Ë xhstalcy582636z ONTWIKKELEN. Handboek ONTWIKKELEN ONTWIKKELEN. Handboek. Handboek. Mark Aalderink. Mark Aalderink

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ë xhstalcy582636z ONTWIKKELEN. Handboek ONTWIKKELEN ONTWIKKELEN. Handboek. Handboek. Mark Aalderink. Mark Aalderink"

Transcriptie

1 Mark Aalderink Mark Aalderink Handboek Handboek ONTWIKKELEN Apps voor iphone en Android zijn niet meer weg te denken. Handboek apps ontwikkelen geeft je alle benodigde achtergrondinformatie om complexe apps te bouwen voor iphone, ipad en Android met het crossplatform-framework Titanium (van Appcelerator). Ook is het een naslagwerk met oplossingen voor veelvoorkomende problemen. Mark Aalderink is auteur van de Basiscursus apps ontwikkelen. Hij is eigenaar van WorldWise Learning en heeft verschillende apps ontwikkeld voor iphone, ipad en Android Handboek apps ontwikkelen compleet.indd 1 Ten slotte bevat het boek uitvoerige beschrijvingen van de Titanium-API s. Handboek apps ontwikkelen is een vervolg op Basiscursus apps ontwikkelen. Ë xhstalcy582636z ONTWIKKELEN De volgende onderwerpen worden behandeld: - achtergrondgegevens over ios, Android en BlackBerry OS - Titanium Studio: de ontwikkelomgeving - het succesvol opzetten van een Titanium-project - het documenteren, debuggen en testen van apps - de gebruikersinterface, locatiegegevens, push-berichten en media - het laten werken van apps op de achtergrond - werken met bestanden, netwerken en databases Handboek ONTWIKKELEN 3/28/ :57:59 AM

2 Handboek apps ontwikkelen Mark Aalderink

3 Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: Sdu Klantenservice Postbus EA Den Haag tel.: (070) Sdu Uitgevers, Den Haag Academic Service is een imprint van Sdu Uitgevers bv. Zetwerk: Redactiebureau Ron Heijer, Markelo Omslagontwerp: MMX, Bergambacht ISBN NUR 988 Alle rechten voorbehouden. Alle intellectuele eigendomsrechten, zoals auteurs- en databankrechten, ten aanzien van deze uitgave worden uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rechten berusten bij Sdu Uitgevers bv en de auteur. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich te wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van een gedeelte van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, kan voor de afwezigheid van eventuele (druk)fouten en onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever deswege geen aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel voorkomende fouten en onvolledigheden. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the publisher s prior consent. While every effort has been made to ensure the reliability of the information presented in this publication, Sdu Uitgevers neither guarantees the accuracy of the data contained herein nor accepts responsibility for errors or omissions or their consequences.

4 Inleiding De fragmentatie van platformen voor smartphones en tabletcomputers heeft geleid tot het ontstaan van crossplatform-ontwikkeltools. Op dit moment is Appcelerator Titanium een van de populairste crossplatform-frameworks. Titanium kan apps bouwen voor ios (iphone en ipad), Android (zowel telefoons als tabletcomputers) en BlackBerry. Ten slotte kun je ook HTML5-webapps bouwen. Het landschap voor mobiele besturingssystemen ziet er op dit moment (december 2011) zo uit dat ios en Android de grote overwinnaars lijken te worden van de smartphone- en tabletoorlogen. In de Verenigde Staten draait ongeveer de helft van alle smartphones Android en tussen 25 en 30 procent ios. Op het gebied van tabletcomputers is de ipad koning, maar het ruime aanbod van goedkopere tablets zal ongetwijfeld Android tot een belangrijke speler op deze markt maken. Begin 2012 valt nog te bezien of Windowstablets en telefoons een succes zullen worden. BlackBerry lijkt zich niet te kunnen handhaven. Appcelerator Titanium 1.8 Titanium 1.8 is een volwassen ontwikkelsysteem voor zowel Android als ios. Je schrijft de code in JavaScript, waarbij je gebruikmaakt van de Titanium-API s die de meeste functionaliteit van beide platforms beschikbaar stelt en die zelf geschreven zijn in de platformeigen taal (Objective-C voor ios of Java voor Android). Eventueel kun je deze API s zelf uitbreiden met code in de platformeigen taal of met modules van derden. Omdat de native functionaliteit tot je beschikking staat, zijn Titanium-apps niet te onderscheiden van apps die met platformspecifieke ontwikkeltools zijn gemaakt. Ook is Titanium zo ontwikkeld dat apps zo snel mogelijk worden uitgevoerd. Vooral in recente versies is de snelheid drastisch verbeterd. Omdat de code door een JavaScriptinterpreter wordt geïnterpreteerd (als bytecode) kan het draaien van de code toch iets langzamer zijn dan code die geschreven is in de platformeigen taal. Maar inmiddels zijn de JavaScript-interpreters zo geoptimaliseerd dat het verschil nauwelijks merkbaar is. Sinds Titanium is overgestapt van de in Java draaiende interpreter Rhino op V8 (geschreven in C++) is in enkele gevallen Titanium-code zelfs sneller dan native Android Javacode. Kortom, Titanium is geschikt om ingezet te worden voor de meeste projecten voor mobiele toestellen. In sommige gevallen zul je de apps toch liever met de platformtools willen ontwikkelen, maar dat worden er steeds minder. Het handboek Vanaf het ontstaan van Titanium eind 2008 tot op dit moment (versie 1.8) is het aanzienlijk uitgebreid en daardoor complexer geworden. In 2011 is bijvoorbeeld een eigen ontwikkelomgeving, Titanium Studio, toegevoegd aan het pakket. Bovendien is het voor verschillende functies nodig om meer te weten over de platforms Android, ios en Black- Berry OS. Daarom is het hebben van een handboek over Titanium zeer nuttig. v

5 Handboek apps ontwikkelen Dit handboek probeert twee taken te vervullen: 1) het bieden van de nodige achtergrondkennis over de platforms; 2) het geven van een grondig maar handig overzicht van de verschillende functies van Titanium, met tips om je uit veel voorkomende problemen te redden. Voor wie dit boek bedoeld is Dit boek is gericht op (web)ontwikkelaars en ervaren programmeurs die redelijke kennis van JavaScript en basiskennis van Titanium hebben. Om te leren ontwikkelen met Titanium is het boek Basiscursus apps ontwikkelen beschikbaar. Dit boek kan beschouwd worden als de inleiding op dit handboek. Diepgaande kennis van de besturingssystemen ios, Android en BlackBerry wordt niet voorondersteld. Dit boek geeft juist de basale achtergrondkennis voor deze systemen. Mocht je jouw JavaScript-kennis willen verbeteren, gebruik dan de Basiscursus Java Script 1.5 (Den Haag: Sdu, 2008). Voor SQL kun je de Basiscursus SQL (Den Haag: Sdu, 2003) gebruiken. Wat je nodig hebt voor dit boek Je kunt zowel een computer met het Apple-, Windows- als Linux-systeem gebruiken. In het eerste hoofdstuk wordt uitgelegd hoe je Titanium kunt installeren op al deze drie systemen. Ontwikkelen voor iphone en ipad (ios) vereist een Apple-computer met OS X vanaf versie Android-apps kunnen zowel op een Apple-, Windows- als Linuxcomputer gebouwd worden. Wij raden een snelle Apple-computer aan. Het ontwikkelen van apps voor Android is moeizaam door de traagheid van de Android-emulator. Veel Titanium-ontwikkelaars maken daarom eerst een app voor de iphone en passen die daarna aan voor Android. Het ontwikkelen van BlackBerry-apps met Titanium is in een basaal stadium. Het valt te verwachten dat in de loop van 2012 ook dit tot een volwassen project gemaakt zal worden. Voor ios-ontwikkeling heb je de iphone SDK nodig. Daarvoor moet je een geregistreerde Apple Developer zijn (gratis). Hiermee kun je iphone-apps ontwikkelen en uitproberen in de iphone Simulator. Om de app te laten draaien op een toestel moet je meedoen met het iphone Developer Program (kosten: 79 euro). Dan kun je de apps ook distribueren via de App Store. Deelname aan de programma s van Android en BlackBerry en daarmee de Android en BlackBerry OS SDK s is gratis. Wel kost registratie voor de Android Market eenmalig 25 dollar. Afspraken in dit boek Nieuwe termen, URL s, adressen, bestandsnamen en code-elementen zoals namen van variabelen, functienamen, datatypen, omgevingsvariabelen, statements en keywords worden in de lopende tekst cursief weergegeven. Programmacode en commando s die je letterlijk moet intypen staan in dit lettertype. vi

