Marktverkenning Componenten DVM-systeem

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Marktverkenning Componenten DVM-systeem"

Transcriptie

1 Ministerie van erkeer en Waterstaat Directoraateneraa] Rijkswaterstaat Adviesdienst erkeer en ervoer Marktverkenning Componenten DMsysteem Een wereldwijde marktverkenning naar systeemdelen voor een duurzaam erkeersmanagement systeem 16 September 2002 versie 1.0 Directoraateneraal Rijkswaterstaat Adviesdienst erkeer en ervoer

2 Ministerie van erkeer en Waterstaat DirectOTaateneraal Rijkswaterstaat Adviesdienst erkeer en ervoer Marktverkenning Componenten DMsysteem Een wereldwijde marktverkenning naar systeemdelen voor een duurzaam erkeersmanagement systeem 16 september 2002 versie 1.0

3 Colofon Uitgegeven door: Ministerie van erkeer en Waterstaat Directoraateneraal Rijkswaterstaat Adviesdienst erkeer en ervoer Postbus BA Rotterdam Informatie: Telefoon: Fax: Uitgevoerd door: Onder begeleiding van: Service Desk A Dr. T.J. rant Ir. R. Moerman Dr.ir. B.D. etten P. Kik. Mol Ir. W.W. Polman Ing. E.R. van der Ster Opmaak: Datum: 16 september 2002 Marktverkenning Componenten DMsysteem

4 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Summary Inleiding Achtergronden van de marktverkenning Doel van de marktverkenning Scope marktverkenning en status rapport ervolgstappen Doelgroep en leeswijzer evolgde aanpak Fasering Bepaling aandachtsgebieden Longlist Selectie van producten voor de shortlist Shortlist Eindrapportage Informatiebronnen Uitgangsdocumenten Internet Air Traffic Control beurs Petrotech 2002 lntertraffic2oo2 ITS America Bezochte eindgebruikers Leveranciers bezoeken Bezochte projecten Markt, matching en ACT Criteria voor productevaluatie Functionele eisen ietfunctionele eisen Product integratie ACT functionele landkaart Categorieën van producten Lagenmodel: van fysieke apparatuur naar business niveau Scope van de Applicatie Architectuur Lagenmodel in relatie tot ACT Product Categorieën Categorieën afgebeeld op ACT BL toolkits in MESlaag Inleiding emeenschappelijk eigenschappen Producten Selectie criteria Afbeelding op ACT Marktverkenning Componenten DMsysteem

5 Specifieke eigenschappen Conclusies Supervisory Control And Data Acquisition (SCADA) Inleiding emeenschappelijke eigenschappen Producten Selectie criteria Afbeelding op ACT Specifieke eigenschappen Bevindingen en Conclusie Device Drivers Inleiding Producten Selectie criteria Afbeelding op ACT Bevindingen en Conclusies Actuator Management Systemen Inleiding emeenschappelijke eigenschappen Selectie criteria Afbeelding op ACT Product specifieke eigenschappen Bevindingen en conclusies Toolkits voor de presentatielaag Inleiding emeenschappelijke eigenschappen Producten Selectie criteria Afbeelding op ACT Specifieke eigenschappen Conclusies Totaaloplossingen voor DM Inleiding emeenschappelijk eigenschappen Producten Selectie criteria Afbeelding op ACT Specifieke eigenschappen Conclusies AESSA Inleiding lobaal ontwerp Selectie criteria Afbeelding op ACT Product specifieke eigenschappen Aandachtspunten Stand van zaken ergelijkbare ontwikkelingen Bevindingen Algemene Bevindingen MES model BL Toolkits SCADA/PLC producten Dedicated device drivers MS Presentatie toolkits Marktverkenning Componenten DMsysteem

6 Totaaloplossingen 96 4 Ontwikkelingen in de markt Systeemontwikkeling door de markt Componenten versus producten an sensoren en actuatoren naar maatregelen Totaaloplossingen op komst Bevindingen en conclusies ebruikte standaarden voor koppeling en communicatie van systemen TCIP ational Transportation Communications for ITS Protocol UTMC Urban Traffic Management & Control MCS2 ational Motorway Communication System OCIT Open Communication Interface for Road Traffic Control Systems TLS Technische Lieferbedingungen für Streckenstationen LCR Langage de Commande Routier IERA Initiatiefgroep ERkeersregeltechnici ASTRI Data definities in XML extensible Markup Language CORBA naar het wegkantstation CORBA in DM systemen Bevindingen en conclusies Marktverkenning PLC/SCADA/DCS/Industriële computers Inleiding eldbussen Programmable Logic Controllers (PLC) Supervisory Control And Data Acquisition (SCADA) Distributed Control Systems (DCS) Industriële computers Conclusies Ervaringen in andere branches Rail Infrastructuur Rail voertuigen Luchtverkeersleiding Petrochemie Utilities Ruimtevaart Landmacht Marine Bevindingen en conclusies Bevindingen en conclusies Bevindingen, conclusies en aanbevelingen Bevindingen Zoekresultaten producten Architectuur Interface standaarden Extra CORBA en XML onderzoeksopdracht Extra PLC/SCADA/DCS/Industriële computers onderzoeksopdracht Projectaanpak Conclusies evonden Producten DM Systeem op basis van AESSA DM Systeem zonder AESSA Aanbevelingen Opgedane ervaringen m.b.t. marktverkenning 150 Marktverkenning Componenten DMsysteem

7 6.1 Karakterisering van het project ebruik van internet ebruik van Telefonische followup Reacties van bedrijven op questionnaires Beursbezoeken Bedrijfsbezoeken en presentaties Projectdossier Praktische zaken Conclusie 156 Referenties 157 Afkortingen 160 Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D Bijlage E Lijst van aangeschreven leveranciers Longlist van producten Shortlist productbeschrijvingen Questionnaires Functionele en nietfunctionele eisen Marktverkenning Componenten DMsysteem

