Nieuwe Hollandse Waterlinie Schoon

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe Hollandse Waterlinie Schoon"

Transcriptie

1 poster en flyer kunstwerken voor water 1 derde ontwerp.indd :52:56 Nieuwe Hollandse Waterlinie Schoon Doe mee! Sinds 2009 maak ik op Wereld Water Dag (22 maart) met vrijwilligers van jong tot oud elk jaar een rivier schoon. 200 jaar Dit jaar ga ik ivm 200 jaar Nieuwe Hollandse Waterlinie deze 140 km lange waterlinie inclusief de forten, werken, batterijen, vestingen en kastelen van Werkendam tot Muiden schoon maken. In een dag Om de route in één dag schoon te kunnen maken hebben wij de route opgedeeld in 50 etappes van +/- 3 km die wij om de 12 minuten schoon gaan maken. Wij hebben dat gedaan om zo met jou de hele route in één grote golfbeweging van 50 x 12 = 600 minuten (10 uur) schoon te kunnen maken. Wil je ook deelnemen? Ga dan naar onze website of facebook.com/wereldwaterdag en meld je met familie, vrienden, buren, collega s, etc van jong tot oud aan voor deze grootste rivier schoonmaak ooit. Tot zondag 22 maart! Erik Van Loon Stichting Aquarius Grootste rivier schoonmaak ooit! In 2015 is het 200 jaar geleden dat met de bouw van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) werd gestart! Op zondag 22 maart, Wereld Water Dag, wordt dit groots gevierd met de grootste rivier schoonmaak ooit! De NHW is een unieke structuur van inundatiegebieden, forten en andere verdedigingswerken die de Republiek en later het Koninkrijk der Nederlanden moest beschermen tegen aanvallen van de vijand. Tegenwoordig heeft de Nieuwe Hollandse Waterlinie een nieuwe functie. Het is nu een gebied waar je geweldig kunt recreëren en waarin je de geschiedenis volop kunt beleven. De NHW die zich van Muiden tot Werkendam over een lengte van zo n 85 km uitstrekt, wordt op 22 maart door stichting Aquarius met honderden vrijwilligers schoongemaakt. Ook alle aan de route gelegen forten krijgen een beurt! Om het 140 km lange traject in één dag te kunnen ontdoen van alle plastic, blikjes, papier, verpakkingsmaterialen en ander zwerfafval zoeken wij daarom honderden vrijwilligers die ons bij deze klus willen helpen! Stichting Aquarius zorgt voor bezems, schepnetten, vuilniszakken en de coördinatie. Wij hopen op een grote opkomst om samen met u deze klus te klaren! In één dag zorgen we zo met z n allen voor een opgeruimde Nieuwe Hollandse Waterlinie! Wij zoeken per fort fort zo n 40 deelnemers! Kijk op pagina 7 voor de adressen en de tijden en meld je aan via onze website. Daar vind je ook onze facebook eventpagina s. Welkom Vele ondernemers, particulieren, belangengroepen en overheden staken de afgelopen jaren energie, tijd en geld in de ontwikkeling en restauratie van deze Waterlinie. Daarmee zijn grote stappen gezet om dit grootste monument van Nederland te behouden voor toekomstige generaties. Nu breekt een nieuwe tijd aan. De grote overheidsinvesteringen in de restauratie van sluizen, forten, fiets- en wandelpaden lopen ten einde. Het is tijd de Waterlinie door te geven aan u: ondernemer, vrijwilliger, gemeente of andere betrokkene bij de Waterlinie. Zodat u in dit prachtig groene gebied kunt ondernemen en recreëren en de potentie van het gebied ten volle kunt benutten. Geen ambities zonder samenwerking. Zoals in de afgelopen periode is gebleken is een maatschappelijk, duurzaam en economisch waardevol gebruik van de Waterlinie onmogelijk zonder samenwerking, ambities, doelgerichtheid en energie. Alleen in gezamenlijke verantwoordelijkheid houden we de kennis en de kwaliteit van de linie hoog en rijgen wij vast en zeker ook de laatste parels aan de ketting van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dan kunnen we in 2018 opgaan voor de status van Unesco Werelderfgoed, als uitbreiding van het Werelderfgoed Stelling van Amsterdam. Ik heb er alle vertrouwen in en zie ernaar uit om dit samen met u voor elkaar te krijgen. Annemieke Traag Nieuwe Hollandse Waterlinie 200 Jaar Nieuwe Hollandse Waterlinie Op naar de UNESCO werelderfgoedstatus! De Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) is een verdedigingslinie die diende als vervanging van de Hollandse Waterlinie (nu: de Oude Hollandse Waterlinie, zie pag. 6). De werking ervan berustte voor een groot deel op die zo opvallende kenmerken van ons land: veel water en veel laaggelegen gebieden. De ingenieurs in die tijd hadden bedacht om van die nood een deugd te maken: als de vijand eraan komt dan zet je de boel gewoon onder water! De linie bestond zo voor een groot deel uit land dat onder water is te zetten (het zogenaamde inundatiegebied), uit sluizen en dijken en daarnaast bouwde men ook een groot aantal forten, batterijen en andere verdedigingswerken. Als gevolg van oorlogsdreiging heeft men de Waterlinie in totaal driemaal onder water gezet: tijdens Militair te paard tijdens oefening in inundatiegebied de Frans-Duitse oorlog, tijdens de Eerste Wereldoorlog en ook toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Die laatste keer bleek de waarde van de linie door de inzet van vliegtuigen echter voorgoed achterhaald. Overigens is de Nieuwe Hollandse Waterlinie het grootste infrastructurele project dat Nederland ooit heeft ondernomen. En ook het duurste! Omgerekend naar de huidige tijd heeft de Nieuwe Hollandse Waterlinie de belastingbetaler zo n 50 miljard euro gekost. Ter vergelijking: de Deltawerken, dat andere waterbouwkundige hoogstandje van Nederland, kostte zo n 20 miljard euro In 2015 is het 200 jaar geleden dat met de bouw van de Nieuwe Hollandse Waterlinie werd gestart! In 1995 is zij door de Nederlandse Staat toegevoegd aan de voorlopige Werelderfgoedlijst van de Unesco. Waterlinie museum opent haar deuren Vanaf dit najaar heeft Nederland er een stoer familiemuseum bij. Na een bezoek aan het Waterliniemuseum en een ontdekkingstocht over het fort heeft de Nieuwe Hollandse Waterlinie straks geen geheimen meer voor je. Fort bij Vechten is een van de grootste en fraaiste forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De strategische ligging op het snijpunt van de Romeinse Limes en de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de ongerepte schoonheid ervan maken het fort geschikt als hét icoon van de Waterlinie; hier wordt het unieke verhaal verteld over de verdediging van Nederland met de hulp van water. In het nieuwe museumpaviljoen kom je in een interactieve ontdekkingstocht van alles te weten over de waterlinie. Mensen uit verschillende tijden nemen je mee in hun belevenissen. Zo vertelt (prins) Maurits over het briljante idee dat hij in 1588 kreeg, neemt een boerin je mee in haar persoonlijke leven in het Rampjaar 1672 en toont de soldaat je de zwakke plekken van de linie in Ingenieur Kraijenhoff legt uit waarom de waterlinie in 1815 werd verplaatst en een werkman laat je zelf ervaren onder welke zware omstandigheden hij in 1880 zijn werk moest doen. Midden in dit bijzondere museumpaviljoen, ontworpen door architect Anne Holtrop, vind je een 50 meter lange openlucht maquette van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Deze kun je zelf in stelling brengen en ervaren hoe de linie werkt. En mocht je er dan nog niet genoeg van hebben dan kun je binnenin het museum met een virtual reality-bril op over de waterlinie vliegen en zien wat nog nooit iemand heeft gezien; de Nieuwe Hollandse Waterlinie die onder water is gezet! Tijdens je zwerftocht over het fort kun je genieten van de bijzondere natuur. En in de historische gebouwen die je tegenkomt, je verder verdiepen in fortenbouw, het leven van de soldaten en de aanval en verdediging. Je ontmoet ook de Romeinen die hier 2000 jaar geleden al een fort stichtten, het Castellum Fectio. Ook kun je zien hoe Fort bij Vechten eruitzag toen het net was gebouwd. Hou je ook van schoon water wordt dan nu vriend, ambassadeur of sponsor van Stichting Aquarius. WERELD WATER DAG 2015 KUNSTWERKEN VOOR WATER I teken, schilder, schrijf, film, fotografeer, beeldhouw, doe alles voor water EXPO Provinciehuis Utrecht 19/3-30/4 Provinciehuis Utrecht 19/3-30/4 - advertentie - Inhoud Stichting Aquarius OPEN INSCHRIJVING DEADLINE 1 maart Wereld Water Dag 3 Programma Aquarius 3 Waterschapsverkiezingen 4 Kieskompas 4 Fotowedstrijd 4 Samen met 5 Dit zijn de andere waterlinies 5 Forten, Kastelen en Vestingen 7 Jongeren 8 Disclaimer: Nieuwe Hollandse Waterlinie Schoon en deze krant is een initiatief van Stichting Aquarius. (oplage : )

2 2 Xxxxxxx Jaar van de Nederlandse Waterlinies 2015 is het jaar van de Nederlandse Waterlinies. Onder de noemer Waterlinies 2015 worden alle activiteiten van alle Waterlinies en forten feestelijk gebundeld. Zo wordt nog duidelijker wat er op deze oorspronkelijke en soms afgelegen plekken voor u te beleven is. Waterlinies 2015 Het fortenerfgoed gaat in de etalage want Waterlinies 2015 is een jaar van mijlpalen zoals de schoonmaak van de Nieuwe Hollandse Waterlinie op Wereldwaterdag, en de opening Waterliniemuseum Fort bij Vechten. Maar er is meer, doordat linies en forten de krachten bundelen, kunt u heel het seizoen genieten van bijzondere evenementen met de forten als decor: Programma Start Fortenseizoen In het weekend van 17 t/m 19 april gaan de forten van de waterlinies open. Tal van forten organiseren activiteiten rondom het thema Feest en Vermaak. Proef de linie De forten bieden een scala aan culinaire mogelijkheden. Geniet van lunch of diner in een van de vele fortenrestaurants. Zomer vol Verhalen De weekenden in juli en augustus worden lazy afternoons dankzij Zomer vol verhalen. Op 13 forten en waterlinielocaties brengen vertellers spannende, mysterieuze of ontroerende verhalen tot leven. Fortenfestival Nieuwsgierig naar ons water bij jou in de buurt? Kijk op onswater.nl AGENDA Stichting Aquarius organiseert elk jaar de volgende evenementen: 1/1 Nationale Nieuwjaarsduik 22/3 Wereld Water Dag 26/3 Rondje Noordereiland Kroegentocht 21/6 Zeemeerminnen Parade Paradeer met ons voor schoon zee water 26/7 Rotterdam Swim Zwem met ons in de grootste haven van Europa 2/8 Amsterdam Rotterdam Triathlon Zwem, fiets en ren van Amsterdam naar Rotterdam. 30/8 Amsterdam Swim Zwem onder 6 historische bruggen in hartje Amsterdam. 30/8 Royal Amstel Swim Neem deel aan de oudste zwemtocht van Europa! houd schoon 15#063 Ons Water Advertentie_280x435mm_def.indd :19