6 Inleiding Tabellen met methodes geven eerst de naam van de methode en tussen haakjes de argumenten voor die methode. Als er alleen haakjes staan, worden er geen argumenten verwacht. Als de methode een resultaat teruggeeft staat vóór de methodenaam het teruggegeven datatype. Als niet duidelijk is wat deze waarde representeert, staat dit in de kolom beschrijving. Navigatie in menu s, mappen en schermen is meestal aangegeven met een pijl: -> Gebruik van voorbeeldcode Je mag code die je in dit boek vindt gebruiken in jouw eigen apps. Zelfs als je grote stukken code gebruikt, hoef je geen contact op te nemen voor toestemming. We stellen het uiteraard wel op prijs als je een verwijzing in jouw app opneemt naar dit boek. Daarbij geef je gewoonlijk de titel, auteur, uitgever en het jaar van uitgave op. Bijvoorbeeld Handboek apps ontwikkelen, Mark Aalderink. Den Haag: Sdu, Om te zorgen voor de nodige herkenning bij het lezen van Titanium-API s en -gidsen zijn voorbeelden vaak overgenomen uit de Guides en API-documentatie die Appcelerator beschikbaar heeft gesteld op haar website. Al deze voorbeelden kunnen zonder problemen gebruikt worden voor alle mogelijke doeleinden. Feedback Wij hopen dat dit boek een dagelijkse partner voor je wordt bij het ontwikkelen van apps met Titanium en we houden ons aanbevolen voor suggesties en opmerkingen. Die nemen we dan mee in toekomstige edities. Stuur hiervoor een bericht naar Op kun je links, literatuurverwijzen en mogelijke errata vinden. Ten slotte wens ik de lezer veel plezier met het ontwikkelen van apps! Februari 2012 Mark Aalderink vii

7 Inhoud Inleiding v 1 Titanium Studio Inleiding Titanium Installeren en updaten van Titanium Studio en de SDK s Inleiding Verkrijgen van Titanium Studio Installatie OS X Installeren van de Android-SDK Installatie op Linux Installeren van de Java Development Tools (JDT) in Titanium Studio Installeren Android Development Tools Plug-in (ADT) Aanpassen config.ini van Titanium Studio Updaten van de laatste Titanium-SDK en Titanium Studio Standaardlocaties van de Titanium-SDK s De ontwikkelversie van Titanium verkrijgen: continuous builds Problemen oplossen met proxyservers Titanium Studio: De basisconcepten Inleiding Workspace Workbench Views Editors Menu s Perspectieven Werken met projecten en bestanden Projecten De instellingen voor een Titanium-project: tiapp.xml Draaien van projecten in de emulator Schoonmaken van een project Werken met bestanden Content Assist Navigeren Algemeen Het gebruiken van Open Resource om naar een bronlocatie te navigeren Zoeken 19 ix

8 Handboek apps ontwikkelen 1.8 Debuggen Inleiding Loggen naar de console Het Debug-perspectief Expressies Breakpoints en de uitvoering van code Variabelen Documenteren met ScriptDoc Inleiding De ordening van elementen ScriptDoc-elementen Versiebeheer: Git Inleiding Installatie Gebruiken van Git in de terminal/opdrachtprompt Git in Titanium Studio Sneltoetsen Inleiding Bewerken Werken met bestanden Werken met schermen Navigeren Draaien en debuggen Zoeken en vervangen Code en commentaar Views Het script titanium Inleiding Wijzigen van de omgevingsvariabelen Commando s 38 2 Architectuur en instellingen van een Titanium-project Inleiding Projectstructuur van een Titanium-project De projectmap De voorbeeldapplicatie: KitchenSink Architectuur van Titanium Modules Het ontwerppatroon achter Titanium: Het factory-pattern Online documentatie: API Reference Documentation JavaScript-modules in Titanium Inleiding De include-methode CommonJS-modules Native/gecompileerde modules installeren en gebruiken Crossplatform ontwikkelen 52 x

9 Inhoud 2.6 Het Model-View-Controllermodel Inleiding De basis: een eigen MVC-structuur PureMVC Instellingen van de app: tiapp.xml Inleiding Elementen op het hoogste niveau ios-specifieke elementen Android-specifieke elementen 76 3 JavaScript Inleiding JavaScript en Titanium Inleiding Titanium en ECMA-262 versie Geheugenbeheer Executiecontexten Multithreading Uitbreidingen van Titanium op standaard JavaScript Titanium-proxies Objectgeoriënteerd JavaScript Inleiding Datatypen Klassen en objecten Functies en scopes Encapsulatie Statische methodes en eigenschappen Overerving JavaScript-frameworks en objectgeoriënteerd programmeren Ontwerppatronen (design patterns) Inleiding Singleton Factory Composite Façade Adapter Decorator Proxy Observer Events Inleiding Eventlisteners Simuleren van een event Eigen events Eventpropagatie Best practices Literatuurverwijzingen 119 xi

10 Handboek apps ontwikkelen 4 Android In dit hoofdstuk Het Android-besturingssysteem Inleiding Android-versies De architectuur van het Android-systeem Android-SDK s en -tools Inleiding Android SDK and AVD Manager Android-emulator Android Debug Bridge (ADB) Dalvik Debug Monitor Server (DDMS) Draw 9-patch Testen: UI/Application Exerciser Monkey Titanium: Fastdev Installatie van een app op het toestel Android-applicaties Inleiding Applicatiearchitectuur Activities Intents Achtergrondservices Notificaties Manifestbestand Applicatie en systeem-resources Installeren van Android-apps op de SD-kaart Android-specifieke elementen van de gebruikersinterface Inleiding Android-menu s Het ondersteunen van meerdere schermtypen Systeempictogrammen Fysieke knoppen Android-labels: HTML en links Eigen lettertypen Android Market Inleiding Publiceren in Android Market Literatuurverwijzing ios: iphone en ipad Inleiding Het besturingssysteem ios Draaien van apps in de simulator en op het toestel Tools Inleiding Simulator 189 xii

11 Inhoud Instruments Interface Builder Icon Composer Property List Editor Logberichten van het toestel ios-specifieke functies Inleiding Applicatie-instellingen: het bestand Info.plist Background-services Lokale notificaties Proximity De gebruikersinterface Inleiding Adviews Badges De buttonbar De coverflowview Het dashboard Het maskedimage De navigationgroup De statusbalk De tabbedbar De toolbar Eigen lettertypen Systeemknoppen en pictogrammen Transities voor modale schermen ipad Inleiding Modale schermen De documentviewer De popover Het splitwindow Universal apps Publiceren in de App Store BlackBerry Inleiding Installeren van de plug-in BlackBerry Eclipse in Titanium Studio Voorvereisten Installeren BlackBerry-toestellen en OS-versies De simulator Bijzonderheden Beschikbare Titanium-API s 217 xiii

12 Handboek apps ontwikkelen 7 De gebruikersinterface Inleiding Views, widgets en windows Inleiding Het View-object Het Window Lay-out van views Lay-out: positie en grootte van views Schermoriëntaties De tabgroep De tableview Overige componenten Inleiding Afbeeldingen Presenteren van gegevens Invoer van gegevens Navigatiecomponenten Scrollviews De webview Locaties en kaarten Inleiding GPS Inleiding Het kompas De gyrometer Locatiegegevens Forward- en reverse-geocoding Kaarten Inleiding De mapview Annotaties Routes Afstandsberekening Media Inleiding Overzicht van de Media-API s Afspelen van geluiden, muziek en video Inleiding Geluiden De muziekbibliotheek (ios) Audio streamen: de audioplayer Afspelen van video: de videoplayer 292 xiv