8 Samenvatting Door een AIBI team is een wereldwijde marktverkenning uitgevoerd. Het doel van de marktverkenning is: Inzicht krijgen in de beschikbaarheid op de markt en de mate van toepasbaarheid van Commercial Off The Shelf (COTS) producten voor generieke delen van een duurzaam dynamisch verkeersmanagement (DM) systeem. Het resultaat van de marktverkenning is: Er zijn producten gevonden, die binnen de Architectuur voor erkeersbeheersing (AB) geplaatst kunnen worden en die tevens voldoen aan de gestelde functionele en niet functionele eisen van de Applicatie Architectuur (ABAA). Er zijn echter geen COTS producten gevonden in de vorm van componenten, die voldoen aan het Applicatie Componenten Topologie (ACT) ontwerp. De markt van producten ten behoeve van locale autonome regelingen in combinatie met een centraal management systeem wordt gedomineerd door respectievelijk Programmable Logic Controller (PLC) en Supervisory Control And Data Acquisition (SCADA) producten. De toepassing van een SCADA pakket als uniforme intermediair tussen systemen in de verkeerscentrales en de apparatuur aan de wegkant vormt derhalve mogelijk een goede eerste stap in de toepassing van COTS producten. Het gebruik van PLC's als wegkantplatform sluit hier vervolgens naadloos op aan. oor de verbinding tussen het wegkantplatform en de sensoren en actuatoren is de Profibus veldbus een geschikte open standaard, die reeds door leveranciers ondersteund wordt. Een DM systeem op basis van de reeds in ontwikkeling zijnde gebruikersinterface "AESSA" kan gerealiseerd worden met COTS producten uit de productcategorie SCADA/PLC, voor het inwinnen en distribueren van sensor informatie en het aansturen van actuatoren. Een DM systeem zonder "AESSA" kan gerealiseerd worden met COTS producten uit de productcategorie SCADA/PLC, aangevuld met een bedieningsinterface. De marktverkenning resulteerde in ondermeer de volgende aanbevelingen: 1. Implementeer de Applicatie Architectuur uit de Architectuur voor erkeersbeheersing op basis van (AB conforme) marktproducten en niet op basis van componenten met de omvang zoals deze is gedefinieerd in de Applicatie Componenten Topologie. 2. Om de volgende generatie verkeersmanagementsystemen conform AB met COTS producten van verschillende leveranciers te kunnen ontwikkelen Marktverkenning Componenten DMsysteem

9 is conformiteit met een internationale standaard voor koppeling van systemen gewenst. De categorie van SCADA en PLC producten is de enige categorie uit de shortlist met COTS producten op basis van zo'n standaard. Het aantal SCADA en PLC producten is echter vele malen groter dan het aantal producten dat in dit project is geëvalueerd, en een aanbeveling voor één specifiek product is dan ook niet opportuun. 3. ezien de geringe ervaring op het gebied van SCADA/PLC standaarden bij verkeersmanagement systemen is het uitvoeren van een kleinschalige praktijkproef aan te bevelen. 4. oor de ederlandse ITS systemen moeten standaarden worden opgesteld, bij voorkeur afgeleid van een of meer bestaande standaarden in een samenwerkingsverband tussen verkeersindustrie en overheid De overige aanbevelingen hebben betrekking op praktische architectuur aspecten van AB en KARE, en het omgaan met XML en CORBA. Het uitgangspunt voor de marktverkenning bestaat naast de Architectuur voor erkeersbeheersing voornamelijk uit de resultaten van het Applicatie Componenten Topologie project. Daar dit beide in feite slechts architectuur ontwerpen zijn en de beschrijving van het operationele concept en de specificaties van het te realiseren DM systeem ontbreken, is in het kader van het project een beknopte lijst van eisen opgesteld. Deze eisen hebben gefungeerd als evaluatie criteria voor de gevonden producten. De voornaamste onderzoekslijn van het MATCH project is uitgevoerd op basis van de volgende fasering: Bepaling aandachtsgebieden, resulterend in beschrijvingen van context, sensor en actuator management en applicatie control; Longlist fase, waarin een questionnaire is verstuurd naar 300 potentiële leveranciers, hetgeen resulteerde in 140 ontvangen product questionnaires; Selectie van producten voor de shortlist, waarbij de producten werden getoetst aan een aantal basiscriteria, resulterend in een shortlist van 35 producten; Shortlist fase, waarin nadere informatie is verzameld over shortlïst producten, welke informatie vervolgens is geëvalueerd; Eindrapportage fase, waarin de resultaten zijn gepubliceerd nadat er bevindingen, conclusies en aanbevelingen aan zijn toegevoerd. aast de marktverkenning op basis van questionnaires met het doel om COTS producten te identificeren, zijn vier neven onderzoeken uitgevoerd: Een inventarisatie van systemen die reeds worden toegepast door bedrijven met een vergelijkbare problematiek van geografisch gedistribueerde besturing en bewaking; Een onderzoek naar trends op het gebied van verkeers management standaarden, waarbij de standaarden welke in de gevonden producten werden toegepast als uitgangspunt genomen zijn; Een onderzoek naar aspecten van het gebruik van CORBA (Common Object Request Broker Architecture) en XML (extended Markup Language) in een Dynamisch erkeers Management systeem; Een verkennend onderzoek naar de beschikbare technologie op het gebied van SCADA en PLC. an de laatste twee onderzoeken zijn separate rapporten opgeleverd an de door het projectteam opgedane ervaringen op het gebied van marktonderzoek is verslag gedaan in een separaat hoofdstuk. Marktverkenning Componenten DMsysteem

10 Summary An AIBI team has conducted a worldwide market survey. The aim of the market survey was: To obtain insight into the availability and applicability of Commercial Off The Shelf (COTS) products for implementing the generic parts of a modernised dynamic roadtraffic management (DM) system in the etherlands. The results of the market survey were as follows: Products have been found which conform both to the Ministry's architecture for traffic management "Architectuur voor erkeersbeheersing" (AB) in Dutch and to the functional and nonfunctional requirements of the AB Application Architecture (AB AA). However, no products have been found that comply with the subsequent ABAA componentbased design known by its Dutch title as "Applicatie Componenten Topologie" (ACT). The market for products providing local control combined with central supervisory control is dominated by Programmable Logic Controller (PLC) and Supervisory Control And Data Acquisition (SCADA) systems. The application of a SCADA package as a uniform layer between systems in traffic control centers and in roadside equipment would be a good initial step towards the application of COTS products. The use of PLCs as roadside outstations would fit seamlessly into this concept. The Profibus field bus would be suited to connecting the roadside outstations to the physical sensors and actuators, since it is an open standard already supported by the market. A DM system based on the nearlycompleted user interface "AESSA" could be realized by COTS products from the SCADA/PLC category, to gather and distribute sensor data and to send control instructions to the actuators. A DM system without "AESSA" could be realized by COTS products from the SCADA/PLC category, supplemented by a user interface. The market survey resulted in the following recommendations: 1. The ABAA should be implemented on the basis of (ABconform) market products, rather than on the basis of components with the granularity assumed in the ACT project. 2. A COTSbased, ABcompliant, nextgeneration traffic management system should be developed so as to conform to an international interfacing standard. Amongst the shortlisted COTS products only the SCADA/PLC category is based on such a standard. However, the number of SCADA and PLC products on the market is much larger than the Marktverkenning Componenten DMsysteem 10

