WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS?"

Transcriptie

1 Veel praktijkvoorbeelden binnenin WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor leraren

2 ELITEONDERWIJS VOOR IEDEREEN TIJDLIJN EENHEIDSSTRUCTUUR DE SCHOOL STAAT NIET ALLEEN ACCENT OP TALENT VLAAMS REGEER- AKKOORD PROEFTUINEN COMMISSIE-MONARD VLAAMS REGEER- AKKOORD ORIËNTATIENOTA MENSEN DOEN SCHITTEREN MASTERPLAN HERVORMING SECUNDAIR ONDERWIJS STAPSGEWIJZE INVOERING CONCRETE MAATREGELEN V.U.: Luc Jansegers Agentschap voor Onderwijscommunicatie Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel Redactie/eindredactie: Alexandra De Laet en Schrijf.be Vormgeving: echtgoed.be Depotnummer: D/2013/3241/288

3 Beste leraar Vlaanderen is trots op zijn onderwijs. Terecht. Maar sterk onderwijs is het ook aan zichzelf verplicht om verbeterpunten te benoemen en aan te pakken. Daarvoor is dit voorjaar de koers uitgestippeld. De Vlaamse regering heeft het masterplan voor de hervorming van het secundair onderwijs op 4 juni 2013 goedgekeurd. Daarbij gaat het niet zomaar om een nieuwe structuur. We gaan naar een secundair onderwijs dat de sterktes van onze onderwijstradities koppelt met aanpassingen aan onze veranderende samenleving en arbeidsmarkt. Het gaat er vooral om alle kinderen alle kansen te geven en ons onderwijs op topniveau te houden. De hervorming komt niet met een big bang. De maatregelen worden stap voor stap uitgevoerd. Sommige maatregelen al in 2014, andere later. Over ongeveer 12 jaar zal de hervorming helemaal rond zijn. Lees alles over de verschillende maatregelen in het masterplan in deze brochure: Uitrol in schooljaar en Uitrol vanaf schooljaar Ook jij speelt een belangrijke rol bij deze hervorming. Want als leraar ben jij een van de mensen die het op het terrein elke dag waarmaken voor al die jongeren in onze klassen. Aarzel dus niet om het ons te laten weten als je vragen, opmerkingen of voorstellen hebt. En wil je meer weten of zelf het masterplan lezen? Kijk dan zeker ook eens op LERAARS LEERLINGEN 956 SCHOLEN Waarom hervormen? Internationaal onderzoek toont aan dat zowel onze beste leerlingen als de grote middenmoot significant minder sterk beginnen te presteren, onder meer voor leesvaardigheid en wiskunde. 1 op de 8 jongeren haalt geen diploma secundair onderwijs. Een juiste studiekeuze blijft moeilijk, onder meer door (te) vroeg (moeten) kiezen en de vele studierichtingen. Sociale afkomst bepaalt nog te veel de school- en studiekeuze, de slaagkansen en studieresultaten, ondanks de vele inspanningen en investeringen. Het secundair onderwijs moet mee evolueren met de samenleving. Denk maar aan technologie en wetenschap, economie en financiën, vreemde talen, creativiteit, burgerzin... Veel jongeren zijn te weinig gemotiveerd of schoolmoe. Voor veel leerlingen is de overgang van de basisschool naar het secundair onderwijs te bruusk.

4 DE KWALITEIT GAAT OMHOOG, VOOR IEDEREEN De hervorming zorgt voor een stevige verankering van de algemene vorming voor álle leerlingen. Per graad komen er ambitieuze sets van kennis, vaardigheden en attitudes die alle leerlingen moeten behalen: de sleutelcompetenties. De hervorming zal dus zeker het niveau van ons onderwijs niet naar beneden halen. Integendeel: de lat gaat omhoog. Tegelijk is er extra aandacht voor leerlingen die het moeilijk hebben met het Nederlands: de basisschool kan hen een taalbad opleggen. WAT VERANDERT HET MASTERPLAN? Taalscreening bij de overgang van de derde kleuterklas naar het lager onderwijs en bij de overgang van het zesde leerjaar naar het secundair onderwijs. Basisscholen kunnen een verplicht taalbad Nederlands tot 1 jaar opleggen aan leerlingen. Secundaire scholen kunnen tot 3 uur extra Nederlands opleggen buiten het curriculum. Meer aandacht voor techniek, wetenschappen, economische en financiële kennis, moderne vreemde talen, sociale en burgerschapscompetenties, creativiteit en ondernemingszin, sociaal-emotionele ontwikkeling en relationele vaardigheden. Alle eindtermen worden competentiegericht geformuleerd. Taalverwerving gebeurt niet alleen bij taalvakken, maar scholen kunnen over bepaalde onderwerpen ook les geven in de vreemde taal (Content and Language Integrated Learning of CLIL). Werkplekleren krijgt een essentiële plaats, minstens in alle arbeidsmarktgerichte studierichtingen in de derde graad. Er gebeurt een audit van de CLB s. De resultaten van deze audit vormen de basis voor een hervorming van de leerlingenbegeleiding GEEN VAKOVERSCHRIJDENDE EINDTERMEN MEER Het artificiële onderscheid tussen vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen verdwijnt. Alle competenties die leerlingen moeten behalen, worden vastgehaakt aan vakken. Zo kunnen de eindtermen rond burgerschapsvorming worden opgenomen in de lessen Nederlands en geschiedenis. Het zijn de leerplanmakers die beslissen welke competenties in welke vakken of vakkenclusters behaald moeten worden. Zo wordt ook duidelijk welke leraar verantwoordelijk is voor de realisatie ervan. Gedaan dus met de vakoverschrijdende eindtermen en de planlast die daarbij hoort. Uitrol in schooljaar en Uitrol vanaf schooljaar

5 IN DE PRAKTIJK Onze aanpak betekent niet méér werken. Wel anders en samen werken. DIFFERENTIATIE VOLGENS TALENTEN Zij doen het al: LEONARDO LYCEUM, ANTWERPEN Als stadsschool telt het Leonardo Lyceum zo n zestig nationaliteiten onder zijn leerlingen. Ze hebben dus allemaal een andere achtergrond, verduidelijkt directeur Nathalie Peeters. Daarom zetten wij ook sterk in op differentiatie per leerling. We doen onder meer aan e-learning. De leerlingen gaan dan zelfstandig aan de slag: sommigen maken wiskunde-oefeningen ter remediëring, anderen schaven ondertussen hun Frans bij en nog anderen verdiepen zich in biologie. Ze krijgen daarbij wel steun van een vakleerkracht. Na de lessen, die al stoppen om tien na drie, kunnen ze als ze willen of als een leerkracht het aanraadt cluburen volgen. Bijvoorbeeld extra Nederlands of huistaakbegeleiding, drama, sport of muziek. Zo verrijken we hen ook met niet-schoolse zaken, waarvoor thuis soms geen ruimte is. Alles begint hier vanuit de leerling. Hij moet het zelf doen, maar wij coachen hem. Daarin steken onze leerkrachten veel energie. Toch betekent die aanpak niet per se méér werken. Wel anders en samen werken. Een open klasoverschrijdende werkwijze waarin materialen, lokalen en tips gedeeld worden. Onze leerkrachten en leerlingen groeiden in het systeem. En de positieve ervaringen onze leerlingen studeren af met goede resultaten en kunnen hun plan trekken zorgen ervoor dat iedereen zich er graag voor inzet.