13 Inhoud 9.4 Opnemen van audio en video Inleiding Opnemen van audio: de audiorecorder Opnemen van video Bewerken van video s (ios) De camera en fotogalerie (filmrol) Inleiding De camera De galerie Telefonie, SMS en SMS en en telefoneren De dialog Gegevens Inleiding Het bestandssysteem Applicatie-properties Database: SQLite Inleiding Titanium en SQLite-databases De basis: tabellen Transacties Datatypen SQL-opdrachten Functies Expressies PRAGMA-statements Het optimaliseren van een database Encryptie Gegevensstreams Inleiding Buffers Codering van binaire gegevens De bufferstream De blobstream De filestream Lokalisatie Utilities Netwerkcommunicatie Inleiding Communicatie met internet: AJAX Inleiding XML-RPC en REST Het HTTPClient-object Headers 346 xv

14 Handboek apps ontwikkelen Bestanden up- en downloaden Cookies Sockets XML JSON Webservices Inleiding Facebook Twitter 362 Appendices 365 I. ios-lettertypen 365 II. MIME-types 366 Register 369 xvi

15 Hoofdstuk 1 Titanium Studio 1.1 Inleiding Titanium Studio is een ontwikkelomgeving, IDE (Integrated Development Environment) waarmee je Titanium-projecten kunt aanmaken, bewerken, debuggen en draaien, in de simulator of op het toestel. Ook kun je hiermee het eindpakket voor distributie genereren. De IDE heeft veel functies die het ontwikkelen vergemakkelijken zoals het oplichten van syntaxiselementen, contextafhankelijke hulp voor Titanium API-elementen en JavaScript en het valideren van JavaScript-code. Bovendien zorgt Titanium Studio ervoor dat altijd de laatste officiële Titanium-SDK (Software Development Kit) is geïnstalleerd. Titanium Studio is gebouwd op Eclipse, een ontwikkelomgeving die vooral wordt gebruikt door Java-ontwikkelaars. Eclipse is oorspronkelijk ontwikkeld door IBM, maar is sinds november 2001 open source en gratis verkrijgbaar. Sindsdien wordt het onderhouden door The Eclipse Foundation. Meer specifiek is Titanium Studio een aangepaste versie van Aptana Studio, het belangrijkste product van het bedrijf Aptana. Appcelerator heeft Aptana eind 2010 overgenomen om Aptana Studio te gebruiken als IDE voor Titanium. Aptana Studio is een populaire open-source-ide voor webontwikkeling, die door miljoenen webontwikkelaars wordt gebruikt. Titanium Studio is voortdurend in ontwikkeling. Nieuwe functies en verbeteringen worden dagelijks opgeleverd en van tijd tot tijd wordt een nieuwe officiële versie beschikbaar gesteld. Het grafisch ontwerpen van de gebruikersinterface is helaas nog niet mogelijk, maar dat zal in de toekomst ongetwijfeld deel uitmaken van Titanium Studio. Verder is Titanium Studio een volwassen IDE voor Titanium: het bevat alle benodigde functies voor Titanium-ontwikkeling. Hoewel het mogelijk is om met andere editors te werken, en goed leren werken met Titanium Studio een flinke klus is, is het aan te bevelen om dit te leren. Het gebruiken van de geïntegreerde debugger is bijvoorbeeld essentieel voor softwareontwikkeling. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het installeren van Titanium Studio en de Titanium- SDK, ios-sdk en Android-SDK s. Je krijgt bovendien een overzicht van de basiselementen van Titanium Studio, leert hoe je Titanium-projecten debugt en hoe je ze documenteert. Ten slotte gaan we in op versiebeheer met de populaire tool Git. 1.2 Titanium Zoals je ongetwijfeld weet, is Titanium een crossplatform-ontwikkeltool voor apps. Oorspronkelijk bevatte het ook een product om desktopapplicaties te ontwikkelen voor 1

16 Handboek apps ontwikkelen Windows, OS X en Linux, maar inmiddels is dat afgestoten. Op dit moment is het mogelijk om apps te maken voor ios (iphone en ipad), Android, BlackBerry (bèta) en voor de browser (HTML5-webapps). Titanium-apps schrijf je in JavaScript, waarbij je gebruikmaakt van de uitvoerige Titanium-API s die toegang geven tot de platformbibliotheken. Titanium optimaliseert de JavaScript-code van het Titanium-project en combineert die met native applicatiecode. Vervolgens gebruikt het de tools van het geselecteerde platform (ios, Android of BlackBerry) om het eindpakket te maken. Meer specifiek start Titanium achtereenvolgens de volgende drie componenten: 1 de pre-compiler; 2 de front-end-compiler; 3 de platform-compiler en packager. In de pre-compiler-fase optimaliseert Titanium de JavaScript-code en bepaalt het welke modules van de Titanium-API s opgenomen worden in het eindpakket. Op deze manier wordt het pakketbestand zo klein mogelijk gehouden. Omdat Titanium de JavaScriptcode optimaliseert, is het niet nodig om een minifier te gebruiken zoals JSMin of YUI Compressor. De code is ook niet zichtbaar voor de eindgebruiker. Daarna produceert de front-end-compiler de platformspecifieke native code en het native project, en produceert het de extra code die nodig is om Titanium te kunnen compileren door de platformcompiler. Ten slotte gebruikt Titanium Studio de tools van het geselecteerde platform om het eindpakket te compileren met de platform-compiler. Daarna wordt de app op de emulator geïnstalleerd en opgestart of op het toestel geïnstalleerd. De JavaScript-code wordt ingesloten bij het eindpakket en bij uitvoering van de app geïnterpreteerd door de JavaScript-engine van het platform. Voor ios wordt gebruikgemaakt van de JavaScriptCore-interpreter (die ook gebruikt wordt door Safari) en voor Android van Mozilla Rhino of V8 JavaScript Engine van Google. V8 is de JavaScript-interpreter die gebruikt wordt door Chrome. Al deze engines verschaffen een standaard Java- Script-interpreter die vrijwel alle functionaliteit biedt die je verwacht bij een webbrowser. Alleen heb je geen beschikking over functies die specifiek zijn voor browsers zoals de DOM. 1.3 Installeren en updaten van Titanium Studio en de SDK s Inleiding Het installeren van Titanium Studio en de Titanium-SDK s is eenvoudig. Het is noodzakelijk om Oracle s Java Development Kit (JDK) te installeren voor Android- en Black- Berry-ontwikkeling. De Java Runtime Environment (JRE) is nodig om Titanium Studio te kunnen draaien (Eclipse is geschreven in Java) en de Java-compiler voor het compileren 2

17 Hoofdstuk 1 Titanium Studio van de Android Java-code. In de meeste gevallen is JRE al geïnstalleerd op het besturingssysteem. Linux gebruikt een andere Java-runtime, die niet vlekkeloos werkt met Titanium Studio. Daarom moet je Oracle s Java afzonderlijk installeren. Het installeren van Oracle s Java en Android is ingewikkelder dan de tools voor ios. Daarom besteden we hieraan meer aandacht Verkrijgen van Titanium Studio Doorloop de volgende stappen om Titanium Studio te installeren: V Ga naar https://my.appcelerator.com en maak zo nodig een account aan. V Voer nu jouw gegevens in, vink aan dat je het eens bent met de voorwaarden en druk op de knop Sign Up. V Wacht totdat je de activeringsmail hebt gekregen en activeer jouw account via de gegeven link. V Vul de gegevens en druk op Continue. V Nu kom je in een dashboard met verschillende opties terecht. Om Titanium Studio te downloaden ga je naar Downloads en daarna kies je het besturingssysteem waarvoor je Titanium Studio wilt downloaden. Als je dit gedaan hebt, begint het downloaden vanzelf. V Start het gedownloade bestand. In het geval van Windows start je hiermee het installatieprogramma en op een Apple-computer open je het diskimage en sleep je Titanium Studio naar de applicatiemap. V Na het installeren verschijnt in het geval van Windows een snelkoppeling naar Titanium Studio op het bureaublad en bij een Mac ga je naar de applicatiefolder. Klik op het pictogram om het programma te starten. V Na het starten geef je eerst een locatie op de schijf op voor jouw projecten, de zogenaamde workspace. Daarna geef je jouw accountgegevens op om in te loggen bij Appcelerator. V Titanium Studio downloadt vervolgens de laatste Titanium-SDK en pakt deze uit. Dit kan even duren. V Vaak zal Titanium Studio aangeven dat er updates beschikbaar zijn via een waarschuwingsscherm rechtsonder. Het is aan te raden om regelmatig te updaten. Meestal moet je Titanium Studio opnieuw starten na installatie van de updates. Titanium Studio onthoudt onder welke accountnaam je de laatste keer bent ingelogd. Wil je uitloggen en onder een andere naam inloggen, klik dan op jouw naam rechtsonder. Titanium Studio vraagt vervolgens of je wilt uitloggen. Het programma wordt afgesloten en je moet het zelf opnieuw starten en de nieuwe accountgegevens invoeren Installatie OS X Op de Mac kun je mobiele apps maken voor iphone, ipad, ipod en Android. Hiervoor heb je minimaal OS X Snow Leopard nodig. Installeer de ios-sdk door de volgende stappen te doorlopen: V Ga naar developer.apple.com. V Registreer je als een Apple Developer als je dat nog niet bent (gratis). Het kan enkele uren duren voordat de registratie in orde is. 3

