Nieuwegein. Waterroute. Een ontdekkingstocht op de fiets

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwegein. Waterroute. Een ontdekkingstocht op de fiets"

Transcriptie

1 Waterroute Een ontdekkingstocht op de fiets Nieuwegein Kijk voor actuele route-informatie op Hier vindt u oak andere wandel-, fiets en skateroutes in en am Nieuwegein.

2 Waterroute Een ontdekkingstocht op de fiets Nieuwegein Water. Het kamt gewoon uit de kraan en verdwijnt gewoon weer in het rioal. Maar hoe vanzelfsprekend is vers water uit de kraan eigenlijk? Enwaar blijft rioolwater? Wie zorgt ervoor dat huishoudens in de gemeente droge voeten houden en waarom zijn er zoveel kanalen in Nieuwegein?Wat kunt u zelf doen am het water in de sloot achter uw huis schoon te houden? Om u een antwoord te geven op deze en andere vragen hebben de GemeenteNieuwegein, drinkwaterbedrijfvitens en waterschap HoogheemraadschapDe Stichtse Rijnlanden in samenwerking met enkele bewoners een fietsroute langs water opgezet.tijdensdeze route maakt u kennis met eeuwenoude sluizen en forten maar oak met vormen van modern waterbeheer zoals afgekoppelde regenpijpen en wadi's. De route is niet alleen leerzaam,maar oak mooi. Al fietsend kamt u langs de Hollandse Ijssel,Vreeswijk, de Plofsluisen de Galecopperdijk. Legenda routekaarten Plas- en Weteringroute ~ Molen - Kanalenroute (! Gemaal - IJssel-en Lekroute ~ Sluis... Horeca li1 Parkeerplaats i Inkortmogelijkheid 0 Kijkpunt RWZI Watertoren \ Ri00Iwaterzu iveringsinstaiiati e Voet-/fietsveer Informatiepaneel DeWaterroute Nieuwegein bestaat uit drie deelroutes: de Kanalenroute (11 km.), de IJssel-en Lekroute (12 km.) en de Plas-en weteringroute (20 km.). Alle deelroutes beginnen en eindigen bij het Milieu Educatie Centrum in ParkOudegein. In dit boekje vindt u routebeschrijvingen en informatie over interessante waterpunten waar u langs fietst. In en am de stad zijn de routes gemarkeerdmet stickersop lantarenpalen e.d. Zo hoeft u niet steedste lezen, maar u kunt oak rondkijken tijdens het fietsen. Door de waterroute te fietsen maakt u kennis met de vele aspectenvan water uit verleden, heden en toekamst. Eénding blijkt daaruit zonneklaar.gemeente,waterschap en drinkwaterbedrijf kunnen hun taken niet uitvoeren zander uw medewerking. In deze brochure staan tips en adviezen hoe u een bijdrage kunt leveren aan de waterkwaliteit en een duurzaam waterbeheer,de basisvan een goed leven in Nieuwegein. Veel fietsplezier! o I

3 Naast de zorg voor waterkwaliteit speelt de beheersing van de hoeveelheid water een grate rol in het werk van de Gemeente Nieuwegein en waterschap Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Waterafvoer Droge voeten, dat is van levensbelangin het laaggelegen Nieuwegein. Vooral in de winter, als er veel neerslagvalt, voorkomt het waterschap wateroverlast door afvoer van overtollig water. Zou het waterschap dit niet doen dan zouden grate delen van Nieuwegein te moerassigzijn am er te wanen. Overtollig regenwater kan via slaten wegstramen naar een afwateringskanaal of wetering. Sommigeweteringen in Nieuwegein zoals de Nedereindseen de GalecopperWetering zijn al sinds de middeleeuwen in gebruik. Vanuit de weteringen pompen gemalen het water naar rivieren en kanalen.vroeger gebeurde dat met windkracht, nu met sterke elektrische gemalen. Water vasthouden Met behulp van stuwen en gemalen regelt het waterschap de waterstand in slaten en weteringen. In de zamer kan het soms zo droog zijn, dat 'vreemd' water moet worden binnengelaten. Dat water is vrij voedselrijk en dus ongunstig voor de waterkwaliteit. Beter zou het zijn ais je in natte tijden water vast kunt houden. Dat 'gespaarde' water kun je in de zomer gebruiken am watertekorten aan te vullen. Dat kan als er in woonwijken meer ruimte beschikbaar is am water tijdelijk op te slaan. Daarvoor hebben de gemeente Nieuwegein en het waterschap veel projecten in uitvoering en op de tekentafel. In 'De Nieuwe Waterweg' (pag. 11) leest u er meer over. Dijken Stuwen en gemalen regelen de waterstand. Dijken en kadeszargen ervoor dat haag water in rivieren en kanalen geen overstromingen veroorzaakt. De belangrijkste dijk is die lanqs de Lek. Landinwaarts liggen vele kleinere dijken, die ervoor zargen dat het water in weteringen, slaten en plassenblijft. I I I Kijkpunten o Molen Oudegein Vroeger was windkracht nodig am water uit de polders van Nieuwegein af te voeren.vele poldermolens deden dat werk. Zo oak de Wipwatermalen die van 1640 tot 1945 depolder Oudegein bemaalde. Dat gebeurde op een andere piek dan waar de molen sinds 2003 staat. Op zijn nieuwe piek heeft de molen een nieuw bovenhuis gekregen, maar de ondertoren en koker zijn origineel. In het bovenhuissliep de watermolenaar in een bedstede,in de andertoren had hij een stookplaats. In natte perioden was de molenaar constant aanwezig. Zodra er wind stand moest hij aan de slag am de molen te laten draaien en malen. f) Stuw aan Nedereindseweg Met deze stuw regelt het waterschap de waterstand in de NedereindseWetering. De stuw houdt water vast in het stuk van de wetering waar u zo meteen langs rijdt. Op het benedenpeil bij deze stuw zit een meetpunt. Als het waterpeil daar te laag wordt, geeft het meetpunt automatisch een signaal naar de inlaat bij Het Sluisje (1 km. verderop). Daar wordt dan water ingelaten vanuit het Merwedekanaal. De wateraanvoer is te zien als waterval over de Waterpomp Kerkveld Het Kerkveldis de aude dorpskernvan Jutphaas.Dit was in een gebied met veel wateroverlast een goede piek am te wanen door de iets hagere ligging op een rug van Plas- en wetering Afkortingen LA L RA R RD Linksaf Links Rechtsaf Rechts Rechtdoor Routebeschrijving route 1. Het terrein van het MECafrijden en voor de molen LA 2. Het fietspad langs de boomgaard afrijden 3. Aan het eind RA de brug over 4. Direct na de brug LA, IJsselsteinseweg richting IJsselstein 5. Na bocht naar R voigt u de noordoever van de Hollandse ijssel 6. Zo'n 100 m. voor het viaduct van de snelweg RA, Sperwerlaanrichting Doorslag 7. De trambaan averstekenen direct daarna LA fietspad op 8. Het fietspad tussen de wijk Doorslagen de geluidswal van de A2 afrijden 9. Aan het eind LA 10. Het fietspad tot het eind volgen 11. Voor het Mercure Hotel LA 12. Door de Paarttunnel fietsen 13. Het fietspad RD aver parkeerplaatsen volgen 14. Het fietspad tussen de wijk Batau-Zuid en de geluidswal van de A2 afrijden 15. Bij een driehoek van fietspaden met een klein plantsoen in het midden RA 16. Fietspadtussen trapveldjes door volgen 17. Aan het eind LA