6 VLOTTE OVERSTAP VAN LAGER NAAR SECUNDAIR ONDERWIJS Gisteren de grootste, vandaag weer de kleinste. En bovendien van de ene dag op de andere geconfronteerd met een heel andere manier van lesgeven. Dat ervaren alle leerlingen nu bij de start van het secundair onderwijs. Een meer geleidelijke overgang van basis- naar secundair onderwijs kan problemen helpen voorkomen. WAT VERANDERT HET MASTERPLAN? Elke leerling krijgt een persoonlijk leerlingendossier (zie kader), vanaf de kleuterklas tot en met het secundair onderwijs. Scholen kunnen bijzondere leermeesters inzetten voor techniek en wetenschappen, Frans en muzische vorming net zoals voor lichamelijke opvoeding. We onderzoeken of de integratie in wereldoriëntatie de beste manier is om leerlingen vertrouwd te maken met wetenschappen, techniek, geschiedenis en aardrijkskunde. Getuigschriften basisonderwijs moeten meer dezelfde lading dekken. Daarom worden ze gekoppeld aan eindtermgerelateerde leerplandoelstellingen. De netgebonden proeven worden op elkaar afgestemd en gevalideerd als ijkpunt voor het uitreiken van het getuigschrift basisonderwijs. PERSOONLIJK DOSSIER GROEIT MEE Een persoonlijk leerlingendossier zal elke leerling volgen in zijn/haar volledige schoolloopbaan, ook van de ene school naar een andere. Hierin komen alle relevante gegevens voor de schoolloopbaan aan bod. Het online systeem maakt het mogelijk ouders en leerlingen nauw te betrekken door hen lees- en schrijfrechten te geven. Zo wordt het leerlingendossier een echt instrument voor (keuze)begeleiding. Voor leraren die op meerdere plaatsen lesgeven, heeft dit bovendien het voordeel dat ze voor alle leerlingen met hetzelfde systeem kunnen werken. De uitwerking gebeurt in overleg met de privacycommissie. VRAAG: Techniek, Frans en cultuur/ kunst aanbieden in het vijfde en zesde leerjaar is een goed idee. Maar moeten vakleerkrachten dat doen? ANTWOORD: Het moet niet, het mag. Leerlingen raken zo vertrouwd met het concept van de vakleraar. Bovendien zegt driekwart van de leraren in het basisonderwijs zich niet in staat te voelen om leerlingen een uitdagend aanbod te geven op vlak van techniek. Zij kunnen daarvoor dus rekenen op een collega. En wie zich wil specialiseren, kan dat. In sommige bassischolen werkt het lerarenteam trouwens al op die manier. 7

7 VERBREDE EERSTE GRAAD VOOR BETERE ORIËNTATIE De eerste graad wordt een echte oriënterende graad. Zonder voorafname op keuzes die de leerlingen in de tweede graad zullen maken. Leerlingen leren er hun interesses beter ontdekken en ontwikkelen. Elk met de gepaste prikkels: uitdagend of ondersteunend. En met leerlingen die op hun plek zitten, is ook het lesgeven aangenamer. De eerste graad krijgt een bredere instroom en een breder inhoudelijk lessenpakket. Alle leerlingen met een getuigschrift basisonderwijs komen in de oriënterende eerste graad terecht. Voor andere leerlingen is er een schakeltraject. In het eerste jaar krijgen alle leerlingen een brede basisvorming. Daarnaast is er een keuzegedeelte dat leerlingen een duwtje in de rug kan geven, of hen extra uitdagen. Ook in het tweede jaar krijgen leerlingen nog een groot gemeenschappelijk aanbod. Daarnaast kiezen ze uit een (kleiner) aantal basisopties. Getuigschrift basisonderwijs behaald? ja nee ORIËNTERENDE EERSTE GRAAD SCHAKELTRAJECT 27u basisvorming 5u differentiatie 27u basisvorming 5u differentiatie 1ste jaar 1ste jaar 25u basisvorming 7u basisopties differentiatie 20u basisvorming 12u beroepenveld differentiatie 2de jaar 2de jaar 20u basisvorming 12u beroepenveld differentiatie 3de jaar mogelijk in schakelproject 8

8 WAT VERANDERT HET MASTERPLAN? De B-stroom in de eerste graad wordt hervormd tot een schakeltraject. Daarin is een derde jaar mogelijk. Enkel wie geen getuigschrift basisonderwijs heeft, kan nog doorstromen naar een schakeltraject (de huidige B-stroom). Wetenschap en techniek behoren tot de basisdoelstellingen. Nieuwe leerplannen maken een onderscheid tussen basisdoelstellingen voor iedereen en uitbreidingsdoelstellingen, maar beide worden ambitieus geformuleerd. Differentiatie kan zowel om te verdiepen als om te remediëren én moet leerlingen keuzevaardiger maken. Differentiatie is mogelijk met techniek, wiskunde, wetenschappen, kunst, economie, Nederlands, moderne levende talen en klassieke talen. Dat is de inhoudelijke verbreding van de eerste graad. De klassenraad kan de mogelijke keuzepakketten voor een leerling wel beperken. VRAAG: Ik geef les in het buitengewoon secundair onderwijs (BuSO). Hoe zit het met deze onderwijstak in de geplande hervorming? ANTWOORD: Het BuSO maakt geen deel uit van deze hervorming. Voor hervormingen in het buitengewoon onderwijs ligt een ontwerp van decreet klaar met belangrijke en noodzakelijke maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. De regering onderhandelt hierover nog met het onderwijsveld. Scholen moeten niet alle keuzemogelijkheden aanbieden, maar ze moeten wel zowel uitdagende als remediërende pakketten aanbieden. Scholen kiezen zelf en per vak of ze heterogene of homogene klassen vormen. Leerlingen die dat willen, kunnen al vanaf 13 jaar een keuze maken. Wie het nog niet weet, kan wachten tot 14 jaar. Op 14 jaar doorstromen naar de B-stroom blijft mogelijk. Uitrol in schooljaar en Uitrol vanaf schooljaar