18 Handboek apps ontwikkelen V Als de registratie is afgerond is, kun je inloggen en de laatste versie van Xcode en de ios-sdk (één bestand) downloaden. Dat downloaden kan lang duren omdat het bestand enkele gigabytes groot is. Zorg ook voor voldoende ruimte op de harde schijf (ongeveer 10 gigabyte). V Installeer de SDK op de standaardlocatie en verplaats deze nooit. Het installatieproces spreekt voor zich Installeren van de Android-SDK V Voordat de Android-SDK kan worden geïnstalleerd, moet de Java Development Kit 6 (JDK) op de computer staan. Android gebruikt de Java-ontwikkelomgeving. Dit is niet de Java-runtime die op de meeste computers is geïnstalleerd. V Kijk voordat je overgaat op het installeren van de JDK of deze al op jouw computer is geïnstalleerd. Dit doe je door naar de opdrachtsprompt/terminal te gaan en daar de commando s java -version en javac version uit te voeren. Het versienummer moet 1.6.0_21 of hoger zijn. Als dit het geval is, kun je doorgaan met de Android-installatie. V Het is niet nodig om Java te installeren op een Mac-computer. Java is standaard geïnstalleerd en wordt regelmatig geüpdatet. Oracle s Java 6-JDK installeren Doorloop voor het installeren van de Java 6-JDK de volgende stappen: V Ga naar: V Zoek naar de Java SE 6 Update (30 of hoger) en klik op de downloadknop. Selecteer als platform Windows (let op: kies niet de versie voor 64-bit processoren maar de x86-versie), accepteer de licentieovereenkomst en klik op de juiste link. Vervolgens wordt het installatiebestand gedownload (ca. 80 MB). V Start het installatieprogramma. Verander de installatiemap in C:\Java\jdk1.6.0_21\ en ga verder. Het is niet nodig om de Java-runtimemap te veranderen. V Nadat de JDK is geïnstalleerd moet deze beschikbaar gesteld worden in de omgeving (environment). Daarvoor moeten de omgevingsvariabelen aangepast worden. Ga hiervoor naar Configuratiescherm -> Systeem -> Geavanceerde systeeminstellingen. Klik dan op Omgevingsvariabelen. (Zie voor het wijzigen van omgevingsvariabelen onder Linux, paragraaf ) V Voeg bij Systeemvariabelen aan de Path-variabele %JAVA_HOME%\bin; toe. Vergeet de puntkomma s niet om deze waarde van andere te onderscheiden. V Maak ook binnen systeemvariabelen de nieuwe variabele JAVA_HOME aan en geef die de waarde C:\Java\jdk1.6.0_[versienummer]. Je kunt nu proberen of JDK voor de omgeving beschikbaar is door een opdrachtsprompt te openen en het commando javac version uit te voeren. Als de omgeving in orde is, verschijnt na enige tijd het versienummer op het scherm. Android-SDK en Google Maps API s installeren Doorloop de volgende stappen: V Ga naar developer.android.com/sdk om de Android-SDK te installeren. 4

19 Hoofdstuk 1 Titanium Studio V Kies voor het downloaden van het Windows-, Linux- of Mac OS X-pakket. Download het zip-bestand en pak dit uit. Verplaats het pakket naar de root van jouw harde schijf of naar jouw thuismap en wijzig, indien nodig, de naam in android-sdk. V Navigeer naar deze map en dan naar de submap tools en voer android uit. Wacht even en de Android SDK Manager wordt zichtbaar. V Je ziet nu een lijst met pakketten die geïnstalleerd kunnen worden. In deze lijst staan alle Android-SDK-versies. Je mag meerdere pakketten selecteren, maar je hebt in ieder geval SDK Platform Android 2.2, API 8 nodig. Selecteer ook Android SDK Platform Tools en indien beschikbaar Android SDK Tools. Vink daarna ook Google APIs by Google Inc., Android API 8 aan. Installeer deze pakketten. Accepteer de voorwaarden. Na het downloaden en uitpakken kun je bij Installed Packages zien of dit gelukt is. V Na het installeren van de Android-SDK is het nodig om in Windows de omgevingsvariabelen te wijzigen. Voer de stappen uit die bij de installatie van Java zijn beschreven en voeg aan de systeemvariabele Path de volgende waarde toe: ;C:\android-sdk\ tools;c:\android-sdk\platform-tools;. V Op de Mac voeg je als volgt de Android-tools toe aan de variabele PATH. Open terminal en type cd ~. Vervolgens open je of maak je het bestand.profile aan met de teksteditor Pico: type pico.profile. Als er al een regel in dit bestand bestaat die begint met export PATH = moet je daaraan het pad toevoegen van de Android-tools (/android-sdk/tools). Anders moet je dit zelf intypen op een nieuwe regel: de regel wordt dan export PATH=/ android-sdk/tools:/android-sdk/platform-tools:$path. Als je de Android-SDK in jouw thuismap hebt geïnstalleerd, laat je het pad voorafgaan door ~/. Sla het bestand op en sluit terminal af. Als je terminal nu opnieuw start, zijn de Android-tools beschikbaar. Je kunt kijken of de PATH-variabele in orde is door echo $PATH in te typen. V Open de opdrachtsprompt of terminal om te kijken of de installatie gelukt is. Geef de volgende commando s: aapt v en daarna android list Installatie op Linux Het kan nodig zijn om ingelogd te zijn als root. Dit kun je doen door in terminal su - uit te voeren. Appcelerator ondersteunt alleen Ubuntu. Maar Titanium Studio werkt ook op onder andere Linux distro s. Ik heb het met succes geïnstalleerd op Fedora en Arch OS. Voor installatie download je het zip-bestand vanaf de downloadpagina (zie paragraaf 1.3.2). Daarna pak je het uit in de gewenste map. Vervolgens start je Titanium Studio door TitaniumStudio uit te voeren in de hoofdmap van het uitgepakte bestand. Installeer de 32-bit versie van Sun Java (in Ubuntu: sudo aptitude install ia32-libs ia32-sun-java-6-bin) of download het vanaf de Oracle-website. Het is belangrijk om te controleren welke Virtuele Machine van Java gebruikt wordt. Daarvoor open je terminal en type je java -version in. Het is het beste om de Sun VM te gebruiken. 5