4 Plas- en wetering route Plas- en wetering route 18. Langsde Kruidentuin fietsen 19. Aan het eind RA, Nedereindseweg 20. Op de kruising met de Batauweg RD, Nedereindseweg 21. Via de Nedereindsetunnel onder de A.C.Verhoefweg door rijden 22. Op de kruising met de Van Anrooylaan RD, Nedereindseweg 23. Net voorbij oude boerderij Zuilenstein RA, Kerkveld 24. Langsde oude dorpspomp fietsen 25. Aan het eind van het plein RD 26. Aan het eind LA, Prof.Dr.Claylaan 27. Op kruispunt RD, Vredebestlaan 28. Aan het eind voor het Merwedekanaal LA, Herenstraat 29. RD langs het voormalige gemeentehuis van Jutphaas rijden, Utrechtsestraatweg 30. De Structuurbaan oversteken, RD Utrechtsestraatweg richting Utrecht 31. Aan het eind LA en bij verkeerslichten Utrechtsestraatweg oversteken 32. Fietspadparallel aan de Taludweg volgen 33. Bij verkeerslichten LA Middelhoeve 34. Eerstekruispunt LA Heidehoeve 35. Eerstestraat RA Laaglandhoeve 36. Aan het eind RA Boshoeve 37. Eerstestraat RA Middelhoeve 38. Bij de stoplichten LA fietspad parallel aan de Taludweg volgen 39. Bij de volgende verkeerslichten RD de A. C.Verhoefweg oversteken 40. Fietspadvolgen en bij spiitsing RA het pad parallel aa,ngalecopperlaan nemen 41. Bij rotonde RA de Galecopperlaan oversteken en direct LA het fietspad parallel aan deze weg volgen zand. Op het Kerkveldstaat een waterpomp. Het is een herinnering aan de tijd dat er nag geen waterleiding was en de inwoners drinkwater via een waterpomp wonnen. De huidige pomp is een replica van de pomp op het Pieterskerkhof in Utrecht. De oorspronkelijke pomp was een eenvoudig ijzeren exemplaar en is waarschijnlijk als oud ijzer verkocht. o Afkoppeling (hoek Claylaan en Sluyterslaan) In de Prof. Dr.Claylaan heeft de Gemeente Nieuwegein een afkoppeling van riool en regenwater gerealiseerd. Op de straat is daarvan iets te zien: er zijn speciale putten met waaierdeksels die het water opvangen. Op de hoek van de Claylaan en de Sluyterslaanstaat een filterput, die vuil en viezigheid uit het water zeeft. Daarna wordt het water geloosd in sloat en wetering. Oak aan de huizen is wat te zien: regenpijpen zijn afgezaagd, water dat er door stroomt vloeit via straat en trottoir weg. Dezewerkzaamheden horen bij 'De Nieuwe Waterweg' (zie pago11). o Waterberging in Blokhoeve In de nieuwe wijk Blokhoeve heeft de gemeente Nieuwegein een speciale waterberging aangelegd, die bij droog weer nauwelijks opvalt. Je kijkt uit over een brede groenstrook tussen de huizen. Dit aardige parkje Ct met speeltoestellen is een wadi, een woord dat verwijst naar een droge rivierbedding in de woestijn. Alleen na een zeldzame bui vult de bedding zich met water. Hier gebeurt dat vaker.bij een regenbui loopt het water van de daken naar deze greppel. Aan de achterkant van de woningen is te zien hoe regenpijpen uitkomen boven het gras. Na een aantal uren tot een dag is het water in de speciaal geprepareerde bodem weggezakt. De aanleg van de wadi is een onderdeel van De Nieuwe Waterweg (zie pag.11). (3 a t/m c Galecopperdijk, Nedereindse Wetering, Randijk \fóordat Nieuwegein werd gebouwd bestand het voor het merendeel uìt laaggelegen polders, opgedeeld in lange, smalie percelen, steeds weer gescheidendoor slaten. Aan de uiteinden lagen weteringen en kaden. Al die kades, weteringen en slaten waren nodig am het water uit de weiden en akkers te weren en af te voeren. Dezeroute voigt een aantal van die oude weteringen en dijken. Op het routekaartje is hun ligging ingetekend. OKwel Vanaf de brug is het goed te zien: het water kleurt roestbruin. Dat lijkt vervuiling, maar is het niet. Integendeel, op deze piek kamt schoon grondwater aan het oppervlak dat een eeuwenlange reis achter de rug heeft. Ooit is het gevallen op de Utrechtse Heuvelrug, daarna diep in de bodem weggezakt en nu kamt het hier weer boven. 42. Eersteweg RA, Galecopperdijk 43. Voor bruggetje LA, Galecopperwetering 44. Aan het eind LA Reinesteijnseweg 45. Na 750 m. de weg met een bocht naar L volgen 46. Het 3e pad RA, bruggetje over en het fietspad door park van Batau-Noord op 47. Na 250 m. straat oversteken en RD het fietspad volgen 48. Bij Lucasschoolopnieuw straat oversteken 49. Aan het eind RA, Nedereindseweg 50. Aan het eind LA, Heemraadsweide 51. Onder de snelweg door fietsen 52. Na 150 m. bij het bordje Rijnenburg LA naar de Nedereindse Plas 53. FietspadL van de weg affietsen 54. Bij rotonde RD langs parkeerplaats fietsen 55. Ter hoogte van de skipiste op splitsing RA 56. Bruggetje over en het fietspad tussen de plassendoor volgen 57. Na tweede bruggetje LA 58. Aan het eind van het fietspad RA richting IJsselstein 59. LA een fietspad op dat omhoog loopt 60. Aan het eind LA, fietspad omhoog nemen 61. De snelweg oversteken 62. Bij de stoplichten RA richting Doorslag, Buizerdlaan 63. Detweede straat LA nemen, Bergfluiter 64. Bij de Groenesteeg RA het fietspad op 65. Op kruising vlak voor bruggetje LA 66. De trambaan oversteken

5 Plas- en wetering route 67. Het fietspad over de Randijk tot het eind volgen 68. Voor het water RA richting Nieuwegein-Zuid 69. Bij de RoerdornplaanLA de Geinbrug oversteken 70. Eersteafslag LA, het fietspad Geinoord richting MEC 71. Ter hoogte van de molen RA tot voor het MEC Het water heeft uit de ondergrond ijzer meegenomen, waardoor het roestbruin van kleur is. Zo verraadt het zich hier in deze sleet. Opkwellend grondwater van goede kwaliteit is oak te herkennen aan een olieachtig laaqje ijzerbacterién. Oat laagje brokkelt uiteen als je er met een stokje in prikt Echteolie viaeit onmiddellijk weer samen. ) Nedereindse Plas Uit deze grate watervlakte zijn duizenden kubieke meters zand gewonnen voor de aanleg van de A2. Daarna is er tot 1992 bouwpuin en ander afval gestort. Nadat er onder water puin, gevaarlijke uitsteeksels en afval zijn gevonden is de plas afgesloten voor waterrecreatie. De Nedereindse Plasstaat oak bekend als de 'Put van Weber', de naam van het zandwinningsbedriji In 2007 wordt begonnen met de sanering van de waterbodem; daarna zal de plas geschikt zijn am in te zwemmen. o Randijk Vroeger was de Hollandse Ijssel de belangrijke noordtak van de rivier de Lek. Gevaarvoor averstroming was er altijd. De Randijk moest daartegen bescherming bieden. Al in de 13e eeuw verloor de dijk haar functie als primaire waterkering aan de Noorder IJsseldijk.Meer dan 700 jaar later is de Randijk nag altijd herkenbaar,zelfs nu de verstedelijking random heeft toegeslagen. De Waterweg Uit opgepompt grondwater maakt Vitens drinkwater. Oat verdwijnt na gebruik door huishoudens en beó( jven als vuil water in het riool In de rioolwaterzuiveringsinstallatie zorgt het waterschap voor reiniging. Daarna is het water schoon genoeg om te lozen op het oppervlaktewater. Dit hele procesvan drinkwaterwinning tot aan afvalwaterzuivering wordt de waterketen genoemd. In Nieuwegein werken de gemeente, het waterschap en Vitens nauw samen in die waterketen. Om duurzaam waterbeheer te realiseren is 'De Nieuwe Waterweg' gestart. De Nieuwe Waterweg bestaat uit verschiliende maatregelen. Afkoppelen Afkoppelen is de aanleg van een apart systeetnvoor het afvoeren van regenwater. Oat kan bijvoorbeeld door net onder de grand een regenpijp door te zagen en aan te sluiten op een apart buizenstelsel,dat zijn water loost in slaten en vijvers. Daardoor wordt de riolering minder belast. Bij een hevige regenbui wordt vervuild rioolwater zo niet meer geloosd in slaten, vijvers en kanalen (siecht voor planten en dieren), zie pagina 18. Om kosten te sparen, gebeurt afkoppelen in combinatie met het vernieuwen van de riolering. Wadi's Voor het opvangen van extra regenwater moet wei ruimte zijn. In de wijk Blokhoeve zijn zogenaamde wadi's aangelegd. Normaal staan deze wadi's droog en dienen ze als park en speeltuin. Na een flinke plensbui stromen ze vol vanuit de afgekoppelde regenpijpen en houden het regenwater vast. Bergbezinkbassins Niet overal is het mogelijk een gescheiden rioolstelsel aan te leggen. Dan biedt de aanleg van een bergbezinkbassin een oplossing. Zo'n bassin is een grate betonnen bak die een riooloverstort op het oppervlaktewater vervangt. In deze ondergrondse 'vijver' kamt het water tot rust, waardoor een deei van de vervuiling eerst naar de bodem zinkt en vervolgens via een automatisch pompensysteemnaar de rioolwaterzuivering gaat. Baggeren Slaten en waterpartijen worden uitgebaggerd om dichtslibben te voorkomen. Ondiep water warmt snel op. Oat leidt tot een laag zuurstofgehalte. Vissterfte en stankoverlast zijn dan het gevolg. Door regelmatig te baggeren kunnen gemeente en waterschap het probleem van de ondieptes binnen de perken houden.