11 number of products evaluated in this project. Therefore, it is not opportune to make a recommendation for any one specific product. 3. A smallscale pilot project using a SCADA/PLC system should be performed in order to gain experience in the area of traffic management standards. 4. Interfacing standards for Dutch ITS systems should be established in collaboration between government and the traffic industry, preferably by derivation from one or more existing standards. Other conclusions and recommendations have to do with the practical architectural aspects of AB and KARE, and with the use of XML and CORBA. The starting point for the market survey was the AB architecture, together with the ACT project results. As these are essentially architectural designs, the survey team lacked a description of the operational concept and the DM system specification. For the purposes of this project it was necessary to compile a concise list of requirements. These requirements have served as the evaluation criteria for the surveyed products. The main research activities of MATCH followed this approach: Determination of the areas of interest, resulting in descriptions of the context for sensor and actuator management and for application control; Longlist stage, in which a questionnaire was sent to 300 potential suppliers, eliciting the completion and submission of 140 product questionnaires; Selection of products for the shortlist, in which the products were assessed against the evaluation criteria, resulting in a shortlist of 35 products; Shortlist stage, in which more detailed information was obtained and assessed about the shortlisted products; Final report stage, in which the results were documented, together with the survey findings, conclusions and recommendations. Supplementary to the questionnairebased market survey of COTS products, four additional research activities were carried out: Research into systems in other, nonits branches with geographicallydistributed management and control of operations; Research into trends in the area of traffic management standards. The starting point was the set of standards used in the shortlisted products. Research into aspects concerning the use of CORBA (Common Object Request Broker Architecture) and XML (extended Markup Language) in a DM system; Research into available technology in the area of SCADA and PLC. The latter two activities were set up as separate projects that delivered their own reports. In a separate chapter the project team reported on their experiences in conducting a market survey. Marktverkenning Componenten DMsysteem 11

12 1 Inleiding 1.1 Achtergronden van de marktverkenning In de achterliggende decennia is voor het ederlandse HoofdWegenet een veelheid aan afzonderlijk ontwikkelde, vaak Rijkswaterstaat specifieke, verkeersbeheersingssystemen opgeleverd. Deze zijn deels verouderd en ongeschikt om verder uit te bouwen met nieuwe functies. De belangrijkste knelpunten die zich voordoen zijn: onvoldoende mogelijkheden voor duurzame implementatie van nieuwe verkeersmaatregelen, lange doorlooptijden bij aanpassingen, geen mogelijkheden voor netwerkbreed dynamisch verkeersmanagement en hoge exploitatiekosten. Om aan deze uitdagingen het hoofd te bieden is door de Rijkswaterstaat de Architectuur voor erkeersbeheersing (AB) ontwikkeld. Figuur 1: Het ABarchitectuurraamwerk Een onderdeel daarvan, de AB erkeerskundige Architectuur [AB_A], wordt inmiddels al op diverse plaatsen in het land toegepast. Deze toepassingen worden echter nog niet ondersteund door informatie en/of regelsystemen. De behoefte aan deze systemen (applicaties) en de daarvoor benodigde technische infrastructuur is groeiende. SAIERA (Standaard Applicaties voor erkeersinformatie En Regel Algoritmes) is het systeem dat invulling gaat geven aan de Applicatie Architectuur. De realisatie en ontwikkeling van SAIERA betreft het gehele traject van uitwerken van de AB Applicatie Architectuur [AB_AA] tot en met het realiseren van de applicaties. SAIERA verzorgt het management van gedistribueerde systemen ten behoeve van Dynamisch erkeersmanagement, binnen een netwerk. Marktverkenning Componenten DMsysteem 12

13 In het kader van SAIERA is in 2001 door de Adviesdienst erkeer en ervoer van de Rijkswaterstaat gewerkt aan het ACTproject (Applicatie Componenten Topologie). In dit project zijn de componenten 1 van SAIERA gedefinieerd en hun onderlinge samenhang. Daarmee zijn de eerste specificaties van het te bouwen SAIERA systeem opgeleverd, zie [OCD_ACT], [SSS_ACT] en [SSDD_ACT]. Samen met de verkeerskundige logica van de te realiseren maatregelen, is dit de basis voor de bouwfase van het SAIERAsysteem. Het beschikbaar krijgen van de componenten van SAIERA kan door middel van het starten van een maatwerk ontwikkelingstraject. Een andere mogelijkheid is het kopen van de componenten of delen daarvan op de markt. In verband met het gebruikmaken van beproefde technologie, extensivering van IT systeemkennis en kostenbeheersing lijkt dit een aantrekkelijke optie. Binnen SAIERA geldt dit met name voor de "command en control" functies en de generieke functies bij het managen van sensoren en actuatoren. 1.2 Doel van de marktverkenning Het doel van de marktverkenning is: Inzicht krijgen in de beschikbaarheid op de markt en de mate van toepasbaarheid van COTS 7 producten voor generieke delen van een duurzaam dynamisch verkeersmanagement systeem. Mede op basis van dit inzicht zal Rijkswaterstaat een keuze maken uit de alternatieven voor het systeemontwerp. Het marktverkenningsonderzoek dient binnen dit kader een advies te leveren voor het eventueel toepassen van COTS producten, met inzage in de alternatieve mogelijkheden en de consequenties. In hoofdstuk 3 is een paragraaf aan AESSA gewijd, maar onderzoek naar overige niet commerciële producten valt buiten de scope van het project., evenals een mogelijk onderzoek naar de haalbaarheid van ACT. 1.3 Scope marktverkenning en status rapport De marktverkenning betreft een oriëntatie op de beschikbaarheid en bruikbaarheid van COTS producten. Daarbij gaat het met name om softwareproducten binnen de Applicatie Architectuur. De technische infrastructuur waarop de software draait valt buiten de scope van de verkenning. Hiernaar is alleen gekeken in het geval een marktproduct hierin geen scheiding heeft aangebracht. De COTS producten zijn beoordeeld op hun huidige potenties. Plannen van de leverancier en nog lopende ontwikkelingen ten aanzien van het product zijn buiten beschouwing gelaten. Bij de marktverkenning zijn eisen en wensen gehanteerd zoals geformuleerd in ABAA en ACT. Dit zijn voor een groot deel globale functionele eisen. Op basis daarvan kon geen strikte productselectie worden toegepast. oor deze verkenning was het ook niet wenselijk, om producten met potenties in de 1 Component Een van tevoren gebouwd softwareonderdeel, met een goed gedefinieerde interface en goed gedefinieerd gedrag, dat kan worden gebruikt én hergebruikt in verschillende applicaties. Zie ook: H Commercial Off The Shelf producten; daarbij gaat het om duurzame producten of systeemdelen die op de markt beschikbaar zijn. Marktverkenning Componenten DMsysteem 13