20 Handboek apps ontwikkelen In Ubuntu kun je de standaard Java VM als volgt wijzigen: sudo update-alternatives --config java (selecteer 32-bit versie) Om te zorgen dat ook de Java-compiler van de Oracle gebruikt wordt, gebruik je: sudo update-alternatives --config javac Je voegt het pad naar Android toe aan het bestand.bash_profile of.bashrc in jouw thuismap. Gebruik de volgende syntaxis: PATH=$PATH:~/android-sdk/tools;~/android-sdk/platform-tools export PATH Installeren van de Java Development Tools (JDT) in Titanium Studio De Java Development Tools plug-in is noodzakelijk om Java-code te kunnen schrijven in Titanium Studio. Je hebt dit nodig als je modules wilt schrijven voor Android. Ook kan de BlackBerry-SDK en -plug-in niet geïnstalleerd worden als de JDT niet beschikbaar is. Het is dus aan te raden om de JDT-plug-in meteen te installeren. Er is geen enkele reden om dit niet te doen. Doorloop voor installatie van de JDT de volgende stappen: V Ga naar Help -> Install New Software. V Selecteer de Eclipse Helios Update Site bij het Work with-veld. V Mocht deze bron zich niet in de lijst bevinden, voeg die dan toe via Find more software by working with the Available Software Sites preferences. V In de lijst met beschikbare pakketten, zie je de subgroep Programming Languages. In deze groep bevindt zich de optie Eclipse Java Development Tools. Selecteer deze en klik dan twee keer op de Next-knop. V Accepteer de overeenkomt en klik op de Finish-knop. V Herstart Titanium Studio als het pakket geïnstalleerd is Installeren Android Development Tools Plug-in (ADT) De Android Development Tools zijn handig bij Android-ontwikkeling. Je hoeft dan essentiële Android-tools niet via de terminal/opdrachtsprompt te starten. Om de Android Development Tools (ADT) in Titanium Studio te installeren, doorloop je de volgende stappen: V Help -> Install New Software. V Klik op de Add-knop rechtsboven. V Voer als titel ADT Plug-in in bij Name en de volgende URL bij Location: https://dl-ssl.google.com/android/eclipse/ en klik op de OK-knop. V Vervolgens selecteer je ADT Plugin in het Work width-veld. V Klik op OK en wacht op de pakkettenlijst (mocht dit niet werken, dan kun je in de URL https vervangen door http). V Selecteer de Developer Tools en klik op Next en nogmaals Next. V Lees en accepteer de licentieovereenkomst en klik op Finish. V Herstart Titanium Studio na het beëindigen van de installatie. 6

Werkomgeving. Android Studio. Android - werkomgeving 1/6

Werkomgeving. Android Studio. Android - werkomgeving 1/6 Android - werkomgeving 1/6 Werkomgeving Android Studio Installatie Ga naar de volgende URL: http://developer.android.com/sdk/index.html Klik op de knop "Download Android Studio for Windows" om het programma

Nadere informatie

Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet...

Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet... 333 Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet... 18 ios (ipad)... 18 Android... 21 Windows... 21 Smartphone...

Nadere informatie

HANDLEIDING EXTERNE TOEGANG CURAMARE

HANDLEIDING EXTERNE TOEGANG CURAMARE HANDLEIDING EXTERNE TOEGANG CURAMARE Via onze SonicWALL Secure Remote Access Appliance is het mogelijk om vanaf thuis in te loggen op de RDS omgeving van CuraMare. Deze handleiding beschrijft de inlogmethode

Nadere informatie

Inhoud. Installatie van Eclipse. Installatie Eclipse

Inhoud. Installatie van Eclipse. Installatie Eclipse Inhoud Installatie van Eclipse 1 Apparatuurspecificaties 2 Installeren van Java 3 Instellen omgevingsvariabelen 4 Installeren van Eclipse 4.1 Licentie bekijken en accepteren 4.2 Eclipse installeren OUN

Nadere informatie

Indoor Navigation System

Indoor Navigation System Project Indoor Navigation System Onderwerp: Indoor Navigation System Document: Handleiding Ontwikkeltools Groep: EII6RTa Auteurs: 1. Jordi Betting 109277 2. Jerome Bos 113180 3. Theo Miltenburg 112883

Nadere informatie

Handleiding. Certificaat installeren

Handleiding. Certificaat installeren Handleiding Certificaat installeren Inhoudsopgave 1. Installatie op PC s met Windows 2 2. Voor niet-windows PC s en andere apparatuur 3 1.1. Microsoft Internet Explorer / Google Chrome 3 1.2. Mozilla Firefox

Nadere informatie

Handleiding Sportlink Club

Handleiding Sportlink Club Handleiding Sportlink Club Dit document is automatisch gegenereerd. We raden u aan de handleiding online te raadplegen via www.sportlinkclub.nl/support. 1. Installatiehandleiding.........................................................................................

Nadere informatie

Handleiding Certificaat installeren

Handleiding Certificaat installeren Handleiding Certificaat installeren Inhoudsopgave 1. Installatie op PC s met Windows 2 2. Voor niet-windows PC s en andere apparatuur 4 1.1. Microsoft Internet Explorer / Google Chrome 5 1.2. Mozilla Firefox

Nadere informatie

APPS ONTWIKKELEN APPS ONTWIKKELEN

APPS ONTWIKKELEN APPS ONTWIKKELEN MARK AALDERINK Mark Aalderink Basiscursus Apps ontwikkelen Apps maken voor iphone, ipad, Android en HTML 5 Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: BIM Media B.V. Postbus 16262,

Nadere informatie

OpenVPN Client Installatie

OpenVPN Client Installatie OpenVPN Client Installatie Windows Vista, Windows 7 Auteurs: Sven Dohmen Laatste wijziging: 23-09-2013 Laatst gewijzigd door: Sven Dohmen Versie: 2.4 Inhoud Ondersteuning... 3 Troubleshooting... 4 Windows

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van internet

Wegwijs in de wereld van internet Wegwijs in de wereld van internet Werkbladen les 5 voor Windows Vista (Windows Mail) Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze werkbladen horen bij Wegwijs in de wereld van internet

Nadere informatie

Externe toegang met ESET Secure Authentication. Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0

Externe toegang met ESET Secure Authentication. Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0 Externe toegang met ESET Secure Authentication Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 1 Inleiding:... 2 Stap 1: Download eenmalig Eset Secure Authentication op uw smartphone...

Nadere informatie

Extra les Muis en toetsenbord

Extra les Muis en toetsenbord Wegwijs in Windows 8.1 Extra les Muis en toetsenbord Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze extra les over het werken met de muis en het toetsenbord hoort bij Wegwijs

Nadere informatie

Installatiehandleiding Windows XP / Vista / Windows 7

Installatiehandleiding Windows XP / Vista / Windows 7 Installatiehandleiding Windows XP / Vista / Windows 7 Versie 1.4 Datum 11 januari 2011 Status definitief Inhoud 1 Downloaden installatiebestand 3 2 SafeSign installeren 4 3 Certificaten toevoegen aan de

Nadere informatie

Handleiding inloggen in I-Muis via Citrix Receiver.

Handleiding inloggen in I-Muis via Citrix Receiver. Handleiding inloggen in I-Muis via Citrix Receiver. Deze handleiding beschrijft het inloggen in I-Muis voor Apple gebruikers. Belangrijk is dat u uw contract van First-line bij u heeft. Hierop staan de

Nadere informatie

Firmware Upgrade Utility

Firmware Upgrade Utility Firmware Upgrade Utility Inhoudsopgave Firmware Upgrade Procedure Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Inhoudsopgave 2 Voorbereiding 3 Modem/router resetten naar fabrieksinstellingen 3 Computer configuratie

Nadere informatie

Handleiding installatie Rental Dynamics

Handleiding installatie Rental Dynamics Handleiding installatie Rental Dynamics Versie: 1.1 Datum: 9 januari 2015 1. Inleiding Deze handleiding beschrijft de procedure voor de installatie van Rental Dynamics en de benodigde software. In hoofdstuk

Nadere informatie

Introductie Werken met Office 365

Introductie Werken met Office 365 Introductie Werken met Office 365 Een introductie voor gebruikers Inhoud Inleiding... 4 Aanmelden bij Office 365... 4 Werken met Office 365 Outlook... 5 Werken met Outlook 2007/2010... 5 Werken met de

Nadere informatie

HANDLEIDING DESKTOP PUBLISHER

HANDLEIDING DESKTOP PUBLISHER BHV VCA Outlook Windows Vista Windows XP Office 2003 Office 2007 cursus elearningredacteur HANDLEIDING DESKTOP PUBLISHER 1 van 13 1. DESKTOP PUBLISHER Wat is de desktop Publisher? De desktop Publisher

Nadere informatie

Een eerste applicatie

Een eerste applicatie Een eerste applicatie 2.1 Inleiding Programmeren in Visual Basic.NET doe je niet alleen door regels met code te schrijven. Je begint met het ontwerpen van een venster in de design mode met allerlei controls,