6 IJssel- en Lekroute Route Route over het Hooglandse Jaagpad langs de Ijssel, langs het Klaphek, over de Lekdijk, door Vreeswijk en door Park Oudegein. U kamt langs de watertoren, over een verrassend paadje langs de Kramme Ijssel, langs een rioolwaterzuiveringsinstallatie en door het oude centrum van Vreeswijk. Een route bol van histone en mooie waterkijkpunten Lengte 12 km. Route aanduiding Start en eindpunt Het Milieu Educatie Centrum (MEC) in Park Oudegein Parkeren Naast Jack's Grillhause, Parkhaut 2 of anders lets verderop op de parkeerplaats bij Sportcomplex Parkhaut Inkorten Het asfaltpaadje langs de Kramme Ijssel is smal, hobbelig en niet geschikt voor fietsende jonge kinderen en fietsen met fietskarren. Er is oak een kortere fietsroute beschrevendie wei met jonge kinderen en/of fietskarren te doen is. Horeca In Vreeswijk bij de Oude SIuis Aan de Handelskade bij het Merwedekanaal ln Fokkesteegop de Rapenburgerschans Informatiepaneel Bij kijkpunt 2 aan het Hooglandse Jaagpad

7 voorztemnq Aan het begin van de waterketen staat drinkwaterwinning uit grondwater. In Nieuwegein zorgt drinkwaterbedrijf Vitens ervoor dat er dag en nacht schoon drinkwater uit de kraan stroornt. Grondwater Neerslagdie op de Utrechtse Heuvelrugvalt, zakt weg in de zandbodem. Dat is het begin van een reis die honderden jaren duurt. Heellangzaam sijpelt het water naar beneden. In de diepe ondergrond stroomt het weg in westelijke richting, oak onder Nieuwegein door. Bij de watertoren aan het HooglandseJaagpad ligt een waterwingebied. Daar pompt Vitens het grondwater van een diepte van 75 tot 105 meter naar boven. Dit drinkwater is bestemd voor IJsselstein.Het kraanwater in Nieuwegein is afkomstig van de waterwinning bij Tull en 't Waal. Vitens haalt hier van een diepte van 90 tot 165 meter gemiddeld zo'n 5 miljoen m3 per jaar naar boven, Zuiver water Het grondwater is schoon en gezond, maar bevat van nature ijzer en mangaan. Dezestoffen zijn onschadelijk voor de gezondheid, maar voor de helderheid van het water is het beter ze uit het water te filteren. Eerstwordt er heel veellucht (zuurstof) door het water gevoerd. Na dit bubbelbad gaat het water door filters met zeer kleine gaatjes. Door deze beluchting en filtratie verdwijnen vrijwel alle minuscule ijzer- en mangaandeeltjes. Na opslag in zogeheten reinwaterkelders pompt Vitens het water naar zijn klanten. Kijkpunten o Doorslag In de 12e eeuw liet de stad Utrecht een kanaal graven van de Tolsteegpoort tot aan de Randijk bij Oudegein. BiJdie dijk was een overslagpunt voor goederen. Achter de dijk lag een geul die de verbinding vormde met de Lek. De aanleg van de Noorder IJsseldijkmaakte de Randijk overbodig. Dezewerd in 1148 doorgegraven. Het 'doorslaan' van die dijk leeft nag altijd voort in de naam Doorslag. De Doorslag werd verlengd tot aan de nieuwe dijk langs de Hollandse Ijssel. Op die piek, waar de schepenovergeladen moesten worden, ontstond het handelsstadje Gein. f) Watertoren Je kunt er niet omheen, de 28,5 meter hage watertoren aan de Hollandse Ijssel. In 1911 is de taren gebouwd volgens een iii België uitgevonden systeem. Dat is te herkennen aan de verticale ribben op de buitenkant van de toren. Dankzij die bijzondere bouw is de toren een Rijksmonument. Hij blijft er dus staan, oak al is hij sinds 1995 niet meer in gebruik voor de verspreiding van drinkwater. In het gebied rond de watertoren wint Vitens jaarlijks 2,5 miljard liter grondwater dat zich op een diepte van 75 tot 105 meter bevindt. Na zuivering wordt dit water geleverd aan huishoudens en bedrijven in IJsselstein. 8 Kromme Ijssel Zo niet het mooiste, dan in ieder geval het meest verrassende stukje van deze route: het smalle paadje langs de Kramme Ijssel. Het heeft alles van een vergeten rivier, zo weggestopt achter de A2. Ooit was dat anders: tussen 1150 en 1285 voeren hier schepen met goederen die IJssel- en Lekroute Afkortingen LA L RA R RD Linksaf Links Rechtsaf Rechts Rechtdoor Routebeschrijving 1. Het terrein van het MECafrijden en voor de molen LA 2. Het fietspad langs de boomgaard afrijden 3. Drukke weg overstekenen RD het fietspad op, Geinoord 4. Op kruising van fietspaden in het park RA 5. Aan het eind RA, langs de Ijssel richting IJsselstein 6. Vlak voor oude boerderij LA bruggetje aver 7. Het HooglandseJaagpad langs de Ijssel volgen en de watertoren passeren 8. Zo'n 100 m. voor het viaduct van de snelweg LA, Parallelweg 9. Achter benzinestation langs en vervolgens langs de geluidsmuur van de snelweg fietsen 10. lets voorbij tuin De Evolutie bruggetje over en direct RA onder de snelweg door NB. Het asfaltpaadje langs de Kramme ijssel is smai, hobbelig en niet geschikt voor fietsende jonge kinderen en fietsen met fietskarren. Eenalternatief is am RDde Parallelwegaf te fietsen,

8 IJssel- en Lekroute IJssel- en Lekroute vervolgens LA Geindijk, eerste straat RA Irisstraat, op kruising RAfietspad Waterbies,onder landveldseweg door en aan eind LA Lekboulevard; vervolg routebeschrijving bij RD aver hobbelig asfaltpaadje langs het water 12. Na 400 m. buigt het paadje van de ijssel af 13. Terhoogte van volkstuinen gaat het pad over in een weg 14. Voor de ingang van Rioolwaterzui-' veringsinstallatie Klaphek RA, Het Klaphek 15. Op de Lekdijk LA 16. Zo'n 100 m. voor de snelweg RD fietspad volgen, DoorgaandVerkeer 17. Onder de snelweg doorfietsen 18. Op splitsing LA, Lekboulevardrichting Vianen en Nieuwegein 19. U passeertde jachthaven; indien u RA gaat over de Veerweg kamt u uit bij het voet/- fietsveer naar Vianen (rna-vr uur,za-zo uur, nov.-rnrt, niet op zen- en feestdagen) 20. De LekboulevardRD blijven volgen 21. Met een bocht naar L kamt u langs het Merwedekanaal te fietsen 22. Eerstebrug RA, Emmabruglangs de Koninginnensluis 23. Met eerst een bocht naar R en daarna naar L Vreeswijk in fietsen, Molenstraat 24. Bij de gracht (VaartseRijn) RD de brug aver fietsen 25. RD de Lekstraat inrijden tot op de dijk 26. Over de Voorhavendijk langs de Lek rijden via de Vaartse Rijn van en naar Utrecht werden vervoerd. Tot 1285 stand de Kramme ijssel in verbinding met de Lek. Maar na de aanleg van de IJsseldambij het Klaphek stakte de aanvoer van water en vernauwde het rivierbed zich tot het idyllische,krankelende stroompje van nu. o Rioolwaterzuiveringsinstallatie In de rioolwaterzuiveringsinstallatie zuivert het waterschapafvalwater in drie stappen. Eersthaien filters het grove vuil eruit, dan voigt een zandvanger.in de tweede stap begint de biologische zuivering. In een beluchtingstank breken zuurstof en bacteriën organischestoffen in het water at. Grote beluchters,een soort overmaatse slagroomkloppers,brengen het water in beweging. Daardoor kamt er lucht en dus zuurstof in het water. Dezebeluchting is niet meer dan een versnelling van het natuurlijke zuiveringsprocesdat buiten in de sloat plaatsvindt. In de derde fase bezinken de slibvlokken met bacteriën. le worden afgetapt en teruggepompt naar de beluchtingstank. Het water uit de nabezinktank wordt op de Lekgeloosd. Dat kan, want het is zo schoon, dat vissener weer in kunnen leven. ) Klaphek Voorbij boerderij Het Klaphek klimt de weg naar de dijk. Hier liet graaf FlorisV de Hollandse ijssel in 1285 afdammen. Daarmeewerd de verbinding met de Lekverbraken en verminderde de kans op overstromingen in Holland, het gebied waar Florisde touwtjes in handen had. Eén nadeel: Utrecht moest weer op zoek naar een nieuwe verbinding met de Leken vond die in Vreeswijk (zie routepunt 7). In de uiterwaard staat een monument dat herinnert aan de voltooiing van de verbetering van de rivierdijken in dit gebied. In de gedenkzuil zijn een rijkspeilschaalvan 1854 en een peilschaalsteenverwerkt, beide afkomstig uit het voormalige peilschaalhuis Klaphek aan de IJsseldam. o tekdjjk In de loop van eeuwen heeft het waterschap steeds gesleuteld aan de Lekdijk. Door verbeteringen is de dijk breder en hager geworden De Lekdijk is één van de hoofdwaterkeringen van Nederland. Het waterschap zorgt voor het beheer en onderhoud van deze winterdijk. Bij ernstig hoogwater kamt het dijkleger in actie.vroeger waren alle mannen die aan de dijk woonden verplicht zich te melden. le sliepen in een zogenaamd waakhuis. Tegenwoordig vormen medewerkersvan het waterschap het dijkleger. o De Oude Sluis in Vreeswijk Het dorp Vreeswijk dankt zijn bestaan aan de sluizen die het Hollandseen Utrechtseachterland via de Vaartse Rijn verbanden met de Lek.Al in 1373 lieten de Utrechtse gilden hier een eerste sluis bouwen. De aanleg van het Merwedekanaal en de Koninginnensluisin 1892 maakte de Oude Sluisvrijwel overbodig. Tegenwoordig heeft de Oude Sluisalleen nog een functie in de toe- en afvoer van vers water naar de grachten van Utrecht. Dit is in de avonduren te zien. Scheepvaartis niet meer mogelijk, want de sluisdeurenzijn dichtgemetseld bij de laatste dijkverbetering eind 20e eeuw. 27. Voorbij FortVreeswijk fietsen en de dijk met een bocht naar L volgen 28. Ca. 100 m. voor de PrinsesBeatrixsluis scherpla de dijk at, langs volkstuinen 29. Eerstestraat LA, Prinsessenweg 30. De 3e straat RA, Dr.B.J.Buurmanstraat 31. Aan het eind LA, Wierselaan 32. Langsde MuseumwerfVreeswijk fietsen 33. Op kruispunt RA, Oranjestraat 34. Bij de gracht (VaartseRijn) RD de brug overfietsen 35. RD de Koninginnenlaan inrijden 36. Via brug aver het Merwedekanaal Vreeswijk verlaten 37. Direct voorbij de brug RA, Handelskade richting Nieuwegein-Centrum 38. Na 500 m. bij ANWB-handwijzer LA, Wiersdijk richting IJsselstein 39. Aan het eind RA, Noorderstraat 40. Op kruispunt RD, fietspad richting Vianen en IJsselstein 41. Door tunneltje fietsen en direct daarna RA een parkeerplaatsop 42. R aanhouden richting tramhalte 43. Na tramhalte RA een fietspad op 44. Het fietspad loopt een stukje parallel aan de trambaan en buigt voorbij de sportvelden L ParkOudegein in 45. Het fietspad via enkele bochten volgen en een basketbalkooi en skatebaan passeren 46. Op kruising van fietspaden RD 47. Na het speelvelden voor de weide van de kinderboerderij LA 48. Voor de molen LA en direct weer LA tot voor het MEC

