) afstemming tussen overheden en te weinig handhaving op overtreders worden hierbij als voorbeelden genoemd. Naar de mening van de agrarische ondernemers speelt kennisgebrek van het boerenbedrijf bij de provincie in dezen een belangrijke rol. Tot slot nemen de participanten ook zelf een zekere verantwoordelijkheid voor de ervaren provinciegerelateerde problematiek. Zo is men is zich bewust van het feit dat incidenten van slecht ondernemerschap de relatie met de provincie niet bevorderen en de gewenste participatie- en inspraakmogelijkheden van de relatief kleine sector niet ten goede komen. Daarnaast geeft een deel van de sector aan dat ook binnen het huidige provinciale beleidskader kansen liggen, die niet door iedere ondernemer even goed benut worden. Onderstaand worden de genoemde provinciegerelateerde problemen apart behandeld. 4.2 De provincie zet in op verduurzaming, maar biedt geen geschikt kader De provincie geeft in haar beleidsdocumenten aan te streven naar een landbouwsector die minder afhankelijk is van subsidies en duurzaam en economische rendabel functioneert. Tegelijkertijd biedt de provincie geen toereikend kader om deze doelstellingen te verwezenlijken: A) Geen ruimte tijdens transitiefase Het restrictieve beleid van de provincie ten aanzien van de intensieve veehouderij verhindert de omschakeling naar een meer extensieve bedrijfsvoering. Zo vergt de omschakeling van een intensieve naar een duurzamere bedrijfsvoering een bepaalde overgangsfase. Gedurende deze fase zullen beide systemen (deels) naast elkaar

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Gemeente Houten Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Cluster Ontwikkeling, Sectie Ruimtelijke Ordening

Gemeente Houten Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Cluster Ontwikkeling, Sectie Ruimtelijke Ordening ** Vastgesteld oktober 2014 Cluster Ontwikkeling, Sectie Ruimtelijke Ordening Visie verplaatsing nietagrarische bedrijven binnen het buitengebied Status: vastgesteld door de gemeenteraad van Houten d.d.

Nadere informatie

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Wageningen, 7 februari 2013 Wouter van der Weijden Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu www.clm.nl Dijkhuizen-these 1. Hoge productie per ha

Nadere informatie

Telefoonnummer: Datum: 24 januari 2013 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer:

Telefoonnummer: Datum: 24 januari 2013 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer: Vestiging Haarlem Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Heerhugowaard Postbus 390 1700 AJ HEERHUGOWAARD Telefoonnummer: 088-888 66 66 Datum: 24 januari 2013 Referentie: Faxnummer:

Nadere informatie

Besluit. Nr. 26. Provinciale staten van Noord-Holland; gelezen de voordracht van gedeputeerde staten van 18 januari 2011

Besluit. Nr. 26. Provinciale staten van Noord-Holland; gelezen de voordracht van gedeputeerde staten van 18 januari 2011 Besluit Nr. 26 Provinciale staten van Noord-Holland; gelezen de voordracht van gedeputeerde staten van 18 januari 2011 gelet op: de Partiële Herziening Structuurvisie de Nota van Beantwoording Partiële

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête

Resultaten landbouwenquête Resultaten landbouwenquête September 2013 Een initiatief van: Friese Milieufederatie Natuur en Milieufederatie Drenthe Natuur en Milieufederatie Groningen LTO-Noord In samenwerking met het Dagblad van

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

ALV GROENLINKS BRONCKHORST Visie op moderne grootschalige

ALV GROENLINKS BRONCKHORST Visie op moderne grootschalige ALV GROENLINKS BRONCKHORST 24-11-2015 Visie op moderne grootschalige Willem beekman Geboren op Texel, zoon van veearts. - Wens: boer worden! 25 jaar boer geweest op Urtica de Vijfsprong Biologisch dynamische

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a

Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a Ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de uitbreiding van een agrarisch bedrijf aan de St. Sebastiaanskapelstraat 9a 1 Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding 3 1.1. Het project 3 2. Beschrijving huidige en

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

*PDOC01/277025* PDOC01/277025. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/277025* PDOC01/277025. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni T 070 378 6868

Nadere informatie

Gevolgen van megabedrijven in de intensieve veehouderij voor milieu en landschap

Gevolgen van megabedrijven in de intensieve veehouderij voor milieu en landschap Gevolgen van megabedrijven in de intensieve veehouderij voor milieu en landschap Themabijeenkomst grootschaligheid in de veehouderij, 31 oktober 2008 Statencommissie voor het Fysieke Domein, provincie

Nadere informatie

In het kader van het wettelijk vooroverleg heeft u ons om een reactie gevraagd op de voorontwerp-omgevingsvergunning Oirschotsedijk 52, Wintelre.