Nadere informatie

Handleiding. Opslag Online voor Windows Phone 8. Versie augustus 2014

Handleiding. Opslag Online voor Windows Phone 8. Versie augustus 2014 Handleiding Opslag Online voor Windows Phone 8 Versie augustus 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Hoofdstuk 2. Installatie 4 2.1 Downloaden van KPN Opslag Online QR Code 4 2.2 Downloaden van KPN

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Thuis in Windows 7 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge bussum 2010 Deze antwoorden horen bij de vragen in Thuis in Windows 7 van Hannie van Osnabrugge. 2010 Hannie van Osnabrugge Alle rechten

Nadere informatie

Handmatig je lokale mailbox migreren

Handmatig je lokale mailbox migreren Handmatig je lokale mailbox migreren Mailbox data locatie opsporen: Start Outlook en ga naar de hoofdmap van de mailbox, klik hier met de rechtermuisknop en kies voor Open File Location of Open bestands

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. bloggen met Wordpress

Cursus Onderwijs en ICT. bloggen met Wordpress Cursus Onderwijs en ICT Deel 21 (versie 1.0 NL 27-04-2011) bloggen met Wordpress door Serge de Beer Inleiding Zelf ben ik niet zo n blogger. Niet dat ik het niet heb geprobeerd trouwens. Al regelmatig

Nadere informatie

Extra les Werken met Windows Live Mail 2012

Extra les Werken met Windows Live Mail 2012 Wegwijs in Windows 8 Extra les Werken met Windows Live Mail 2012 Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze extra les over het werken met Windows Live Mail 2012 hoort bij

Nadere informatie

HANDLEIDING CAMERASYSTEEM. Open eerst een webbrowser naar keuze: bij voorkeur

HANDLEIDING CAMERASYSTEEM. Open eerst een webbrowser naar keuze: bij voorkeur HANDLEIDING CAMERASYSTEEM Korte inhoud: 1. Java Installeren 2. Software Installeren. 3. Software gebruik 1. Java Installeren: Open eerst een webbrowser naar keuze: bij voorkeur firefox of internet explorer

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Les 7 Doen: Windows Live Mail

Les 7 Doen: Windows Live Mail Wegwijs in Windows 7 Les 7 Doen: Windows Live Mail Vervangende les voor Windows Live Mail versie 2011 Hannie van Osnabrugge bussum 2011 Deze vervangende les voor Windows Live Mail versie 2011 hoort bij

Nadere informatie

Installatiehandleiding FWG 3.0/2009-2010

Installatiehandleiding FWG 3.0/2009-2010 Installatiehandleiding FWG 3.0/2009-2010 Netwerkversie Nieuwe installatie van FWG 3.0/2009-2010 met Oracle Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Voorbereiden van de installatie... 2 2.1 Gegevens verzamelen...

Nadere informatie

cbox UW BESTANDEN GAAN MOBIEL! WEBINTERFACE GEBRUIKERSHANDLEIDING

cbox UW BESTANDEN GAAN MOBIEL! WEBINTERFACE GEBRUIKERSHANDLEIDING cbox UW BESTANDEN GAAN MOBIEL! WEBINTERFACE GEBRUIKERSHANDLEIDING BV Inleiding cbox is een applicatie die u eenvoudig op uw computer kunt installeren. Na installatie wordt in de bestandsstructuur van uw

Nadere informatie

Installatie King Task Centre

Installatie King Task Centre Installatie King Task Centre In deze handleiding wordt beschreven hoe u het King Task Centre moet installeren. Deze handleiding geldt voor zowel een nieuwe installatie, als voor een upgrade van een bestaande

Nadere informatie

Berekening van de hash-code van een bestand of CD

Berekening van de hash-code van een bestand of CD 1 Berekening van de hash-code van een bestand of CD Berekening van de hash-code van een bestand of CD Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Te gebruiken commando bij verschillende besturingsomgevingen 2 3. Download

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver Installatiehandleiding Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers (Accounting) Online 8.1 Copyright 2013 UNIT4 Software B.V., Sliedrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

HANDLEIDING VIEW DESKTOP. Handleiding VIEW Desktop. P. de Gooijer. Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3

HANDLEIDING VIEW DESKTOP. Handleiding VIEW Desktop. P. de Gooijer. Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3 HANDLEIDING VIEW DESKTOP Document: Auteur: Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3 Handleiding VIEW Desktop M. Huibers P. de Gooijer Inleiding Het Hoornbeeck College en Van Lodenstein maakt gebruik van VMware View.

Nadere informatie

Installatie en configuratie documentatie

Installatie en configuratie documentatie Installatie en configuratie documentatie Assistance Web Portal v. 2.58, 2.60 Voor Windows 2003 / 2008 / XP / Vista / Windows 7 Assistance PSO handleiding, uitgegeven door Assistance Software. Alle rechten

Nadere informatie

1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B.

1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B. Quasyscan 1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B. Zodra er een internetverbinding tot stand is gebracht...7 C.

Nadere informatie

Handleiding AHK Drive

Handleiding AHK Drive Handleiding AHK Drive Met de introductie van AHK Drive krijgt u op verschillende manieren toegang tot bestanden op de door de AHK gefaciliteerde G- en H-schijf, via een webbrowser of vanaf een mobiel apparaat.

Nadere informatie

Acht stappen voor JSF

Acht stappen voor JSF Acht stappen voor JSF Inleiding In deze tutorial zullen we JSF (Java server faces) installeren. Wat we niet beschrijven is hoe te werken met JSF, over dit onderwerp zijn er genoeg boeken en internetsites

Nadere informatie

Installeren van het programma Shop Pro

Installeren van het programma Shop Pro Installeren van het programma Shop Pro HET PROGRAMMA WERKT MOMENTEEL NOG NIET ONDER MS VISTA. GEBRUIK BINNEN EEN VIRTUELE MACHINE OP EEN VISTA-COMPUTER WORDT NOG UITGETEST. Deze handleiding met eventuele

Nadere informatie

Inhoudsopgave Disclaimer... 3 Voorwoord... 4 Inleiding... 5 Het downloaden van XAMPP... 7 Het installeren van XAMPP... 8 Joomla installeren op

Inhoudsopgave Disclaimer... 3 Voorwoord... 4 Inleiding... 5 Het downloaden van XAMPP... 7 Het installeren van XAMPP... 8 Joomla installeren op 1 Inhoudsopgave Disclaimer... 3 Voorwoord... 4 Inleiding... 5 Het downloaden van XAMPP... 7 Het installeren van XAMPP.... 8 Joomla installeren op XAMPP... 15 Handige links... 16 2 Disclaimer Bij de samenstelling

Nadere informatie

Werken met JCreator en JavaLogo

Werken met JCreator en JavaLogo Bijlage Werken met JCreator en JavaLogo 1 Installatie van de software We gaan JavaLogo-programma s schrijven en uitvoeren met behulp van het programma JCreator LE v3.1. JCreator is een ontwikkelomgeving

Nadere informatie

Inhoud... 2 Woord vooraf... 2. Aanmaken wachtwoord voor publiekscatalgus... 3 Aanmaken webaccount voor het lenen van e-books... 4

Inhoud... 2 Woord vooraf... 2. Aanmaken wachtwoord voor publiekscatalgus... 3 Aanmaken webaccount voor het lenen van e-books... 4 Inhoud Inhoud... 2 Woord vooraf... 2 Aanmaken wachtwoord voor publiekscatalgus... 3 Aanmaken webaccount voor het lenen van e-books... 4 E-books uitzoeken... 6 E-books op een e-reader zetten... 9 E-books

Nadere informatie

SportCTM 2.0 Startscherm trainer

SportCTM 2.0 Startscherm trainer SportCTM 2.0 Startscherm trainer Inloggen Webapplicatie Via inlog.dotcomsport.com kun je in inloggen op de webapplicatie van het SportCTM. Wij adviseren onderstaande browsers Windows: Internet Explorer,

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012. Netwerkversie. Nieuwe installatie van FWG 3.0/2011-2012 met Oracle

Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012. Netwerkversie. Nieuwe installatie van FWG 3.0/2011-2012 met Oracle Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012 Netwerkversie Nieuwe installatie van FWG 3.0/2011-2012 met Oracle Wij willen u er op wijzen dat ons systeem FWG3.0 Cd-rom versie dit jaar (2011) voor de laatste