14 beschouwing mee te nemen. Hoewel gedurende het onderzoek wel een schifting van producten op basis van globale eisen ten aanzien van bruikbaarheid heeft plaats gevonden, is er in het kader van dit onderzoek geen sprake van een officiële productselectie. adat Rijkswaterstaat met deze onderzoeksresultaten inzicht heeft gekregen in de mogelijkheden van COTS producten, zal mogelijk aan de markt verzocht worden om (ontwerp)altematieven op basis van nog op te stellen producteisen en selectiecriteria. 1.4 ervolgstappen Het is inmiddels waarschijnlijk dat AESSA toegepast gaat worden als gebruikersinterface voor SAIERA. Omdat hierover bij de start van de marktverkenning maar ook tijdens de uitvoering nog geen formeel besluit is genomen, zijn COTS producten voor de besturing van SAIERA gewoon meegenomen in de beschouwing. Daarnaast is bij de aanbeveling zowel een variant met AESSA als een variant zonder AESSA opgenomen. 1.5 Doelgroep en leeswijzer Dit rapport betreft het verslag van de marktverkenning naar COTSproducten voor generieke delen van het Dynamisch erkeersmanagement (DM) systeem van Rijkswaterstaat. Het rapport is bedoeld voor degenen binnen Rijkswaterstaat die verantwoordelijk zijn voor het voorbereiden van de besluitvorming en het maken van ontwerpkeuzes voor het SAIERA systeem. Het rapport is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 2 geeft inzicht in de gevolgde aanpak en de informatiebronnen die geraadpleegd zijn. Hoofdstuk 3 geeft een overzicht van de gevonden COTS producten die redelijk goed aansluiten bij de gewenste functionaliteit volgens de Architectuur voor erkeersbeheersing (AB) en de Applicatie Componenten Topologie (ACT). Per productcategorie zijn de belangrijkste bevindingen en conclusies weergegeven in relatie tot het doel van de marktverkenning. In hoofdstuk 4 is een beeld geschetst hoe de architectuur van DMsystemen door de markt is opgezet en welke standaarden toegepast worden. Ook zijn ervaringen in andere branches in dit hoofdstuk opgenomen. Hoofdstuk 5 geeft, aansluitend op de meer gedetailleerde bevindingen en conclusies in de eerdere hoofdstukken, algemene bevindingen, conclusies en aanbevelingen voor het gebruikmaken van COTS producten voor DM toepassingen. Als laatste zijn de opgedane leerervaringen tijdens de marktverkenning weergegeven in hoofdstuk 6. Marktverkenning Componenten DMsysteem 14

15 2 evolgde aanpak In dit hoofdstuk wordt de gevolgde aanpak beschreven en welke informatiebronnen geraadpleegd zijn. In sectie 2.1 wordt uiteengezet welke fasering toegepast is. ewerkt is van grof naar fijn. Aanvankelijk is door het verzamelen van diverse lijsten van leveranciers een basis aangelegd welke na diverse selecties uitgemond is in een shortlist van potentiële producten. In sectie 2.2 worden de belangrijkste geraadpleegde informatiebronnen beschreven, zowel uit de DM wereld als ook uit andere sectoren. In dit hoofdstuk wordt geen evaluatie van de gevolgde aanpak beschreven, deze is opgenomen in hoofdstuk Fasering Het MATCH project is behoudens de normale projectvoorbereiding en afsluiting, uitgevoerd op basis van de volgende fasering: Bepaling aandachtsgebieden; Longlist; Selectie van producten voor de shortlist; Shortlist; Eindrapportage Bepaling aandachtsgebieden In de fase 'bepaling aandachtsgebieden' zijn de volgende oriënterende activiteiten uitgevoerd: Inlezen in geselecteerde AB, ACT en AESSA documentatie; Afstemmen van werkwijze en planning met MEDUSA en onderling tussen MATCH subprojecten; Ontvangen van briefings over AB, ACT en AESSA; Opstellen van beschrijvingen van context, sensor management, actuator management en applicaton control, zowel in het ederlands als in het Engels Longlist In de 'longlist' fase is de nadruk gelegd op het verzamelen en evalueren van informatie over leveranciers van potentiële producten. Streefdoel was zoveel mogelijk potentiële leveranciers van DM systemen te ontdekken. In de 'longlist' fase zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: Begonnen is met het opstellen van een lijst van potentiële leveranciers (zie Bijlage 1), op basis van lijsten van andere projecten (waaronder MEDUSA en AESSA), aangevuld met informatie van Internet en eigen ervaringen van de consultants. Marktverkenning Componenten DMsysteem 15

16 ervolgens is een longlist questionnaire template (Bijlage D3) opgesteld, die samen met een begeleidend schrijven (Bijlage D1) en een beschrijving van de projectcontext, sensor management, actuator management en application control (Bijlage D2) per is verstuurd aan de bedrijven op de lijst van potentiële leveranciers. Om ervoor te zorgen, dat de s de benodigde aandacht zouden krijgen en zouden terechtkomen bij de juiste persoon is op de mailing een telefonisch contact gevolgd, waarbij tevens eventuele vragen van de kant van de geadresseerden beantwoord werden. Ingevulde longlist questionnaires die retour ontvangen werden en product informatie die daarbij ingesloten was, is geadministreerd en gearchiveerd. Hier is vervolgens eventuele additionele informatie van websites aan toegevoegd. Informatie omtrent potentiële leveranciers die gereageerd hadden en een enkeling die dat nog niet gedaan had, is ingewonnen door middel van bezoeken op beurzen (PetroTech 2002, InterTraffic 2002, en ITS America 2002); De resultaten van de longlist fase zijn vervolgens aan het (IBI) management gepresenteerd. an de circa 315 potentiële leveranciers hebben we binnen twee en een halve maand 76 reacties (24%) ontvangen 3. Er waren 47 reacties met ingevulde questionnaire(s) resulterend in een totaal van 140 producten Selectie van producten voor de shortlist a de long list fase zijn volgende algemene criteria gehanteerd voor het selecteren van producten voor de shortlist fase. Streefdoel was om hiermee het aantal producten terug te brengen tot ongeveer 20. a selectie zijn er 35 producten van 24 leveranciers geselecteerd voor de 'shortlist' fase. Deze producten zijn vervolgens in productcategorieën ingedeeld. Bij de selectie van producten voor de 'shortlist' fase zijn de volgende criteria gehanteerd: Er is voldoende informatie verkregen van een product, middels een volledig ingevulde bedrijfs en product questionnaire. Een product moet commercieel leverbaar zijn, of binnen afzienbare tijd leverbaar worden. Een product moet functionaliteit uit ACT bieden. Producten met alleen functionaliteit voor bijvoorbeeld BOSS of TIA worden niet beschouwd. Een product moet een duidelijke modulaire structuur hebben, of bestaan uit 1 of meer componenten. Op dit moment is nog niet relevant of die modulen ook als losse producten leverbaar zijn. Producten voor verkeersbeheersing worden allen beschouwd indien ze inzetbaar zijn voor beheersing van het hoofdwegennet. Management op regionaal en stedelijk niveau, alsmede verkeerslichtregeling of parkeersystemen, zijn niet beschouwd Shortlist In de shortlist fase is de nadruk gelegd op het verzamelen en evalueren van informatie over geselecteerde producten. In de 'shortlist' fase zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: ' Ervaring uit de marketing wereld leert dat 510% een goede response is Marktverkenning Componenten DMsysteem 16