9 De van het oppervlaktewater_ Schoonwater is van levensbelang.voortdurend proberen het waterschap en de gemeente de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren. Schoner water In de afgelopen jaren is de kwaliteit van het oppervlaktewater verbeterd. Dat is te danken aan verbeteringen van het riool en vooral aan de rioolwaterzuiveringsinstallaties,waar het waterschap het vuile afvalwater van huishoudensen bedrijven reinigt. Rioolwater zuiveren is een kostbare zaak: tweederde van de waterschapsbelastingenis ervoor nodig. Tachwordt het oppervlaktewater nag teveel vervuild door onder meer stoffen die de groei van algen en kraos bevorderen,de zogenaamde mest- of voedingsstoffen. Bronnen van vervuiling Voedingsstoffen zijn afkomstig van verschiliendebronnen. EendeeI van het voedselrijkewater kamt van buiten de gemeente. Erwordt bijvoorbeeld veel water uit het Merwedekanaal ingelaten. Eenandere oorzaak zijn riooloverstorten. Als regen- en rioolwater samen door één buis worden afgevoerd, kan het riool bij harde plensbuien de extra wateraanvoer niet aan. Gevolg:via een overstort kamt voedselrijk rioolwater terecht in slaten, vijvers en kanalen. In 'De Nieuwe Waterweg' (pag. 11) leest u hoe gemeente en waterschap deze problemen aanpakken door de afvoer van hemelwater 'at te koppelen' van het riool. Hondenpoep U kunt zelf helpen het water te houden opruimen Hondenpoepvervuilt de grand en spoelt met regen in grondwater en oppervlaktewater. Hierdoor neemt de voedselrijkdom toe. Ruim uitwerpselen van uw hand daarom op. Enlaat honden bij voorkeur niet langs vijvers en singels poepen. Eénden kijken, niet voeren Wat is er leuker dan eendjesvoeren? Maar wist u dat waterplanten en -dieren er minder blij mee zijn? Brood en ander voer 'bemest' het water. Endat bevordert de groei van algen en kraos.als je eenden niet voert, dan eten ze waterplantjes en verminderen daarmeejuist de voedselrijkdom van de sloat. Bovendien trekt brood dat blijft liggen ratten aan.. Wees zuinig met lokaas Vissersgooien somsgrate hoeveelhedenlokaás in het water am vis te lokken. Een heleboel hiervanwordt niet opgegeten en bemest oak weer het water. Niet in het riool - Spoelgeen tampons, schoonmaakdoekjesof condooms door het toilet am verstopping van het riool te voorkomen. - Spoelgeen chemischestoffen weg via toilet of wasbak. Op elke verpakking staat am welke stof het gaat. Is het chemischafval: dan niet naar het rioal, maar naar het afvalscheidingsstation. En verder - Gebruik geen chemischebestrijdingsmiddelen am onkruid weg te haien. - Gebruik geen zinken dankgoot. - Gebruik geen haut dat met chemischemiddelen bewerkt is tegen schimmelsen ander bederf. - Gebruik geen chloorhoudende en andere agressieveschoonmaakmiddelen am de auto te wassen, de GFT-bakschoon te maken of am het huis aan de buitenkant schoon te poetsen.

10 Kanalenroute Route Route door Park Oudegein, over de Herenstraat, door Jutphaas, over de De Malapertweg, het Sluispad, de Ambachtsweg, en door Fokkesteeg.U ziet onder meer Fort Jutphaas, de Plofsluis en de Beatrixsluizen. Veel fietspaden, diverse kanalen, oude en nieuwe sluizen. Lengte 11 km. Route aanduiding II Start en eindpunt Het Milieu Educatie Centrum (MEC) in Park Oudegein Parkeren Naast Jack's Grillhouse, Parkhout 2 of anders iets verderop op de parkeerplaats bij Sportcomplex Parkhout Horeca In Jutphaas aan de Herenstraat ln Fokkesteegop de Rapenburgerschans Informatiepaneel Op de kruising van de Herenstraat met Het Sluisje

11 Water als Water was in het verleden een uitstekend verdedigingsmiddel tegen vijandelijke legers. Door bij oorlogsdreiging laaggelegen land onder water te zetten kan de vijand niet verder. Minder dan een halve meter was al genoeg, want bij die waterstand is het net te diep voor paarden en wagens.tegelijk is het te ondiep voor boten. Vanuit dit idee zijn er in het verleden verschiliende waterlinies aangelegd die belangrijke steden in het westen van Nederland moesten beschermen. De Nieuwe Hollandse Waterlinie In de 1ge eeuw, tussen 1815 en 1885, is voor de laatste keer een waterlinie aangelegd. Deze Nieuwe HollandseWaterlinie strekte zich uit van vestingstad Naarden aan de Zuiderzeevia de stad Utrecht tot aan de Siesbosch.De linie liep langs Jutphaas en Vreeswijk, waar verschiliende water- en verdedigingswerken werden aangelegd. In Vreeswijk werd een fort gebouwd bij de belangrijke waterinlaatplaats van de Gemeentesluisof Rijkshulpschutsluis.Bij een waterlinie is de aanvoer van water cruciaal. Met behulp van sluizen, vaarten en dammen moet het leger snel een gebied onder water kunnen zetten. Zo'n inlaat macht dus niet in handen van de vijand vallen. Niet averai verdween het polderland onder water. Hoger gelegen plekken moesten extra mogelijkheden ter verdediging krijgen. Fort Jutphaas ligt op zo'n piek. Het moest een strook land verdedigen die niet onder water kan stromen. Erfgoed Water als verdedigingsmiddel is door moderne oorlogsmiddelen als vliegtuigen en amfibievoertuigen volledig achterhaald. Na de TweedeWereldoorlog is de waterlinie dan oak opgeheven. De laatste jaren is het besef gegroeid dat de Nieuwe HollandseWaterlinie een bijzonder monument is. Steedsmeer forten krijgen na een opknapbeurt een nieuwe bestemming. Eengrote omslag is bezig: van verdedigingslinie naar cultuurerfgoed. Kijkpunten o Watermeter In ParkOudegein leven veel planten en dieren die gedijen in vochtige omstandigheden. Maar is er wei water genoeg7 Dat is af te lezen op de grondwatermeter in de tuin van het Milieu Educatie Centrum. De metalen buis van de grondwatermeter bevindt zich zowel ondergronds ais bovengronds.via gaten onder in de buis stroomt onder de grand water in de buis. Op dit water drijft een lange koker die boven de grand te zien is. Zo kun je de stand van het grondwater bovengronds aflezen. De séhaalverdeling is in 3 kleuren aangegeven. Deze kleuren geven aan of de waterstand op peil is, te laag of veel te laag. f) Fort Jutphaas Al in de 17e eeuw lag er op de piek van het fort bij Jutphaas een verdedigingswerk dat deel uitmaakte van de UtrechtseWaterlinie. In de 1ge eeuw is dit'opqenornen in de Nieuwe HollandseWaterlinie. Het fort ligt dwars op de (voormalige) weg van Jutphaas naar Houten en moest een smalle strook land verdedigen die niet onder water gezet kan worden. In de jaren zijn er enkele gebouwen neergezet, waaronder een verdedigbaar wachthuis. In het fort is nu een wijnhandel Plofsluis Boven een deel van het Amsterdam-Rijnkanaal hangt de opvallende, maar vreemde Plofsluis.Het gevaarte is een later toegevoegd onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dat gebeurde na de aanleg van het Amster- Kanalen route Afkortingen LA L RA R RD Linksaf Links Rechtsaf Rechts Rechtdoor Routebeschrijving 1. Het terrein van het MECafrijden en voor de molen RA 2. Direct weer RA fietspad langs de weide van de kinderboerderij op 3. Aan het eind LA 4. Direct na bruggetje weer LA 5. Het fietspad met een bocht naar R volgen 6. Zijpaden naar R negeren 7. Onder het viaduct van de Zuidstedeweg doorfietsen 8. Op splitsing RA, Vlietwal 9. Tweemaal op kruising RD 10. Op drukke Binnenwal LA fietsstrook langs de weg 11. Bij stoplichten overstekenen direct LA Vreeswijksestraatweg richting Centrum 12. Direct na de brug RA langs de Karwei fietsen 13. Herenstraat RD volgen voorbij oude sluizen en langs het Merwedekanaal 14. Sij Het Sluisje RA de Rijnhuizerbrug aver richting Plettenburg 15. Rond Het Fort langs Kasteel Rijnhuizen volgen 16. Aan het einde RA en de ingang van Fort Jutphaas passeren