Nadere informatie

Handleiding. Outlook Web App 2010 - CLOUD. Versie: 22 oktober 2012. Toegang tot uw e-mailberichten via internet

Handleiding. Outlook Web App 2010 - CLOUD. Versie: 22 oktober 2012. Toegang tot uw e-mailberichten via internet Handleiding Outlook Web App 2010 - CLOUD Versie: 22 oktober 2012 Toegang tot uw e-mailberichten via internet Handleiding Multrix Outlook Web App 2010 - CLOUD Voorblad Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 Inloggen...4

Nadere informatie

Handleiding voor het downloaden en installeren van

Handleiding voor het downloaden en installeren van Handleiding voor het downloaden en installeren van i-link Software Handleiding software i-link ver-1.0 Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1 Downloaden van i-link Software met Windows XP of Windows Vista pagina 3

Nadere informatie

Installatiehandleiding

Installatiehandleiding Secure Backup Installatiehandleiding Handelsmerken en auteursrechten Handelsmerken Windows is een gedeponeerd handelsmerk van Microsoft Corporation in de Verenigde Staten en andere landen. Alle anderen

Nadere informatie

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 UNIT4 Multivers is een product van: UNIT4 Software B.V. Telefoon 0184 444444 Postbus 102 Telefax 0184 444445 3360 AC Sliedrecht Supportlijn 0184 444555 Supportfax

Nadere informatie

Installatiehandleiding Easy-Car

Installatiehandleiding Easy-Car Installatiehandleiding Easy-Car 1. Na het downloaden van het Easy-Car Setup programma voert u deze Setup uit (uitvoeren = dubbelklikken op de icoon). 2. Indien blijkt dat de versie van Microsoft.NET Framework

Nadere informatie

SSL VPN. In deze handleiding zullen wij onderstaande SSL mogelijkheden aan u uitleggen. - SSL VPN account/groep creëren.

SSL VPN. In deze handleiding zullen wij onderstaande SSL mogelijkheden aan u uitleggen. - SSL VPN account/groep creëren. SSL VPN SSL VPN SSL VPN is een web based versie van VPN waarbij er geen VPN client software nodig is. Het wordt niet beperkt door netwerkomgevingen en is zeer eenvoudig te configureren. SSL staat voor

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

HANDLEIDING INLOGGEN OP HDN.NL VERSIE 1.4

HANDLEIDING INLOGGEN OP HDN.NL VERSIE 1.4 HANDLEIDING INLOGGEN OP HDN.NL VERSIE 1.4 1 INLEIDING Om toegang tot de beveiligde persoonlijke omgeving van de HDN website te krijgen (www.hdn.nl), moet uw Internet browser voorzien zijn van een HDN certificaat.

Nadere informatie

MEDIA NAV navigatiesysteem Handleiding voor het downloaden van content via internet

MEDIA NAV navigatiesysteem Handleiding voor het downloaden van content via internet MEDIA NAV navigatiesysteem Handleiding voor het downloaden van content via internet Dit document beschrijft hoe u de software of content van uw navigatiesysteem kunt bijwerken. De screenshots die in deze

Nadere informatie

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening 11 april 2007 ZorgTTP Inleiding In het kader van Risicoverevening wordt gepseudonimiseerd informatie aangeleverd aan het College voor Zorgverzekeringen

Nadere informatie

The Nanny Personeel. Lokaal inloggen

The Nanny Personeel. Lokaal inloggen The Nanny Personeel Lokaal inloggen Inleiding Binnen uw organisatie wordt gebruik gemaakt van The Nanny Personeel. The Nanny Personeel is een webapplicatie. Echter, in tegenstelling tot de meeste websites,

Nadere informatie

APNS Certificaat genereren en installeren

APNS Certificaat genereren en installeren APNS Certificaat genereren en installeren Handleiding om een Apple APNS certificaat te genereren en te installeren. Version: x.x MobiDM Handleiding voor APNS Certificate Pagina 1 Index 1. APPLE APNS CERTIFICAAT...

Nadere informatie

Installatie Groeps Login app

Installatie Groeps Login app Installatie Groeps Login app Inleiding Deze handleiding bestaat uit twee delen: 1. Voor de systeembeheerder: technische installatie van de Groeps Login app 2. Voor de systeembeheerder of gebruiker: installatie

Nadere informatie

Installatie SQL: Server 2008R2

Installatie SQL: Server 2008R2 Installatie SQL: Server 2008R2 Download de SQL Server 2008.exe van onze site: www.2work.nl Ga naar het tabblad: Downloads en meld aan met: klant2work en als wachtwoord: xs4customer Let op! Indien u een

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Outlook Web App 2010 XS2office

Outlook Web App 2010 XS2office Handleiding Outlook Web App 2010 XS2office Toegang tot uw contacten, adressen en e-mail berichten via internet XS2office Versie: 22 juli 2014 Helpdesk: 079-363 47 47 Handleiding OWA Helpdesk: 079-363 47

Nadere informatie

SportCTM 2.0 Sporter

SportCTM 2.0 Sporter SportCTM 2.0 Sporter APP Inloggen Dotcomsport heeft ter ondersteuning van de dagelijkse praktijk ook een APP ontwikkeld, om data invoer te vereenvoudigen. Deze APP ondersteunt de onderdelen; Agenda (invoer

Nadere informatie

Bitrix Site Manager gebruikershandleiding BureauZuid

Bitrix Site Manager gebruikershandleiding BureauZuid Bitrix Site Manager gebruikershandleiding BureauZuid Introductie Deze gebruikershandleiding geeft gedetailleerde basisinformatie over hoe te werken met Bitrix Site Manager. Deze handleiding is bedoeld

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner Deze extra opdrachten zijn onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Zeg gewoon JA. Lees verder.

Zeg gewoon JA. Lees verder. Zeg gewoon JA PartSmart Internet Updating Service is Sneller dan Ooit We zijn verheugd bekend te kunnen maken, dat de PartSmart Internet Updating Service vanaf nu beschikbaar is. Het PartSmart-team heeft

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 ISBN: 978-90-820856-9-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Open Safari op de Mac, ga naar de webpagina www.ros-kabelkrant.nl/ros_download.html en klik op SSH scripts Mac OS X : Figure 1 SSH scripts downloaden

Open Safari op de Mac, ga naar de webpagina www.ros-kabelkrant.nl/ros_download.html en klik op SSH scripts Mac OS X : Figure 1 SSH scripts downloaden Mac OS X instructie Voor het op afstand werken in de studio wordt gebruik gemaakt van een beveiligde verbinding. Om verbinding te kunnen maken moeten moeten daarom eerst twee code bestanden ( public en

Nadere informatie

Handleiding van de Bibliotheek: e-books lezen op je e-reader - versie voor Windows

Handleiding van de Bibliotheek: e-books lezen op je e-reader - versie voor Windows Handleiding van de Bibliotheek: e-books lezen op je e-reader - versie voor Windows Stichting Bibliotheek.nl, versie 3.1 september 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Het aanmaken van een webaccount 4 2.

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 INHOUD 1 Inleiding 3 1.1 De drie categorieën 3 2 Inloggen op MaakJeTraining 4 2.1 Registreren op MaakJeTraining 4 2.2 Inloggen met account 5 2.3 Veranderingen

Nadere informatie

Handleiding inloggen op

Handleiding inloggen op ` Handleiding inloggen op Handleiding Honderdland 241 2676 LV Maasdijk T: 0174-615415 www.veneco.nl Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 1 INLOGGEN OP MYEASYOFFICE... 3 1.1 MICROSOFT WINDOWS

Nadere informatie

Installatie van sqlserver

Installatie van sqlserver Installatie van sqlserver Download SQLserver 2005 Express basis van de website van 2work: www.2work.nl, tabblad downloads; beveiligde zone. De inlog gegevens kunnen via de helpdesk aangevraagd worden.