17 Om de producten voor de shortlist te kunnen selecteren, moesten eerst functionele, nietfunctionele, en ACTgerelateerde eisen (zie paragraaf 3.1 en Bijlage E) opgesteld worden. Hier zijn vervolgens twee shortlist questionnaires van afgeleid (Bijlage D4 en D5); De ontvangen shortlist questionnaires werden gearchiveerd, waarbij eventuele onduidelijkheden werden opgelost, door middel van telefonisch of overleg met of bezoek aan/van potentiële leverancier; De producten in iedere categorie werden geanalyseerd, waarbij gemeenschappelijke en specifieke eigenschappen werden geïdentificeerd, op basis waarvan voor iedere categorie conclusies werden getrokken. In de shortlistfase zijn twee extra onderzoeksopdrachten opgesteld en uitgevoerd, met als onderwerpen: Corba en XML, alsmede SCADA en PLC respectievelijk door TO TPD in Delft en ICT Solutions in Deventer. an de rapportages van beide onderzoeksopdrachten is een samenvatting opgenomen in dit rapport (Zie hoofdstuk en 4.3) Eindrapportage In de 'eindrapportage' fase zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: Het opstellen, door projectteamleden reviewen en verbeteren van het eindrapport in meerdere cycli, waarna het rapport in concept werd uitgebracht. Het conceptrapport is vervolgens gereviewd door medewerkers van de verschillende diensten van Rijkswaterstaat Het eindrapport is definitief gemaakt na het verwerken van externe review resultaten. 2.2 Informatiebronnen Uitgangsdocumenten De volgende documenten zijn als uitgangspunt gehanteerd: De AB documenten: Applicatie Architectuur [AB_AA], Informatie Architectuur, [ABJA] en Technische Infrastructuur voor erkeersbeheersing [AB_TIA]. De ACT documenten: System/Subsystem Specification (SSS) ACT [SSS_ACT], System/Subsystem Design Description (SSDD) ACT [SSDD_ACT]. De componentbeschrijvingen uit de SSDD van ACT zijn gebruikt als beschrijving van de te zoeken componenten (producten). Op basis van de ACT is een indeling gemaakt in de volgende onderdelen: Application Control, bestaande uit: o Presentatielaag, o Sessie, user en taakbeheer; o Business Logic, de verkeerskundige delen zoals regelscenario's en maatregelen; o Alarmhandling; Sensor management, de sensoren en het beheer ervan; Actuator management, de actuatoren en het beheer ervan. Marktverkenning Componenten DMsysteem 17

18 Op basis van de componentbeschrijving en de SSSACT is per onderdeel een kernpakket van eisen geformuleerd. De AB en ACT documenten leveren samen echter niet de volledige specificatie, ze zijn echter ook nooit zo bedoeld geweest. Dit heeft wel als consequentie dat een aantal criteria ontbreekt dat van belang is bij een productselectie. Deze criteria hebben voornamelijk betrekking op de interface tussen de Applicatie Architectuur en de technische infrastructuur en de wijze waarop de diverse standaarden toegepast moeten worden. Het zoeken naar componenten als bedoeld in ACT is dan ook niet direct mogelijk gebleken. De longlist marktverkenning is derhalve uitgevoerd op basis van de opgestelde kernpakketten, terwijl voor de shortlist door de projectleiding functionele en nietfunctionele eisen zijn opgesteld, zoals beschreven in hoofdstuk Internet Het internet is een belangrijke informatiebron voor een brede marktverkenning zoals is uitgevoerd in het MATCH project. Informatie is op twee manieren gezocht: 1. Initieel is gezocht in de publiekelijk beschikbare informatie naar potentieel interessante bedrijven, producten, projecten, publicaties, standaarden en conferenties. Deze exploratie levert veel nieuwe informatie op ter aanvulling op de referenties uit andere projecten en van projectieden. Dit maakt een meer objectieve markt verkenning mogelijk. 2. Bedrijfs en productinformatie voor meer nauwkeurige evaluatie is voor een deel op het internet beschikbaar. Beperkte en globale informatie is veelal publiekelijk beschikbaar. Er zijn ook bedrijven die hun customer portals ter beschikking stellen voor het ophalen van elektronische product informatie, van product folders tot en met gebruikershandleidingen. Dit laatste is vooral efficiënt in de communicatie met buitenlandse bedrijven, en bij grote hoeveelheden informatie die zo elektronisch doorzocht en verwerkt kunnen worden. Een tweede belangrijke toepassing is de communicatie via . ia zijn de questionnaires elektronisch gedistribueerd, ingezameld, en verwerkt. Het vereenvoudigt ook de persoonlijke communicatie met personen; beschikbaarheid is minder tijdsgebonden, tijdszones vormen geen belemmering, uitspraken kunnen gecombineerd worden met aanvullende productinformatie, en correspondentie en informatie kan geregistreerd worden. Een groot deel van de informatie op het internet en de communicatie is elektronisch verzameld en toegevoegd aan het project dossier Air Traffic Control beurs ATC is de beurs voor Air Traffic Control. De beurs werd gehouden in het MECC te Maastricht in begin februari. De volgende categorie systemen zijn te onderscheiden: 1. Radar installaties; 2. luchtplanningssystemen; 3. erkeersleidingssystemen; 4. Test, training en simulatie systemen. Marktverkenning Componenten DMsysteem 18

19 Radar installaties Alhoewel deze radarsystemen niets te maken hebben met DMsystemen is het toch aardig te vermelden dat de interfaces van radars gestandaardiseerd zijn zodat het eenvoudig is om nieuwe systemen te koppelen met reeds geïnstalleerde radars en zo het ontwikkelen van nieuwe functionaliteit ook eenvoudiger wordt. luchtplanningssystemen Met behulp van deze systemen wordt een gehele vlucht ingepland, van vertrekpunt tot aankomst met de te volgen route door de lucht en de benodigde radio frequenties voor onderweg. erkeersleidingsystemen erkeersleidingsystemen worden gebruikt voor de begeleiding van een vliegtuig van A naar B. Daarbij worden de frequenties uit het vluchtplan gebruikt voor de contacten met de grond. Het werkveld van een verkeersleider is een sector. De verkeersleider beheert één frequentie. Hij behandelt al het verkeer binnen die frequentie. erdwijnt een vliegtuig uit zijn sector dan wordt dit overgedragen aan een andere verkeersleider, waarna de piloot een andere frequentie kiest. Het automatisch overschakelen op een andere frequentie is nog in een proefstadium. Test, training en simulatie systemen Detestsystemen zijn referentiesystemen voorde productieomgeving. ieuwe versies worden pas operationeel na grondige testtrajecten. De training en simulatie systemen richten zich voornamelijk op het werk van de verkeersleider. Dit zijn imposante installaties waarbij je echt het gevoel hebt dat je in een toren zit. Relatie met DMsystemen. Er zijn bedrijven die zowel werkzaam zijn in het wegverkeer als in het luchtverkeer, echter binnen deze bedrijven kennen de divisies elkaar niet of nauwelijks. In de luchtvaart voeren niet zozeer de technische standaarden de boventoon maar wel de procedurele zaken als de gesprekken tussen de luchtverkeersleiding en de gezagvoerders. De werkwijze is dan ook niet te vergelijken met de wegverkeersleider in de RMC's. Sensor en actuator management komen voor in de grondsystemen voor de routering van vliegtuigen op vliegvelden, de geografische schaal is echter beperkt en door fysieke afscherming minder storingsgevoelig dan onze DM systemen. De trend is om sensoren en actuatoren uit te rusten met SMP processoren om het beheer te vereenvoudigen. Op het gebied van Air Traffic Control zijn er geen producten die toepasbaar zijn voor DMsystemen. Wat wel geleerd kan worden is dat het standaardiseren op interfaces de markt open maakt. Leveranciers zien het als een uitdaging om producten te ontwikkelen welke aansluiten op deze interfaces Petrotech 2002 an 9 t/m 11 april 2002 heeft in Ahoy' Rotterdam de tweejaarlijkse vakbeurs PetroTech 2002 plaatsgevonden. Circa 125 exposanten vertegenwoordigden het aanbod van technologie en diensten voor petrochemie en raffinage en de beurs trok in drie dagen tijd vakbezoekers. Deze vakbeurs wordt in Ahoy' Rotterdam gehouden voor de uit 6 landen afkomstige industriële keten in de RijnScheldedelta. Het is de enige beurs in de Benelux voor de (petro)chemie. Marktverkenning Componenten DMsysteem 19