3 Woudrichem serveert ontbijt Van de provincie Noord-Brabant en de gemeente Woudrichem krijgen deelnemers in Werkendam, Woudrichem en Zaltbommel een heerlijk ontbijtpakket met allerlei lokale lekkernijen. Zalmvisserij In het ontbijtpakket zit oa een boterham met heerlijke zalm, want Woudrichem heeft zijn welvaart mede aan deze trekvis te danken! Jongen met Zalm Onderstaande foto uit 1913 staat trouwens op de ontbijt-pakketjes. Dankzij Aart de Joode van www. OudWoerkum.nl weten wij nu dat het hier gaat om Marius Jan van Straten. Wereld Water Dag xxxxxxxxxxxxxx 08:00-09:00 Schoon Water Ontbijt (8 forten in Noord-Brabant) Do 19 maart 16:00-18:00 Kunstwerken Voor Water II (Provinciehuis Utrecht, Utrecht) zondag 22 maart 08:00-18:00 Rivier schoonmaak (Werkendam-Muiden) Vr 20 maart 16:00-18:00 Schoon Water Borrel (Buiten de Waterpoort, Gorinchem) 18:00-21:00 Schoon Water Feest (Muiderslot, Muiden) Za 21 maart 20:00-22:00 Dichten Voor Water II (Werk aan het Spoel, Culemborg) bron: Dichten in Culemborg Dit jaar organiseert stichting Aquarius in samenwerking met de gemeente Culemborg het festival Dichten voor Water II. Voor de tweede editie van dit poëzie-festival hebben zich inmiddels al bijna 100 dichters aangemeld! Op zaterdag 21 maart tussen en worden de beste gedichten voorgedragen in Werk aan het Spoel (Goilberdingerdijk 40 te Culemborg). Dansende woorden Het festival zal worden opgeluisterd door Charlotte van den Reek van BeYOU DanceCrew, die met dansers een aantal gedichten zal begeleiden Dichten Voor Water II In 2014 namen nog 28 dichters deel aan het eerste festival Dichten Voor Water. Bij het ter perse gaan van deze krant was dit aantal al meer dan verdrievoudigd! Naast meer inschrijvingen is ook het niveau sterk toegenomen. Deelnemen kan nog steeds via Bundel Alle gedichten komen in een prachtige bundel die vanaf 16 maart voor iedereen online beschikbaar zal zijn op bovenstaande website. Schoon Water Borrel in Gorinchem Jongeren presenteren ideeën 3 Tijdens de Wereld Water Dag Netwerkbijeenkomst in Gorinchem presenteren de 5 meest briljante kinderen uit Nederland hun beste ideeën voor schoon water. Stilstaand Water Thema van Ideeën Voor Water dit jaar is Stilstaand Water. Door de populariteit van het zwemmen in open water door ondermeer de Rotterdam Swim en de Amsterdam Swim wil men op steeds meer plekken in Nederland zwemmen. Door botulisme en blauwalg is dat echter niet altijd veilig. Daarom hebben wij jongeren van 10 tot 14 jaar in heel Nederland gevraagd ons hun beste idee inzake schoon Stilstaand Water toe te zenden. TedKids De 5 beste ideeën worden door kinderen op een zeepkist tijdens de Schoon Water Borrel 2015 aan een deskundige jury in een zaal vol enthousiaste wetenschappers, journalisten, politici, ouders en ondernemers in Gorinchem gepresenteerd. De presentaties worden gefilmd en met Engelse ondertitels via YouTube wereldwijd verspreid. Zonneflessenboten Workshop De school met het winnende idee krijgt bovendien een gratis workshop Zonneflessenboten bouwen. Kunstwerken Voor Water in Provinciehuis Utrecht Gedeputeerde opent expositie War, Peace and Beauty Samen met provincie Utrecht organiseert stichting Aquarius de eerste editie van Kunstwerken voor Water. Thema dit jaar is War, Peace and Beauty. Open inschrijving Deelname stond open voor alle leeftijden en alle disciplines. Een vakkundige jury bestaande uit Toon de Korte, Wilma Kun en Piet de Jonge kozen op 4 maart de winnende kunstwerken. Catalogus Van de expositie met werken van binnen- en buitenlandse kunstenaars is ook een catalogus uitgegeven. Vanaf maandag 23 maart 2015 kunt u deze downloaden zodat u ook thuis kunt genieten van de prachtige kunstwerken. Opening Op donderdag 19 maart opent gedeputeerde mevr. Pennarts om 15:00 in het Provinciehuis Utrecht (Archimedeslaan 6) de expositie. Mis het niet! Vervolgens heeft u tot 30 april de tijd om 20 uitverkozen werken te zien. Van 18-21:00 zijn tot 250 deelnemers aan Nieuwe Hollandse Waterlinie Schoon welkom op het Muidn 2014 deden 3 burgemeester en 12 wethouders mee aan het schoonmaken van de Oude Rijn van Harmelen tot Katwijk aan Zee. In 2015 doen 5 burgemeester en naar verwachting 15 wethouders mee aan de grootste rivier schoonmaak ooit. Sommige gemeenten helaas niks Naast hele enthousiaste gemeenten zijn er ook een aantal gemeenten die helemaal niks. De gemeente Werkendam doet ondanks raadsvragen van de Lokaal Belang helaas niet mee vanwege de zondagsrust bijvoorbeeld niet mee. Sinds 2009 zet Stichting Aquarius zich wereldwijd in voor schoon water. Dit kunnen wij doen met dank aan honderden deelnemers die elk jaar deelnemen aan oa. de Rotterdam Swim, de Amsterdam Swim, de Schoon Water Feest Royal Amstel Swim en de Amsterdam Rotterdam Triathlon. Met deze evenementen vragen niet alleen wereldwijd aandacht voor schoon water maar zetten wij ons ook wereldwijd in voor schoon water. Sommige gemeenten helaas niks Naast hele enthousiaste gemeenten zijn er ook een aantal gemeenten die helemaal niks. doen. De gemeente Werkendam doet vanwege de zondagsrust bijvoorbeeld niet mee. Sinds 2009 zet Stichting Aquarius zich wereldwijd in voor schoon water. Dit kunnen wij doen met dank aan honderden deelnemers die elk jaar deelnemen aan oa. de Rotterdam Swim, de Amsterdam Swim, de Royal Amstel Swim en de Amsterdam Rotterdam Triathlon. Met deze evenementen vragen niet alleen wereldwijd aandacht voor schoon water maar zetten wij ons ook wereldwijd in voor schoon water. Van Slot Loevestein naar Muiderslot Ultralopers lopen op één dag de Nieuwe Hollandse Waterlinie! Met deze 140 km lange ultraloop door 5 provincies van Slot Loevestein tot Kasteel Muiderslot vragen de deelnemers aandacht voor schoon water. Eerste keer In 2015 zullen deze drie pioniers deze voormalige verdedigingslinie in estafette bedwingen. Vanaf 2016 hopen wij naast estafette-deelnemers ook een aantal ultralopers te vinden die de hele route in één dag willen lopen. Opbrengst Met de opbrengst van de Nieuwe Hollandse Waterlinie Loop gaan wij op Wereld Water Dag 2016 vanaf het stadhuis van Rotterdam tot het stadhuis van Amsterdam delen van de Rotte, de Maas, de IJssel, de Gouwe, het Aarkanaal en de Amstel schoon maken. Doe mee Inschrijven kan nog tot 15 maart Foto: Martin Sharrott ZWEMMEN SWIM FIETSENBIKE RENNENRUN Amsterdam Rotterdam Triathlon For Water 2,5 km van Stadhuis Amsterdam tot Station Amstel 70 km van Station Amstel tot Capelle aan den IJssel 17,5 km van Capelle aan den IJssel tot Stadhuis Rotterdam ZONDAG 2 augustus

4 4 Waterschapsverkiezingen Het rivierengebied is het stuk Nederland tussen de grote rivieren vanaf de Duitse grens tot aan Dordrecht. Het is een van de mooiste gebieden van Nederland. Hier zorgt Waterschap Rivierenland ervoor dat de inwoners van het rivierengebied veilig kunnen leven, werken en recreëren in hun mooie, maar kwetsbare leefomgeving. Dat doen we door te werken aan veilige dijken, een goed waterbeheer en het zuiveren van rioolwater. Veilige dijken In het rivierengebied met z n vele dijken ligt het accent op de bescherming tegen rivierwater. Zeker nu grote dijkversterkingsprojecten uitgevoerd worden en Waterschap Rivierenland een belangrijke bijdrage levert aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Zodat de inwoners van het rivierengebied veilig kunnen leven, werken en recreëren in hun mooie, maar kwetsbare leefomgeving. Voldoende water Een evenwichtig watersysteem vraagt om een goede balans tussen water aan- en afvoer. Zodat de inwoners in tijden van neerslag droge voeten houden en in tijden van droogte over voldoende water kunnen beschikken. Met sluizen, stuwen en gemalen zorgen we voor een waterpeil dat past bij wat nodig is in het rivierengebied. We houden daarbij rekening met de verschillende belangen van natuur, landbouw, recreatie, bedrijfsleven en inwoners. Schoon water Daarnaast zorgen we voor een goede waterkwaliteit. Schoon water draagt bij aan een goede leefomgeving voor mensen, dieren en planten. We zuiveren het afvalwater van dorpen en steden in het rivierengebied. En we letten erop dat het oppervlaktewater niet vervuild raakt. Zodat de inwoners van het rivierengebied van het water in hun omgeving kunnen genieten. Foto wedstrijd Op 22 maart fotograferen wij vanuit de lucht, langs de route en op de forten. Wij kunnen echter niet overal tegelijkertijd zijn en daarom zijn wij benieuwd naar jouw mooiste Nieuwe Hollandse Waterlinie Schoon foto? De 12 mooiste foto s worden geëxposeerd en komen in een jaarkalender. Doe mee! Stuur je foto naar: Facebook : wereldwaterdag Whatsapp : Deadline Inzenden kan tot 31 maart. Je mag zoveel foto s insturen als je wilt. Maak voor elke foto echter wel een nieuw bericht, post of tweet. Op onze website vind je meer informatie en de 12 categorieën waarin wij de foto indelen. Prijzen Hoofdprijs: een Nokia Lumia 520 Tweede prijs (3 x): een 32 gb Micro SD Card Derde prijs (8 x): een Foka Cadeaubon van 10,- Op welke partijen kunt u stemmen Rivierenland - 50 Plus - Algemene Waterschapspartij - CDA - Christen Unie - Huiseigenaren - Lokale Regiobelangen Rivierenland - Partij voor de Dieren - PSP 92 - PvdA - SGP - VVD - Water Natuurlijk Amstel, Gooi en Vecht - 50 Plus - Algemene Waterschapspartij - CDA - Christen Unie / SGP - De Groenen - Eigen Woning en Water - Mens en Spirit - Partij voor de Dieren - PvdA - Socialistische Waterschapspartij - VVD - Water Natuurlijk - Waterschapspartij Recreatie Wonen en Water Stichtse Rijnlanden - Algemene Waterschapspartij - CDA - Christen Unie - Inwonersbelangen - Partij voor de Dieren - PvdA - SGP - VVD - Water Natuurlijk Kies op 18 maart uw Waterschapsbestuur. Door goed waterbeheer hebben wij schoon water. Maar verontreiniging ligt altijd op de loer. Daarom is niet alleen fris water belangrijk, maar ook een fris Waterschapsbestuur. Op 18 maart kunt u weer nieuwe bestuurders kiezen. Weten wie? Kijk op [website waterschap]. En laat uw stem straks meetellen.