Nadere informatie

Installatie en gebruikershandleiding Cyso Hosted Exchange MacOS X Uw gegevens:

Installatie en gebruikershandleiding Cyso Hosted Exchange MacOS X Uw gegevens: Installatie en gebruikershandleiding Cyso Hosted Exchange MacOS X Uw gegevens: Gebruikersnaam, bijvoorbeeld: et001 E-mail adres, bijvoorbeeld: tjebbe@exchangetest.nl wachtwoord, bijvoorbeeld: 89Kotahe

Nadere informatie

Handleiding Werken met Office 365

Handleiding Werken met Office 365 Handleiding Werken met Office 365 Een introductie voor gebruikers Inhoud Inleiding... 4 Aanmelden bij Office 365... 4 Navigeren... 5 Werken met Office 365 Outlook... 6 Werken met Outlook 2007/2010... 6

Nadere informatie

Firmware Upgrade. Upgrade Utility (Router Tools)

Firmware Upgrade. Upgrade Utility (Router Tools) Firmware Upgrade Upgrade Utility (Router Tools) Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorbereiding 3 Modem/router resetten naar fabrieksinstellingen 3 Computer configuratie in Windows 8/8.1 4 Computer configuratie

Nadere informatie

aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 het lenen van e-books de basis P. 13-14

aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 het lenen van e-books de basis P. 13-14 aanmaken van een webaccount om e-books te kunnen lenen P. 3-7 wachtwoord vergeten P. 8-9 uw account beheren P. 10-12 het lenen van e-books de basis P. 13-14 het lenen van e-books online lezen (is streamed

Nadere informatie

Internetfilter HTTPS instellen

Internetfilter HTTPS instellen Internetfilter HTTPS instellen Windows Windows Phone Mac / Linux iphone / ipad Android Handleiding Installatie van HTTPS bij het Internetfilter In deze handleiding staat stapsgewijs beschreven hoe het

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in Windows 8.1 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in Windows 8.1 van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

Test Joomla op je PC 1

Test Joomla op je PC 1 1 Disclaimer Bij de samenstelling van dit ebook is de grootst mogelijke zorg besteed aan de juistheid en correctheid van de informatie die in dit ebook wordt verstrekt. De auteur van dit ebook kan op geen

Nadere informatie

Protocol: Bij het tabblad Protocol kunt u bepaalde protocollen blokkeren.

Protocol: Bij het tabblad Protocol kunt u bepaalde protocollen blokkeren. Firewall CSM CSM Profile Met de functie CSM Profile kunt u bepaalde soorten verkeer standaard blokkeren, bijvoorbeeld IM-programma's, P2P-programma's, Skype. Desgewenst kunt u hier een bepaald tijdschema

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in Windows 8 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in Windows 8 van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

Upgrade Web Client met ESS naar 3.5.0

Upgrade Web Client met ESS naar 3.5.0 Upgrade Web Client met ESS naar 3.5.0 I Upgrade Web Client met ESS naar 3.5.0 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Upgrade Web Client met ESS naar versie 3.5.0 1 1.1 Stap... 0 - Voorbereidingen 1 1.2 Stap... 1 -

Nadere informatie

Zonder deze toestemming krijg je meldingen zoals in de volgende plaatjes wanneer je bijvoorbeeld de tekstverwerker probeert op te starten.

Zonder deze toestemming krijg je meldingen zoals in de volgende plaatjes wanneer je bijvoorbeeld de tekstverwerker probeert op te starten. Inhoud Java beveiliging... 1 Beveiligingscertificaat downloaden... 3 Java beveiliging instellen... 4 Beveiligingscertifcaat installeren... 10 Applets de eerste keer opstarten... 13 Java beveiliging Enkele

Nadere informatie

Handleiding. Thuisgebruik. N@Tschool! elo.nordwincollege.nl

Handleiding. Thuisgebruik. N@Tschool! elo.nordwincollege.nl Handleiding N@Tschool! Thuisgebruik elo.nordwincollege.nl Inhoudsopgave 1.0 Inleiding... 3 2.0 Hoe kan ik thuis inloggen op N@Tschool!... 4 3.0 Stel je browser in voor het gebruik van N@Tschool!... 5 3.1

Nadere informatie

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0 Datum 1.0.6 Exchange Online Handleiding voor gebruiker Release 1.0 1.0.6 Inhoudsopgave 1 Instellingen e-mail clients 2 1.1 Gebruik via Outlook 2003 2 1.2 Gebruik via ActiveSync 15 1.3 Gebruik via andere

Nadere informatie

Het installeren van Microsoft Office 2012-09-12 Versie: 2.1

Het installeren van Microsoft Office 2012-09-12 Versie: 2.1 Het installeren van Microsoft Office 2012-09-12 Versie: 2.1 INHOUDSOPGAVE Het installeren van Microsoft Office... 2 Informatie voor de installatie... 2 Het installeren van Microsoft Office... 3 Hoe te

Nadere informatie

Installatie. Klik vervolgens op OK om verder te gaan met de installatie. Om verder te gaan met de installatie kunt op op Volgende klikken.

Installatie. Klik vervolgens op OK om verder te gaan met de installatie. Om verder te gaan met de installatie kunt op op Volgende klikken. Installatie De client software van Backup+ kan worden gedownload op de Internet Limburg website. Kijk hiervoor op http://www.ilimburg.nl/downloads. Na het downloaden en openen van het backup+.exe bestand

Nadere informatie

Thuis in de Wereld van Word

Thuis in de Wereld van Word Thuis in de Wereld van Word Les 6 Enveloppen en etiketten Aangepaste les voor Word 2000 Hannie van Osnabrugge & Marian Ponsioen-van der Hulst u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2005 Deze aangepaste

Nadere informatie

Systemec Virtueel Kantoor Instellen

Systemec Virtueel Kantoor Instellen Systemec Virtueel Kantoor Instellen Version: 1.0.1 Date: 5-1-2016 Copyright 2016 door Danny van Oijen Systemec BV, alle rechten voorbehouden. Foto's, content, graphics, en HTML code zijn beschermd door

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Inloggen in AccountView online voor Mac OS 30 april 2015 versie 9.1 en hoger

Inloggen in AccountView online voor Mac OS 30 april 2015 versie 9.1 en hoger Inloggen in AccountView online Welkom bij eserviceware! Deze handleiding begeleidt u bij de stappen die nodig zijn voor het inloggen in AccountView online. Wanneer u gebruik maakt van een Apple computer,

Nadere informatie

Webmail met Windows Live Hotmail

Webmail met Windows Live Hotmail Wegwijs in internet Webmail met Windows Live Hotmail Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Webmail met Windows Live Hotmail hoort bij Wegwijs in internet van

Nadere informatie

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

5/5 Red Carpet. 5/5.1 Inleiding

5/5 Red Carpet. 5/5.1 Inleiding Management Services 5/5 Red Carpet 5/5.1 Inleiding Met de overname van Ximian is Novell ook eigenaar geworden van de Red Carpet-technologie. Hoewel het aannemelijk is dat het hier een tijdelijke oplossing

Nadere informatie

NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE

NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE Kleos Postbus 23 7400 GA Deventer T: 0570 67 35 55 F: 0172 46 69 98 E: software@kluwer.nl I: kleos.kluwer.nl/ Hoewel bij deze uitgave de uiterste zorg is

Nadere informatie

Installatie van Linux Mint 13

Installatie van Linux Mint 13 Installatie van Linux Mint 13 De installatie van Linux Mint 13 is zeer eenvoudig. Download de Mint 13 DVD ISO image van http://www.linuxmint.com/download.php en brand deze op een dvd en start uw computer

Nadere informatie

GEEF UW INVESTERINGEN EEN BOOST MET LIVE TRADER

GEEF UW INVESTERINGEN EEN BOOST MET LIVE TRADER GEEF UW INVESTERINGEN EEN BOOST MET LIVE TRADER Klaar om LIVE TRADER te gebruiken? Ontdek de belangrijkste functies van deze tool. Het hoofdscherm gebruiken De modules organiseren Effecten zoeken Het overzicht

Nadere informatie

Docenten handboek NSS

Docenten handboek NSS Docenten handboek NSS Naslagwerk voor docenten Uitgegeven door: LCS Systemen BV Polakweg 15 C 2288 GG Rijswijk LCS Systemen, Rijswijk 2013 Alle rechten voorbehouden. Zonder schriftelijke toestemming van

Nadere informatie