20 De beurs omvatte de segmenten: EPCcontracting, Mechanical Construction en Electrical Installation, Maintenance, Health, Safety & Environment, Fluid Handling, Process Control & Equipment en Utilities. PetroTech is een typische relatiebeurs; een relatiemarketing evenement met een belangrijk kennisplatform, een ontmoetingsplaats voor de olie en (petro)chemische industrie en haar toeleveranciers en heeft vooral als doel een bijdrage te leveren aan goede contacten tussen de industrie en contractors. Process Control bleek slechts een gering onderdeel uit te maken van de beurs. Doordat de techniek, waarin wij als MATCH team in eerste instantie geïnteresseerd waren, ondergeschikt was aan relatiemanagement, hebben we slechts enkele nuttige gesprekken kunnen voeren. Doordat de reisafstand naar de voor ons gunstige gelegen locatie in Ahoy beperkt was, hebben we er echter een zeer renderend bezoek van kunnen maken. De volgende bedrijven zijn op de Petrotech beurs bezocht: ABB Imtech Marine & Offshore Bentley MathWorks Croon Yacht Intertraffic 2002 an 15 tot en met 18 april heeft in Amsterdam de tweejaarlijkse Intertraffic beurs plaatsgevonden, de grootste internationale beurs op zijn gebied. Er worden ook Intertraffic activiteiten georganiseerd in Azië, Eurazië en Latijns Amerika, waaronder Brazilië en Mexico. Intertraffic is een vakbeurs op het gebied van producten en diensten, waaronder ontwerp, management en onderhoud van de verkeers en vervoersinfrastructuur, waar leveranciers van deze producten en diensten bestaande en nieuwe klanten kunnen ontmoeten. Intertraffic 2002 werd bezocht door bezoekers uit 100 landen en er waren 640 exposanten. 35% van de bezoekers was afkomstig uit de overheids sector en 55% uit het bedrijfsleven. Een derde van de bezoekers kwam in verband met de aanschaf van producten. Onderwerpen waar veel belangstelling voor was, waren parkeren, wegmarkering, verkeersveiligheid en verkeersdetectie. Mede doordat er een groot aantal leveranciers van (intelligente) verkeersmanagementsystemen en apparatuur op de beurs aanwezig was, resulteerde het voor de zeven leden van het MATCH team in een zeer vruchtbaar bezoek, niet alleen in het kader van het MATCH project, maar ook op andere aandachtsgebieden. De volgende bedrijven zijn op de Intertraffic beurs bezocht, waarbij informatie is ingewonnen in het kader van het MATCH project. ACISO, Barcelona, Spanje Ko Hartog, Heiloo ADDCO, St. Paul, USA euricam, Trento, Italië ASIM, Uznach, Zwitserland PATKruger, Den Bosch AE, Aken, Duitsland Peek Traffic, Amersfoort Barco, Kuune, België Sainco, Madrid, Spanje Brimos, Hattem Sice, Madrid, Spanje Capsys, Crolles, Frankrijk SES, Tours, Frankrijk Marktverkenning Componenten DMsysteem 20

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman

Advies en projectmanagement Industriële automatisering. Palaemon. Diensten en referenties. Introductie van Palaemon Frans Kleisman Palaemon Advies en projectmanagement Industriële automatisering Diensten en referenties Introductie van Palaemon Frans Kleisman Bedrijfsprofiel 30 jaar ervaring in diverse industriële productie-en procesbesturing.

Nadere informatie

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Level 4 Business Planning & Logistics ISA-99 beveiliging binnen het control domain Level 3

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter 2 Opdrachtgever : Opdrachtnemers : Ing. P. van den Berg Michel van Reenen Thijs Mommen GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator

ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator Author: Bas Dijk Date: 23-04-2013 Version: v1.2 Reference: 2013, All-CRM 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Inleiding 3 3 Gebruikershandleiding Windows Forms

Nadere informatie

Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie.

Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie. De PROFINET, PROFIBUS & IO-Link dag 2012 Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie. Jaap Westeneng Product Manager Asset Management Praktijkcase

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Productgerichte Milieuzorg HEMA

Productgerichte Milieuzorg HEMA Productgerichte Milieuzorg HEMA Aan dit project is in het kader van het Besluit milieusubsidies, regeling milieugerichte technologie een subsidie verleend uit het programma Productgerichte Milieuzorg 2000

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Toekomstbestending maken van selectie tool Rekening houdend met strikte privacy wetgeving

Toekomstbestending maken van selectie tool Rekening houdend met strikte privacy wetgeving Toekomstbestending maken van selectie tool Rekening houdend met strikte privacy wetgeving Kurt.Merchiers@colruytgroup.com Functioneel Analist Roel.Van.Assche@sas.com Consultant Agenda Vervanging van de

Nadere informatie

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling Voorbeelden generieke inrichting Versie 1.1 Datum 19/12/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl Documentbeheer

Nadere informatie

Op de computer kan naar eigen inzicht software op worden geïnstalleerd, een andere besturingssysteem is mogelijk.