9 MATRIXSTRUCTUUR IN TWEEDE EN DERDE GRAAD Een eenvoudiger en transparanter onderwijslandschap: daar gaan we naartoe. Nu telt ons secundair onderwijs liefst 300 studierichtingen: dat worden er minder. Bovendien verdwijnt de opdeling in aso/ bso/kso/tso. Jongeren (en ouders en scholen) krijgen meer zicht op de mogelijkheden en kunnen zonder vooroordelen de studierichting kiezen die bij hen past. Doel en domein gecombineerd Leerlingen kiezen in eerste instantie hun studierichting op basis van hun interesses. Die hebben ze ten volle kunnen ontdekken in de eerste graad. Zo kunnen ze in de tweede graad een positieve keuze maken. Elke studierichting verzekert een goede aansluiting op het hoger onderwijs en/of de arbeidsmarkt. Alle studierichtingen krijgen een plaats in de nieuwe matrixstructuur voor de tweede en derde graad. De matrix combineert de finaliteit van een studierichting (horizontaal) met één van de vijf thematische domeinen (verticaal). DOORSTROOM (verder studeren) DUBBEL DOEL (werken of studeren) ARBEIDSMARKTGERICHT (gaan werken) Wetenschap en Techniek Taal en Cultuur Welzijn en Maatschappij Kunst en Creatie Economie en Organisatie 11

10 WAT VERANDERT HET MASTERPLAN? Er komen misschien nieuwe, maar in elk geval minder en inhoudelijk geactualiseerde studierichtingen. Elke studierichting sluit goed aan bij het hoger onderwijs en/of de arbeidsmarkt. Ouders en leerlingen weten duidelijk wat de mogelijkheden zijn na het secundair onderwijs. Elke studierichting bevat vanaf de tweede graad naast een pakket basisvorming en een differentiatiepakket ook een specifiek gedeelte voor die studierichting. In de tweede graad kunnen leerlingen nog altijd veranderen van studierichting. In de derde graad zijn er meer studierichtingen dan in de tweede graad. In de puur arbeidsmarktgerichte studierichtingen staat werkplekleren centraal. Puur arbeidsmarktgerichte studierichtingen leveren wel een diploma secundair onderwijs op, maar geen rechtstreekse toegang tot het hoger onderwijs. VRAAG: Zal de hiërarchie tussen onderwijsvormen wel verdwijnen? ANTWOORD: Nu kiezen kinderen en ouders vaak eerst uit status voor aso, tso of bso en dan pas beslissen ze over de studierichting. In het nieuwe systeem start de keuze vanuit de interesse van de leerling. Vervolgens kiest hij of hij zich wil voorbereiden op de arbeidsmarkt of op verdere studies. De volgorde van keuze is anders en daardoor valt de hiërarchie weg die veel mensen in hun hoofd hebben. Bovendien zullen de leerlingen meer met elkaar in contact komen in de scholen en zullen ze minder vaak van school moeten veranderen als ze van richting veranderen. Een extra voorbereidend jaar zorgt voor de aansluiting tussen puur arbeidsmarktgerichte opleidingen en het hoger onderwijs. Zodra de matrix de kwaliteitstoets heeft doorstaan, wordt hij operationeel en verdwijnen aso, bso, kso en tso. De matrix zal uiterlijk 2016 klaar zijn. Onderwijsverstrekkers, socio-economische partners en alle andere belanghebbenden evalueren dan de volledigheid, de inhoudelijke consistentie en de haalbaarheid. Dat is de kwaliteitstoets. Het onderwijs reflecteert dus zelf over de invulling van de matrix: de (politieke) beslissing om de matrix in te voeren, is al genomen. Er is trouwens veel draagvlak voor deze hervorming: de onderwijskoepels zijn vragende partij, net als actoren op de arbeidsmarkt en het hoger onderwijs. Uitrol in schooljaar en Uitrol vanaf schooljaar

11 Hoe ziet de school er straks uit? Scholen kiezen zelf hoe ze de nieuwe indeling toepassen. Er kunnen domeinscholen, campusscholen, arbeidsmarktgerichte scholen en doorstroomscholen zijn. Die doorstroomscholen zullen overigens niet alleen leerlingen van het huidige aso opleiden, maar ook leerlingen die een andere studie kiezen waarmee ze kunnen gaan voortstuderen. Er zullen ook domeinscholen zijn: die brengen jongeren met dezelfde interesse bij elkaar. Zij vinden er een palet aan studierichtingen die voorbereiden op verdere studies en/of op een job. Wetenschap en Techniek Taal en Cultuur Welzijn en Maatschappij Kunst en Creatie Economie en Organisatie DOORSTROOM (verder studeren) DUBBEL DOEL (werken of studeren) ARBEIDSMARKTGERICHT (gaan werken) Op domeinscholen groeien jongeren samen op en dat is goed voor de samenleving. Een paar jaar later zullen die jongeren als afgestudeerde volwassenen immers met elkaar samenwerken. Maar ook voor leraars heeft een domeinschool heel wat voordelen. Leraars krijgen beter zicht op het volledige studieaanbod in een domein. En er is meer expertise aanwezig. Die is bovendien meer uiteenlopend, want omvat zowel abstracte kennis als praktijk. Daarom zal de overheid domeinscholen aanmoedigen met incentives. Wetenschap en Techniek Taal en Cultuur Welzijn en Maatschappij Kunst en Creatie Economie en Organisatie DOORSTROOM (verder studeren) DUBBEL DOEL (werken of studeren) ARBEIDSMARKTGERICHT (gaan werken) Ook op campusscholen leren jongeren die meteen willen gaan werken en jongeren die willen gaan voortstuderen, elkaar kennen. In tegenstelling tot domeinscholen bieden campusscholen echter niet alle keuzes binnen één domein aan, maar wel verschillende studies uit meerdere domeinen. VRAAG: Gaan alle leerlingen nu samen in de klas zitten? ANTWOORD: Dat kan, maar het hoeft niet. Scholen kunnen in de eerste graad zelf kiezen hoe ze de leerlingen per vak willen groeperen. Ze kunnen de leerlingen willekeurig door elkaar plaatsen. Ze kunnen ook niveaugroepen vormen voor bepaalde vakken. Of ze kunnen vaste klassen behouden. Vanaf de tweede graad organiseren scholen zich volgens studiedomeinen: Wetenschap en Techniek, Taal en Cultuur, Welzijn en Maatschappij, Kunst en Creatie, Economie en Organisatie. Verschillende studierichtingen worden in elk domein aangeboden, van theoretische naar praktische richtingen en omgekeerd. Leerlingen kunnen binnen hetzelfde domein vlot van de ene naar de andere richting schakelen. 15