5 Year Jaar Amsterdam Swim Rotterdam Swim Royal Amstel Swim Amsterdam Swim Rotterdam Swim Royal Amstel Swim Staatsbosbeheer beheert natuur én draagt zorg voor monumenten. In de Nieuwe Hollandse Waterlinie heeft Staatsbosbeheer de zorg voor 15 forten en 142 ha natuurgebied en is daarmee de grootste beheerder. Binnen de linie wordt geprobeerd een optimaal evenwicht te realiseren tussen het beheren, beleven en benutten van natuur én cultuur. Schoon water draagt hieraan bij. De waterkwaliteit bij forten is vaak beter dan de waterkwaliteit in het gebied erbuiten. Dit komt omdat fortgrachten vaak geen verbinding hebben met wateren uit de omgeving en daardoor behoorlijk geïsoleerd zijn. De provincie Utrecht heeft Fort Rijnauwen zelfs een Waterparel genoemd. Waterkwaliteit blijft echter wel een aandachtspunt met mogelijkheden voor natuurontwikkeling. Zorgvuldig beheer Grote delen van de ongebruikte waterlinie waren decennialang eigendom van Defensie en dus verboden terrein. Zo kreeg de natuur kans er ongestoord haar gang te gaan. Opvallend zijn de vele meidoornstruiken die werden aangeplant als extra ondoordringbaar verdedigingsmiddel. In en rond de forten leven planten en dieren die elders in de omgeving niet voorkomen. De Zwarte toorts, Jacobskruiskruid, dagpauwogen en verschillende soorten vleermuizen zij maar enkele voorbeelden. Soms Staatsbosbeheer beheert en benut natuur Schoon water helpt bij beschermen natuur is dat een kwestie van handen af, gewoon zo laten. Vaker moet er zorgvuldig beheerd worden om karakteristieke landschapselementen van buitenplaatsen en monumenten in stand te houden. Kansen voor natuur Op veel plekken rond de Nieuwe Hollandse Waterlinie helpt schoon water Staatsbosbeheer bij de taak de natuur te beschermen en door mensen te laten beleven. De Europees Kaderrichtlijn Water geeft aan waaraan de waterkwaliteit moet voldoen. De verantwoordelijkheid voor waterkwaliteit ligt bij waterschappen. Staatsbosbeheer werkt op vele plekken samen met waterschappen. Wanneer een waterschap maatregelen neemt om de waterkwaliteit te verbeteren is dit vaak ook gunstig voor natuur. Natuurvriendelijke oevers De aanleg van natuurvriendelijke oevers is een goed voorbeeld van zo n maatregel. Natuurvriendelijke oevers hebben niet alleen de functie water te keren, maar houden vooral ook rekening met natuur en landschap. Dergelijke oevers vormen een grens tussen water en land. Deze grens verschuift doordat de hoogte van het water voortdurend verandert. Dit maakt de oevers en hun omgeving aantrekkelijk voor vele dieren en planten. Bij Staatsbosbeheer als beheerder van natuurterreinen zijn Samen met... natuurvriendelijke oevers vaak al aanwezig. Nu ze ook buiten natuurgebieden over grote afstanden worden aangelegd, worden de omstandigheden voor dieren en planten waarover met provincies beheerafspraken zijn gemaakt, gunstiger. Voor de bezoekers vergroot dit de kans op een onverwachte ontmoeting met een bijzonder dier of unieke plant in de natuur. Beleven van natuur en cultuur Staatsbosbeheer vindt het belangrijk dat mensen de natuur en cultuur kunnen beleven. Zelf heeft de organisatie niet genoeg mensen en middelen om al deze sporen van het verleden te beheren, restaureren en open te stellen. Maar door samen te werken met organisaties en particulieren kan dat wel lukken. Zo doet een aantal forten inmiddels dienst als cultuurfort, taverne, natuurkampeerterrein en geofort. Op vele forten worden er activiteiten en excursies georganiseerd en op sommige plekken kun je zelfs overnachten. meer info: Militairen in een praktische barak Militairen in een praktische barak, een uitvinding van Vissers Landbouwkantoor te Amsterdam. Tull en t Waal, Nationaal archief/collectie Spaarnestad/Het Leven 5 7 Year Jaar In 2016 bestaat de Royal Amstel Swim 175 jaar Volgend jaar bestaat de Royal Amstel Swim, de zwemtocht in de Amstel van het Amstelstation tot aan het stadhuis van Amsterdam, 175 jaar. De Royal Amstel Swim is daarmee het oudste open-water-zwemevenement van Europa. De zwemtocht wordt al sinds 1841 jaarlijks gehouden. Route Deelnemers zwemmen vanaf het Amstelkwartier (Station Amstel, Philips, Delta Lloyd, Rabobank en Waternet) naar de Stopera. De route is 2,5 kilometer lang en voert langs zes historische bruggen, vele imposante gebouwen en prachtige grachten. Een gedeelte van het parcours voert door 17e eeuwse grachtengordel van Amsterdam, een van Nederland s tien monumenten met werelderfgoedstatus! (Tot nog toe ) Deelnemen Deelnemen kost 25,-. Kijk op en meld je vandaag nog aan! 5 KING OF THE RIVERS ROYAL AMSTEL SWIM Sinds 1841 Het college van Weesp roept alle inwoners van Weesp op om op zondag 22 maart samen met hen Fort aan de Ossenmarkt schoon te maken. Bij meer dan 40 deelnemers gaan wij samen met het college niet alleen dit fort en de route naar Fort H in U hebt vast wel eens gehoord van de piramides van Gizeh of de Chinese muur. Heel verschillende monumenten in verschillende delen in de wereld. Wat ze gemeen hebben is dat ze uniek zijn, niet alleen in hun eigen land maar ook in de rest van de wereld. En ze hebben officieel de status van UNESCO Werelderfgoed. UNESCO UNESCO is de afkorting van United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization en is opgericht in UNESCO gebruikt de werkterreinen onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie om de doelstellingen van de Verenigde Naties te realiseren: het ontwikkeling van universele waarden en verbetering van de leefomstandigheden van alle mensen ter wereld. In Weesp loopt het hele college mee! De gemeente Weesp reageerde gelijk enthousiast. Muiden, maar ook andere delen van de vesting schoon maken. Nieuwe Hollandse Waterlinie gaat voor UNESCO Werelderfgoedstatus in 2018 De Nieuwe Hollandse Waterlinie vormt, samen met de Stelling van Amsterdam, de unieke en nationale verdedigingslinie die de Republiek Holland en later het Koninkrijk der Nederlanden verdedigde tegen een mogelijke vijand. De Forten, kastelen, sluizen en bunkers zijn de zichtbare overblijfselen daarvan. Weespernieuws.nl Als het aan Weespernieuws ligt gaat dit zeker lukken. Zij hebben al drie keer geschreven over deze honderd veertig kilometer lange rivier schoonmaak van Werkendam tot Muiden waarmee wij 1,1 miljoen inwoners, wonen en werkend in bedrijven, 18 gemeenten, 5 provincies en 3 waterschappen verbinden. meer werken, moderne tanks van het leger zouden het water makkelijk trotseren. Dat maakt de Waterlinie zo uniek. Bovendien is inundatie een vorm van watermanagement dat aansluit bij het Nederlandse UNESCO thema. Daarom wil de Nieuwe Hollandse Wa- 7 KING OF THE RIVERS ROTTERDAM SWIM DOE MEE! DOE MEE! Year 7Jaar KING OF THE RIVERS AMSTERDAM SWIM DOE MEE! DOE MEE! Amsterdam Swim Rotterdam Swim Royal Amstel Swim Werelderfgoedverdrag Daarvoor is in 1972 het Werelderfgoedverdrag opgericht. Dat is bedoeld om cultureel en natuurlijk erfgoed dat van unieke en universele waarde is voor de mensheid, beter te kunnen bewaren voor toekomstige generaties. Ook Nederland heeft een aantal UNESCO werelderfgoederen. De meeste Werelderfgoederen in Nederland hebben iets te maken met watermanagement. Voorbeelden zijn het Woudagemaal in Lemmer, Schokland en omgeving en de Stelling van Amsterdam. Nederland heeft in totaal 10 wereld erfgoederen. Inundatie Nergens ter wereld is een verdedigingslinie gemaakt die werkt met het systeem van het onder water laten lopen van land, ook wel inundatie genoemd. Door het onder water zetten van een deel van Nederland kon de vijand tegen gehouden worden. Dat deed men door gebruik te maken van een vernuftig stelsel van in- en uitlaat punten om het waterpeil in dat gebied te beheersen. Zo kon het gebeuren dat dat soldaten en paard en wagen vast liepen in het ondergelopen land. In deze tijd zou dat niet terlinie ook graag de Werelderfgoedstatus krijgen en daarmee aansluiten bij de Stelling van Amsterdam Doel is om dat in 2018 te bereiken. Het hebben van de UNESCO status niet alleen belangrijk voor het behoud en de bescherming van de Nieuwe Hollandse Waterlinie voor de toekomst en toekomstige generaties. Het is ook goed voor het toerisme naar alle leuke en mooie evenementen van de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