Op de computer kan naar eigen inzicht software op worden geïnstalleerd, een andere besturingssysteem is mogelijk. Planningsfase 1. Afspraken maken over doelstelling en randvoorwaarden De doelstelling van het project: De doelstelling van het project: het maken van het gewenste product. De doelstelling van de student:

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman Requirements Traceability Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman 22 Mei 2008 Werkgroep Traceability Doel van de werkgroep: Aanbieden van hulpmiddelen

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Astrin. 15 december 2011

Astrin. 15 december 2011 Alternatief UWKS 2 Alternatief voorstel voor een beter UWKS 2 Astrin 15 december 2011 Over Astrin ASTRIN is de brancheorganisatie van 40 bedrijven actief in de verkeersindustrie Promoot innovatieve oplossingen

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Procesoptimalisatie door Procesinformatie. 30 november 2005 Andre IJdo, Coordinator Technisch Beheer Lars van Beek, Sales Manager

Procesoptimalisatie door Procesinformatie. 30 november 2005 Andre IJdo, Coordinator Technisch Beheer Lars van Beek, Sales Manager Procesoptimalisatie door Procesinformatie 30 november 2005 Andre IJdo, Coordinator Technisch Beheer Lars van Beek, Sales Manager AVR Novotek Agenda Introductie Novotek en AVR Historie van bestaande Proces

Nadere informatie

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User RUM Risk assessed User requirements Management - SPIder session Project driven by requirements 25th april Copyright 2006 ps_testware - Gijs Kuiper Risk assessed User requirement Management Personalia Gijs

Nadere informatie

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening.

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. Foto: Mugmedia Het Kadaster gaat de levering van kadastrale informatie ingrijpend vernieuwen. Het huidige proces van verwerken van kadastrale

Nadere informatie

Upgrade of Her-implementatie PeopleSoft FMS bij DNB

Upgrade of Her-implementatie PeopleSoft FMS bij DNB Upgrade of Her-implementatie PeopleSoft FMS bij DNB Release cq support status 2002 Europese aanbesteding 2003 Implementatie 4 modules (GL,AP,PO,IN) Huidige versie 8.8 (upgrade 2005) uitbreiding modules.

Nadere informatie

Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers

Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers ass Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Adviesdienst Verkeer en Vervoer Managementrapport AUV-project Invoering Rode Rand op signaalgevers Invoeringsmogelijkheden

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Orbis Software. Portal4U. Whitepaper. Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct Portal4U van Orbis Software Benelux BV.

Orbis Software. Portal4U. Whitepaper. Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct Portal4U van Orbis Software Benelux BV. Orbis Software Whitepaper Deze whitepaper geeft u meer informatie over ons standaardproduct van Orbis Software Benelux BV Orbis Standaard Product Maak eenvoudig uw eigen Portals Met beschikt u over een

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

De nieuwe TC EHR. Nationaal HL7 Standaardisatiecongres 9 december 2010. Anneke Goossen, co-chair EHR TC. Stichting HL7 Nederland

De nieuwe TC EHR. Nationaal HL7 Standaardisatiecongres 9 december 2010. Anneke Goossen, co-chair EHR TC. Stichting HL7 Nederland De nieuwe TC EHR Nationaal HL7 Standaardisatiecongres 9 december 2010 Anneke Goossen, co-chair EHR TC Stichting HL7 Nederland Inhoud Aanleiding, visie en missie, speerpunten Activiteiten in 2011 Het EHR-S

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

DECLARATION FOR GAD approval

DECLARATION FOR GAD approval Version 1.2 DECLARATION FOR GAD approval Declare that for the following central heating boilers Intergas Calderas de Calefacción S. L. Kombi Kompakt R 24, 28/24, 36/30 and Prestige The installation and

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Trends in Laboratory Informatics

Trends in Laboratory Informatics LIMS,SDMS,CDS & ELN in één systeem? Mr.Roel de Hoop RAAK Lab Informatics B.V. roel@raakbv.com Laboratory Informatics Laboratory Informatics Laboratory Informatics is the specialized application of information

Nadere informatie

CRM. in Nederland. a teasing summary. CRM in Nederland. augustus 2009. Augustus 2009 pagina 0

CRM. in Nederland. a teasing summary. CRM in Nederland. augustus 2009. Augustus 2009 pagina 0 Augustus 2009 pagina 0 CRM in Nederland augustus 2009 a teasing summary Augustus 2009 pagina 1 Introductie Onlangs hebben ruim 1.000 managers meegewerkt aan een grootschalig onderzoek uitgevoerd door MarketCap

Nadere informatie

SmartTestAssistant. Het slimme testhulpmiddel. door Frank Stolker

SmartTestAssistant. Het slimme testhulpmiddel. door Frank Stolker SmartTestAssistant Het slimme testhulpmiddel door Frank Stolker Inhoud Wat is SmartTestAssistant? Achtergrond Opzet Werking Schematisch overzicht Onderscheidend vermogen Status en vervolgstappen Wat is

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Handleiding beheer lijst.hva.nl. See page 11 for Instruction in English

Handleiding beheer lijst.hva.nl. See page 11 for Instruction in English Handleiding beheer lijst.hva.nl See page 11 for Instruction in English Maillijsten voor medewerkers van de Hogeschool van Amsterdam Iedereen met een HvA-ID kan maillijsten aanmaken bij lijst.hva.nl. Het

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

BENELUX RESEARCH PROJECT.

BENELUX RESEARCH PROJECT. BENELUX RESEARCH PROJECT INTRODUCTIE Ben jij een enthousiaste en ambitieuze student aan de RSM, ESE of een andere faculteit *? Ben jij op zoek naar een elective of extracurriculaire activiteit, en wil

Nadere informatie

Socio-technisch systemen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1

Socio-technisch systemen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1 Socio-technisch systemen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 2 Slide 1 Systeem categoriën Technische op computer gesteunde systemen Systemen die HW en SW bevatten, maar waar

Nadere informatie

Handleiding voor aansluiten op Digilevering

Handleiding voor aansluiten op Digilevering Handleiding voor aansluiten op Digilevering Versie 1.0 Datum 1 augustus 2013 Status definitief Colofon Projectnaam Digilevering Versienummer 1.0 Contactpersoon Servicecentrum Logius Organisatie Logius

Nadere informatie

Corporate Payment Services

Corporate Payment Services Corporate Payment Services Aansluitgids voor servicebureaus Final Equens S.E. 28 January 2014 Classification: Open Version 2.0 Copyright Equens SE and/or its subsidiaries. All rights reserved. No part

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester

Stages in het flexibel semester. Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel Fractie SAM Stages in het flexibel semester Initiatiefvoorstel voor het implementeren van studiepunten voor stages in het flexibel semester Fractie SAM Aan de universiteitsraad 13 november

Nadere informatie

Bareld Bruining ZIN & ONZIN VAN ON-LINE PROCESS ANALYZERS

Bareld Bruining ZIN & ONZIN VAN ON-LINE PROCESS ANALYZERS Bareld Bruining ZIN & ONZIN VAN ON-LINE PROCESS ANALYZERS AGENDA q Skilledin introductie q Zin & Onzin van On-line process analyzers q Samenvatting TRAIN TO RETAIN TRAIN TO RETAIN -TRAINING Development

Nadere informatie

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Copyright Datacon www.datacon.nl Wat is een intranetportal? Een intranet is een online gepersonaliseerde en geïntegreerde toegang tot

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools)

VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools) VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools) Kim Kranenborg TNO Human Factors P.O Box 23 3769 ZG Soesterberg +31 346 356267 kranenborg@tm.tno.nl Knowledge for business VIOS: Veiligheid

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

BVBA POMAC-LUB-SERVICES SPRL Korte Bruggestraat 28 B-8970 Poperinge Tel. 057/33 48 36 Fax 057/33 61 27 info@pomac.be internet: www.pomac.