12 EN NA DE SCHOOLBANKEN? Elke leerling moet aan het einde van de rit minstens de sleutelcompetenties bezitten om goed te functioneren in de samenleving. Hij of zij moet ook goed voorbereid zijn op de arbeidsmarkt of op verdere studies. En vooral: uitblinken in zijn of haar mogelijkheden. WAT VERANDERT HET MASTERPLAN? In elke onderwijszone komt er een onderwijsforum voor overleg tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Er komt overleg met het hoger onderwijs om de eindtermen van secundair onderwijs dat voorbereidt op voortstuderen, beter af te stemmen op de startcompetenties van het hoger onderwijs. Vijfjaarlijks een screening van het arbeidsmarktgerichte studieaanbod. De rationalisering van het studieaanbod begint in de gebieden koeling en warmte, voeding en handel. Daarop zijn al screenings uitgevoerd. Programmatieregels zorgen ervoor dat het arbeidsmarktgerichte studieaanbod zo goed mogelijk is afgestemd op de arbeidsmarkt. Denkers en doeners en liefst de twee samen, met een passie voor wetenschap en technologie. Dat is waarnaar onze bedrijven op zoek gaan. Ook op privévlak raak je zo veel verder met technologische kennis en inzicht. Laten we daarom onze jongeren zo vroeg mogelijk, vanaf het lager onderwijs, helpen hun technologische talenten te ontdekken. Zo kunnen we hen in het secundair onderwijs op een gedifferentieerde manier naar uitdagende opleidingen begeleiden, hen coachen en opvolgen. De manier waarop de lessen worden gegeven, is hierbij essentieel: het zijn immers de leraren die onze studenten zichzelf kunnen laten overstijgen en doen uitblinken. Wilson De Pril directeur-generaal Agoria Vlaanderen De plannen voor de hervorming van het secundair onderwijs hechten terecht veel belang aan het bevorderen van de keuzevaardigheid van de leerlingen. Een correcte inschatting van de mogelijkheden en een versterkte motivatie zullen de kansen op succes in het hoger onderwijs verhogen. De bewuste keuze om in de matrix een duidelijke plaats te geven aan technologie op doorstroomniveau is positief. Daarnaast moet er ruimte blijven voor een vorming die ruim is en die leerlingen voorbereidt op het aanpakken van de grote problemen in de samenleving problemen die altijd interdisciplinair zijn. Ludo Melis voormalig vicerector onderwijsbeleid KU Leuven Foto KU Leuven - Rob Stevens Uitrol in schooljaar en Uitrol vanaf schooljaar

13 BETERE ONDERSTEUNING VOOR LERAARS EN MEER MOGELIJKHEDEN Sterk secundair onderwijs wordt gemaakt in sterke scholen, door sterke leraren die een team vormen. Om leraars beter te ondersteunen en scholen meer mogelijkheden te bieden, kunnen ze op bestuurlijk vlak samenwerken in grotere groepen. Scholen die dat doen, worden daarvoor beloond. Er is ook aandacht voor de lerarenopleiding. WAT VERANDERT HET MASTERPLAN? Scholen worden niet groter voor de leerlingen, maar kunnen voor een slagkrachtig bestuur samenwerken in scholengroepen die gemiddeld leerlingen opleiden. Deze bestuurlijke schaalvergroting zorgt voor grotere werkgevers in het onderwijs, met een geprofessionaliseerd bestuur. Het biedt scholen meer kansen voor het personeelsbeleid, zorgbeleid, schoolloopbaanbegeleiding en brede schoolconcept en beginnende leraren meer werkzekerheid. Scholengroepen mogen regio- of niveau-overschrijdend georganiseerd worden en tellen minstens leerlingen. Netoverschrijdende samenwerking kan, tenzij voor scholen uit het gemeenschapsonderwijs en vrij onderwijs om de vrije schoolkeuze nergens in het gedrag te brengen. Scholen die zich op die manier versterken, krijgen extra mogelijkheden. Bijvoorbeeld een eigen budget voor het vervangen van een afwezige leraar in hun scholengroep, in plaats van telkens een aanvraag te moeten doen via het ministerie. Professionalisering maakt integraal deel uit van de onderwijsopdracht. Er is ook ondersteuning voor schoolbestuur en directeurs. Een aantal nascholingsthema s krijgt prioriteit. Dit schooljaar zijn dat differentiatie, HR-beleid en werkplekleren. Er worden nieuwe afspraken gemaakt over de werking van de pedagogische begeleidingsdiensten, op basis van een lopende evaluatie. De Vlaamse regering wil een loopbaanpact afsluiten met de leerkrachten en hun vertegenwoordigers. Daarin zal er veel aandacht zijn voor jonge leraars en voor het aantrekken van nieuwe leraren uit andere sectoren. Er komt een niet-bindende intakeproef voor de lerarenopleiding. De lerarenopleiding wordt verder kwalitatief uitgebouwd, op basis van de gebeurde evaluatie. Daarnaast werkt het hoger onderwijs aan educatieve masters. VRAAG: Klopt het dat iemand die start als leerkracht in september 2014 tot 20 jaar geldelijke anciënniteit als zij-instromer in rekening kan brengen? Maar leerkrachten die al jaren in dienst zijn niet? ANTWOORD: Zij-instroom zal inderdaad worden bevorderd door de erkenning van de verworven competenties. Nieuwe personeelsleden zullen tot 20 jaar geldelijke anciënniteit kunnen meenemen bij hun overstap naar het onderwijs, en dat ten vroegste vanaf 1 september Over de maatregelen wordt nog overlegd met vakbonden en schoolbesturen. Uitrol in schooljaar en Uitrol vanaf schooljaar

14 IN DE PRAKTIJK WERKPLEKLEREN BIJ ARCELORMITTAL Zij doen het al: KONINKLIJK ATHENEUM, ZELZATE Eigenlijk wilden we ons lab voor elektriciteit een make-over geven, bekent technisch adviseur-coördinator (TAC) Koen Verkimpe. Maar tijdens de voorbereiding botsten we op een beter idee: de leerlingen van het vijfde en zesde jaar Elektrische Installatietechnieken (TSO), in het kader van het project Techno+, naar de echte werkvloer en het echte laboratorium van ArcelorMittal sturen. Eén dag per week doet onze derde graad nu aan werkplekleren. Het vijfde jaar draait mee in de dagploeg, het zesde neemt de vroege shift voor zijn rekening - meteen een realistisch werkritme. Samen met ArcelorMittal meten we de leerprogressie. De leerling kiest de leerplandoelstelling(en) die hij wil bereiken en Arcelor- Mittal doet via e-testing een nulmeting: waar staat de leerling op dat moment? In januari en juni checken we de vooruitgang. Het is een totaalproject: het werkplekleren start met een sollicitatie bij ArcelorMittal. Die oefenen de leerlingen vooraf in met de hulp en steun van de VDAB. Daarna gaan ze op medisch onderzoek, krijgen ze een locker en werkoutfit en volgen ze een veiligheidsopleiding. Op de werkvloer doen ze meer dan alleen praktische kennis op. Ze integreren echt in het bedrijfsleven en ervaren hoe het er straks na de schooltijd aan toe gaat. Vroeger konden alleen de zesdejaars die ervaring opdoen tijdens een korte stage. Nu ontdekken ook de vijfdejaars al welke richting ze uit kunnen én willen. Dat motiveert hen. Het vijfde draait mee in de dagploeg. Het zesde in de vroege shift.

WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS?

WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Veel praktijkvoorbeelden binnenin WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor leraren IN DE PRAKTIJK VAKOVERSCHRIJDEND EN COMPETENTIEGERICHT LEREN Zij doen het al: KONINKLIJK ATHENEUM, TERVUREN

Nadere informatie

WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor ouders

WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor ouders WAT VERANDERT ER IN HET SECUNDAIR ONDERWIJS? Brochure voor ouders Beste ouder De school neemt vandaag een belangrijke plaats in in het leven van je kind. School en opleiding hebben bovendien een grote

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 Mijn mening is. 1. Het secundair onderwijs moet hervormd worden. o Ja o Neen 2. De schotten tussen de onderwijsvormen ASO BSO KSO TSO moeten worden afgeschaft.

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 WAAROM? 27 VERBETERPUNTEN STERKTES BEHOUDEN 9 thema s basisonderwijs inhoudelijke aanpak secundair onderwijs structuur secundair onderwijs aansluiting onderwijs

Nadere informatie

HERVORMING SECUNDAIR ONDERWIJS

HERVORMING SECUNDAIR ONDERWIJS HERVORMING SECUNDAIR ONDERWIJS STOF 12/11/2014 De hervorming Secundair Onderwijs in een notendop Studentenoverlegforum (STOF) 12 november 2014 2 3 1. De hervorming: een inleiding Het regeerakkoord van

Nadere informatie

Oriëntatienota hervorming SO

Oriëntatienota hervorming SO VVKSO CODIS/DOC/10/26 2010-10-08 Oriëntatienota hervorming SO CODI-aso 28 september 2010 Structuur SO in de toekomst Voorstel kijkwijzer (bureau VVKSO 30-9-10) Gradenstructuur behouden Totale persoon vormen

Nadere informatie

Modernisering Secundair Onderwijs

Modernisering Secundair Onderwijs Modernisering Secundair Onderwijs Wat verandert er? Kabinet van Vlaams Minister van Onderwijs en Viceminister-president Hilde Crevits Drie conceptnota s Eerste graad SO Tweede en derde graad SO Bestuurlijke

Nadere informatie

Starten in het secundair onderwijs

Starten in het secundair onderwijs Starten in het secundair onderwijs Een overzicht Inleiding Structuur van het secundair onderwijs Wat verandert er in de toekomst? PAUZE Verhalen van kinderen Een goede schoolkeuze Waarmee rekening houden?

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

Draaiboek Uitrol masterplan hervorming secundair onderwijs

Draaiboek Uitrol masterplan hervorming secundair onderwijs Draaiboek Uitrol masterplan hervorming secundair onderwijs Per maatregel geeft het draaiboek telkens weer: - wat de uitvoering van de maatregel concreet inhoudt; - hoe de maatregel wordt uitgevoerd; -

Nadere informatie

Modernisering Secundair Onderwijs versterken, verdiepen & verkennen

Modernisering Secundair Onderwijs versterken, verdiepen & verkennen Modernisering Secundair Onderwijs versterken, verdiepen & verkennen Vlaams Viceminister-president en Vlaams minister van Onderwijs, Hilde Crevits Waarom? Het goede koesteren en versterken waar nodig! te

Nadere informatie

CD&V ONDERWIJS 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST. Sterker onderwijs, Sterkere toekomst ONS 3D PLAN ONDERWIJS

CD&V ONDERWIJS 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST. Sterker onderwijs, Sterkere toekomst ONS 3D PLAN ONDERWIJS CD&V 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST ONDERWIJS DE AANPAKKERS VAN MORGEN ZITTEN VANDAAG IN MIJN KLAS. ONS VLAAMS ONDERWIJS IS TOP! PARTICIPATIE VAN KINDEREN VANAF 3 JAAR IN HET ONDERWIJS HEEFT

Nadere informatie

3 De eerste graad van het secundair onderwijs

3 De eerste graad van het secundair onderwijs 3 De eerste graad van het secundair onderwijs 3.1 Situering De startende leerlingen in het secundair onderwijs verschillen sterk van interesses, talenten en mogelijkheden. Bovendien bevinden ze zich in

Nadere informatie

Vernieuwing secundair onderwijs: een facelift of meer?

Vernieuwing secundair onderwijs: een facelift of meer? Vernieuwing secundair onderwijs: een facelift of meer? Zeker weten dat je er al ergens van hoorde spreken: de vernieuwing van het secundair onderwijs. Tegen de achtergrond van een samenleving die grondig

Nadere informatie

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT < verwijder geen elementen boven deze lijn; ze bevatten sjabloon-instellingen - deze lijn wordt niet afgedrukt > Deze woordenlijst

Nadere informatie

De grote stap naar het secundair onderwijs 2014-2015

De grote stap naar het secundair onderwijs 2014-2015 De grote stap naar het secundair onderwijs 2014-2015 DE GROTE STAP NAAR HET SECUNDAIR ONDERWIJS http://www.klasse.be/tvklasse/ 12751-Naar-het-secundair DE GROTE STAP NAAR HET SECUNDAIR ONDERWIJS Hoe kiezen?

Nadere informatie

Kiezen na de basisschool

Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool WATHOE LEREN KIEZEN Wat gebeurt er in de klas? Het werkboekje WATHOE leren kiezen WATHOE het secundair onderwijs Hoe ziet het secundair onderwijs eruit? Wat kan ik er leren? Het

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit 1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit School: Sint-Jozefinstituut Onderwijsvorm: Graad: Studierichting: 1ste graad 1 ste leerjaar A 2 de leerjaar Industriële wetenschappen

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

Studeren in België Ilse Van Rompaey België, een federale staat 1 federale staat: buitenlandse zaken, nationale veiligheid en defensie, justitie, financiën, sociale zekerheid 3 regio s: grondgebied-gerelateerde

Nadere informatie

Een compleet opleidingenaanbod!