6 bescherming van de Ruigenhoeksedijk. Staatsbosbeheer zoekt een toekomstige bestemming van het fort. Herinneringscentrum voor de Toekomst. Een monument herinnert aan het fusilleren van verzetsstrijders op het fort. plaats. Begin 2015 wordt hier het Nationaal Liniecentrum: museum en infocentrum over de Nieuwe Hollandse Waterlinie geopend. 6 Dit zijn de andere waterlinies Oud Hollandse Waterlinie De Oude Hollandse Waterlinie is ontstaan in het zogenaamde Rampjaar (1672), toen Frankrijk, Engeland en een tweetal Duitse vorstendommen (Munster en Keulen) de oorlog verklaarden aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het concept van de waterlinie stamt uit het einde van de zestiende eeuw en werd in 1672 realiteit onder druk van een oprukkend groot Frans leger. Na het afslaan van deze aanval werd besloten de waterlinie uit te bouwen tot een duurzame verdedigingslinie. Middeleeuwen Na de Middeleeuwen groeide er in de Nederlanden (ongeveer het gebied van de huidige Benelux) een conflict tussen het centrale Spaanse gezag, met een naar absolute macht strevende landsheer, en de gewestelijke overheden, vertegenwoordigd in de Staten1, die de gewestelijke vrijheden wilden handhaven. Dit conflict liep uit op een opstand, die overging in de Tachtigjarige Oorlog ( ). Tachtigjarige Oorlog Het Staatse leger werd daardoor de strijdmacht van de noordelijke gewesten, die weerstand bleven bieden tegen Spanje. Er werd een beroepsleger ingesteld, het wapenarsenaal werd gestandaardiseerd en fortificaties werden aangelegd. Veel steden kregen nieuwe vestingwerken. Gouden Eeuw De Republiek ( ) speelde ruim twee eeuwen mee op het toneel van de Europese staten. In de zeventiende eeuw speelde zij zelfs een hoofdrol, want hoewel het grondgebied nooit groot was, had zij toen een grootschalige visserij en een wereldomvattend handelsstelsel opgebouwd (de Gouden Eeuw). Sterker door strijd Zonder strijd en conflicten kon een dergelijke vooraanstaande positie niet bereikt worden en/of gehandhaafd blijven. Naast een formidabele zeemacht had de Republiek in de loop van de Opstand aan de buitengrenzen daarom een gordel van versterkte steden en forten met permanente garnizoenen uitgebouwd. Zuider Waterlinie De Zuiderwaterlinie is een verzamelnaam voor verschillende linies uit verschillende tijden die net als de overige linies op deze pagina regelmatig werd verbeterd en aangepast aan de eisen van de tijd. In haar geheel vormt zij de langste aaneenschakeling van vestingsteden, forten en inundatiegebieden van ons land. Zij loopt van Sluis in Zeeland tot aan Nijmegen in Gelderland. Het westelijke deel van deze linie is tevens het oudste, haar effectiviteit berustte oorspronkelijk voornamelijk op de aanwezigheid van vestingen en forten. Ten tijde van de Tachtigjarige oorlog (1583) besloot men ook hier om het gebied onder water te zetten, maar van een gecontroleerde vorm van inundatie was toen nog geen enkele sprake. Men stak eenvoudigweg de dijken door. In de achttiende eeuw worden dan de meer oostelijk gelegen vestingsteden en linies fors verbeterd en met elkaar verbonden op basis van plannen van vestingbouwkundige Menno Coehoorn. In die tijd is de benaming voor de gordel Zuiderfrontier. De Zuiderwaterlinie markeert op prachtige wijze de vroegere scheidslijn tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden, tussen het protestante Noorden en het katholieke Zuiden. Stelling van Utrecht De Stelling van Utrecht maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en bestaat uit een serie forten en andere militaire werken rondom Utrecht. Twee ringen De werken werden gebouwd in de 19e eeuw, de eerste vanaf 1820 (Fort aan de Klop, Fort de Gagel, Fort Blauwkapel, Fort de Bilt, Fort Vossegat en de vier Lunetten op de Houtense Vlakte) en later kwam er nog een tweede kring bij die bestond uit het Werk te Maarsseveen (1881), Fort Ruigenhoek (1870), Fort Voordorp (1870), Fort Hoofddijk (officeel Werk aan de Hoofddijk, 1879), Fort Rijnauwen (1871), Fort Vechten (1870) en Fort t Hemeltje (1881). Verval Tegen de tijd dat beide ringen waren voltooid, was het nut van de Stelling eigenlijk al achterhaald. Er volgde een periode van verval en uiteindelijk werd een groot deel van de forten afgestoten door Defensie. In de tweede helft van de vorige eeuw werd men zich ervan bewust hoe bijzonder dit erfgoed eigenlijk was en werden verschillende onderdelen langzaamaan herontwikkeld. Nieuwe bestemming Zo kreeg Fort Hoofddijk al in 1960, toen de Universiteit Utrecht zich op De Uithof vestigde, een bestemming als universitair botanische tuin. Ook de Gemeente Utrecht kreeg een aantal forten onder haar hoede die ze verder ontwikkelde. Fort aan de Klop kreeg een horeca en recreatieve bestemming, op de Lunetten werd o.a. een kinderdagverblijf gevestigd. Op Fort De Bilt heeft de Stichting Vredeseducatie het Herinnergingscentrum voor de Toekomst ingericht. Fort Rhijnnauwen is in bezit van Staatsbosbeheer en wordt als natuurgebied beheerd. Samen een Al deze verschillende eigenaren en beheerders werken samen in de Stelling van Utrecht met als doel de naamsbekendheid van dit stukje Waterlinie te vergroten. Ze trekken samenop bij bepaalde activiteiten en organiseren o.a. een jaarlijkse fietstocht langs de verschillende locaties. Stelling van Amsterdam De stelling van Amsterdam is een 135 km Stelling lange verdedigingslinie van Utrecht die (grotendeels) werd aangelegd tussen 1874 en Net als de overige verdedigingswerken op deze pagina was ook de stelling van Amsterdam primair een waterlinie. Een enorm gebied rondom Amsterdam (en ommeland) zou onder water worden gezet wanneer ons land zou worden aangevallen. Langs de randen daarvan werd een groot aantal forten gepland. Het gebied binnen deze fortengordel diende als toevluchtsoord voor het veldleger en de burgerbevolking. Omdat dit toevluchtsoord bij een vijandig beleg voldoende voedsel, water, brandstof en munitie moest bieden om het een half jaar vol te houden, lagen grote delen van de Haarlemmermeer en de Beemster binnen de fortengordel. Zo voorzag men in de behoefte aan weide- en landbouwgrond. De Stelling van Utrecht bestaat uit 16 forten ten noorden en oosten van de stad en vormt een onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Na de Tweede Wereldoorlog verloor de Waterlinie zijn functie en raakten de forten, sluizen en inundatiekanalen in verval. Pas vanaf het einde van de 20ste eeuw kwam er nieuwe belangstelling voor dit militair erfgoed. De meeste Hoewel de stelling van Amsterdam forten worden gerestaureerd en krijgen een min of nieuwe meer bestemming. een vervolg Eigenaren, is exploitanten, op de Nieuwe huurders Hollandse en gebruikers Waterlinie van de 16 forten en rond de Utrecht hebben zich verenigd in de Stichting nodige Stelling verbeteringen van Utrecht. De omvatte, stichting wil de toch Nieuwe bleek ook Hollandse deze Waterlinie stelling en de door Stelling de van technische ontwikkelingen al snel ach- Utrecht meer bekendheid geven bij een breed publiek. terhaald. Door de opkomst van het vliegtuig verloor de stelling na WO I eigenlijk al snel haar betekenis. Pas in de jaren 80 van de vorige eeuw kreeg men daadwerkelijk oog Colofon en waardering voor de monumentale en cultuur-historische Utrecht, augustus 2013waarde van Uitgave: Stichting Stelling van Utrecht, de stelling. Concept In 1996 en tekst: werd Anton de van Emst, stelling gemeente Utrecht van Amsterdam Vormgeving: in RedMatters haar geheel, Zeewolde op de werelderfgoedlijst Oplage: 3000 exemplaren van de UNESCO geplaatst. Grebbelinie De Grebbelinie Fietstocht kan Stelling worden beschouwd van als Utrecht een voorpost van de Hollandse Waterlinie. Met de aanleg ervan werd al in 1745 begonnen. U fietst via een prachtige, groene route door het gebied van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De linie werd nog lang onderhouden maar Welkom in 1926 werd een groot deel De ondernemers, eigenaren, van de vestingwerken al opgeheven. huurders en gebruikers van de forten Toch van werden Stelling de van inundaties Utrecht heten u zelfs van nog tijdens harte de welkom. Tweede Kijk voor Wereldoorlog openingstijden in bij de routebeschrijving of op: werking gesteld. Het Nederlandse leger hield de Duitsers hier enkele dagen tegen. Onderweg is er van alles te ontdekken dat herinnert aan de Waterlinie: Groepsschuilplaatsen, van gewapend beton die vooral vlak vóór WO II zijn gebouwd om militairen te beschermen tegen inkomend vuur: overal rondom de forten Inundatiekanalen waarmee gebieden onder water werden gezet: Klopvaart Asperges : stalen balken in de grond om oprukken van tanks te voorkomen: Fort Blauwkapel Reduit: laatste toevluchtsoord als rest van het fort al gevallen was: eiland met wachthuis aan zuidzijde Fort Blauwkapel Artillerieloodsen: houten loodsen voor geschut en manschappen: Fort aan de Klop Kringenwethuizen: houten huizen die snel afgebroken/afgebrand konden worden voor een vrij schootsveld: Voordorpsedijk en Biltsestraatweg Inundatiesluizen: met deze sluizen kon het gebied onder water worden gezet: sluis in Kanonsdijk bij Fort Ruigenhoek Schotbalkenloodsen: opslag van balken die in de sluizen werden geplaatst om het water op het gewenste niveau te krijgen: zwarte loods, Kapelweg, Fort Blauwkapel Bomvrije wachthuizen: gebouwen van zwaar metselwerk die bestand waren tegen 19e eeuwse projectielen: forten Aan de Klop, de Gagel, Blauwkapel, Rijnauwen, Vechten Tijdens de bezetting werd begonnen met de ontmanteling van de linie maar in 1944 besloten de Duitsers haar nieuw leven in te blazen onder de naam Pantherstellung. Tot aan het einde van de oorlog werd aan deze Pantherstellung met meer dan Nederlandse en Russische (!) dwangarbeiders gewerkt. Ook de Grebbelinie heeft inmiddels de status van rijksmonument. VAN FORT AAN DE KLOP NAAR FORT VECHTEN