In het kader van het wettelijk vooroverleg heeft u ons om een reactie gevraagd op de voorontwerp-omgevingsvergunning Oirschotsedijk 52, Wintelre. Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12 Fax (073) 614 11 15 Gemeente Eersel Postbus 12 5520 AA EERSEL info@brabant.nl www.brabant.nl IBAN NL86INGB0674560043 3825558

Nadere informatie

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld

MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld M200903 MKB in grote steden: aanhaken bij het landelijke beeld drs. M. van Leeuwen Zoetermeer, februari 2009 Grootstedelijk MKB Uit eerder onderzoek van EIM 1 blijkt dat het vertrouwen van het MKB in de

Nadere informatie

Vragenlijst Landbouw effect rapportage Buizenzone Eemsdelta

Vragenlijst Landbouw effect rapportage Buizenzone Eemsdelta Vragenlijst Landbouw effect rapportage Buizenzone Eemsdelta Het doel van de Landbouw effect rapportage (LER) is de belangen van de agrarische sector binnen het besluitvormingsproces van de tracékeuze op

Nadere informatie

Inzicht in groei van megastallen

Inzicht in groei van megastallen Factsheet Inzicht in groei van megastallen 2005-2013 De afgelopen decennia zijn veel veehouders het slachtoffer geworden van de toenemende schaalvergroting. Kleinschalige gezinsbedrijven worden in een

Nadere informatie

Megastallen en kaders. Peter Broekmans Gemeente Cuijk

Megastallen en kaders. Peter Broekmans Gemeente Cuijk Megastallen en kaders Peter Broekmans Gemeente Cuijk Megastallen: ook een rol voor de gemeente? Ruimtelijke sturing bij ontwikkelingen in het buitengebied Vormgeven aan de ruimtelijke kwaliteit Omgevingsvergunningen

Nadere informatie

Doorkiesnummer: 088-888 66 66 Datum: 21 december 2012 Referentie: NH/ML/MvD/12.084 Faxnummer: 088-888 66 36

Doorkiesnummer: 088-888 66 66 Datum: 21 december 2012 Referentie: NH/ML/MvD/12.084 Faxnummer: 088-888 66 36 Vestiging Haarlem Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Hollands Kroon Postbus 8 1760 AA ANNA PAULOWNA Doorkiesnummer: 088-888 66 66 Datum: 21 december 2012 Referentie: Faxnummer:

Nadere informatie

Telefoonnummer: Datum: 12 januari 2012 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer:

Telefoonnummer: Datum: 12 januari 2012 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer: Vestiging Haarlem Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Wijdemeren Postbus 190 1230 AD LOOSDRECHT Telefoonnummer: 088-888 66 66 Datum: 12 januari 2012 Referentie: Faxnummer: 088-888

Nadere informatie

Naar een duurzame toekomst voor de Zuid-Hollandse landbouw

Naar een duurzame toekomst voor de Zuid-Hollandse landbouw Naar een duurzame toekomst voor de Zuid-Hollandse landbouw Inleiding De landbouw speelt in Zuid-Holland een belangrijke rol op het gebied van economie en als leverancier van voedsel. Maar daarnaast bestaan

Nadere informatie

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be)

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Landbouw in Oekraïne 12/05/2011 Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Oekraïne is groter dan elk land van de EU. De goede ligging van het land, gecombineerd met de vruchtbare bodems, geeft

Nadere informatie

Nieuwe woning van 750 m³ met bijgebouw van 75 m² - sloop van 850 m² bebouwing.