Een compleet opleidingenaanbod! Een compleet opleidingenaanbod! Campus Hof van Riemen Frans Coeckelbergsstraat 17-22 2220 Heist-op-den-Berg T 015 24 18 45 F 015 24 12 13 kta.heist-op-den-berg@g-o.be www.campushofvanriemen.be Citaten

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Pijnpunten huidig secundair onderwijs

Pijnpunten huidig secundair onderwijs Onderwijshervorming 2013 Pijnpunten huidig secundair onderwijs Vlaanderen heeft een sterk secundair onderwijs, dat blijkt uit vele internationale rapporten. Maar toch werden er in diverse onderzoeken ook

Nadere informatie

Info-avond Secundair Onderwijs

Info-avond Secundair Onderwijs Info-avond Secundair Onderwijs CLB-Kempen www.clb-kempen.be Naar de grote school Nieuw onderwijssysteem Andere manier van lesgeven Grotere studiebelasting Noodzaak om zich te organiseren verband planningsvaardigheden

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Structuur rapport Krijtlijnen van vernieuwing

Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Structuur rapport Krijtlijnen van vernieuwing Kwaliteit en kansen voor elke leerling Een visie op de vernieuwing van het secundair onderwijs Kwaliteit en kansen voor elke leerling Visie op secundair onderwijs Commissie aangesteld door dhr minister

Nadere informatie

Starten in het secundair onderwijs

Starten in het secundair onderwijs CLB Brugge(n) Sint Maartensbilk 2, 8000 Brugge Tel. 050 440 220 Starten in het secundair onderwijs 1 Wie zijn wij? 2 Waarvoor kan je bij het CLB terecht? zich goed voelen Josefien is erg nerveus bij toetsen.

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD 2011-2012 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE TWEEDE GRAAD

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Studieaanbod 1 ste graad

Studieaanbod 1 ste graad Studieaanbod 1 ste graad A-stroom / optie Latijn / Optie moderne / Optie handel / Optie techniek / B-stroom / 1B / BVL / Verzorging-voeding en mode / Elektriciteit en metaal / aso / tso / bso 02 IKSO voor

Nadere informatie

Op stap naarhet secundair onderwijs

Op stap naarhet secundair onderwijs Op stap naar het secundair onderwijs SO SLO Mariadal idl Hoegaarden Type 1 In de klas Thuis Keuzebegeleiding Op stap naarhet secundair onderwijs Bezoek scholen Klasgesprek Gesprekken ouders kind Brochures

Nadere informatie

VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015

VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015 VERNIEUWD STUDIEAANBOD VAN HET 1 STE LEERJAAR A 2014-2015 WIJZIGINGEN STUDIEAANBOD 1 STE LEERJAAR A Waarom? interesse talenten observatie oriënteren 2 STUDIEAANBOD 2013-2014 1 STE LEERJAAR A Agro- en biotechnieken

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar Starten in het Secundair onderwijs 6 de leerjaar p. 1 De grote stap! De grote stap p. 2 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1 3 de graad 2 de graad 1 ste graad p. 3 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1??

Nadere informatie

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het olvp Beste ouder(s) Een school en studiekeuze maken na zesde leerjaar is niet gemakkelijk. U krijgt heel wat informatie en wilt met zoveel mogelijk zaken rekening houden. In deze kleine brochure maken

Nadere informatie

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur)

DEEL I 1 ste Graad. 1 ste graad. Lessentabel: Complementaire uren worden aangegeven met *****(één voor elk lesuur) 1ste graad 1ste jaar B School: Graad: Studierichting: Heilig Hart van Maria-instituut s Gravenwezel Mater Dei-Instituut Brasschaat Sint-Cordula-instituut Schoten Sint-Jozefinstituut Schoten 1 ste graad

Nadere informatie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Datum: 12 november 2013 1 Deelnemers Belangrijk om op te merken in elke communicatie is dat deze enquête peilde bij een 500-tal jongeren over

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel

Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel Nieuwe leerplannen en lessentabellen met ingang van 1 september 2010 In de regel worden alle graadleerplannen (en bijhorende

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

secundair onderwijs van de toekomst Ronde van Vlaanderen

secundair onderwijs van de toekomst Ronde van Vlaanderen SECUNDAIR ONDERWIJS secundair onderwijs van de toekomst Ronde van Vlaanderen 2 december 2013. De eerste halte in de Ronde van Vlaanderen is Mechelen. Het VVKSO heeft zich voorgenomen om het denkwerk dat

Nadere informatie

Opbouw 1. Inleiding (2 min): kennismaking en bedoeling verduidelijken. 2. Spontane vragen (zowel van kabinet als van leerlingen)

Opbouw 1. Inleiding (2 min): kennismaking en bedoeling verduidelijken. 2. Spontane vragen (zowel van kabinet als van leerlingen) >VERSLAG OP DE KOFFIE MET JOS Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 Algemeen Aanwezig: 70 deelnemers Moderator: Jeff (Vlaamse Scholierenkoepel) Experts/toehoorders: Evy Verdyckt (kabinet onderwijsminister

Nadere informatie

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO

INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO INFOPAKKET SECUNDAIR ONDERWIJS ASO KSO TSO BSO STRUCTUUR VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS +18 JAAR verder studeren werk 12-17 JAAR 2,5-11 JAAR SECUNDAIR ONDERWIJS

Nadere informatie

De middenschool is ten einde. Iedereen vertrekt naar een andere school

De middenschool is ten einde. Iedereen vertrekt naar een andere school De middenschool is ten einde Iedereen vertrekt naar een andere school Een stapsgewijs proces Een gezamenlijk proces Leerling Ouders School CLB STAP 1: werken aan keuzerijpheid Wie ben ik? Rapportonderzoek

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Na één jaar in de kaz-klas heb je al iets meer de kans gehad om je een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap naar het

Nadere informatie

Algemene info eerste graad

Algemene info eerste graad Algemene info eerste graad Leerlingen die instappen in de eerste graad secundair onderwijs, stappen een andere onderwijswereld binnen. Plots zijn er veel meer vakken, veel meer leerkrachten, andere aandachtspunten,

Nadere informatie

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW Periode 1 september 2015-31 augustus 2016 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 17/06/2015 1 Inleiding RTC Vlaams-Brabant vzw wil, net als zijn

Nadere informatie

Studieaanbod Schooljaar 2015-2016

Studieaanbod Schooljaar 2015-2016 Studieaanbod Schooljaar 2015-2016 SINT-LODEWIJKSCOLLEGE Beste leerling Met deze brochure in de hand kun je zien welke studierichtingen in het Sint- Lodewijkscollege aangeboden worden. Het is een waaier