7 Forten, Kastelen en Vestingen 7 Leeswijzer Bent u geïnteresseerd in forten, kastelen, vestingen, batterijen en werken leer dan hier meer over de verschillende Nieuwe Hollandse Waterlinie forten. Schoonmaken Om de 140 km lange route en 45 forten in één dag schoon te kunnen maken starten wij om de 12 minuten. Zo kunnen wij in 9 uur (45 x 12 = 540 minuten) de hele route schoonmaken. Route Helaas doen niet alle forten mee. Op deze forten verzamelen wij ons op de openbare weg! Aanmelden Like onze Facebook eventpagina s via onderstaande website. Utrecht 10:48 Fort Everdingen Noordweg 2, Everdingen Sloot de hooggelegen doorgang van de Lekdijken en de uiterwaarden af. Niet toegankelijk. 11:12. Werk aan de Groeneweg Lekdijk 32, Schalkwijk Het infanteriewerk Werk aan de Groeneweg werd aangelegd in de periode , dwars op de lekdijk ten oosten van het Fort Honswijk. Nu een vrij toegankelijk natuurgebied. 11:24 Fort Honswijk Lekdijk 58, Houten Het was het eerste en grootste torenfort in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Lunet aan de Snel flankeerde fort Honswijk en hield het binnentalud van de Lekdijk onder vuur. 11:36 Werk aan de Korte Uitweg Lange Uitweg 42a, Tull en t Waal Het verdedigde de noorder Lekdijk en de Lange Uitweg. Nu is er een kampeerterrein. Het Werk is gebouwd in 1877 als verdedigingswerk en is onderdeel van de Stelling van Honswijk. 11:48 Werk aan de Waalse Wetering Waalseweg 24, Tull en t Waal Dit werk moest de Achterdijk met de niet-inundeerbare terreinstrook ten noorden van de Schalkwijkse Wetering bestrijken. Vrij toegankelijk. 12:00 Fort Vreeswijk Fort Vreeswijk 1b, Vreeswijk In 1672 was op deze plek al een schans aanwezig. Het fort is in de 18e eeuw gebouwd. Nu zit er de Oudheidskamer. 12:12 Fort Jutphaas Fort Jutphaas 3, Nieuwegein Tijdens de Duitse bezetting werd dit fort gebruikt als radiozend- en ontvangststation voor de duikbootoorlog. Nu zijn er voor wijnliefhebbers speciale wijnactiviteiten 12:24 Batterijen aan de Overeindse Weg Overeindseweg, Nieuwegein De Batterijen aan de Overeindse Weg werden in aangelegd Noord Brabant START 08:00 Fort Steurgat Fort 4, Werkendam In gebouwd als sluitstuk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Omgebouwd tot woningen. Niet toegankelijk. 08:12 Fort Bakkerskil Kildijk 143, Nieuwendijk Gebouwd in de jaren ten zuidoosten van Werkendam. Vanaf voorjaar 2012 Bed en Breakfast. 08:24 Fort Altena Tol 8, Werkendam Diende ter afsluiting van de weg Gorinchem-Breda en de Uppelsche Dijk. Nu: culinair genieten of sportief arrangement mogelijk. als voorpost voor Fort Jutphaas. 12:36 Fort t Hemeltje Fortweg 11, Houten Fort t Hemeltje is het laatst gebouwde fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort wordt opgeknapt en is straks op beperkte schaal te bezoeken. 12:48 Fort bij Vechten Marsdijk 2, Bunnik Fort Vechten is gebouwd tussen 1867 en 1870 ten zuidwesten van het dorp Bunnik. Hier komt het Waterliniemuseum. 13:00 Fort bij Rijnauwen Vossegatsdijk, Bunnik Fort Rijnauwen is het grootste fort uit de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is in bezit van Staatsbosbeheer en te bezoeken tijdens rondleidingen. 13:12 Werk aan de Hoofddijk Budapestlaan 17, Utrecht Het Fort Hoofddijk is in gebouwd ter afsluiting van de Hoofddijk. Botanische Tuinen van Universiteit Utrecht. 13:24 Lunetten op de Houtense Vlakte Koningsweg, Utrecht De vier lunetten werden ten oosten van Utrecht in gebouwd als afsluiting van de, niet inundeerbare, Houtense Vlakte en de later aangelegde spoorlijnen. 13:36 Fort aan de Biltstraat Biltsestraatweg 160, Utrecht Rond 1930 werd de straatweg die om het fort liep, dwars door het fort aangelegd. Tijdens WOII werden op het noordelijke deel 140 verzetsmensen gefusilleerd. 13:48 Fort Voordorp Voordorpsedijk 28b, Groenekan Fort Voordorp lag te midden van de inundaties en verdedigde de nabijgelegen inundatiesluizen en duikers. Nu congrescentrum. 14:00 Fort Blauwkapel Kapelweg 2-4, Utrecht 08:36 Fort Giessen* Burgstraat, Giessen Gebouwd in de jaren ter voorkoming van een directe aanval op de vesting Woudrichem. 09:24 Vesting Woudrichem Waterpoort 1, Woudrichem De Vesting Woudrichem is met haar militaire gebouwen goed bewaard gebleven. De voormalige vestingstad heeft een historische haven, er is een museum en u kunt met de veerdienst naar Vesting Gorinchem, Fort Vuren en Slot Loevestein. * Let op! Deelnemers van Fort Giessen lopen via drie forten in Gelderland naar Vesting Woudrichem. Daarna gaat men eerst naar Vesting Gorinchem alvorens de deelnemers op Fort Vuren starten. Opmerkelijk is dat het fort het dorpje Blauwkapel omsluit. Het is nu eigendom van gemeente Utrecht. 14:12 Fort Ruigenhoek Ruigenhoeksedijk, Utrecht Fort Ruigenhoek werd in de jaren gebruikt om de Ruigenhoekse Dijk af te sluiten en de keerkade tussen twee inundatiekommen te verdedigen. 14:24 Fort De Gagel Gageldijk 161, Utrecht Het fort sloot de Gageldijk, Kerkeindse Dijk en de Klopdijk af en beschermde voorgelegen inundatiesluizen. Op Fort de Gagel moet ruimte komen voor een combinatie van horeca en recreatie. 14:36 Fort Aan de Klop 1e Polderweg 2, Utrecht Fort aan de Klop werd al vroeg als strategische verdedigingsplaats van de stad Utrecht ingezet. Het is nu een theehuis en een herberg met overnachtings- en vergadermogelijkheden. Ook zijn er regelmatig evenementen. 14:48 Werk Bij Maarsseveen Herenweg 3, Maarssen Rondom het fort uit 1881 staan nog enkele houten Kringenwet-woningen. Het fort wordt ontwikkeld tot een duurzame broedplaats voor kunst, cultuur en recreatie. 15:00 Fort bij Tienhoven Nieuweweg 20, Tienhoven Ook wel Redoute aan de Tienhovense Vaart genoemd. Gebouwd in ter afsluiting van de Tienhovense Vaart, de ernaast gelegen inundatiekade, damsluis en schutsluis. 15:12 Vesting / Fort Nieuwersluis Rijksstraatweg, Nieuwersluis Aan de rand van de fraaie vestingplaats werd in 1850 Fort Nieuwersluis gebouwd. Het diende ter verdediging van de sluizen in de Nieuwe Wetering en de Vecht. Tegenwoordig zijn er kantoor- en vergaderruimtes en er is een theetuin. Zuid Holland 09:36 Vesting Gorinchem B. de Waterpoort 1, Gorinchem Beleef de Gorcumse vesting op de mooie stadswallen, met de vele monumenten; in het museum en vanaf het water. Let op! deelnemers lopen van Gorinchem naar Fort Vuren. Gelderland 08:48 Batterijen Poederoijen Noorder Maasdijk, Brakel Gebouwd tussen 1879 en 1886 aan de noorder Maasdijk ten zuiden van de Batterij onder Brakel. 09:00 Batterijen Onder Brakel Nieuwendijk, Brakel Ten zuidwesten van het dorp Brakel gebouwd in aan de Zuider Waaldijk. 09:12 Slot Loevestein Loevestein 1, Poederoijen Rond 1368 werd dit kasteel op een strategische plaats in het hart van Nederland gebouwd, daar waar Maas en Waal samenkomen. Later maakte het slot als militair fort deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tegenwoordig is Slot Loevesteijn een nationaal monument en museum. 09:48 Fort Vuren Waaldijk 29, Vuren In 1944 recht tegenover Slot Loevestein gebouwd. Met rustig terras en verschillende overnachtingsmogelijkheden. Let op! Loop naar Fort Asperen. Noord Holland 15:24 Fort Spion Bloklaan 9, Loosdrecht Het fort Spion diende ter afsluiting van de om het fort heen geleide Bloklaan. Wandelaars en fietsers kunnen bij Fort Spion overnachten. 15:36 Fort Kijkuit Gabrielweg, Kortenhoef Het fort diende ter afsluiting van de Kortenhoefse Zuwe met het ernaast gelegen kanaal. Nu heeft het een ecologische functie. 15:48 Fort Hinderdam Hinderdam 7, Nederhorst ten Berg Fort Hinderdam grendelde de Vecht en de Vechtkaden af. Tegenwoordig heeft dit fort van Staatsbosbeheer een ecologische functie. 16:00 Fort Uitermeer s Gravenlandseweg, Weesp In 1845 werd op het fortterrein een bomvrije toren gebouwd, voorzien van gracht en ophaalbrug. De fortwallen zijn ooit geëgaliseerd; in die tijd is ook een poging gewaagd om de toren van binnen uit op te blazen. 16:12 Vesting Weesp / Fort Ossenmarkt Ossenmarkt 44, Weesp Weesp functioneerde als militair depot voor een aantal forten in het Noorden van de Waterlinie. Op de Ossenmerkt werd in 1860 daarom een bomvrije toren met gracht en ophaalbrug gebouwd. 10:24 Werk Op de Spoorweg Diefdijk 11, Leerdam In 1880 gebouwd aan weerszijden van de spoorweg Dordrecht - Elst. Voor en achter het werk lagen beweegbare kraanbruggen waarvan de achterste intact is. 10:00 Fort Nieuwesteeg Nieuwesteeg 74, Herwijnen In 1878 ten oosten van Asperen gebouwd. Is nu educatieve attractie gericht op cartografie en navigatie. Let op! Fort Nieuwesteeg kent alleen een start! Deelnemers van Fort Vuren eindigen hier niet. 10:12 Fort Asperen Langendijk 60, Acquoy De bomvrije geschutstoren verrees tussen 1845 en In de zomer zijn er kunst- en designtentoonstellingen. 10:36 Diefdijklinie Diefdijk 5, Culemborg U kunt hier wandelen door de moeras- en griendvelden en langs inundatievelden die ook als waterberging dienen. Let op! Deelnemers lopen naar Fort Everdingen. 11:00 Werk aan het Spoel Goilberdingerdijk 40a, Culemborg Dit werk verdedigde een sluis, waarmee het achterliggende gebied met water uit de Lek werd geïnundeerd. Te bezoeken. 16:24 Vesting Muiden / Fort H Herengrachtt 119, Muiden Muiden herbergt belangrijke gebouwen van de Nieuwe Hollandse waterlinie. Het Muizenfort is een museum en Fort H is een restaurant. Vanuit Muiden vertrekt de boot naar Pampus. 16:36 Westbatterij Zuiderzeedijk, Muiden Als aarden batterij in 1799 aangelegd om de havenmond en Zeedijk te beveiligen. De bomvrije toren werd later gebouwd. Finish Muiderslot Herengracht 1, Muiden Deze middeleeuwse waterburcht is gebouwd in opdracht van graaf Floris V ( ). Het Muiderslot speelde een strategische rol als vesting langs de handelsroute over water, maar ook als onderdeel van de Hollandse Waterlinie. De wallen zijn aan het eind van de 18de eeuw aangelegd. FINISH Locaties zonder begeleiding Let op! Op deze locaties zijn geen vrijwilligers van Stichting Aquarius aanwezig. De Franse Kamp Franse Kampweg 5a, Bussum Een infanteriestelling ten zuiden van Bussum. Werk IV Dr. Abraham Kuyperlaan 1, Bussum Van de vijf verdedigingswerken rondom Naarden is fort Werk IV het enige overgebleven werk. Werken aan de Karnemelksloot Oud Blaricummerweg en Verlengde Fortweg, Naarden Deze twee werken zijn verbeterd in Deze kleine werken bewaakten de Karnemelksloot en de inundatiesluis die tussen de werken lag. Fort Ronduit A. Heffrichweg 1, Naarden Dit fort is aangelegd om de buitendijkse gronden ten noorden van de vesting Naarden te kunnen verdedigen. Vesting Naarden Eeuwenlang beschermde Naarden Amsterdam tegen aanvallen uit het oosten. In 1814 moesten de troepen van Napoleon eruit geschoten worden. Nu is het de fraaiste vestingstad van Nederland. Inclusief een unieke dubbele omwalling. Pampus Enige orginele forteiland in Nederland. Gebouwd in de voormalige Zuiderzee ter bescherming van de haven van Amsterdam. Hier lagen vroegen schepen voor Pampus. Fort Pannerden Het fort is van 1869 tot 1871 gebouwd om de splitsing van de Rijn en de Waal te bewaken.

8 8 TOT 22 MAART Hoofdsponsor Stichting Aquarius Samen maken we de hele Nieuwe Hollandse Waterlinie schoon Jongeren Bouw met je klas een fort na Veel basisscholen aan de route bouwen momenteel een fort, vesting of kasteel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie na. Gratis Greentech Doos Maximaal 45 scholen krijgen een techniekdoos ter waarde van 50,- met daarin allerlei spullen om met een klas een replica te bouwen van een fort in hun gemeente. Deze forten moeten net als een woonboot kunnen varen met als doel dat alle replica s tijdens het afsluitende Schoon Water Feest in het Muiderslot op de slotgracht kunnen varen. Studie of baan in de techniek Als de schroeven, motoren, lampjes en zonnecellen goed zijn aangesloten zullen de 45 mini forten s avonds het Muiderslot verlichten. Met dit bouwpakket willen wij jongeren enthousiast maken voor een studie of baan in de greentech door hen kennis te laten maken met recycling, motortechniek, elektrotechniek, scheepsbouwkunde, architectuur, zonne-energie, etc. ZEEMEERMINNENPARADE Kom op 21 juni (midzomernacht) naar de Boulevard van Scheveningen en paradeer met ons als zeemeermin, piraat of haai voor schoon zeewater en het begin van de zomer. Zondag 21 juni 18-19:00 Zeemeerminnen Parade 19-20:00 Zeemeerminnen Race 20-02:00 Zeemeerminnen Party Schrijf je snel in en doe mee! facebook.com/zeemeerminnenparade twitter.com/zeeparade Haai, kan je al tot 13 tellen verbind dan de letters en cijfers

Ooit geweten dat Nederland zoveel forten* had? We zullen op onze tocht er bijna 20 tegenkomen, al dan niet verdekt opgesteld.