BVBA POMAC-LUB-SERVICES SPRL Korte Bruggestraat 28 B-8970 Poperinge Tel. 057/33 48 36 Fax 057/33 61 27 info@pomac.be internet: www.pomac. Smeersysteem voor conveyors Conveyors lubrication systems KS-007a-1-NE SMEERSYSTEEM VOOR MONO OF BIRAIL CONVEYORS Dit systeem is ontworpen voor het gedoseerd smeren van de lagers van de rollen van conveyors

Nadere informatie

" Inleiding: " Sectie GISt " GDMC " TUDelft " Case studies " Conclusies

 Inleiding:  Sectie GISt  GDMC  TUDelft  Case studies  Conclusies De impact van open vs closed source voor geo DBMS research Seminar Open Source GEO ICT Delft Wilko Quak 1 Overzicht " Inleiding: " Sectie GISt " GDMC " TUDelft " Case studies " Conclusies 2 Section GIS

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Contractmanagement voor Software-ontwikkeling

Contractmanagement voor Software-ontwikkeling Contractmanagement voor Software-ontwikkeling Presentatie PIANO / NEVI Regionale bijeenkomst Den Haag nieuwe inzichten in contracteren en besturen November 2009 Marcel Blommestijn 2 Doel van deze presentatie

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Document D-2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Versie 1.0 Datum 15 juli 2014 Status Definitief Colofon Versie 1.0 Contactpersoon Paul Leunissen M 06-5250 6691 Paul.Leunissen@minienm.nl

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Op weg naar de favoriete Verzekeraar. Vincent Snels (Nationale Nederlanden) Lex Veltman (IBM)

Op weg naar de favoriete Verzekeraar. Vincent Snels (Nationale Nederlanden) Lex Veltman (IBM) Op weg naar de favoriete Verzekeraar Vincent Snels (Nationale Nederlanden) Lex Veltman (IBM) Nationale-Nederlanden actief sinds 1845 De Nederlanden van 1845 Nationale-Nederlanden breidt uit in binnen

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

CatchPlus Workspaces. Patricia Alkhoven. CatchPlus. Gert-Jan van Dijk. Target Media BV. Datum: 27 april - 2011. Versie: 1.0

CatchPlus Workspaces. Patricia Alkhoven. CatchPlus. Gert-Jan van Dijk. Target Media BV. Datum: 27 april - 2011. Versie: 1.0 CatchPlus Workspaces Tav: Auteur: Patricia Alkhoven CatchPlus Gert-Jan van Dijk Target Media BV Datum: 27 april - 2011 Versie: 1.0 1. Inleiding Achtergrond Onder de projectnaam Scratch4all is er een samenwerking

Nadere informatie

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013 ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters Marc Lankhorst 16 oktober 2013 Agenda 13:00 introductie ArchiMate-status en -ontwikkelingen en NORA-kennismodel 14:00 parallelle workshops rond de

Nadere informatie

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group

FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group FF Training teaser Ton Knegt Sr. Project Manager STC Group Programma: 1. Introductie trainingen Ton Knegt STC Group 2. FF EMEA Demo units Peter Overgauw - Honeywell 3. Training cases Bindert Douma STC

Nadere informatie

Maillijsten voor medewerkers van de Universiteit van Amsterdam

Maillijsten voor medewerkers van de Universiteit van Amsterdam See page 11 for Instruction in English Maillijsten voor medewerkers van de Universiteit van Amsterdam Iedereen met een UvAnetID kan maillijsten aanmaken bij list.uva.nl. Het gebruik van de lijsten van

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

De SolidWorks QuickStart Module

De SolidWorks QuickStart Module SolidWorks 3D CAD software biedt intuïtieve oplossingen voor alle aspecten van uw designproces. De SolidWorks producten kunnen worden toegepast binnen de hele organisatie. De SolidWorks QuickStart Module

Nadere informatie

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel Ontwikkelaar ICT Doel Ontwikkelen en ontwerpen van ICT-producten, binnen overeen te komen dan wel in een projectplan vastgelegde afspraken ten aanzien van tijd, budget en kwaliteit, opdat overeenkomstig

Nadere informatie

Standaardisatie VTTI Verkeer- en Tunnel Technische Installaties

Standaardisatie VTTI Verkeer- en Tunnel Technische Installaties Standaardisatie VTTI Verkeer- en Tunnel Technische Installaties Agenda Welkom Het KPT Geluiden uit ons netwerk Open dialoog Conclusie en afspraken Sluiting KPT: Wie zijn dat dan? Simone Abel Abel Office

Nadere informatie

Business-to-Business

Business-to-Business Business-to-Business 1 WAT IS BUSINESS-TO-BUSINESS? 1.1 Inleiding Bedrijven communiceren veelvuldig met elkaar. Orders worden geplaatst, facturen worden verzonden, informatie wordt uitgewisseld. Zo n dertig

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

RISICO MANAGEMENT, BASIS PRINCIPES

RISICO MANAGEMENT, BASIS PRINCIPES RISICO MANAGEMENT, BASIS PRINCIPES AGENDA Leerdoelen van vandaag Wat en waarom Risico Management? Validatie bij Automatisering GMP-Z, GAMP 5, ASTM 2500 en Risico Management Overzicht Risk Management Proces

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek?

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Jos Kraus, senior inspecteur Inspectie voor de gezondheidszorg Baarn, 7 oktober 009. Wat is klinisch onderzoek Introductie Definities De weg door de wet

Nadere informatie

Experience matters. Introductie ixor. Introductie ixor

Experience matters. Introductie ixor. Introductie ixor Introductie ixor Introductie ixor! ixor is in 2002 door drie partners opgericht;! Gevestigd in Mechelen, België! Bestaat uit 50 ervaren en gedreven IT professionals! Wij bedienen diverse klanten in België,

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Risk Based Testing. TestNet Voorjaarsbijeenkomst. Johan Vink. A reality check

Risk Based Testing. TestNet Voorjaarsbijeenkomst. Johan Vink. A reality check Risk Based Testing A reality check TestNet Voorjaarsbijeenkomst Johan Vink Even voorstellen - Johan Vink - 42 jaar testervaring - 15 jaar betaald - Test competence leader Risk Based Testing, a reality

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november De PROFIBUS, PROFINET & Ede, 18 november 2011 IO-Link dag 2011 The basics of PROFINET Harm Geurink Product Manager AUTOMATION Phoenix Contact bv hgeurink@phoenixcontact.nl PROFINET Trends in de markt:

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Project Management met Teamcenter 2007 Door: Ramon van Raak Beheert u complexe projecten dan weet u als geen ander dat de projectvoorbereiding de basis legt

Nadere informatie