Nieuwe woning van 750 m³ met bijgebouw van 75 m² - sloop van 850 m² bebouwing. Wijzigingen nieuw en huidig Rood voor Rood beleid In het nieuwe Rood voor Rood beleid 2015 zijn een aantal wijzigingen aangebracht ten opzichte van het in 2011 vastgestelde beleid. Dit betreffen wijzigingen

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Telefoonnummer: Datum: 9 februari 2012 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer:

Telefoonnummer: Datum: 9 februari 2012 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer: Vestiging Haarlem Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Wijdemeren Postbus 190 1230 AD LOOSDRECHT Telefoonnummer: 088-888 66 66 Datum: 9 februari 2012 Referentie: Faxnummer: 088-888

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Aanleiding en achtergronden onderzoek

Aanleiding en achtergronden onderzoek Directie Landbouw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum DL. 2008/1552 24 juni 2008 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Opiniërende Raadsbijeenkomst

Opiniërende Raadsbijeenkomst Opiniërende Raadsbijeenkomst Thema: Kaders en randvoorwaarden omvang grondgebonden agrarische bedrijven Onderwerpen Inleiding Terugblik informatieavond september 2009 Provinciale beleidswijziging Gemeentelijk

Nadere informatie

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen!

Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! Op weg naar een zorgvuldige veehouderij in 2020 Ruimte voor initiatieven? Die moet je verdienen! De samenleving stelt steeds hogere eisen aan de productie van vlees. Smaak en prijs zijn niet meer maatgevend.

Nadere informatie

Economische visie. Gemeente Cranendonck

Economische visie. Gemeente Cranendonck Economische visie Gemeente Cranendonck Economische visie voor en door ondernemers Om in de toekomst de kansen en mogelijkheden op economisch gebied optimaal kunnen benutten, is een gezamenlijke koers en

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Rabobank Cijfers & Trends Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven. 39e jaargang editie 2014/2015 Perspectief Aanbod groter dan vraag in 2015 Het aanbod van biggen en vleesvarkens zal de

Nadere informatie

NOVEMBER 18, 2015 RELATIE BOEREN-STEDEN ONDERZOEK VAN LTO NOORD SHARONA DE KLERK STAGIAIR

NOVEMBER 18, 2015 RELATIE BOEREN-STEDEN ONDERZOEK VAN LTO NOORD SHARONA DE KLERK STAGIAIR NOVEMBER 18, 2015 RELATIE BOEREN-STEDEN ONDERZOEK VAN LTO NOORD SHARONA DE KLERK STAGIAIR Samenvatting Dit is een onderzoek vanuit LTO Noord naar de relatie tussen boeren en steden, dus in welke opzichten

Nadere informatie

5 -minuten versie voor Provinciale Staten

5 -minuten versie voor Provinciale Staten 5 -minuten versie voor Provinciale Staten Directie DLB Afdeling Water en Groen Registratienummer PZH-2016-553033657 (DOS-2016-0003510) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim 24 mei 2016

Nadere informatie

Noord-Holland. Stuknummer: AM q lllfjl? JUNI Raad van de gemeente Den Helder Postbus AA DEN HELDER

Noord-Holland. Stuknummer: AM q lllfjl? JUNI Raad van de gemeente Den Helder Postbus AA DEN HELDER Noord-Holland POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Raad van de gemeente Den Helder Postbus 36 1 780 AA DEN HELDER GEMEENTE DEN HELDER HtèEKOW&'J q lllfjl?315 Stuknummer: AM5.03476 Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon

Nadere informatie

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert Onderbouwing grondgebonden karakter Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Onderbouwing grondgebonden karakter rundveehouderij Esdonk 8 - Gemert 1 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Locatie 4 3 Beschrijving van de inrichting

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland. Frits van der Schans

Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland. Frits van der Schans Werken aan duurzame landbouw en een aantrekkelijk platteland Frits van der Schans Wat doen wij? Werken aan duurzame landbouw Oplossingen voor de lange termijn Integrale aanpak, alle thema s Problemen oplossen

Nadere informatie

Visie op Zuid-Holland Ontwerp Actualisering 2011

Visie op Zuid-Holland Ontwerp Actualisering 2011 Visie op Zuid-Holland Ontwerp Actualisering 2011 Verordening Ruimte ontwerp wijzigingsbesluit ONTWERP VERORDENING TOT WIJZIGING VAN DE VERORDENING RUIMTE Provinciale Staten van Zuid-Holland; Gelezen het

Nadere informatie

1 e Wijziging Legmeerpolder, Omzetting bedrijfswoningen naar burgerwoningen (Voorontwerp)

1 e Wijziging Legmeerpolder, Omzetting bedrijfswoningen naar burgerwoningen (Voorontwerp) Nota van Beantwoording Ontvangen reacties en beantwoording van reacties op 1 e Wijziging Legmeerpolder, Omzetting bedrijfswoningen naar burgerwoningen (Voorontwerp) Amstelveen, februari 2016 Nota van beantwoording