Ooit geweten dat Nederland zoveel forten* had? We zullen op onze tocht er bijna 20 tegenkomen, al dan niet verdekt opgesteld. Fortentocht 2 augustus 2015 De Fortentocht start bij v.d. Valk Hotel de witte Bergen in Eemnes, gelegen aan het knooppunt Eemnes (A1/A27). Verzamelen vanaf 9.30, vertrek vanaf 10.00. Ooit geweten dat Nederland

Nadere informatie

Rondje Plofsluis. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Rondje Plofsluis. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Fietsroute Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Rondje Plofsluis Ontdek de sluizen, dijken en kanalen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie ten zuiden van Utrecht. Deze fietsroute voert langs historische

Nadere informatie

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Nieuwe Hollandse Waterlinie Nota Ruimte budget 35 miljoen euro Planoppervlak 300 hectare Trekker Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Nieuwe Hollandse Waterlinie Stevige nieuwe ruggengraat voor de Linie De Nieuwe Hollandse

Nadere informatie

Militair landschap Hoe werkt de Waterlinie De linie gemobiliseerd. Wandelen, fietsen, varen Lekker uit eten of overnachten Forten bezoeken

Militair landschap Hoe werkt de Waterlinie De linie gemobiliseerd. Wandelen, fietsen, varen Lekker uit eten of overnachten Forten bezoeken Militair landschap Hoe werkt de Waterlinie De linie gemobiliseerd Wandelen, fietsen, varen Lekker uit eten of overnachten Forten bezoeken Tot de knieën in het water Nederland is beroemd om zijn eeuwenlange

Nadere informatie

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland Fietsroute Waterschap Rivierenland Rondje Loevestein De fietsroutes voeren langs historische objecten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Onderweg krijg je een beeld van de werking van het watersysteem

Nadere informatie

Rondje Vecht. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht

Rondje Vecht. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Fietsroute Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Rondje Vecht Ontdek de Nieuwe Hollandse Waterlinie, langs sluizen, kanalen en forten in de prachtige Vechtstreek. Water was het wapen van de Hollandse Waterlinie:

Nadere informatie

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland Fietsroute Waterschap Rivierenland Rondje Loevestein De fietsroutes voeren langs historische objecten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Onderweg krijg je een beeld van de werking van het watersysteem

Nadere informatie

Waterlinies in Nederland

Waterlinies in Nederland Waterlinies in Nederland Cultuurhistorisch erfgoed Mysterieuze verhalen en beleving Schitterende natuur Economische bedrijvigheid en werkgelegenheid Culturele, zakelijke en sportieve activiteiten Een betere

Nadere informatie

Nieuwe Hollandse Waterlinie Atlas van de Registerplattegronden

Nieuwe Hollandse Waterlinie Atlas van de Registerplattegronden Nieuwe Hollandse Waterlinie Atlas van de Registerplattegronden Dirk de Groot. VOORWOORD Nadat ik 4 jaar lang op het mooie fort Erfprins in den Helder had gediend en de nodigde wachtjes had geklopt op batterij

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 6 Nederland Noord-Brabant Woudrichem 45.4 (ongeveer 2:39 u.) Fietsroute 134341 1km 2015 Falkplan BV 2 van 6 Nederland Noord-Brabant Woudrichem 45.4 (ongeveer 2:39 u.) Fietsroute 134341 Geel moeraskruid,

Nadere informatie

Prijsvraag Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord

Prijsvraag Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord Prijsvraag Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord 1. Op Fort t Hemeltje bevindt zich een betonnen koepel (zie foto). Wat is de functie van deze koepel? Is dat een: A. Geschutskoepel B. Luisterpost C. Uitkijkpost

Nadere informatie

Inventaris van luchtfoto's van het Oost- en Westfront van de Vesting Holland, ca. 1918-1932

Inventaris van luchtfoto's van het Oost- en Westfront van de Vesting Holland, ca. 1918-1932 Nummer archiefinventaris: 4.LOWH Inventaris van luchtfoto's van het Oost- en Westfront van de Vesting Holland, ca. 1918-1932 Auteur: R.M. Haubourdin Nationaal Archief, Den Haag 1989 Copyright: cc0 This

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats dagrecreatieterrein everstein Lekdijk 4124 KC Vianen Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt

Nadere informatie

Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse. Waterlinie samen sterker!

Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse. Waterlinie samen sterker! FACTSHEET UNESCO Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse Fort bij Tienhoven (foto Stichting Aquarius) Waterlinie samen sterker! De Nieuwe Hollandse Waterlinie De Nieuwe Hollandse Waterlinie is het grootste

Nadere informatie

VOORBLAD STEUNBETUIGING. De tekst van de steunbetuiging bestaat uit:

VOORBLAD STEUNBETUIGING. De tekst van de steunbetuiging bestaat uit: VOORBLAD STEUNBETUIGING De tekst van de steunbetuiging bestaat uit: De tekst van de steunbetuiging (blad 1). De tekst van de steunbetuiging is definitief, dit is de tekst waar 20 april de handtekeningen

Nadere informatie

Waterlinie in Utrecht Programmamanager Maryann Glorie

Waterlinie in Utrecht Programmamanager Maryann Glorie Waterlinie in Utrecht Programmamanager Maryann Glorie AMBITIE IN EEN ORGANISCH PROGRAMMA Militair werelderfgoed (gebouw en landschap) van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en Stelling van Amsterdam VERBINDEN,

Nadere informatie

KORTE GESCHIEDENIS VAN HET GELDERS RIVIERENGEBIED

KORTE GESCHIEDENIS VAN HET GELDERS RIVIERENGEBIED KORTE GESCHIEDENIS VAN HET GELDERS RIVIERENGEBIED Toen de mens zich permanent vestigde in het Rivierengebied, was dat in principe alleen mogelijk op de oeverwallen en sporadisch voorkomende plaatselijke

Nadere informatie

Iedereen is van harte welkom Zie hieronder

Iedereen is van harte welkom Zie hieronder NIEUWSBRIEF Secr. Cor Knoop Fresiastraat 24 4921 HC Made Tel 062-683642 e.mail: caknoop@hetnet.nl jaargang 15 nummer 4, augustus 2012 Uitnodiging 1 Hierbij nodigen wij U uit voor de dagexcursie naar de

Nadere informatie

Nieuwsbrief Pact van Loevestein Uitgave april 2016, jaargang 2, editie 1

Nieuwsbrief Pact van Loevestein Uitgave april 2016, jaargang 2, editie 1 Nieuwsbrief Pact van Loevestein Uitgave april 2016, jaargang 2, editie 1 Even voorstellen Forten van Boven Inundatiekanaal Tiel Schuilplaatsen WO I Informatiepanelen Maatschappelijk ondernemen op GeoFort

Nadere informatie

GPS wandeling over landgoed Rhijnauwen, lengte ongeveer 4 kilometer.

GPS wandeling over landgoed Rhijnauwen, lengte ongeveer 4 kilometer. GPS wandeling over landgoed Rhijnauwen, lengte ongeveer 4 kilometer. 1. Start bij de Veldkeuken, Koningslaan 1, 3981 HD Bunnik Coördinaten: N 52.04.052 E 005.10.224 De Veldkeuken: Puur, ambachtelijk &

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 7 Nederland Noord-Holland Wijdemeren 48.4 (ongeveer 2:49 u.) Fietsroute 115577 1km 2015 Falkplan BV 2 van 7 Nederland Noord-Holland Wijdemeren 48.4 (ongeveer 2:49 u.) Fietsroute 115577 Falk-VVV fietskaarten,

Nadere informatie

FORT KIJKUIT. Een nieuwe blik op de toekomst van het fort. Plan: Tony de Haan Natuurmonumenten juli 2009

FORT KIJKUIT. Een nieuwe blik op de toekomst van het fort. Plan: Tony de Haan Natuurmonumenten juli 2009 FORT KIJKUIT Een nieuwe blik op de toekomst van het fort Plan: Tony de Haan Natuurmonumenten juli 2009 De Nieuwe Hollandse Waterlinie Fort kijkuit is een fort dat deel uitmaakt van de Nieuwe Hollandse

Nadere informatie

Nieuwe Hollandse Waterlinie. Streekcommissie Rivierengebied West. Bas Nijenhuis, 13 jan 2011, KvK, Tiel. Wat was de Nieuwe Hollandse Waterlinie?

Nieuwe Hollandse Waterlinie. Streekcommissie Rivierengebied West. Bas Nijenhuis, 13 jan 2011, KvK, Tiel. Wat was de Nieuwe Hollandse Waterlinie? Streekcommissie Rivierengebied West Bas Nijenhuis, 13 jan 2011, KvK, Tiel Nieuwe Hollandse Waterlinie Wat was de NHW en wat is het nu? Actualisering programma Project Diefdijkverbetering Vragen en opmerkingen

Nadere informatie

VERBODEN. KRINGEN Opdrachtbladen

VERBODEN. KRINGEN Opdrachtbladen DE LINIE? ME WA W Opdrachtbladen Naam Groep Datum Opdrachtblad Verboden Kringen Opdracht 1 In 1853 trad de Kringenwet in werking. Deze wet regelde welke gebouwen rond een fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie

Nadere informatie

De Peel-Raamstelling in stelling

De Peel-Raamstelling in stelling De Peel-Raamstelling in stelling In het oostelijk deel van Noord-Brabant en deels in Limburg ligt een 20ste eeuwse verdedigingslinie: de Peel-Raamstelling. Verdedigingslinies maken deel uit van ons cultuurlandschap

Nadere informatie

Liniepad Abcoude. Liniepad Abcoude / wandelroute (10 km) Wandelen langs de Stelling van Amsterdam. Horeca Forten in de omgeving.

Liniepad Abcoude. Liniepad Abcoude / wandelroute (10 km) Wandelen langs de Stelling van Amsterdam. Horeca Forten in de omgeving. Liniepad Abcoude Wandelen langs de Forten Horeca Forten in de omgeving Molens in de omgeving pagina 1 / 6 Omschrijving Deze wandelroute is opgesteld door Natuurmonumenten WANDELEN OVER HET LINIEPAD De

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Te koop wegens vrede

Te koop wegens vrede Te koop wegens vrede Ondernemers gezocht Fort Everdingen staat te koop. De huidige eigenaar, de Dienst Landelijk Gebied van het ministerie van Economische Zaken, daagt (een groep van) ondernemers uit om

Nadere informatie

VERBODEN KRINGEN. Docentenhandleiding

VERBODEN KRINGEN. Docentenhandleiding DE LINIE? ME WA W Docentenhandleiding Lesdoelen - Leerlingen kunnen omschrijven wat Verboden kringen zijn en weten dat een vrij schootsveld belangrijk was om het fort te verdedigen. - Leerlingen weten

Nadere informatie

Liniepad Abcoude. Liniepad Abcoude / wandelroute (10 km) Wandelen langs de Stelling van Amsterdam. Horeca Forten in de omgeving.