12 Kanalen route Kanalen route 17. De weg langs de fortgracht blijven volgen en bij de Seafslag RA 18. Na 150 m. bij de Structuurbaan RA 19. Direct na het Structuurviaduct RA fietspad op richting het Gemeentehuis 20. De eersteweg LA nemen;weg met oude boerderijen, De Malapertweg 21. Aan het eind de drukke Structuurbaan oversteken,de Lekkanaaldijk op 22. Via de Overeindsebrughet Lekkanaal oversteken 23. Voor de Plofsluis RA 24. Na 100 m. scherp LA via fietspad omlaag richting de Plofsluis 25. BenedenLA onder het viaduct door 26. Het fietspad langs het Lekkanaal,het Sluispad,ruim 2 km. affietsen 27. Bij de PrinsesBeatrixsluisonder het viaduct doorfietsen 28. Op splitsing RD omhoog 29. Vlak voor de sluis RA, Prinses Beatrixsluis 30. Met bocht naar L het Lekkanaal oversteken 31. LA de weg (Voorhavendijk) langs de sluizen volgen 32. Na 250 m. scherp RA de dijk af 33. Nog voor de tunnel LA, klinkerweggetje langs volkstuinen 34. Aan het eind RA Montageweg 35. Montageweg met bocht naar L volgen 36. Aan het eind RA Nijverheidsweg 37. Bij verkeerslichteneerst RD en direct daarna LA, richting Nieuwegein Noord en Centrum' 38. Via de Wiersebrug het Merwedekanaal oversteken 39. Direct na de brug RA, Jutphasestraatdam-Rijnkanaal dat dwars door de Waterlinie stak. Er moest iets bedacht worden om te voorkomen dat water, bedoeld om polders ten noorden van het kanaal onder water te zetten, via het kanaal zou wegstromen naar de Lek. De Plofsluiswas het antwoord. In de grote betonnen bak konden zand en stortsteen worden opgeslagen. In tijd van oorlog was de bodem gemakkelijk op te blazen, waarna het puin de waterweg zou blokkeren. De Plofsluis is nooit gebruikt. Bij de verbreding van het Amsterdam-Rijnkanaal in 1982 is de waterweg naast de sluis aangelegd. o Innamepunt Rijnwater In Noord- en Zuid-Holland is de winning van grondwater niet mogelijk, omdat het water in de ondergrond te veel zout bevat. Gelukkig is er een alternatief: gezuiverd oppervlaktewater. Nieuwegein speelt een rol bij de winning van dat water.aan de overkant van het Lekkanaal staat (onopvallend) het waterinlaatstation van drinkwaterbedrijf Waternet. Hier wordt Rijnwater naar binnen gepompt. Na een voorzuivering gaat het via pijpleidingen door naar de AmsterdamseWaterleidingduinen. In de duinen ondergaat het water zijn definitieve zuivering. Dan is het klaar voor gebruik in tienduizenden Amsterdamse huishoudens. o Prinses Beatrixsluis In 1938 betekende de opening van de PrinsesBeatrixsluis een enorme verbetering voor de scheepvaartvan Amsterdam en Utrecht naar Duitsland. Tegenwoordig is de sluis een belangrijke verbinding voor de scheepvaarttussen Amsterdam en Rotterdam. De sluis bestaat uit twee kommen, zodat schepenin beide richtingen tegelijk kunnen worden geschut. Langewachttijden die bij de Koninginnensluisvan het Merwedekanaal tot uren of zelfs dagen konden oplopen, zijn voorbij. In de Beatrixsluiskunnen grate binnenvaardersin luttele minuten geschut worden. Jaarlijkspasserenruim schepende sluis,die het helejaar door dag en nacht in bedrijf is. o Water in Park Oudegein ParkOudegein ligt als een groene long in Nieuwegein. Er levenveel planten en dieren die afhankelijk zijn van een vochtige, maar voedselarmeomgeving, zoals bijvoorbeeld de echte koekoeksbloemen de ringslang. Het water is van een goede kwaliteit. Erkomen waterplanten voor als dotterbloem, rietorchis en kleine egelskop. Bij de kinderboerderij werken vrijwilligers samen met de gemeente aan de aanleg van een natuurvriendelijke oever.dit is een oever met een flauw talud waar veel verschiliende soorten planten en diertjes voorkomen. weg richting Nieuwegein-Noord 40. De eerste straat LA, Leusderschans 41. De eerste straat RA, Zegveldse Schans 42. De eerste straat LA, Beemsterschans 43. Aan het eind RA 44. Eerstefietspad LA, Delftse Schans 45. Op de kruising bij het winkelcentrum RD, Rapenburgerschans 46. Op de volgende kruising weer RD, Vuurseschans 47. Door de Parktunnelfietsen 48. In het ParkOudegein het fietspad RD volgen 49. Op kruising van fietspaden RD en 5 m. verder RA 50. Aan het eind vlak voor de doorgaande weg scherp RA, het fietspad Geinoord richting MEC 51. Ter hoogte van de molen RA tot voor het MEC

13 Scheepvaart Eenblik op de kaart laat zien hoe een aantal noord-zuid lopende waterwegen Nieuwegein doorsnijôt. Hun ontwikkeling hield verband met de historische groei van handel en scheepvaart. De rol van Utrecht Al in de 12e eeuw wordt het eerste kanaal gegraven. De stad Utrecht speeldedaarbij een hoofdrol. Na de afdamming van de Kramme Rijn bij Wijk bij Duurstedewas haar rechtstreekseverbinding met de rivier de Lekverbraken. Utrecht liet een nieuw kanaal graven: de Vaartse Rijn. Het liep vanaf de Utrechtse stadsgrenzenin een rechte lijn naar het zuiden, tot aan de Randijk. Daar werden de goederen overgeslagen, waarna ze verder konden worden vervoerd over de Lek,die toen een noordelijke aftakking had (nu de Kramme ijssel). Later,in 1285, liet FlorisV bij Het Klaphek de Hollandse Ijssel afdammen. Opnieuw was Utrecht zijn verbinding met de Lek kwijt. Eennieuwe aftakking bracht oplossing: wat oostelijker kwam nu de uitmonding in de Lek. Daar kwamen sluizente liggen en bloeide het dorp Vreeswijk op. Nieuwe kana len Schepenwerden grater en hun aantal nam sterk toe. In de loop van de 1ge eeuw functioneerde de Vaartse Rijn steedsslechter.van groat belang was dan oak de aanleg van het Merwedekanaal ( ). Dezenieuwe waterweg volgde voor een deel het tracé van de VaartscheRijn, maar sloot met nieuwe sluizen aan op de Lek. Rond de Koninginnensluisbloeiden handel en ambacht. Tach klonk in Amsterdam en Utrecht al gauw weer gemopper.de vaartijd tussenamsterdam, Utrecht en het Duitse Ruhrgebiedduurde te lang. In de concurrentiestrijd met Rotterdam bleef Amsterdam ver achter. Tegenwoordig hebben de schippersweinig te klagen, want het Merwedekanaal is vervangendoor het Amsterdam-Rijnkanaal. Dezevaarweg is geschikt voor de grootste binnenvaartschepen,inclusief duwbootcombinaties van vier bakken. De laatste jaren neemt het vervoer van containers spectaculairtoe. Tenaasten van Vreeswijk heeft het Amsterdam-Rijnkanaal een aftakking naar de Lek. Het Lekkanaalen de PrinsesBeatrixsluiszijn belangrijke schakelsop de drukke binnenvaartverbinding tussenamsterdam en Rotterdam. In Vreeswijk verdween een deel van de bedrijvigheid nadat de vaarweg buiten het dorp am was gelegd. Dezefietsroute is een gezamenlijke uitgave van de GemeenteNieuwegein, drinkwaterbedrijf vitens en waterschap HoogheemraadschapDe Stichtse Rijnlanden. Dezebrochure is te koop bij het Milieu Educatie Centrum (ma tim do tel , de VVV van Nieuwegein (ma tim za tel , en bij diverse boekhandels.informatie over de fietsroute en deze brochure kunt u vinden op de website van de gemeente wwwnieuwegein.nl. Informatie over Vitens en het waterschap kunt u vinden op de websites en Voor kinderen van 8 tot 12 jaar is een extra ontdekkingstocht op de fiets uitgewerkt. Bij het Milieu EducatieCentrum kunt u een rugzakje kopen. Dit bevat naast een werkschrift met diverseopdrachten allerlei materiaal am eigen wateronderzoekjeste doen zoals een loep, een thermometer en een waterdierenkaart. D'E"STYtHrsË RIjNLANOEN Route en routecontrole Hilly van Haaften, Anna van den Heiligenberg, FransKak,Annette Kuipers, Tineke Prins,Bets Rijdes,PeterSchakel Routeteksten en redactie Cuesta routes & gidsen Overige teksten Wim ten Brinke Fotografie Fototeam KenM, Cuesta routes & gidsen Ad Snelderwaard Cartografie G-O graphics Vormgeving BLADEN&CO,Utrecht Orukwerk Drukkerij Atlas, Soest ~ provincie t: Utrecht