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 9 juni 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEMopleidingen en richtingen die

Nadere informatie

Advies over het voorstel van specifieke eindtermen voor de optie Sportwetenschappen aso

Advies over het voorstel van specifieke eindtermen voor de optie Sportwetenschappen aso RAAD SECUNDAIR ONDERWIJS 7 april 2011 RSO-RSO-JVR-ADV-012 Advies over het voorstel van specifieke eindtermen voor de optie Sportwetenschappen aso Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel

Nadere informatie

keuzebegeleiding door CLB Informatie voor ouders van leerlingen uit het 6 e leerjaar capaciteiten andere factoren:

keuzebegeleiding door CLB Informatie voor ouders van leerlingen uit het 6 e leerjaar capaciteiten andere factoren: op stap naar het secundair onderwijs.. Informatie voor ouders van leerlingen uit het 6 e leerjaar studiekeuze: studiekeuze: capaciteiten andere factoren: belangstelling studiehouding vrienden afstand keuzebegeleiding

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO Alle ruimte voor jou w groei COGNOSCO Cognosco Campus Het Spoor Mol 02 Inleidend woordje Campus Het Spoor biedt naast het traditionele onderwijs ook het succesvolle Cognosco-onderwijs. De leerlingen kiezen

Nadere informatie

Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties

Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties Kunst- en cultuureducatie Recente beleidsopties 30 november Jos Thys Instellingen & Leerlingen Basisonderwijs & Deeltijds Kunstonderwijs Ine Vos CANON Cultuurcel Kunst- en cultuureducatie & beleid Beleidstraject

Nadere informatie

Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item

Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item Vragenlijst Klastitularis - Eerste leerjaar A of B (schooljaar 2009-2010): overzicht items per schaal Schaal (Dimensie) Items Itemnummer Bron item Integratie - Populariteit (sociale ontwikkeling) heeft

Nadere informatie

WELKOM. Infoavond. Op weg naar. het secundair onderwijs

WELKOM. Infoavond. Op weg naar. het secundair onderwijs WELKOM Infoavond 1 Op weg naar het secundair onderwijs INFOAVOND 15 JANUARI 2014 informatief gedeelte continuering zorg BaSO-fiche (Gie Smits, zoco) onderwijsloopbaanbegeleiding op SLB (leerkracht L6)

Nadere informatie

Studieaanbod. 3de graad. in het schooljaar 2014-2015. KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora

Studieaanbod. 3de graad. in het schooljaar 2014-2015. KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora Studieaanbod 3de graad in het schooljaar 2014-2015 KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora adres Zuidstraat 27 8800 Roeselare telefoon 051 26 47 26 fax 051 26 47 27 webadres www.kleinseminarie.be

Nadere informatie

Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN

Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN Volwaardige POSTSECUNDAIRE DAGOPLEIDINGEN Je wil een nieuwe uitdaging direct na je secundaire opleiding? Je studeert aan het hoger onderwijs en kiest resoluut voor verandering? Kies voor een voedingsberoep!

Nadere informatie

Nota van de Vlaamse Regering. over de modernisering van het secundair onderwijs: maatregelen basisonderwijs en eerste graad

Nota van de Vlaamse Regering. over de modernisering van het secundair onderwijs: maatregelen basisonderwijs en eerste graad ingediend op 797 (2015-2016) Nr. 1 31 mei 2016 (2015-2016) Nota van de Vlaamse Regering ingediend door viceminister-president Hilde Crevits over de modernisering van het secundair onderwijs: maatregelen

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX Leerlingen BSO Slaagkansen hoger

Nadere informatie

STEM omvat alle vakken, opleidingen en projecten waarin wetenschappen, wiskunde en technologie sterk aanwezig zijn.

STEM omvat alle vakken, opleidingen en projecten waarin wetenschappen, wiskunde en technologie sterk aanwezig zijn. Waarom STEM? STEM omvat alle vakken, opleidingen en projecten waarin wetenschappen, wiskunde en technologie sterk aanwezig zijn. Alle technologie die vandaag de maatschappij beheerst is bedacht, ontworpen

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten

Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten VVKSO STAF/DOC/15/42 CODIS/DOC/15/05 2015-02-25 Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten en voorstellen 1 Bedenkingen 1.1 Finaliteit VKS finaliteit onderwijs Het eenzijdig

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

EDUGO campus De Brug

EDUGO campus De Brug LAGER ONDERWIJS 3 de graad STEM in de lessen Wiskunde Wereldoriëntatie Mens en techniek Mens en natuur Labo s & workshops Wetenschappen: labo (EDUGO campus De Toren) Technologie: workshops (EDUGO campus

Nadere informatie

Breek taboe omtrent kansarme

Breek taboe omtrent kansarme ITINERA INSTITUTE FLASH Breek taboe omtrent kansarme versus kansrijke diploma s 03 07 2013 MENSEN WELVAART BESCHERMING De Europese leiders hebben een actieplan tegen jeugdwerkloosheid aangekondigd. Uiteraard

Nadere informatie

Mia Douterlungne administrateur-generaal

Mia Douterlungne administrateur-generaal Mia Douterlungne administrateur-generaal Terugblik op het voorbije werkjaar Vooruitblik op het nieuwe werkjaar Onderwijs en de arbeidsmarkt van morgen Startdag 2015 ALGEMEEN 2014-2015: advies over beleidsnota

Nadere informatie

Naar de tweede graad in de

Naar de tweede graad in de Naar de tweede graad in de INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 1 WOORD VOORAF... 2 ALGEMEEN, KUNST, TECHNISCH OF BEROEPSSECUNDAIR?... 3 DE ONDERWIJSSTRUCTUUR IN ONZE SCHOOL... 4 ASO IN

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Onderwijskwalificaties niveau 1-5 11 mei 2009 Rita Dunon en Kaat Huylebroeck Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Onderwijskwalificaties Een onderwijskwalificatie is:

Nadere informatie

2016-2017. Onthaalbrochure. slim in wetenschap. sterk in technologie. bedrijvig in economie. www.damiaaninstituut.be

2016-2017. Onthaalbrochure. slim in wetenschap. sterk in technologie. bedrijvig in economie. www.damiaaninstituut.be 2016-2017 Onthaalbrochure slim in wetenschap sterk in technologie bedrijvig in economie www.damiaaninstituut.be welkom Dag 12-jarige Nu het Lager Onderwijs (bijna) achter de rug is, ben je volop op zoek

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei A-STROOM

Alle ruimte. voor jou w groei A-STROOM Alle ruimte voor jou w groei A-STROOM Campus Het Spoor Mol 02 Leerlingen leren door te doen, te ondervinden, mee te maken,. Ze beleven met hun zintuigen, verstand en gevoel, alleen of in groep. Ervaringen

Nadere informatie

K.A. 2de graad! 1 SCHOOL 2 CAMPUSSEN PARKLAAN 89 TEREKEN

K.A. 2de graad! 1 SCHOOL 2 CAMPUSSEN PARKLAAN 89 TEREKEN K.A. SINT-NIKL A AS de graad! PARKLAAN 89 TEREKEN SCHOOL CAMPUSSEN Nuttige gegevens Koninklijk Atheneum Sint-Niklaas School van de Vlaamse Gemeenschap Parklaan 89 900 Sint-Niklaas Tel: 0 780 79 00 Fax:

Nadere informatie

Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel.

Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel. Sessie 1: Vluchten kan niet meer, je vleugels uitslaan wel. Werkgroep: 2 Werkgroepbegeleider: Jan Bonne Verslaggever: Marjolein Lassuyt Inleiding Tijdens het eerste referaat brengt Simon Boone ons op de

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze.

We hopen dat deze brochure jou en je ouders zal helpen bij het maken van je studiekeuze. Deze brochure wil jou en je ouders wegwijs maken in het studieaanbod van het Sint-Norbertusinstituut. Het Sint-Norbertusinstituut is immers een school met vele studiemogelijkheden in het secundair onderwijs.

Nadere informatie

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven 1. Referentie Referentie Duqué, H. (1998). Zittenblijven en schoolse vertraging in het Vlaams onderwijs. Een kwantitatieve analyse 1996-1997. Onuitgegeven onderzoeksrapport, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,

Nadere informatie

Hoe ziet je schooljaar eruit?

Hoe ziet je schooljaar eruit? Wat is het? Hoe ziet je schooljaar eruit? Soorten overeenkomsten Bij duaal leren leer je vaardigheden in je school, Centrum voor Deeltijds Onderwijs of in je Syntra-lesplaats en op de werkvloer. Wil je

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008 Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/28 Met de talenbeleidsnota De lat hoog voor talen. Goed voor de sterken,

Nadere informatie

Advies over voorstellen van nieuwe structuuronderdelen gewoon voltijds secundair onderwijs

Advies over voorstellen van nieuwe structuuronderdelen gewoon voltijds secundair onderwijs Raad Secundair Onderwijs JVR / 28 februari 2012 RSO-RSO-ADV-008 Advies over voorstellen van nieuwe structuuronderdelen gewoon voltijds secundair onderwijs Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210

Nadere informatie

Brochure 1 ste graad. School voor toegepaste wetenschappen en engineering

Brochure 1 ste graad. School voor toegepaste wetenschappen en engineering Brochure 1 ste graad Met de overstap van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs staat je zoon of dochter voor een belangrijke keuze. Welke richting is hem of haar op het lijf geschreven? Welke

Nadere informatie

Welkom op de website van de Steinerschool Lier! Wij hopen u spoedig te verwelkomen op onze nieuwe site

Welkom op de website van de Steinerschool Lier! Wij hopen u spoedig te verwelkomen op onze nieuwe site Welkom op de website van de Steinerschool Lier! Momenteel is de informatie op deze website beperkt tot de lestabellen van de verschillende jaren en richtingen met hierbij een korte toelichting. Wil u meer

Nadere informatie

Middenschool Sint-Gertrudis

Middenschool Sint-Gertrudis KATHOLIEK ONDERWIJS LANDEN Middenschool Sint-Gertrudis Groenendael 2A www.kolanden.be Informatienamiddag Zondag 15 maart 2015 om 14 uur In de feestzaal van de school Eerste leerjaar A Godsdienst + KEUZE

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS

Alle ruimte. voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Alle ruimte voor jou w groei BEROEPSONDERWIJS Campus Het Spoor Mol 02 Leerlingen leren door te doen, te ondervinden, mee te maken,. Ze beleven met hun zintuigen, verstand en gevoel, alleen of in groep.

Nadere informatie

Met een nieuw elan voor het technisch onderwijs

Met een nieuw elan voor het technisch onderwijs De Bernardusscholen groeien naar een hervormd secundair onderwijs Met een nieuw elan voor het technisch onderwijs De hervorming: iets voor morgen? De hervorming van het secundair onderwijs stond de laatste

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs stuk ingediend op 1224 (2010-2011) Nr. 1 6 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Jean-Jacques De Gucht, de dames Ann Brusseel, Marleen Vanderpoorten en Elisabeth Meuleman, de heren Boudewijn

Nadere informatie

tot besluit van de in commissie besproken beleidsnota Onderwijs 2014-2019

tot besluit van de in commissie besproken beleidsnota Onderwijs 2014-2019 ingediend op 133 (2014-2015) Nr. 4 22 januari 2015 (2014-2015) Motie van Kathleen Helsen, Koen Daniëls, Jo De Ro, Kathleen Krekels, Jos De Meyer en Ingeborg De Meulemeester tot besluit van de in commissie

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen Menselijk niveau: Het is nodig dat het onderwijs NU massaal ICT hulpmiddelen integreert in het onderwijzen en leren om zo de kinderen voor te bereiden op de toekomst waarin creatieve en innovatieve vaardigheden

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van De Sportschool te Gentbrugge

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van De Sportschool te Gentbrugge Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

KAZ launch. woensdag 29 januari 2014. Aanbod in het eerste jaar: Deze tekst in MS Word formaat

KAZ launch. woensdag 29 januari 2014. Aanbod in het eerste jaar: Deze tekst in MS Word formaat Deze tekst in MS Word formaat woensdag 29 januari 2014 KAZ launch Binnenkort ziet het KAZ er helemaal anders uit. En dan hebben we het niet alleen over de gebouwen of het aanzicht van op straat. Ook de

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Basisschool Molenveld te Denderhoutem

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Basisschool Molenveld te Denderhoutem Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN

VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INSPECTIE EN BEGELEIDING LEVENSBESCHOUWELIJKE VAKKEN Rooms-katholieke godsdienst VAKINFORMATIEDOSSIER R.-K. GODSDIENST SECUNDAIR ONDERWIJS IN ALLE NETTEN INLEIDING Het vakinformatiedossier (VID) is een

Nadere informatie

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad...

Studiegebied. (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen. Derde graad... Studiegebied (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad... Techniek-wetenschappen STUDIEGEBIED CHEMIE Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting...

Nadere informatie

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière Het Huis der Talen «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013 Agnes De Rivière Wie zijn wij? Opgericht in 2008 Platform Ondersteuning van de economische ontwikkeling in de regio. Promotie

Nadere informatie