Nadere informatie

SAMENVATTING ONDERNEMERSENQUÊTE PURMEREND, BEEMSTER EN WATERLAND 2013

SAMENVATTING ONDERNEMERSENQUÊTE PURMEREND, BEEMSTER EN WATERLAND 2013 SAMENVATTING ONDERNEMERSENQUÊTE PURMEREND, BEEMSTER EN WATERLAND 2013 Samenvatting Ondernemersenquête Purmerend, Beemster en Waterland 2013 Colofon In opdracht van: de gemeenten Purmerend, Beemster en

Nadere informatie

: Provinciale Staten van Noord Holland, Utrecht en Zuid Holland. Van : Stuurgroep Groene Hart Tel.:

: Provinciale Staten van Noord Holland, Utrecht en Zuid Holland. Van : Stuurgroep Groene Hart Tel.: Memorandum Datum : 7 december 2006 Aan : Provinciale Staten van Noord Holland, Utrecht en Zuid Holland Van : Stuurgroep Groene Hart Tel.: 030-2582750 Onderwerp : Ontwerp Uitvoeringsprogramma Groene Hart

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING T.B.V. HET BOUWEN VAN EEN LOODS AAN DE WESTHOFSEZANDWEG 9 TE S- HEER ARENDSKERKE

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING T.B.V. HET BOUWEN VAN EEN LOODS AAN DE WESTHOFSEZANDWEG 9 TE S- HEER ARENDSKERKE RUIMTELIJKE ONDERBOUWING T.B.V. HET BOUWEN VAN EEN LOODS AAN DE WESTHOFSEZANDWEG 9 TE S- HEER ARENDSKERKE Versie 2, d.d. 6 oktober 2011 Afdeling Stadsontwikkeling M. Jonker 1 Inhoud Hoofdstuk 1. Inleiding

Nadere informatie

Afstand veehouderij tot woningen, Alterra, september 2014

Afstand veehouderij tot woningen, Alterra, september 2014 Afstand veehouderij tot woningen, Alterra, september 2014 Alterra, Jaap van Os, Rob Smidt en Leonne Jeurissen, september 2014 1. Vraagstelling van EZ Ter voorbereiding van het debat in de Tweede Kamer

Nadere informatie

2. Globale analyse 2015

2. Globale analyse 2015 2. Globale analyse 2015 2.1. Tekort 2015 We zien dat de economie aantrekt. Dat zien we ook terug in Enschede. We nemen groei en dynamiek waar van bedrijven op de toplocaties (met name Kennispark en de

Nadere informatie

Landbouw-Structuurvisie Putten 2025

Landbouw-Structuurvisie Putten 2025 Landbouw-Structuurvisie Putten 2025 15 maart 2013 1 11-03-2013 Landbouw-Structuurvisie Putten 2025 Inleiding Voor u ligt de landbouwvisie van LTO Noord afdeling Veluwerand. Het bestuur van de afdeling

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Evaluatie kapsalons aan huis Handhaven of loslaten van het verbod op nieuwe kapsalons aan huis?

Evaluatie kapsalons aan huis Handhaven of loslaten van het verbod op nieuwe kapsalons aan huis? 1 Evaluatie kapsalons aan huis Handhaven of loslaten van het verbod op nieuwe kapsalons aan huis? Dronten, februari 2012 2 1. Inleiding Binnen de gemeente Dronten is sinds 2003 discussie gevoerd over het

Nadere informatie

De toekomst zal het leren Visie Dierenbescherming op de toekomst van de pluimveehouderij

De toekomst zal het leren Visie Dierenbescherming op de toekomst van de pluimveehouderij De toekomst zal het leren Visie Dierenbescherming op de toekomst van de pluimveehouderij 27 mei 2015 Frank Dales Algemeen directeur / bestuurder Dierenbescherming Opgericht in 1864 160.000 leden en donateurs

Nadere informatie

Ontwikkelingen aantal landbouwbedrijven en dieren rondom 5 Vogel- en Habitatgebieden

Ontwikkelingen aantal landbouwbedrijven en dieren rondom 5 Vogel- en Habitatgebieden Ontwikkelingen aantal landbouwbedrijven en dieren rondom 5 Vogel- en Habitatgebieden Een analyse op basis van CBS landbouwtelling en GIAB Edo Gies Han Naeff Werkverslag, december 2005 Alterra, Wageningen,