14 i>c ~ Een eeuwenoud sluisje, een idyllisch paadje langs I!,~.';itiIJssel, een stoer fort, een watertoren, drukbevaren kanalen, Overal in Nieuwegein zijn plekken die met water te maken hebben, De Waterroute Nieuwegein laat u al fietsend Kennismaken met de mooiste van deze waterpunten. De route is opgeknipt in deelroutes van 11, 12 en 20 km. die elk apart gefietst kunnen worden. In dit boekje vindt u routebeschrijvingen, kaartjes en informatie over uiteenlopende onderwerpen als drinkwater en afgekoppelde regenpijpen. Ook kunt u lezen welke bijdrage u zelf kunt leveren aan een goede waterkwaliteit Zo wordt uw fietstocht vlak bij '-huis een ontdekkingstocht wi;i:ë 'Weg MILIEUBEWUST OMGAAN MET WATER öës~ìêh"h'é RIINlANDEN ~ provincie u Utrecht

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute Gemeente Veghel De Bunders Water- wandelroute Water- wandelroute De Bunders 2 In de wijk De Bunders ligt een gescheiden rioolstelsel Dat wil zeggen dat het regenwater van de straat niet via het riool wordt

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Regenwater leid je niet om de tuin!

Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater is te waardevol om direct het riool in te laten lopen. Vang het op en gebruik het goed. Kijk voor tips op www.denhaag.nl/water Regenwater leid je niet om

Nadere informatie

Waterroute. Water in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Waterroute. Water in de Amsterdamse Waterleidingduinen Waterroute Water in de Amsterdamse Waterleidingduinen Waternet is de gemeenschappelijke organisatie van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de gemeente Amsterdam Welkom in de Amsterdamse Waterleidingduinen.

Nadere informatie

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen Alternatieve NS-wandelroute dag 2 Er zijn twee redenen om een alternatief te bieden voor deze bekende NS-wandeling. De eerste is dat op dit moment in de uiterwaarden langs de IJssel gewerkt wordt aan het

Nadere informatie

zo doet u dat! Regenwater afkoppelen? De gemeente voert in uw buurt een afkoppelproject uit. U kunt meedoen door de regenwaterafvoer

zo doet u dat! Regenwater afkoppelen? De gemeente voert in uw buurt een afkoppelproject uit. U kunt meedoen door de regenwaterafvoer gemeente Ede november 2007 Regenwater afkoppelen? zo doet u dat! De gemeente voert in uw buurt een afkoppelproject uit. U kunt meedoen door de regenwaterafvoer van uw dak af te koppelen. Of u bent dit

Nadere informatie

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011 Roelof J. Stuurman Een Proeftuin waarin toegepast innovatief onderzoek wordt gedaan om een gezonde energie- en waterneutrale Uithof te bereiken die geen nadelige invloed heeft op zijn omgeving en waar

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen Fietsroute 121590 Culemborg, Nieuwegein en Everdingen Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats dagrecreatieterrein everstein Lekdijk 4124 KC Vianen Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Utrecht 6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Deze route is gebaseerd op de ANWB/VVV toeristenkaart, schaal 1:100.000 Route A: Deze

Nadere informatie

2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater Van regenton naar tuinbeek naar vijver of poel 11

2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater Van regenton naar tuinbeek naar vijver of poel 11 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Bergen van water in de buurt 3 1.2 Schoon oppervlaktewater in de wijk 4 1.3 Wat u kunt doen 5 2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater 7 2.1 Van regenton 8 2.2 naar tuinbeek

Nadere informatie

Rondje Plofsluis. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Rondje Plofsluis. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Fietsroute Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Rondje Plofsluis Ontdek de sluizen, dijken en kanalen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie ten zuiden van Utrecht. Deze fietsroute voert langs historische

Nadere informatie

Negentien windmolens van rond 1740

Negentien windmolens van rond 1740 Wandelroute Kinderdijk Lengte: 11 en 20 kilometer Landschap: veenweidegebied, soms zacht en drassig Routebeschrijving: zie pagina 70 Markering: geen Plattegrond: beschikbaar (zie: www.klikprintenwandel.nl)

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen Opdrachtbladen Naam Groep Datum Opdrachtblad Water in de polder Opdracht 1 De Nieuwe Hollandse Waterlinie moest de vijand tegen houden. Dit gebeurde door een brede strook land onder water te zetten. Dat

Nadere informatie

Midden-Delflandroute. Route. 47.1 km

Midden-Delflandroute. Route. 47.1 km Route 6 47.1 km Midden-Delflandroute Midden-Delfland is een mini-groen Hart, dat ingeklemd ligt tussen Den Haag, Rotterdam en Delft. Het is nog steeds verrassend rustig en landelijk in dit mooie polderland.

Nadere informatie

Genneper Parken. Fietsroute 8

Genneper Parken. Fietsroute 8 Fietsroute 8 Genneper Parken Aan de zuidrand van Eindhoven ligt het oude buurtschap Gennep als een oase van groen en rust te midden van nieuwbouwwijken, wegen en hightech laboratoria. Vanuit het centrum

Nadere informatie

Fietsroute langs de Rotte. Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km. Start: na de molenviergang

Fietsroute langs de Rotte. Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km. Start: na de molenviergang Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km Uitleg molengangen De droogmakerij bestond uit zeven molengangen. De A gang heeft drie molens nr. 1, nr. 2 en nr. 3 De B t/m G gang heeft vier molens nr. 1, nr.

Nadere informatie

Waterhuishouding in de Contreie

Waterhuishouding in de Contreie Waterhuishouding in de Contreie Water speelt een belangrijke rol in de Contreie. Er is bij de ontwikkeling van deze woonwijk gekozen om het regenwater of te infiltreren in de bodem of hiermee de omliggende

Nadere informatie

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk Landgoederen Klarenbeek en De Haere. We wandelen met Lupus in het overgangsgebied tussen de voormalige Zuiderzee en de Veluwe. Doornspijk is een overwegend agrarische

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie

Molenaars Route. Struinen = rondlopen, om te zien of je er iets kunt vinden Vorsen = onderzoek doen, nasporen.

Molenaars Route. Struinen = rondlopen, om te zien of je er iets kunt vinden Vorsen = onderzoek doen, nasporen. Droge voeten, daar zorgden vroeger de molens voor, boezemmolens, maar ook kleinere zoals de mooie wipwatermolens. Je gaat ze allemaal zien tijdens deze fietstocht. Tegenwoordig hebben ze daar moderne machines

Nadere informatie

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren Water in Tiel Waterbeleid Tiel en Waterschap Rivierenland Water en Nederland zijn onafscheidelijk. Eigenlijk geldt hetzelfde voor water en Tiel, met de ligging langs de Waal, het Amsterdam Rijnkanaal en

Nadere informatie

1Onder de rook van s-hertogenbosch ligt het Bossche Broek, een natuurgebied

1Onder de rook van s-hertogenbosch ligt het Bossche Broek, een natuurgebied Wandelroute 1 Bossche Broek 1Onder de rook van s-hertogenbosch ligt het Bossche Broek, een natuurgebied waar veel Bosschenaren graag een ommetje maken. Vanaf de paadjes tussen de rietvelden en de hooilanden

Nadere informatie

Waterschapsbelasting 2015

Waterschapsbelasting 2015 Waterschapsbelasting 2015 uw bijdrage aan droge voeten en schoon water Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor droge voeten en schoon water, en dat kost geld. Om alles te kunnen bekostigen, zijn

Nadere informatie

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO INHOUDSOPGAVE - AANLEIDING - HUIDIGE SITUATIE - GEVOLGEN RIOOLOVERSTORT - OVERSTORTREDUCTIE - BERGING EN BEZINKING OVERTOLLIG RIOOLWATER - WERKING BBB - WERKING (schematisch)

Nadere informatie

RIOLERING VERVANGEN EN HERINRICHTEN STRAAT

RIOLERING VERVANGEN EN HERINRICHTEN STRAAT RIOLERING VERVANGEN EN HERINRICHTEN STRAAT Deel Boven-Hardinxveld tussen Rivierdijk Wetering en Koningin Wilhelminalaan Nassaustraat. Uitnodiging voor de bewonersavond op 27 juni en 5 juli 2016 van 19:00

Nadere informatie

Brabantwater en uw kraanwater

Brabantwater en uw kraanwater Brabantwater en uw kraanwater Uw kraanwater wordt geleverd door Brabant Water. Wij winnen en zuiveren grondwater, wat u later als drinkwater van hoge kwaliteit uit de kraan haalt. In totaal maken 2,4 miljoen