Liniepad Abcoude. Liniepad Abcoude / wandelroute (10 km) Wandelen langs de Stelling van Amsterdam. Horeca Forten in de omgeving. Liniepad Abcoude Wandelen langs de Stelling van Amsterdam Forten Horeca Forten in de omgeving Molens in de omgeving pagina 1 / 5 Omschrijving Deze wandelroute is opgesteld door Natuurmonumenten WANDELEN

Nadere informatie

OOSTWAARDPAD. mooi in alle seizoenen!

OOSTWAARDPAD. mooi in alle seizoenen! OOSTWAARDPAD mooi in alle seizoenen! n de Oostwaard van de Biesbosch is een grotendeels onverhard wandelpad uitgezet, langs boerenakkers en dwars door karakteristieke grienden. Boeren hebben enthousiast

Nadere informatie

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011 Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Datum 2 mei 2011 Colofon Projectnaam Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Auteur Willem de Bruin Datum 2 mei 2011 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

REDUIT FORT BIJ VECHTEN (FOTO LUUC JONKER).

REDUIT FORT BIJ VECHTEN (FOTO LUUC JONKER). REDUIT FORT BIJ VECHTEN (FOTO LUUC JONKER). 28 MONUMENTAAL NR.5 2015 Museum Fort bij Vechten maakt culturele schat inzichtelijk Icoon voor Nieuwe Hollandse Waterlinie Eindelijk heeft Nederland zijn museum

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 8 Nederland Noord-Holland Uithoorn 41.6 (ongeveer 2:25 u.) Fietsroute 117048 1km 2015 Falkplan BV 2 van 8 Nederland Noord-Holland Uithoorn 41.6 (ongeveer 2:25 u.) Fietsroute 117048 Verken een deel

Nadere informatie

HET WATERSCHILD. De geschiedenis van het Muiderslot en het water

HET WATERSCHILD. De geschiedenis van het Muiderslot en het water HET WATERSCHILD LESBRIEF BASISONDERWIJS De geschiedenis van het Muiderslot en het water nieuwe, ondergrondse ruimte op het terrein achter het kasteel te bezoeken zonder rondleiding geschikt voor leerlingen

Nadere informatie

Gemeenteraad Culemborg College van Burgemeester en Wethouders

Gemeenteraad Culemborg College van Burgemeester en Wethouders Informatienotitie AAN VAN Gemeenteraad Culemborg College van Burgemeester en Wethouders ONDERWERP Steunbetuiging nominatie Nieuwe Hollandse Waterlinie tot UNESCO Werelderfgoed DATUM 6 april 2017 BIJLAGE

Nadere informatie

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Groep 7/8 Erfgoed educatie Bezoek les Stevig Sterk Zaltbommel Stevig Sterk Zaltbommel is een bezoek les over historische vestingwerken van Zaltbommel. Nadruk ligt op het

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 8 Nederland Utrecht Stichtse Vecht 56 (ongeveer 3:18 u.) Fietsroute 138565 1km 2015 Falkplan BV 2 van 8 Nederland Utrecht Stichtse Vecht 56 (ongeveer 3:18 u.) Fietsroute 138565 Falk-VVV fietskaarten,

Nadere informatie

Historie van de Oude Hollandse Waterlinie

Historie van de Oude Hollandse Waterlinie Historie van de Oude Hollandse Waterlinie De waterlinie in vogelvlucht De Oude Hollandse Waterlinie was in de 17e en 18e eeuw een militaire verdedigingslinie en ligt tussen het IJsselmeer en de Biesbosch.

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen Opdrachtbladen Naam Groep Datum Opdrachtblad Water in de polder Opdracht 1 De Nieuwe Hollandse Waterlinie moest de vijand tegen houden. Dit gebeurde door een brede strook land onder water te zetten. Dat

Nadere informatie

Stichting Aquarius - voor schoon water KING OF THE RIVERS Sponsorbrochure.

Stichting Aquarius - voor schoon water KING OF THE RIVERS Sponsorbrochure. Stichting Aquarius - voor schoon water KING OF THE RIVERS 2012 Sponsorbrochure Keyfigures Toeschouwers, deelnermers, publicaties, etc 2008 2009 Amsterdam, 5k Rotterdam - 45 publicaties - 2.5 miljoen lezers

Nadere informatie

Beleef techniek en landschap. Waterlinie Workshop. Werk als een vestingbouwer, geniet van het landschap!

Beleef techniek en landschap. Waterlinie Workshop. Werk als een vestingbouwer, geniet van het landschap! Beleef techniek en landschap Waterlinie Workshop Werk als een vestingbouwer, geniet van het landschap! Met een Waterlinie Workshop van Het Leege Land werkt u als historische vestingbouwer en ervaart u

Nadere informatie

Waterlinieroute fietsroute van 30 of 40 km.

Waterlinieroute fietsroute van 30 of 40 km. Waterlinieroute fietsroute van 30 of 40 km. Start: knooppunt 33, Vlinders, Rijksstraatweg 189, 3632 AC Loenen aan de Vecht Deze route voert door de Loosdrechtse en Maarsseveense plassen en langs de Vecht,

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer Ondertekening intentieovereenkomst Zuiderwaterlinie

Collegevoorstel. Zaaknummer Ondertekening intentieovereenkomst Zuiderwaterlinie Zaaknummer 00483015 Onderwerp Ondertekening intentieovereenkomst Zuiderwaterlinie Collegevoorstel Aanleiding / voorgeschiedenis Op 30 september a.s. vindt in Fort Isabella, in Vught, een conferentie plaats

Nadere informatie

Benutten en beschermen van een uniek historisch landschap

Benutten en beschermen van een uniek historisch landschap 1 De Nieuwe Hollandse Waterlinie Benutten en beschermen van een uniek historisch landschap De Nieuwe Hollandse Waterlinie loopt midden door Nederland: van Muiden tot aan de Biesbosch. Vroeger waren de

Nadere informatie

LANG LEVE RO DE LINIE? ME Opdrachtbladen VERBODEN KRINGEN

LANG LEVE RO DE LINIE? ME Opdrachtbladen VERBODEN KRINGEN LNG LEVE RO DE LINIE? ME Opdrachtbladen W Naam Groep Datum LNG LEVE Opdrachtblad Land onder water Opdracht 1 Lees het artikel Toen zou het hier onder water komen op bladzijde 2 van de krant en beantwoord

Nadere informatie

A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT. 10 december 2015 Roland Blijdenstijn

A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT. 10 december 2015 Roland Blijdenstijn A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT 10 december 2015 Roland Blijdenstijn A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT ONDERWERPEN Herijking Provinciale Ruimtelijke Verordening 2013-2028 (PRV) UNESCO-nominatie NHW Cultuurnota

Nadere informatie

CentreNL. = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie

CentreNL. = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie CentreNL entre NL 3 CentreNL = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie spectaculair uitzicht op de Viaanse oversteek en de plaatsen Vianen, Vreeswijk en IJsselstein

Nadere informatie

DE HOLLANDSE WATERLINIE door C.G. Scheltema

DE HOLLANDSE WATERLINIE door C.G. Scheltema DE HOLLANDSE WATERLINIE door C.G. Scheltema Het is al weer ruim een jaar geleden dat de heer C.G. Scheltema, architect te Naarden, voor onze kring een dialezing hield over de Hollandse Waterlinie. Als

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121570 Badhoevedorp, Spaarndam en Haarlem

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121570 Badhoevedorp, Spaarndam en Haarlem Fietsroute 121570 Badhoevedorp, Spaarndam en Haarlem Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats winkelpolder De Ronde Venen Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt winkelpolder De Ronde

Nadere informatie

Het Brielse Meer zoekt ondernemers met sprankelende ideeën. Ga jij de uitdaging aan?

Het Brielse Meer zoekt ondernemers met sprankelende ideeën. Ga jij de uitdaging aan? Het Brielse Meer zoekt ondernemers met sprankelende ideeën Ga jij de uitdaging aan? Nieuw elan voor het Brielse Meer Het Brielse Meer is een rustig recreatiegebied op het eiland Voorne-Putten. Met schoon,

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Gagelbos. Spelen. Wandelen. Het buurtbos van Overvecht

Gagelbos. Spelen. Wandelen. Het buurtbos van Overvecht Staatsbosbeheer - landelijk informatiecentrum Postbus 1300, 3970 BH Driebergen T 030-6926213 www.staatsbosbeheer.nl Welkom buiten. Buiten is voor iedereen en er is elke dag wat te beleven. Daarom willen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo II

Eindexamen geschiedenis vwo II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen Vanaf de zomer van 1789 trokken veel Franse vluchtelingen naar Oostenrijk. 1p 1 Waarom vormde dit voor het Franse revolutionaire

Nadere informatie

Benutten en beschermen van een uniek historisch landschap

Benutten en beschermen van een uniek historisch landschap 1 De Nieuwe Hollandse Waterlinie Benutten en beschermen van een uniek historisch landschap De Nieuwe Hollandse Waterlinie loopt midden door Nederland: van Muiden tot aan de Biesbosch. Vroeger waren de

Nadere informatie

Stelling van Amsterdam

Stelling van Amsterdam .. R............ rdmz Rijksdienst i n f o.. architectuur en stedenbouw. voor de Monumentenzorg........... 3... AANLEIDING TOT DEZE BROCHURE In 1995 heeft Nederland de Stelling van Amsterdam voorgedragen

Nadere informatie

Een rondwandeling vanuit Vesting Weesp, langs de slingerende Vecht door de prachtige Aetsveldsche Polder.

Een rondwandeling vanuit Vesting Weesp, langs de slingerende Vecht door de prachtige Aetsveldsche Polder. Omschrijving Een rondwandeling vanuit Vesting Weesp, langs de slingerende Vecht door de prachtige Aetsveldsche Polder. Vesting Weesp en Vesting Muiden waren de belangrijkste onderdelen van de noordoostkant

Nadere informatie

Duiven. Introductie. Bron:

Duiven. Introductie. Bron: Duiven Duiven Introductie Duiven is een levendige gemeente, bestaande uit het dorp Duiven en de kleinere kernen Groessen en Loo, respectievelijk ten zuidoosten en zuidwesten van het dorp Duiven. De gemeente

Nadere informatie

Werken bij Waterschap Rivierenland Welke beroepen zijn er?

Werken bij Waterschap Rivierenland Welke beroepen zijn er? Werken bij Waterschap Rivierenland Welke beroepen zijn er? Werken aan Alle medewerkers bij het waterschap.. (of ze nu binnen òf buiten aan het werk zijn)...werken aan: veilig Sterke en veilige dijken

Nadere informatie

VOORWOORD 2 VERKLARENDE WOORDENLIJST: 59 INDEX 60 BIJLAGE 62

VOORWOORD 2 VERKLARENDE WOORDENLIJST: 59 INDEX 60 BIJLAGE 62 VOORWOORD 2 VERKLARENDE WOORDENLIJST: 59 INDEX 60 BIJLAGE 62 1 Voorwoord Nadat het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie herhaaldelijk werd benaderd met vragen over bijvoorbeeld eigendom, beheer, ligging

Nadere informatie

Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse Waterlinie samen sterker!

Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse Waterlinie samen sterker! Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse Waterlinie samen sterker Nieuwsbrief Roadshows UNESCO & Bescherming Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse Waterlinie samen sterker Datum: JULI 2015 Versie:

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

De Nieuwe Hollandse Waterlinie herzien

De Nieuwe Hollandse Waterlinie herzien De Nieuwe Hollandse Waterlinie herzien Utrecht stad in de Waterlinie Eindpeiling Mechteld Oosterholt, 9624241 1 Inhoud Conclusies Analyse Concept Ontwerp Evaluatie 2 Inhoud Analyse De Waterlinie Utrecht

Nadere informatie

De Rijp. Fort bij. Spijkerboor. De Woude. Fort bij. Marken-Binnen. Fort aan de. Jisperweg. Markenbinnen. Krommenie. Fort aan Den Ham 6.

De Rijp. Fort bij. Spijkerboor. De Woude. Fort bij. Marken-Binnen. Fort aan de. Jisperweg. Markenbinnen. Krommenie. Fort aan Den Ham 6. Limmen IJmuiden IJmuiden Beverwijk Velsen-Noord Velsen Driehuis Castricum Heemskerk Veldhuis Uitgeest Akersloot Krommeniedijk Fort aan de St. Aagtendijk Assendelft Fort Zuidwijkermeer Krommenie Fort aan

Nadere informatie

BUITENGOED DE PANOVEN Zevenaar Beleef het Nederlands baksteen en dakpanmuseum

BUITENGOED DE PANOVEN Zevenaar Beleef het Nederlands baksteen en dakpanmuseum DE BASTEI Natuurmuseum, Nijmegen Van klei tot baksteen STIENEO Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis Geschiedenis ontwikkeling baksteenindustrie in beeld BUITENGOED DE PANOVEN Zevenaar Beleef het Nederlands

Nadere informatie

Story-concept. Via Belgica. Een beknopte weergave van de plannen voor 2017 en 2018.

Story-concept. Via Belgica. Een beknopte weergave van de plannen voor 2017 en 2018. Story-concept Via Belgica Een beknopte weergave van de plannen voor 2017 en 2018. Toos Hofstede toos@viastory.com Versie 2.0, 1 augustus 2017 Over het project Via Belgica Een naam die tot de verbeelding

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Jonge Stedenbouwkundigen

Jonge Stedenbouwkundigen herontwerp de stad Amsterdam Lesmateriaal VO Museum Het Grachtenhuis Lesmateriaal VO herontwerp de stad Amsterdam Lesmateriaal ter voorbereiding of verwerking van een bezoek aan museum Het Grachtenhuis

Nadere informatie

De Veenvaart... Kanaal met een verhaal!

De Veenvaart... Kanaal met een verhaal! Nieuwe Vaarroute! Open vanaf juni 2013 De Veenvaart... Kanaal met een verhaal! Vanaf juni 2013 is Nederland een prachtige vaarverbinding rijker: De Veenvaart. Deze nieuwe route voert door de Drentse en

Nadere informatie

LANG LEVE RO DE LINIE? ME. Docentenhandleiding VERBODEN KRINGEN

LANG LEVE RO DE LINIE? ME. Docentenhandleiding VERBODEN KRINGEN LNG LEVE RO DE LINIE? ME Docentenhandleiding W Lesdoelen LNG LEVE - Leerlingen kunnen beschrijven hoe de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de praktijk werkte vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. -

Nadere informatie

DE NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE HERZIEN Utrecht, stad aan de Waterlinie

DE NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE HERZIEN Utrecht, stad aan de Waterlinie DE NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE HERZIEN Utrecht, stad aan de Waterlinie Verslag afstudeerproject Stedebouw en Volkshuisvesting Mechteld Oosterholt Studienummer: 9624241 Maart 2004 foto: provincie Utrecht

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 7 Nederland Utrecht De Ronde Venen 49.7 (ongeveer 2:53 u.) Fietsroute 181296 1km 2015 Falkplan BV 2 van 7 Nederland Utrecht De Ronde Venen 49.7 (ongeveer 2:53 u.) Fietsroute 181296 Falk-VVV fietskaarten,

Nadere informatie

Statenmededeling aan Provinciale Staten

Statenmededeling aan Provinciale Staten Statenmededeling aan Provinciale Staten Onderwerp Militair Erfgoed Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Informatie over voortgang proces Oorlogsmuseum Overloon, Liberation Route en

Nadere informatie

Stelling van Amsterdam

Stelling van Amsterdam Stelling van Amsterdam Zuidoostbeemster De Nieuwe Tuinderij west 27 oktober 2016 Kenmerk 2344B/N2016-01/MW Projectnummer 2344B Aan Gemeente Beemster Van Manon Witbraad 1. Inleiding De verdedigingslinie

Nadere informatie

Deel 1 Toen en nu 13

Deel 1 Toen en nu 13 Deel 1 Toen en nu 13 14 Historie Het huidige typisch Nederlandse landschap met polders en dijken kent een lange historie. Na de laatste grote ijstijd, ongeveer 10.000 jaar geleden, werd door een stijgende

Nadere informatie

WATERLINIEROUTE.NL. Van Naarden/Bussum tot aan Gorinchem. Print dit document en ontdek de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

WATERLINIEROUTE.NL. Van Naarden/Bussum tot aan Gorinchem. Print dit document en ontdek de Nieuwe Hollandse Waterlinie. WATERLINIEROUTE.NL Print dit document en ontdek de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Uiteraard kunt deze route beginnen te rijden op elk willekeurig punt. Wij hebben ons uiterste best gedaan om deze route zo

Nadere informatie

Maar je kunt Frankrijk ook ontdekken per boot via de rivieren en kanalen. Wij doen dat al een paar jaar met onze boot, de Cadans III.

Maar je kunt Frankrijk ook ontdekken per boot via de rivieren en kanalen. Wij doen dat al een paar jaar met onze boot, de Cadans III. Frankrijk het meest favoriete vakantieland van Nederland. Velen gaan met de auto, caravan, camper of fiets. Voor een weekend bezoekt men vaak Parijs of een van de andere fraaie steden. Maar je kunt Frankrijk

Nadere informatie

BUITENGEWONE WERKZAAMHEDEN diverse sluizen en kraanbruggen Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Brabant

BUITENGEWONE WERKZAAMHEDEN diverse sluizen en kraanbruggen Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Brabant BUITENGEWONE WERKZAAMHEDEN diverse sluizen en kraanbruggen Nieuwe Hollandse Waterlinie Noord-Holland, Utrecht, Gelderland en Brabant Monumentenwacht Utrecht Postbus 10058 3505 AB Utrecht tel. 030-2343880

Nadere informatie

HAPPEN & TAPPEN : Beleef de Biesbosch - 46 km.

HAPPEN & TAPPEN : Beleef de Biesbosch - 46 km. HAPPEN & TAPPEN : Beleef de Biesbosch - 46 km. Beleef de Biesbosch Ontdek dit waterrijke gebied met prachtige flora en fauna. Laat u tijdens Happen en Trappen vergezellen door de vele vogels en geef uw

Nadere informatie

Wie bestuurt het waterschap?

Wie bestuurt het waterschap? Wie bestuurt het waterschap? Nederland waterland. Rivieren, kanalen, sloten, beken, meren, grachten Nederland is er vol mee. Bovendien ligt Nederland aan de Noordzee. Al dat water in en om Nederland moet

Nadere informatie

De ontginning van het woeste land

De ontginning van het woeste land De ontginning van het woeste land In een tijdsbestek van 2000 jaar is het onland van het huidige Nederlandse grondgebied door mensenhanden in cultuur gebracht. De serie kaarten toont de ontginning van

Nadere informatie

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST!

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! ietsroute Hoogland West OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! 5 4 6 3 2 1 Let op het verkeer en zet je fiets goed aan de kant! Mooi Hoogland-West! 1 Bolle akker locatie 1

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

wiskunde CSE GL en TL

wiskunde CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

FORT ZOEKT ONDERNEMER

FORT ZOEKT ONDERNEMER FORT ZOEKT ONDERNEMER INLEIDING Rondom Amsterdam ligt op een steenworp afstand een bijzondere verdedigingsring: de Stelling van Amsterdam. De Stelling, bestaande uit 42 forten, is aangelegd tussen 1880

Nadere informatie

REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN

REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN REDENEN OM EEN WERELDERFGOED STAD TE BEZOEKEN FEITEN EN CIJFERS Hoofdstad van het district Porto, stad die door UNESCO sinds 1996 als werelderfgoed erkend is Ligging:: zuidwesten van Europa, aan de Atlantische

Nadere informatie

Analyse van het land van Heusden en Altena met de daaruit voorvloeiende scenarios en toekomst verwachtingen.

Analyse van het land van Heusden en Altena met de daaruit voorvloeiende scenarios en toekomst verwachtingen. Analyse van het land van Heusden en Altena met de daaruit voorvloeiende scenarios en toekomst verwachtingen. Colofon: Aqua Planning Samenwerkingsverband tussen 6 zelfstandige studenten, die zich inzetten

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

kostenraming instandhouding forten Nieuwe Hollandse Waterlinie

kostenraming instandhouding forten Nieuwe Hollandse Waterlinie kostenraming instandhouding forten Nieuwe Hollandse Waterlinie kostenraming instandhouding forten Nieuwe Hollandse Waterlinie in opdracht van: Projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie, Utrecht uitgevoerd

Nadere informatie

voltooid. Hoeveel jaar is dat geleden? Schrijf je berekening op.

voltooid. Hoeveel jaar is dat geleden? Schrijf je berekening op. Piramides in Egypte In het noorden van Egypte staan drie grote piramides en een aantal kleine piramides bij elkaar. De drie grote piramides heten de piramide van Cheops, de piramide van Chefren en de piramide

Nadere informatie

Bathmen: Sallandse Landweer (Salland) Fietsroute: 28 km

Bathmen: Sallandse Landweer (Salland) Fietsroute: 28 km Fietsen in Overijssel BEKIJK DEZE ROUTE OOK IN ONZE GRATIS APP landschapoverijssel.nl/wandeleninoverijssel Bathmen: Sallandse Landweer (Salland) Fietsroute: 28 km Korte introductie Een reis langs de middeleeuwse

Nadere informatie

Omschrijving. Bezienswaardigheden. Activiteiten in deze route. Beeldenroute in Hoorn / wandelroute (5 km)

Omschrijving. Bezienswaardigheden. Activiteiten in deze route. Beeldenroute in Hoorn / wandelroute (5 km) Omschrijving Langs de kust van Hoorn staan zo n dertig beelden van verschillende Nederlandse kunstenaars/beeldhouwers. De wandeling langs de beelden start bij schouwburg Het Park en eindigt bij de oostelijke

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR In 2012 stond het eerste drieluik Van Eesterengesprekken, met bijbehorende excursies, in het teken van openbaar groen,

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Dag van het Kasteel 2012

Dag van het Kasteel 2012 Dag van het Kasteel 2012 wandelen rond Zeeuwse kastelen en buitenplaatsen Schouwen-Duiveland Slot Moermond, Renesse Zuid-Beveland De Hellenburg, Baarland Walcheren Westhove, Oostkapelle Zeeuws-Vlaanderen

Nadere informatie

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Utrecht 6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Deze route is gebaseerd op de ANWB/VVV toeristenkaart, schaal 1:100.000 Route A: Deze

Nadere informatie

1a) Waar denk je aan bij jouw woonplek Bunnik? (gemeente Bunnik is ook Odijk en Werkhoven)

1a) Waar denk je aan bij jouw woonplek Bunnik? (gemeente Bunnik is ook Odijk en Werkhoven) Lesbrief basisonderwijs groep 5-8 Bunnik over Bunnik / Foto-, film- en verhalenwedstrijd najaar / winter 2014-2015 Deze herfst en winter vindt de (beeld)verhalenwedstrijd Bunnik over Bunnik plaats. Ook

Nadere informatie