Nadere informatie

Bestemmingsplan buitengebied

Bestemmingsplan buitengebied Bestemmingsplan buitengebied Voorontwerp Informatieavond dinsdag 26 juni 2012 Wat is een bestemmingsplan? Plan met regels over het gebruik van de ruimte Waar en hoe mag wat worden gebouwd? Welke functies

Nadere informatie

V Stichting Advisering Agrarische Bouwplannen Burgemeester en Wethouders van de gemeente Doetinchem Postbus 9020 7000 HA DOETINCHEM gemeente ($Dj Doennchem jjïb 2 0 AUG. 2012 Plaats Datum Uw kenmerk Ons

Nadere informatie

Landbouw-Structuurvisie Ermelo 2025

Landbouw-Structuurvisie Ermelo 2025 Gewijzigde veldcode Landbouw-Structuurvisie Ermelo 2025 Inleiding Voor U ligt de landbouwvisie van LTO Noord afd. Veluwerand. Het bestuur van de afd. Veluwerand wil met deze visie een basisdocument opstellen

Nadere informatie

Agrarische bedrijfsinventarisatie PARK21

Agrarische bedrijfsinventarisatie PARK21 FACTSHEET Agrarische bedrijfsinventarisatie PARK21 DOOR Stivas Noord-Holland VOOR Gemeente Haarlemmermeer, LTO Noord Haarlemmermeer, Stivas Noord-Holland DOELEN VAN HET ONDERZOEK Via bedrijfsinventarisatie:

Nadere informatie

Ontwikkeling duurzaamheid intensieve veehouderij Uitbreiding pluimveebedrijf Zuiderbruggeweg 16 Sluis

Ontwikkeling duurzaamheid intensieve veehouderij Uitbreiding pluimveebedrijf Zuiderbruggeweg 16 Sluis Ontwikkeling duurzaamheid intensieve veehouderij Uitbreiding pluimveebedrijf Zuiderbruggeweg 16 Sluis Opdrachtgever P.H.A. de Rijcke Zuiderbruggeweg 16 4524 KJ Sluis ZLTO ROMB mr. A.B. Verhage Specialist

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Agrariërs op de grondmarkt

Agrariërs op de grondmarkt Agrariërs op de grondmarkt Augustus 2016 Huib Silvis en Martien Voskuilen Het samenspel van vraag en aanbod van landbouwgrond de agrarische grondmarkt mondt uit in een bepaalde hoeveelheid verhandelde

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU

Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU Het GLB en dierenwelzijn: hoge normen in de EU De Europese Unie mikt hoog Europese Commissie Landbouw en plattelandsontwikkeling Bijdrage van het landbouwbeleid Het GLB biedt landbouwers een aantal stimuli

Nadere informatie

Diervriendelijke keuzes door consumenten

Diervriendelijke keuzes door consumenten Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Diervriendelijke keuzes door consumenten Monitor Duurzame Dierlijke Producten 2009 Deze brochure is een uitgave van: Rijksoverheid Postbus 00000 2500

Nadere informatie

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 1 Aanleiding en samenvatting In 2015 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van EZ fosfaatrechten voor de melkveehouderij

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

30 oktober 2013. Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay)

30 oktober 2013. Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay) 30 oktober 2013 Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord- Limburg (short-stay) Inhoudsopgave blz 1. 2. 3. Achtergrond 3 Doelgroep van beleid 3 Huisvestingsmogelijkheden binnen het beleid 3 3.1 Uitgangspunten

Nadere informatie

PROVINCIALE COMMISSIE LEEFOMGEVING (PCL) UTRECHT

PROVINCIALE COMMISSIE LEEFOMGEVING (PCL) UTRECHT 1 PROVINCIALE COMMISSIE LEEFOMGEVING (PCL) UTRECHT Aan: Gedeputeerde Staten van Utrecht en Provinciale Staten van Utrecht Pythagoraslaan 101 3508 TH Utrecht Datum: 1 oktober 2009 Ons kenmerk: PCL 2009/05

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Analyse Megastallen en Megabedrijven 2005, 2010 en 2013

Analyse Megastallen en Megabedrijven 2005, 2010 en 2013 Analyse Megastallen en 2005, 2010 en 2013 Edo Gies, m.m.v. Han Naeff en Jaap van Os Alterra Wageningen UR 12 februari 2015 Inleiding Milieudefensie wil inzicht in de ontwikkelingen van het aantal megastallen