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over afkoppelen

Veelgestelde vragen over afkoppelen 1 Veelgestelde vragen over afkoppelen Inhoudsopgave 1. Wat is afkoppelen?... 2 2. Waarom afkoppelen?... 2 3. Afkoppelen, hoe werkt dat?... 3 4. Wanneer wordt mijn straat afgekoppeld?... 3 5. Welk beleid

Nadere informatie

Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km)

Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km) Copyright: Hans Farjon & Bert Stok, 2011 Graag terugmelding bij onvolkomenheden in beschrijving: hans.farjon@planet.nl Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km) Start: Maastricht

Nadere informatie

Rondje Vecht. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht

Rondje Vecht. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Fietsroute Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Rondje Vecht Ontdek de Nieuwe Hollandse Waterlinie, langs sluizen, kanalen en forten in de prachtige Vechtstreek. Water was het wapen van de Hollandse Waterlinie:

Nadere informatie

EEN BODEM VOOR WATER

EEN BODEM VOOR WATER EEN BODEM VOOR WATER Hemel en grondwaterbeleid Breda 2011 RWZI De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer van afvalwater naar de rioolwaterzuivering (RWZI: een soort wasmachine voor water). RWZI De

Nadere informatie

Wandelroute café du Midi (9,5 km)

Wandelroute café du Midi (9,5 km) Wandelroute café du Midi (9,5 km) 7 Wandelroute Café du Midi (9,5 km) Stempelplaats Café du Midi, Noordeindseweg 70, Delfgauw. wwwdumididelfgauw.nl Openingstijden: maandag t/m vrijdag vanaf 10.00 uur zaterdag

Nadere informatie

Amsterdam. Amsterdams Rondje Hondje Diemen /

Amsterdam. Amsterdams Rondje Hondje Diemen / 2 GROOTTE TERREIN NVT SOORT TERREIN (JONG) BOS MET WATER TOEGANKELIJKHEID GEHELE JAAR LENGTE 5, 5 EN 15 KM BEWEGWIJZERING NEE HORECA NEE Amsterdams Rondje Hondje Diemen / Amsterdam Amsterdam, het drukste

Nadere informatie

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012 Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs 11 juni 2012 Programma Introductie Voorstelronde Water gaat over grenzen: veel partijen Film Hoogwater in Groningen Zeven watercalamiteiten Samenwerking versterken,

Nadere informatie

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Wat is er, met dit advies gebeurt? Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Titel:Nederland onder laten lopen is dat beleid? Arcadis geef een advies

Nadere informatie

Park Oudegein te Nieuwegein

Park Oudegein te Nieuwegein Luisterpunt 1: Het Milieu Educatie Centrum (MEC) Een wandeling door een van de mooiste stadsparken van Nederland. Je kunt je auto parkeren vlak bij de Geinbrug naast Jack s Grillhouse, Parkhout 2 in Nieuwegein.

Nadere informatie

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland Fietsroute Waterschap Rivierenland Rondje Loevestein De fietsroutes voeren langs historische objecten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Onderweg krijg je een beeld van de werking van het watersysteem

Nadere informatie

Wat de waterschappen voor je doen.

Wat de waterschappen voor je doen. Niet bang voor water? Wat de waterschappen voor je doen. Katrina, New Orleans 1 Hoofdstuk 1 - Wat het waterschap voor je doet 1.1 Waterschap is functionele democratie met vier kerntaken Positie van de

Nadere informatie

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland

Rondje Loevestein. Waterschap Rivierenland Fietsroute Waterschap Rivierenland Rondje Loevestein De fietsroutes voeren langs historische objecten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Onderweg krijg je een beeld van de werking van het watersysteem

Nadere informatie

Miezeren of plenzen...

Miezeren of plenzen... Miezeren of plenzen... voor elke bui de juiste aanpak Voor onze beleving én de manier waarop we met regen (moeten) omgaan, maakt het uit hoeveel water er naar beneden komt. Die hoeveelheid kan per bui

Nadere informatie

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN INLEIDING Foto: Timo Tijhof, Creative Commons OP PEIL BRENGEN Voor iedereen is het belangrijk dat er genoeg schoon water

Nadere informatie

Polder Kortenhoef: landschap met geschiedenis. Korremof. Oost Indië. Wijde gat Oost zijde. Achter de Kerk

Polder Kortenhoef: landschap met geschiedenis. Korremof. Oost Indië. Wijde gat Oost zijde. Achter de Kerk Stand van de natuur en herstelmaatregelen Gerard ter Heerdt Bart Specken : landschap met geschiedenis Vecht t Hemeltje Horstermeerpolder Oost Indië Korremof Vreeland Kleine Wijhe Kortenhoef Wijde gat Oost

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Beleef de natuur en cultuur van Elsloo

Beleef de natuur en cultuur van Elsloo Beleef de natuur en cultuur van Elsloo Start- en eindpunt: parkeerplaats bij kasteel Elsloo Duur van de wandeling: ca 2 uur Lengte: ca 6 km Vanaf de parkeerplaats gaan we in zuidelijke richting naar de

Nadere informatie

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo Presentatie Wateroverlast AOC Oost Almelo Inhoud - Intro wateroverlast - Afbeeldingen wateroverlast - Opdracht 1 Oorzaken wateroverlast - Oorzaken wateroverlast - Mogelijk oorzaken - Opdracht 2 Oplossingen

Nadere informatie

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling.

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling. LUZENKAMPROUTE Deze route voert door het Bremmersbos, de Luzenkamp en een gedeelte van de Melickerheide. Houdt u bij het volgen van de route ook het bijgevoegde kaartje bij de hand. Beschrijving van deze

Nadere informatie

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT Werkstuk Techniek Rioolwaterzuiveringsinstallaties Bron foto: www.wve.nl Bron foto: www.wve.nl Werkstuk gemaakt door: Anoniem Samantha (op van eigen de verzoek) Maat Bert Bert van van Naamen Naamen Klas:

Nadere informatie

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6 1 NAAM GROEP De reis van een waterdruppel Het water op aarde maakt verre reizen. De reizen van het water verlopen altijd in een rondje: de waterkringloop. Het begint met de zon De zon verwarmt het zeewater

Nadere informatie

Exodus WO II-fietsroute Lingezegen

Exodus WO II-fietsroute Lingezegen Exodus WO II-fietsroute Lingezegen 1 29 28 31 07 02 05 03 2 01 Fietsknooppunt Luisterkei Herdenkingskapel De Heuvel Schuttersput(paneel) Bevrijdingsbrug 1 Exodusmonument De Praets 2 Exodusmonument De Vleugel

Nadere informatie

Jubileum Wandelroute. Lengte ± 25 km

Jubileum Wandelroute. Lengte ± 25 km Jubileum Wandelroute Lengte ± 25 km 02 Start Einde Legenda Jubileumwandeling 04 Gezinswandeling door Kale Duinen. 05 Verkorte route. Naar keuze via punt 15 over Groote Veen oost of naar punt 17 over Groote

Nadere informatie

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade WETENSWAARDIGHEDEN Startpunt: Museumplein. Hier kunt u uw auto parkeren. Duur: 45 tot 70 minuten. Heuvelachtig Niet geschikt voor mensen die moeilijk

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Waarom aan de slag in de Agniesebuurt? Oude stadswijken zoals de Agniesebuurt, die dichtbebouwd zijn met veel verharding en weinig open water en groen, zijn kwetsbaar

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Waterplan

Hoofdstuk 17. Waterplan Hoofdstuk 17. Waterplan Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt water als bron van overlast, als schaarstegoed en als leefkwaliteit. Drie op de tien Leidenaren heeft in of rond het huis wel eens te maken

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

De Fietstocht Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie! De Fietstocht. Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie!

De Fietstocht Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie!  De Fietstocht. Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie! De Fietstocht Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie! Benodigdheden: Fiets Een mooie dag (anders een regenjas of paraplu) Pen of potlood De routebeschrijving en opdrachten (print daarom dit formulier

Nadere informatie

Uitkomsten Fietstour Fietsen met inwoners dinsdag 11 april, IJsselstein Midden.

Uitkomsten Fietstour Fietsen met inwoners dinsdag 11 april, IJsselstein Midden. Uitkomsten Fietstour Fietsen met inwoners dinsdag 11 april, IJsselstein Midden. Op dinsdagavond 11 april zijn we door de wijk IJsselstein midden gefietst met een aantal inwoners. Opvallend was het grote

Nadere informatie

Bijdorp. 15 maart Watersysteem Bijdorp. Geachte mevrouw, heer,

Bijdorp. 15 maart Watersysteem Bijdorp. Geachte mevrouw, heer, DATUM 15 maart 2016 REGISTRATIENUMMER ONDERWERP Watersysteem Bijdorp Geachte mevrouw, heer, 1. Aanleiding De wijk Bijdorp ondervindt bij zware neerslag wateroverlast. De gemeente Schiedam en Delfland zijn

Nadere informatie

Visvriendelijk waterbeheer. Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost in Schalkwijk

Visvriendelijk waterbeheer. Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost in Schalkwijk et Visvriendelijk waterbeheer Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost in Schalkwijk Visvriendelijk waterbeheer Aanleg vispassage bij renovatie gemalen Kerkeland en Vuylcop-Oost

Nadere informatie

Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in

Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in 4 Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in Het land mag niet te droog of te nat zijn Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor het juiste waterpeil 5 De taak Het hoogheemraadschap

Nadere informatie

Wat weet je van water?

Wat weet je van water? Vragenset Wat weet je van water? Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Wat weet jij van (schoon) water? Het waterschap zorgt voor

Nadere informatie

Loop naar bordje 5 bij de bijenhal

Loop naar bordje 5 bij de bijenhal 12 Loop naar bordje 5 bij de bijenhal 13 Vraag 5.4 Je staat hier vlak bij de bijenhal. Daarin leven heel veel bijen in de bijenkasten. Hebben insecten eigenlijk ook drinkwater nodig denk je? 5. Water op

Nadere informatie

Steun Het Drentse Landschap

Steun Het Drentse Landschap Steun Het Drentse Landschap In Drenthe vind je nog échte stilte en kostbare natuur. Je vindt er plekjes om even weg te dromen, uitzichten om nooit te vergeten en alle ruimte voor stevige wandelingen met

Nadere informatie

WATER. Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER.

WATER. Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER. 2 Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER. Lees deze bladzijde goed, want dan weet je precies wat je moet doen! WATER Dit boekje gaat dus

Nadere informatie

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden gemeente Ede Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden U woont in een gebied waar het huishoudelijk afvalwater via een pompput op de drukriolering wordt geloosd. Omdat de werking van drukriolering

Nadere informatie

Schansroute. Startpunt: Statenland 1, Oudewater, maar u kunt overal in de route starten Lengte: 16,6 km Duur: 4 uur Onverhard: 20 %

Schansroute. Startpunt: Statenland 1, Oudewater, maar u kunt overal in de route starten Lengte: 16,6 km Duur: 4 uur Onverhard: 20 % Deze wandelroute voert vanuit het vestingstadje Oudewater door het open landschap van veenweiden en rivieren als de Hollandse IJssel en de Linschoten. De Oude Hollandse Waterlinie had ook hier een belangrijke

Nadere informatie

Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek

Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek In oktober 2013 is bouwcombinatie Ballast Nedam Rohde Nielsen gestart met de uitvoering van Kustwerk Katwijk. Deze werkzaamheden zullen ruim een jaar duren

Nadere informatie

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool?

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Het riool Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Rioolverstopping? Wat is een verstopping? Er is een verstopping als water in uw huis niet meer weg kan. U merkt dat bijvoorbeeld doordat

Nadere informatie

Regenwater een hemels geschenk. Subsidiemogelijkheden voor hergebruik en afkoppeling afvoer

Regenwater een hemels geschenk. Subsidiemogelijkheden voor hergebruik en afkoppeling afvoer Regenwater een hemels geschenk Subsidiemogelijkheden voor hergebruik en afkoppeling afvoer Hergebruik en afkoppelen van regenwater Bouw- of verbouwplannen? Maak meteen uw regenwaterafvoer klimaatbestendig!

Nadere informatie

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be 27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen Galgenberg en Paardenslenkte. We maken een prachtige wandeling in het buitengewoon stille en glooiende grensgebied van Nederland en Duitsland ten noorden van Ootmarsum.

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

Vis-fiets-puzzeltocht Vismigratiedag zaterdag 21 mei 2016

Vis-fiets-puzzeltocht Vismigratiedag zaterdag 21 mei 2016 Vis-fiets-puzzeltocht Vismigratiedag zaterdag 21 mei 2016 Mooie route langs water en natuur! Maak onderweg enkele opdrachten en los de puzzel op. Lever de oplossing in bij de stand Hoogheemraadschap De

Nadere informatie

Nieuwegein voor passanten

Nieuwegein voor passanten Nieuwegein voor passanten Graag verwelkomen wij u als bezoeker van de Nieuwegeinse Passantenhaven. We hopen dat u een aangenaam verblijf zult hebben! Op deze pagina s vindt u een kort overzicht van de

Nadere informatie

Naar veilige Markermeerdijken

Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Hoogheemraadschap Hollands Noorder kwartier versterkt 33 kilometer afgekeurde dijk tussen Hoorn en Amsterdam. Tijdens de toetsronde in 2006 zijn

Nadere informatie

CentreNL. = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie

CentreNL. = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie CentreNL entre NL 3 CentreNL = uitzichtpunt over de Viaanse oversteek = draaiend restaurant en inspiratielocatie spectaculair uitzicht op de Viaanse oversteek en de plaatsen Vianen, Vreeswijk en IJsselstein

Nadere informatie

Staatsbosbeheer T Oudemolense Diep. Wandelen langs de beek - 7 km

Staatsbosbeheer T Oudemolense Diep. Wandelen langs de beek - 7 km Staatsbosbeheer T 0592 248984 www.staatsbosbeheer.nl Oudemolense Diep Wandelen langs de beek - 7 km Zilveren lint door het dal Een bezoek aan het Drentsche Aa-gebied is niet compleet zonder een blik op

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122132 Hoek van Holland, Loosduinen en Naaldwijk

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 122132 Hoek van Holland, Loosduinen en Naaldwijk Fietsroute 122132 Hoek van Holland, Loosduinen en Naaldwijk Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats staeldiep Rotterdam Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt staeldiep Rotterdam Dichtstbijzijnde

Nadere informatie

Fietsroute door de Zuidplaspolder. Zuidplaspolder Routebeschrijving 33 km

Fietsroute door de Zuidplaspolder. Zuidplaspolder Routebeschrijving 33 km Zuidplaspolder Routebeschrijving 33 km Deze fietstocht laat u de mooie plekjes en locaties zien waar wij van het hoogheemraadschap en de vereniging Molenvrienden Rottemerengebied trots op zijn. De fietsroute

Nadere informatie

Overstromingen en wateroverlast

Overstromingen en wateroverlast Atlasparagraaf Overstromingen en wateroverlast 1/6 In deze atlasparagraaf herhaal je de stof van Overstromingen en wateroverlast. Je gaat extra oefenen met het waarderen van verschijnselen (vraag 4 en

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties

Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties Voor groep 6 tot en met 8 Verdiepende suggesties voor de bovenbouw De volgende lessuggesties zijn veelal gericht op actief coöperatief

Nadere informatie

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be 9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen Geuldal en Vijlenerbos. We maken een wandeling in het Zuid-Limburgse heuvellandschap, dus dat wordt klimmen en dalen. Vanuit Vijlen lopen we over veldwegen naar

Nadere informatie

tuinweek 2015 Water(overlast) in de tuin Lara de Graaf Landschapsarchitect Groei & Bloei Houten 16 juni 2015

tuinweek 2015 Water(overlast) in de tuin Lara de Graaf Landschapsarchitect Groei & Bloei Houten 16 juni 2015 tuinweek 2015 Water(overlast) in de tuin Lara de Graaf Landschapsarchitect Groei & Bloei Houten 16 juni 2015 Voorstellen multifunctionele landbouw functieverandering landschappelijke inpassing gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85%

Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85% Trage Tocht Voorstonden Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85% Duur : 4 uur Toegankelijkheid : Graspad langs de Oekense beek kan op sommige stukken begroeidzijn of flink nat

Nadere informatie

Werkblad voor de leerling

Werkblad voor de leerling Werkblad voor de leerling werken aan zuiver water 1. Kies het juiste antwoord Water uit een gemengd rioolstelsel dat op de RWZI wordt verwerkt is: 1. regenwater 2. huishoudelijk afvalwater 3. een mengsel

Nadere informatie

GEHEUGENSPOOR In opdracht van de provincie Noord-Holland In samenwerking met Cultuurcompagnie Noord-Holland

GEHEUGENSPOOR In opdracht van de provincie Noord-Holland In samenwerking met Cultuurcompagnie Noord-Holland In opdracht van de provincie Noord-Holland In samenwerking met Cultuurcompagnie Noord-Holland www.pauldekort.nl www.parklaan.nl 2013 Een kunstwerk bij het knooppunt N242 / N241 in samenwerking met PARKLAAN

Nadere informatie

Bathmen: Sallandse Landweer (Salland) Fietsroute: 28 km

Bathmen: Sallandse Landweer (Salland) Fietsroute: 28 km Fietsen in Overijssel BEKIJK DEZE ROUTE OOK IN ONZE GRATIS APP landschapoverijssel.nl/wandeleninoverijssel Bathmen: Sallandse Landweer (Salland) Fietsroute: 28 km Korte introductie Een reis langs de middeleeuwse

Nadere informatie

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt.

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt. Meander Samenvatting groep 5 Thema 3 Waterland Samenvatting Langs de kust Nederland ligt voor de helft onder de zeespiegel. Heel vroeger woonden mensen dicht bij zee op terpen. Langs de kust beschermen

Nadere informatie

Fietsroute 6 Beerze, Reusel en Raamsloop

Fietsroute 6 Beerze, Reusel en Raamsloop Fietsroute 6 Beerze, Reusel en Raamsloop 6 In de 19e eeuw waren Bladel en Lage Mierde kleine boerengemeenschappen te midden van uitgestrekte heidevelden. Een eeuw later werd de heide in rap tempo ontgonnen

Nadere informatie

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement.

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. OVERHEID & PUBLIEKE DIENSTEN www.hydrorock.com Overheden en watermanagement Watermanagement in stedelijke gebieden is zeer actueel. Klimaatverandering

Nadere informatie