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Toelichting. Wijzigingsplan Glastuinbouw Nieuwe Dijk 2, 4, 6, 8. Artikel 3.6 Wro

Toelichting. Wijzigingsplan Glastuinbouw Nieuwe Dijk 2, 4, 6, 8. Artikel 3.6 Wro Toelichting Wijzigingsplan Artikel 3.6 Wro INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 3 1.1. Gegevens initiatiefnemer... 3 1.2. Glastuinbouw Het Grootslag... 3 2. Bestemmingsplan Glastuinbouwgebied Het Grootslag 2003,

Nadere informatie

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool

Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen. Bestemmingsplan Ambachtsschool Nota Samenvatting en beantwoording zienswijzen Bestemmingsplan Ambachtsschool Gemeente Enschede Programma Stedelijke Ontwikkeling Team Bestemmingsplannen Februari 2016 SAMENVATTING EN BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN

Nadere informatie

Ringweg 4 en 4a

Ringweg 4 en 4a Ringweg 4 en 4a - 2016 Inhoudsopgave Bijlagen toelichting 3 Bijlage 1 Ruimtelijke onderbouwing Ringweg 4a, 5 juni 2015 4 Bijlage 2 Ruimtelijke onderbouwing Ringweg 4, mei-juni 2012 250 Bijlage 3 Landbouwkundig

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008 Inwerkingtreding Besluit Huisvesting Oosterwolde, 11 augustus 2008 Op 1 april jongstleden is het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij (Besluit huisvesting) inwerking getreden. Het Besluit huisvesting

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 152/2012 Datum : 14 oktober 2012 B&W datum : 14 oktober 2012 Portefeuillehouder : T.M.M. Kok Onderwerp Gendringseweg 9 : Beantwoording vragen CDA en aanvullende vragen

Nadere informatie

Telefoonnummer: Datum: 30 oktober 2012 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer:

Telefoonnummer: Datum: 30 oktober 2012 Referentie: NH/ML/MvD/ Faxnummer: Land- en Tuinbouw Organisatie Noord Vestiging Haarlem Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Medemblik Postbus 45 1687 ZG WOGNUM Telefoonnummer: 088-888 66 66 Datum: 30 oktober 2012

Nadere informatie

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Maatschappelijke issues in de veehouderij 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Inhoudsopgave Jumbo Maatschappelijke thema s veehouderij Jumbo en duurzaamheid Waarom GlobalGAP? 2 30 november 2013

Nadere informatie

Schuivende panelen. Petra Berkhout

Schuivende panelen. Petra Berkhout Schuivende panelen Petra Berkhout Kerncijfers agrocomplex Nederland, 2012 2 Aandeel (%) van deelcomplexen in TW en werkgelegenheid, 2012 Deelcomplex Toegevoegde waarde Werkgelegenh eid 2012 2012 Akkerbouw

Nadere informatie

Veehouderij en geur. geurgebiedsvisie en geurverordening Brede Dialoog 20 oktober 2015 Heusden

Veehouderij en geur. geurgebiedsvisie en geurverordening Brede Dialoog 20 oktober 2015 Heusden Veehouderij en geur geurgebiedsvisie en geurverordening 2015 Brede Dialoog 20 oktober 2015 Heusden Geursituatie 2015 Overbelaste locaties Heusden Ommel Concentratie Intensieve veehouderij ten zuiden van

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing. Plattelandswoning Eilandseweg 18 a, Nederhorst den Berg

Ruimtelijke onderbouwing. Plattelandswoning Eilandseweg 18 a, Nederhorst den Berg Ruimtelijke onderbouwing Plattelandswoning Eilandseweg 18 a, Nederhorst den Berg In opdracht van G.C. Nagel december 2013 Ruimtelijke onderbouwing Plattelandswoning Eilandseweg 18 a Nederhorst den Berg

Nadere informatie

Op weg naar een kringloopcertificaat

Op weg naar een kringloopcertificaat Op weg naar een kringloopcertificaat Extra impuls voor duurzame melkveehouderij in Midden-Delfland Er is een kringloopcertificaat in de maak voor duurzame melkveehouderij. Deze proeve van duurzaamheid

Nadere informatie

Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid. Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer

Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid. Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer Samenvatting Burgers verwachten dat de overheid het voortouw neemt bij het aanpakken van duurzaamheidsproblemen. In deze

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Beleidsregels Ruimtelijke inpassing zonnepanelen parken. Portefeuilehouder Adam Elzakalai, John Nederstigt

Nota van B&W. onderwerp Beleidsregels Ruimtelijke inpassing zonnepanelen parken. Portefeuilehouder Adam Elzakalai, John Nederstigt 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Portefeuilehouder Adam Elzakalai, John Nederstigt Collegevergadering 6 januari 201 5 inlichtingen Herman Nijman (023 5676889) Registratienummer 2014.0057122

Nadere informatie

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl gemeente Langedijk Urhahn Urban Design Tav. de heer S. Feenstra Laagte Kadijk 153 1O18ZD AMSTERDAM Datum 17 maart 2015 B P/PEZ/SA Afdeling/team Uw brief/nummer Inlichtingen bi1 Onderwerp Bijiage(r) De

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 9.5. Doetinchem, 17 april 2013. MER bestemmingsplan Buitengebied - 2012

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 9.5. Doetinchem, 17 april 2013. MER bestemmingsplan Buitengebied - 2012 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 9.5 MER bestemmingsplan Buitengebied - 2012 Voorstel: 1. In het bestemmingsplan Buitengebied - 2012 aan de wijzigingsbevoegdheid voor het veranderen van de vorm of het vergroten

Nadere informatie

Kiplekker Topklimaat

Kiplekker Topklimaat Kiplekker Topklimaat Symposium 3 februari 2015 Arvalis Jan Rutten Adviseur Intensieve veehouderij, Milieu en Vergunningen 06-20995446 jrutten@arvalis.nl Kiplekker Topklimaat Wet- en regelgeving: Wat moeten

Nadere informatie

Bijlage 1: kwaliteitsverbetering

Bijlage 1: kwaliteitsverbetering Bijlage 1: kwaliteitsverbetering Aanleiding De kwaliteit van het landelijk gebied is belangrijk voor een hoogwaardig leef- en vestigingsklimaat en draagt daardoor bij aan de economische ontwikkeling van

Nadere informatie

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Contactpersoon Gosewien van Eck Datum 14 november 2013 Kenmerk N001-1220333GGV-evp-V01-NL Vormvrije m.e.r.-beoordeling Landgoed Hydepark, Doorn, gemeente Utrechtse Heuvelrug 1 Inleiding De gemeente

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

Producenten Organisatie Varkenshouderij

Producenten Organisatie Varkenshouderij Producenten Organisatie Varkenshouderij Producenten organisaties onder de loep 31 Mei 2016 Beleidsplan Recept voor Duurzaam Varkensvlees Wij bepalen zelf onze toekomst! Van reactief naar proactief (Business

Nadere informatie

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

KGO-beleid. KGO-balansmodel. Gemeente Haaksbergen. Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling. Versie 2, december 15

KGO-beleid. KGO-balansmodel. Gemeente Haaksbergen. Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling. Versie 2, december 15 KGO-beleid KGO-balansmodel Gemeente Haaksbergen Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Versie 2, december 15 Aanleiding In de omgevingsvisie van de provincie Overijssel is de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving

Nadere informatie

bestemmingsplan Buitengebied reparatie 2011 Kamperen bij de boer toelichting gemeente Gulpen-Wittem

bestemmingsplan Buitengebied reparatie 2011 Kamperen bij de boer toelichting gemeente Gulpen-Wittem bestemmingsplan Buitengebied reparatie 2011 Kamperen bij de boer toelichting gemeente Gulpen-Wittem vastgesteld, 31 mei 2012 status: vastgesteld datum: 31 mei 2012 projectnummer: 101510R.2014 adviseur:

Nadere informatie

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Carin Rougoor en Frits van der Schans CLM Onderzoek en Advies Achtergrond Begin juli 2014 heeft staatssecretaris Dijksma het voorstel voor de

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 13. Datum: 12 augustus 2014. Decosnummer: 226. E. m.borkent@dalfsen.nl T.

Raadsvoorstel. Status: Besluitvormend. Agendapunt: 13. Datum: 12 augustus 2014. Decosnummer: 226. E. m.borkent@dalfsen.nl T. Raadsvoorstel Status: Besluitvormend Agendapunt: 13 Onderwerp: Geurverordening Datum: 12 augustus 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer: 226 Informant: Marco Borkent E. m.borkent@dalfsen.nl

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie