Eindrapport. Haalbaarheidsstudie Duurzame Koeling van Datacenters m.b.v. het Drinkwaternet en KWO. Agentschap NL NL Energie en Klimaat

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindrapport. Haalbaarheidsstudie Duurzame Koeling van Datacenters m.b.v. het Drinkwaternet en KWO. Agentschap NL NL Energie en Klimaat"

Transcriptie

1 Agentschap NL NL Energie en Klimaat Team Keten Efficiency Netwerk Bedrijven T.a.v. drs. F. van de Pas Postbus RE UTRECHT ICTroom Company BV Postbus AD Amsterdam Tokyostraat RB Lijnden ING KvK BTW NL B03 T +31 (0) F +31 (0) I Eindrapport Haalbaarheidsstudie Duurzame Koeling van Datacenters m.b.v. het Drinkwaternet en KWO Plaats : Lijnden Datum : 5 maart 2012 Projectnummer : Versie : V2.0 DC Consultant(s) : Eric Taen, Wim Elfert Accountmanager : Bert-Jan Woudenberg Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Offerte

2 Inhoudsopgave 1 Gegevens Contactgegevens Project betrokkenen Document beheer De door ICTroom verzorgde haalbaarheidsstudie Aanleiding De haalbaarheidsstudie Vraagstelling Uitgangspunten Randvoorwaarden voor het gebruik van drinkwater als bron voor koeling... 8 Waternet... 8 VROM inspectie De technische afbakening van het haalbaarheidsonderzoek Onderzoekcriteria De systeembeschrijving Uitwerking onderzoek Rekenmodel voor een datacenter met een continue koellast van 1 MW Principeschema gecombineerde installatie Werkingsprincipe van de gecombineerde installatie Rekenmodel van het Drink Water Koel Systeem De uitkomsten van het rekenmodel De uitleg van de waardes in de grafieken De uitleg van de waardes in de grafieken Drinkwaterleidingdebiet P, koude, dc KWO Temperatuur drinkwater P, TSA, dw P, TSA, KWO Buitentemperatuur T, dw, Algemene opmerkingen over de uurlijkse berekening De grafische weergaves bij een koellast van 1 MW Alternatief 1: een datacenter met 2 MW koellast Rekenmodel voor een datacenter met een continue koellast van 2 MW Eisen Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 2

3 8 Alternatief 2: een datacenter met 500 kw koellast Rekenmodel voor een datacenter met een continue koellast van 500 kw Eisen Het stapsgewijs opvoeren van de koellast naar 1 MW Stapsgewijs opvoeren van het koelvermogen van 250 naar kw Condities, metingen en berekeningen Koudeverlies tijdens het transport naar het datacenter Effect van opwarming drinkwater stroomafwaarts Aanpak en uitgangspunten Resultaten Discussie Investeringskosten Analyses en bevindingen Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 3

4 1 Gegevens 1.1 Contactgegevens Opdrachtgever Opdrachtnemer Agentschap NL - NL Energie en Klimaat ICTroom Company BV Postbus 8242, 3502 RE Utrecht Postbus 9185, 1006 AD Amsterdam Croeselaan 15, 3521 BJ Utrecht Tokyostraat 27-29, 1175 RB Lijnden T (0) F (0) Project betrokkenen Naam Functie Bedrijf drs. Frerik van de Pas Adviseur Keten Efficieny Netwerk Bedrijven Agentschap NL Strategic Consultant ICTroom Company B.V Sen. Datacenter Engineer ICTroom Company B.V. ir. Stefan Mol Marketing coordinator Waternet Jan Willem Tellegen Managing Director Consortium Green IT jwt.greenitamsterdam.nl ir. Eric Taen Wim Elfert Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 4

5 1.3 Document beheer Versie Datum Status Door V december 2011 Tussenrapportage Haalbaarheidsstudie V2.0 5 maart 2012 Eindrapport Haalbaarheidsstudie W. Elfert E. Taen W. Elfert E. Taen Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 5

6 2 De door ICTroom verzorgde haalbaarheidsstudie 2.1 Aanleiding Door de explosieve groei van het aantal datacenters, de daarbinnen onder te brengen apparatuur en de daarmee gepaard gaande vraag naar energie voor het klimatiseren van deze apparatuur, is de vraag naar energie en de daarmee gepaard gaande uitstoot van CO2 in directe relatie tot deze centers in permanent stijgende lijn. In dat kader heeft ICTroom de opdracht gekregen om specifiek op datacenters gericht functioneel haalbaarheidsonderzoek te doen, naar de mogelijkheden tot het gebruik van de koude welke aanwezig is in het drinkwaterleidingnet, voor de koeling van centers. Deze haalbaarheidsstudie behelst een verkennende bedrijfseconomische, warmtetechnische en een indicatief cijfermatig onderbouwd onderzoek naar het gebruik van het (hoofd)waterleidingnet in combinatie met KWO (Koude- en Warmte Opslagsysteem) voor het duurzaam koelen van datacenters. ICTroom heeft hieraan, vanuit haar veeljarige expertise op het terrein van het ontwerpen, bouwen, installeren, beheren en financieren van energiezuinige datacenters, vanzelfsprekend gehoor gegeven. 2.2 De haalbaarheidsstudie In onze haalbaarheidsstudie is specifiek ingegaan op de vraag of koeling met behulp van het drinkwaternet gedurende het hele jaar zodanige bedrijfszekerheid garandeert, dat back-up (koel)systemen achterwege kunnen blijven. Omdat het drinkwaternet met name in de zomer te maken heeft met maximaal toelaatbare temperaturen, wordt mede gebruik gemaakt van de opslag van koude uit dit net, met behulp van een KWO installatie. Daarnaast is onderzocht hoe de koeling op basis van het drinkwaternet zich verhoudt tot een koeloplossing gebaseerd op indirecte vrije koeling. Tevens is onderzoek gedaan naar de minimale, maximale en optimale schaalgrootte voor het realiseren van de beoogde objecten en installaties, waarbij het samengaan van de vereiste technologische en planologische infrastructuren tot een bedrijfseconomisch acceptabel rendement dient te leiden. Daarbij is specifiek gerekend aan de bouwtechnische omvang van het datacenter, de ICT vermogens van de daarbinnen onder te brengen apparatuur, de (door)groeifaciliteiten, de omvang van de KWO installatie en het optimaal gebruik van duurzame en/of vrije koeling. Onderdeel van deze haalbaarheidsstudie vormen: De beschrijving van de uitgangspunten en randvoorwaarden voor dit onderzoek. De beschrijving van de systeemprincipes van het drinkwaterkoelsysteem (DWKS). Het dimensioneren van de systeemonderdelen van de KWO en de voor deze installatie vereiste pompen. De vereiste voorstudies en berekeningen inzake de thermische balans in de bodem (de KWO installatie). Het temperatuurverloop van het drinkwater, stroomafwaarts van het DWKS. De invloed van het koudeverlies over het koudetransport leidingwerk tussen het datacenter en het DWKS. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 6

7 2.3 Vraagstelling De kernvraag welke in ons onderzoek diepgaand in behandeling is genomen en is uitgewerkt luidt: Zijn hedendaagse, of nu te ontwikkelen datacenters geschikt, of geschikt te maken, om geheel over te stappen op het gebruik van KWO, door gebruik te maken van (winter)koude uit het drinkwaternet. 2.4 Uitgangspunten Binnen het kader van dit haalbaarheidsonderzoek zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: Een datacenter, gesitueerd in de directe nabijheid van een woonwijk of een kantoorlocatie. Het te projecteren datacenter dient binnen een straal van 300 meter van het (hoofd)waterleidingnet te liggen. De terugverdientijd van de investering in de installatie is gesteld op maximaal 30 jaar. Er dient optimaal gebruik te worden gemaakt van KWO. Het (optioneel) opwekken van de vereiste duurzame energie in de vorm van een windmolen of een biomassa centrale in de (directe) nabijheid van het te projecteren datacenter. Leidingwatertemperatuur: vanaf ca. 4 graden Celsius; bodemtemperatuur: 12 graden Celsius en opgemengd leidingwater mag niet warmer worden dan 22 graden Celsius. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 7

8 2.5 Randvoorwaarden voor het gebruik van drinkwater als bron voor koeling Uit het Uit het onderzoek Plantage De Sniep te Diemen Regeneratie WKO en koelen van drinkwater van Waternet zijn de volgende randvoorwaarden voor de toepassing van drinkwater als bron voor koeling overgenomen als uitgangspunt voor ons onderzoek. Waternet Pakket van eisen - Ongestoorde levering van drinkwater: 24/7. - Toegepast materiaal dat in contact komt met drinkwater moet voorzien zijn van een KIWA-ATA of gelijkwaardig keurmerk; - Geen bediening van afsluiters in de drinkwater stroom door derden; - De drinkwaterleidingen moeten aangelegd worden volgens de hygiëne code drinkwater; - Maximale druk ter plaatse van hoofdleiding (circa 280 kpa) en geen drukstoten/schommelingen; - De minimumtemperatuur van het afgekoelde drinkwater, al dan niet gemengd met nietafgekoeld water, is 10 C; 1 - Buiten het "seizoen" mag er geen stilstaand drinkwater optreden in de installatie voor warmteoverdracht; 2 - Beperkte toename van weerstand in het distributienet. Pakket van wensen - Zo weinig mogelijk fluctuatie van de drinkwatertemperatuur, in verband met klantcomfort; - Monitoring van het temperatuur effect (temperatuur, S.I., etc.); - Warmteoverdracht / afkoelen van drinkwater in de lente of herfst bij warm weer; - Beperkte bedieningshandelingen in verband met onderhoud. VROM inspectie Aan VROM inspectie is een reactie gevraagd op het plan voor warmtewinning uit drinkwater. 3 In een overleg hierover stelde Dhr. Wetsteyn van VROM inspectie dat het garanderen van waterkwaliteit en leveringszekerheid voorop staan. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij Waternet. Er zijn vier aandachtspunten benoemd: A. Mate van afkoeling drinkwater (Temperatuurverschil) B. Waterkwaliteit C. Veiligheid en leveringszekerheid D. Beheersplannen. 1 Wanneer drinkwater uit grondwater wordt geproduceerd, resulteert dat gewoonlijk in een af-pomp drinkwatertemperatuur van circa graden Celsius. 2 Warmteoverdracht zal niet continu / het jaar rond plaats vinden, maar gedurende een bepaalde periode in de warme maanden. Met seizoen wordt de periode bedoelt dat de installatie voor warmteoverdracht in bedrijf is. 3 Overleg met Frans Wetsteyn van VROM inspectie, 17 augustus 2010, Weesperkarspel. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 8

9 A. Mate van afkoeling (temperatuurverschil) De maximum temperatuur van drinkwater (25 C) is vastgelegd. Er is momenteel geen regelgeving omtrent de mate van afkoeling van drinkwater. Hydreco (zie bijlage 1) realiseert momenteel een project waarbij warmte uit ruw (grond-) water wordt gewonnen en heeft hiervoor aan VROM inspectie gevraagd of een halve graad afkoeling van ruw water is toegestaan. Dit is door VROM inspectie gehonoreerd. Er zijn geen argumenten in de regelgeving tegen de gewenste temperatuurverlaging van drinkwater tot 10 C door Waternet. Dhr. Wetsteyn zal dit nog navragen. B. Waterkwaliteit - Contaminatie van drinkwater voorkomen: veiligheidsmaatregelen in het ontwerp en tijdens exploitatie (beheersplannen). - Opstellen van een plan voor monitoring van waterkwaliteitparameters: temperatuur, microbiologie,. Opstellen van een plan en uitvoeren van monitoring in samenwerking met het Waterlaboratorium. - De warmtewisselaar moet voldoen aan de eisen van KIWA-ATA. Nagaan in hoeverre de benodigde warmtewisselaar gevoelig is voor biofilmvorming, mede met het oog op wisselende debieten en tijdelijke stilstand. Zo nodig maatregelen nemen ter voorkoming / monitoring van biofilmvorming in de warmtewisselaar. - Wens: voorkomen van snelle temperatuurwisselingen in de hoofddistributieleiding. C. Veiligheid en leveringszekerheid Met het oog op leveringszekerheid en drinkwaterveiligheid moet de integriteit van de drinkwaterinstallatie gewaarborgd zijn. Hiervoor volstaan de eisen zoals die zijn gesteld in het programma BeNeWater. In dit kader wordt Eneco gezien als derde, zoals ook andere derde partijen toegang kunnen krijgen tot, of werkzaamheden uitvoeren aan drinkwaterinstallaties. Als de installatie voor warmteoverdracht uit drinkwater in de technische ruimte van Eneco komt te staan, dan gelden voor deze gehele technische ruimte de eisen die vanuit BeNeWater worden gesteld aan een ruimte waarin een drinkwaterinstallatie staat opgesteld. D. Beheersplannen Er zullen beheersplannen opgesteld moeten worden voor: - Calamiteiten of storing aan Waternet-zijde; - Calamiteiten of storing aan Eneco-zijde; - In- en uitbedrijfname van de installatie voor warmteoverdracht. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 9

10 2.6 De technische afbakening van het haalbaarheidsonderzoek Een koude transfersysteem dat koude uit de drinkwatertransportleiding wint. Een lange termijn energieopslag in de vorm van een KWO systeem. Een koude transportleiding met een gelimiteerde lengte tussen het koude innamepunt en de koelinstallatie van het datacenter. Een aansluiting op het openbare energienet (of locaal opgewekte duurzame energie) ten behoeve van de voeding van de koelinstallatie. De eisen welke vanuit de richtlijnen voor drinkwatervoorzieningen aan de installatie worden gesteld. De operationele condities, waaronder het temperatuurverloop in de drinkwatertransportleiding, gemeten over een jaar. De schaalgrote van de koudewinconfiguratie, bepaald door het beschikbare transportdebiet en de voorgeschreven boven- en ondergrens van de drinkwatertemperatuur. Onderhouds- en beheerkosten en de levensduur van de installatie. 2.7 Onderzoekcriteria Het op hoofdlijnen bepalen van de vereiste installatietechnische configuratie, welke voldoet aan de eisen welke worden gesteld aan een drinkwatervoorziening. De bepaling van het koelvermogen van het systeem en de jaarlijks hoeveelheid winbare koude, waarbij is gekeken naar: De te verwachten / vereiste toe- en afvoertemperatuur. Het jaarlijkse temperatuurverloop in de drinkwaterstransportleiding. Het temperatuurverlies in het Terug Stroom Apparaat (TSA). De voorgeschreven boven- en ondergrens van de drinkwatertemperatuur. Het beschikbare waterdebiet. De te hanteren uitgangspunten voor drinkwatersystemen (waaronder de materiaalkeuze). Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 10

11 3 De systeembeschrijving Het drinkwaterkoelsysteem (DWKS) haalt kortgezegd koude uit de drinkwaterleiding en gebruikt deze koude voor de koeling van het datacenter. Het koelwater mag maximaal 22 o C zijn om voldoende koeling te genereren voor het datacenter. Uit het onderzoek Temperatuurmetingen Diemen-Noord van Waternet komt naar voren dat gedurende de zomer de temperatuur van het drinkwater boven de maximale koeltemperatuur komt. Om toch koeling te kunnen leveren aan het datacenter gedurende deze warmere periodes wordt een koude- en warmteopslag systeem (KWO) toegepast. In de warmere periodes wordt dus koude uit het KWO systeem gebruikt. Het KWO systeem zal gedurende de koudere periodes geladen worden, wanneer er een overschot aan koude in het drinkwater aanwezig is. De drinkwaterleiding is dus ook de koude bron voor het laden van het KWO systeem. Het DWKS bestaat daarom uit verschillende systeemonderdelen: 1. Koudenet incl. pompen om koude te transporteren van de drinkwaterleiding naar het datacenter 2. Warmtewisselaar oftewel terugstroomapparaat (TSA) om koude tussen het drinkwaternet en koudenet over te dragen 3. Warmte- en koudeopslag systeem, incl. TSA, die in de warmere periodes het datacenter van koude voorziet 4. Buffervat ter garantie van een bepaalde bedrijfsduur van de (bron)pompen. Het buffervat wordt met name ingezet om de levensduur van de pompen niet te verminderen door te vaak aan- en uitschakelen. Om aan de randvoorwaarden voor de toepassing van drinkwater als bron voor koeling te voldoen is er uitgegaan van een dubbelwandige warmtewisselaar, pompen voor drinkwater en leidingen geschikt voor het transport van drinkwater. Bovendien is er een post veiligheidsvoorzieningen opgenomen voor extra kosten. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 11

12 4 Uitwerking onderzoek Het drinkwaterkoelsysteem (DWKS) werkt als koudeopwekker voor een te koelen object. Koude wordt onttrokken aan een drinkwatertoevoerleiding via een TSA met dubbele scheidingswand. Een deel van de koude wordt gedurende het jaar opgeslagen in een ondergrondse koude en warmteopslagsysteem KWO via een TSA. Het systeem is gedimensioneerd om continu kw koude te leveren door middel van water met een temperatuurtraject van graden Celsius. In dit rapport is opgenomen: De uitgangspunten. De beschrijving van het systeemprincipe. De dimensionering van de KWO en de pompen. De thermische balans in de bodem. Het maximaal haalbaar continu koelvermogen van deze drinkwaterleiding; De ontwikkeling van temperatuurverloop van het drinkwater stroomafwaarts van het DWKS; De invloed van koudeverlies over het koudetransportleidingwerk tussen het drinkwaterkoelsysteem en het datacenter en vice versa. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 12

13 4.1 Rekenmodel voor een datacenter met een continue koellast van 1 MW Het door ons verzorgde haalbaarheidsonderzoek richt zich niet specifiek op één datacenters of op één specifieke omgeving. Echter om waardes te kunnen bepalen en vergelijkingen te kunnen maken hebben wij een NDC (Norm Data Center) gedefinieerd met een continue koellast van 1 MW(th). Norm Data Center NDC Datacenter koelvraag continu : kw(th) koelvermogen Watertemperatuur naar datacenter : 22 C Watertemperatuur vanuit datacenter : 30 C Waterdebiet datacenter : 108 m 3 /h Uittredetemperatuur van het koelwater uit de drinkwaterleiding : tussen de 3 C en 22 C Intredetemperatuur van het koelwater in de drinkwaterleiding : maximaal 22 C Debiet van het drinkwater : variërend tussen 170 en 615 m 3 /h* Drinkwater intrede temperatuur : tussen 3 en 22 C KWO temperatuur warme bron : 18 C KWO temperatuur koude bron : 10 C KWO waterdebiet : maximaal 100 m 3 /h TSA drinkwater : kw Debiet drinkwaterpomp in bypass : maximaal 150 m 3 /h Debiet pomp aan systeemzijde : maximaal 150 m 3 /h Buffervat : 2,5% van het KWO bronpompdebiet gedurende 1 uur * Bron: Rapportage Temperatuurmetingen Diemen-Noord (Waternet, 14 februari 2011) Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 13

14 4.2 Principeschema gecombineerde installatie TT2 dwks,2 M TT1 dc, Buffer vat dwks,1 dc,1 FT1 30 TT3 dwks,0 dc,0 TT7 TSA bronpompen FT3 TT8 FT2 TT5 TSA TT4 pomp2 drinkwaterpomp TT6 dw,0 4.3 Werkingsprincipe van de gecombineerde installatie 1. Het drinkwaterkoelsysteem (DWKS) werkt als koudeopwekker voor het datacenter. 2. Koude wordt hierbij onttrokken aan een drinkwatertoevoerleiding via een warmtewisselaar (TSA) met dubbele scheidingswand. 3. Deze TSA zal in een bypass van de drinkwaterleiding geplaatst worden. 4. Een deel van de koude wordt gedurende het jaar opgeslagen in een ondergrondse koude en warmteopslagsysteem KWO via een TSA. 5. Het systeem is gedimensioneerd om continu 1000 kw koude te leveren aan het datacenter door middel van water met een temperatuurtraject van 30 o C-22 o C. 6. Een regeling zorgt dat de koeling primaire door het drinkwater geleverd wordt. 7. Als de drinkwatertemperatuur koud genoeg is wordt zowel het datacenter als het KWO systeem gekoeld door het drinkwater. 8. Als het drinkwater te warm wordt dan wordt koude geleverd vanuit het KWO systeem. 9. De bronpompen en KWO systeempompen worden geregeld om de maximale injectietemperatuur voor de warme bron TT7 van 25 C te bewaken. 10. De drinkwaterpomp en pomp2 worden geregeld om de maximumtemperatuur van het drinkwater TT4 van 22 C te bewaken. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 14

15 4.4 Rekenmodel van het Drink Water Koel Systeem Om te bepalen of er voldoende koelvermogen en koelenergie in de drinkwaterleiding aanwezig is gedurende het volledige jaar, is er een berekening op uurbasis gemaakt, voor de schatting van de debieten en vermogens in het systeem gedurende een jaar. Deze berekening van de koelpotentie m.b.t. de drinkwaterleiding is gekoppeld aan een constante vermogensvraag van 1 MW(th), zoals vereist voor het Norm Data Center. 4.5 De uitkomsten van het rekenmodel Het rekenmodel berekent gedurende elk uur van het jaar op volgorde de volgende gegevens: - Het drinkwaterleidingdebiet - Het drinkwaterbypass pompdebiet - De temperatuur van het drinkwater (op basis van documentatie) - De temperatuur water vanaf datacenter - De setpointtemperatuur van het water naar het datacenter - Het debiet van het datacenter koelwater - De koudevraag van het datacenter - De setpoint van de maximale temperatuur van het drinkwater bij uittrede uit de TSA - Het beschikbaar koelvermogen van het drinkwater - Het aandeel van koelvraag vanuit datacenter, te dekken door het drinkwater Indien van toepassing: koelen van het datacenter met drinkwater o Benodigd systeemwater debiet door het drinkwater van de TSA en resulterend systeemwater uittredetemperatuur (door iteratie). o Koude onttrokken uit drinkwater en resulterende temperatuur drinkwater uittrede TSA Indien van toepassing: koelen van het datacenter met KWO o Resterende koelvraag nog niet gedekt door koelen met drinkwater o Benodigd debiet KWO systeem (op basis van temperatuur 12 C) o Benodigd debiet bronpompen (intrede KWO max 25 C) o Resulterende temperatuur water retour naar datacenter Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 15

16 Indien van toepassing: koude laden met KWO o Koelvermogen gevraagd door KWO o Debiet KWO systeem, debiet over drinkwater TSA en resulterende drinkwater TSA ingang en uitgangtemperatuur in combinatie met koeling datacenter (benadering van deze variabelen met behulp van twee iteraties) o Correctie op het waterdebiet over de drinkwater TSA om een restverschil tussen de warmtestroom over de drinkwater TSA en de som van de warmtestromen KWO en datacenter dat uit voorgaande iteraties ontstaat te corrigeren. Hierdoor wordt een fout van maximaal ongeveer +1,5% geïntroduceerd in het berekende koelvermogen voor het datacenter, waardoor dit vermogen iets hoger uitkomt dan in werkelijkheid. Dit is in de grafiek te zien als kleine fluctuatie van het geleverde koelvermogen aan het datacenter tijdens koude laden van de KWO. De energiebalans van het gehele systeem wordt gehandhaafd. - Berekening van de verschillende vermogens, waterdebieten, temperaturen en de koude inhoud van de KWO in de tijd, ten behoeve van de grafieken en uitvoer van de berekening De berekeningen resulteren in de grafieken zoals weergegeven in hoofdstuk 6. Hier staan de grafische weergaves van de doorrekening op uurbasis van het basissysteem, voor het continu koelen van het Norm Data Center van 1 MW op C over verschillende tijdperiodes. In deze grafieken worden krommes weergegeven met de ontwikkeling in de tijd van verschillende relevante grootheden. Deze worden toegelicht in de volgende paragrafen. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 16

17 5 De uitleg van de waardes in de grafieken 5.1 De uitleg van de waardes in de grafieken Drinkwaterleidingdebiet Het drinkwaterdebiet varieert in de tijd conform de opgave in de documentatie voor het dagverloop, en volgens dit patroon dagelijks doorgetrokken in het hele jaar. Het debiet is weergegeven met een dunne paarse lijn op linker as. P, koude, dc De zwarte, dikke lijn geeft het verloop van het vermogen weer in kw thermisch dat wordt onttrokken aan de koelwaterstroom van het datacenter. Een positieve waarde betekent dat warmte van de koelwaterstroom wordt opgenomen in het systeem. Deze warmte wordt vervolgens ofwel richting het KWO systeem afgegeven, ofwel richting het drinkwater. In de grafiek is zichtbaar dat het koelvermogen op het koelwater van het datacenter constant is, conform de invoer voor deze berekening. KWO De dikke, groene lijn geeft de koude-inhoud van het KWO systeem weer in MWh thermisch. Als er netto koude in het KWO systeem is opgeslagen is de lijn negatief, en andersom. Te zien is dat deze lijn een helling vormt, daarna een tijd lang horizontaal, en vervolgens geleidelijk terugloopt naar boven. Hieruit blijkt respectievelijk het aan/uit karakter van het koudelaadproces zodra de drinkwatertemperatuur lager dan 6 C wordt, de periode dat de KWO niet meer geladen wordt, maar er nog voldoende koude kan worden onttrokken aan de drinkwaterleiding om te koelen, en geleidelijk het invoegen van de KWO wanneer de drinkwatertemperatuur te hoog wordt om het datacenter (volledig) mee te koelen. Omdat de lijn aan het eind van de grafiek lager eindigt dat de uitgangspositie is er sprak van een koudeoverschot in de KWO. Dat betekent dat het systeem voldoende koude kan laden om de thermische balans te behouden. Het netto koudeoverschot kan in opvolgende jaren zonder meer worden goed gemaakt door minder koude op te slaan. Een eventueel netto koudetekort betekent echter dat er wellicht extra koelvermogen (koeltoren) moet worden toegevoegd. Door de omvang van de bronpompen van het KWO systeem groter te kiezen in combinatie met een grotere drinkwaterpomp kan binnen zekere grenzen de koudelaadcapaciteit van het systeem worden afgestemd op de vraag. Temperatuur drinkwater De temperatuur van het drinkwater na het drinkwaterkoudestation is een functie van het drinkwaterdebiet en het vermogen dat vanuit het station wordt overgedragen op het deel van het drinkwater dat door de drinkwaterbypasspomp over de warmtewisselaar wordt gevoerd. Het vermogen dat wordt overgedragen op het drinkwater wordt geregeld op de temperatuur van het bypasswater na de warmtewisselaar. De regeling zorgt dat het drinkwater nergens in het systeem warmer wordt dan 22 C +- 1 C. Het wordt aangenomen dat die temperatuurgrens een goed uitgangspunt is om te voorkomen dat het drinkwater te warm wordt. P, TSA, dw De bruine, dikke lijn geeft het berekende thermische vermogen over de drinkwaterwarmtewisselaar weer. Positief betekent dat warmte wordt geleverd aan het drinkwater. Deze lijn is op enig moment gelijk aan de som van de warmte die wordt afgegeven door de KWO en de warmte die wordt afgegeven door het koelwater van het datacenter. Te zien is dat de lijn maximaal is in de winterperiode wanneer zowel de KWO aan het koude laden is, en het datacenter gekoeld wordt door drinkwater. Naarmate de drinkwatertemperatuur oploopt tot maximaal 22 C is te zien dat deze lijn naar nul gaat. Wanneer de drinkwatertemperatuur 22 C is, is er geen warmteoverdracht naar het drinkwater meer mogelijk om te voorkomen dat het drinkwater warmer wordt dan 22 C. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 17

18 P, TSA, KWO De dikke grijsblauwe lijn geeft het berekende vermogen over de warmtewisselaar van het KWO systeem weer. Positief betekent dat warmte wordt geleverd aan het KWO systeem. In de grafiek is te zien dat het KWO systeem koude opneemt gedurende de periode van koude laden in de winter, en dat er warmte wordt opgenomen gedurende de periode in de winter dat de drinkwatertemperatuur op begint te lopen. Het KWO systeem levert alle benodigde koude die niet door de drinkwatertsa kan worden geleverd aan het datacenter. Buitentemperatuur De dunne oranje lijn geeft de buitentemperatuur weer. De buitentemperatuur is opgenomen ter informatie maar wordt in de berekening nergens voor gebruikt. Het rekenmodel kan echter nog worden uitgebreid om bijvoorbeeld ook warmteverlies in transportleidingen op het buffervat mee te nemen. In dat geval zal de buitenluchttemperatuur in combinatie met eventueel windsnelheid en zoninstraling kunnen worden meegenomen in de berekening. T, dw, 2 Deze lijn toont de drinkwatertemperatuur in de waterleiding gemeten stroomafwaarts op korte afstand van het drinkwaterkoelstation. Er wordt uitgegaan van volledige menging van het bypasswater en het drinkwater in de hoofdleiding. Een belangrijke controle van de berekening is de vaststelling dat deze temperatuur niet hoger dan de gewenste 22 C wordt. Algemene opmerkingen over de uurlijkse berekening In deze uurlijkse berekening (en alle volgende in dit rapport ook) is voorgeschreven dat het KWO systeem bij een voldoende lage drinkwatertemperatuur altijd maximaal koude laadt. In de praktijk zal dit kunnen worden afgestemd op de verwachtte koudevraag van het datacenter. Bijvoorbeeld: er kan maximaal geladen worden totdat evenveel koude is geladen als in het vorige jaar is geleverd vanuit de KWO, plus of minus het eventuele koudetekort of overschot van het vorige jaar. Op die manier wordt de thermische balans elk jaar gecorrigeerd. Voor deze toepassing is het niet nodig dat de KWO reeds geladen is met koude voordat het systeem onder volle belasting gebruikt kan worden voor het koelen van het datacenter. De natuurlijke bodemwatemperatuur van 8 a 11 C is namelijk al ruim koud genoeg om de koelvraag te dekken onder de bestudeerde condities. Het laden van koude in de bodem is dus puur nodig om de thermische balans te bewaken (wettelijke plicht). Formeel moet de thermische balans over een 5 jarige periode worden gehandhaafd. Met het voorgestelde systeem kan de thermische balans waarschijnlijk elk jaar goed gemaakt worden, met uitzondering van de eerder besproken variant met een kw datacenter en een lange serie van extreem warme winters. Onder dat soort extreme omstandigheden zou het mogelijk kunnen zijn dat er additionele voorzieningen moeten worden getroffen voor het laden van koude ter handhaving van de thermische balans. Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 18

19 6 De grafische weergaves bij een koellast van 1 MW Grafische weergave van tijdgerelateerde resultaten en berekeningen, over verschillende tijdperiodes, t.b.v. een datacenter met een continue koellast van 1 MW (het Norm Data Center). Drinkwater + KWO als koudebron jaarsimulatie 1MW datacenter kw(th) of MWh(th) of m³/h Temperatuur C drinkwaterleidingdebiet m³/h P,TSA,dw kw(th) P,koude,dc kw(th) P,TSA,KWO kw(th) KWO MWh(th) Buitentemperatuur C Temperatuur drinkwater C T,dw,2 C Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 19

20 Vervolg 1: de grafische weergave van tijdgerelateerde resultaten en berekeningen, over verschillende tijdperiodes, t.b.v. een datacenter met een continue koellast van 1 MW. Drinkwater + KWO als koudebron 1MW datacenter 2e helft van december kw(th) of MWh(th) of m³/h Temperatuur C drinkwaterleidingdebiet m³/h P,TSA,dw kw(th) P,koude,dc kw(th) P,TSA,KWO kw(th) KWO MWh(th) Buitentemperatuur C Temperatuur drinkwater C T,dw,2 C Engineering & Consultancy ICTroom Company B.V. Pagina 20

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Tentamen Warmte-overdracht

Tentamen Warmte-overdracht Tentamen Warmte-overdracht vakcode: 4B680 datum: 7 april 2014 tijd: 9.00-12.00 uur LET OP Er zijn in totaal 4 opgaven waarvan de eerste opgave bestaat uit losse vragen. Alle opgaven tellen even zwaar mee.

Nadere informatie

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen Open en gesloten WKO systemen Open systemen Een kenmerk van open systemen is dat er grondwater onttrokken en geïnfiltreerd wordt. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen doubletsystemen, monobronsystemen

Nadere informatie

Optimale prijs/ prestatie energieopslagsystemen

Optimale prijs/ prestatie energieopslagsystemen Meer doen met minder Optimale prijs/ prestatie energieopslagsystemen Met steun van de NOVEM is er een onderzoek gedaan ter verbetering van de prijs/prestatie van energieopslagsystemen. De investeringen

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

Hydraulische opzet WKO verbeterd in Rgd-tool

Hydraulische opzet WKO verbeterd in Rgd-tool Hydraulische opzet WKO verbeterd in Rgd-tool Er is een standaard rekentool voor WKO-systemen gemaakt. Hiermee kunnen haalbaarheidstudies, ontwerpen, bestekken en monitoringseisen worden gegenereerd. Tijdens

Nadere informatie

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld:

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld: Besteco wil aan de hand van een korte, eenvoudige uitleg algemene informatie verstrekken omtrent warmtepompinstallaties en waar de aandachtspunten liggen. De meest optimale installatie is een zuinige installatie.

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte.

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte. 1 Materie en warmte Onderwerpen - Temperatuur en warmte. - Verschillende temperatuurschalen - Berekening hoeveelheid warmte t.o.v. bepaalde temperatuur. - Thermische geleidbaarheid van een stof. - Warmteweerstand

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

Verwarming en koeling met warmtepomp d.m.v. vloerverwarming / koeling. Werking van de warmtepomp

Verwarming en koeling met warmtepomp d.m.v. vloerverwarming / koeling. Werking van de warmtepomp BEWONERSINSTRUCTIE Verwarming en koeling met warmtepomp d.m.v. vloerverwarming / koeling Voor de opwekking van benodigde warmte en koude in uw woning wordt gebruik gemaakt van een warmtepomp van het fabrikaat

Nadere informatie

Buffervaten in gekoeldwatersystemen

Buffervaten in gekoeldwatersystemen Buffervaten in gekoeldwatersystemen Buffervat of actieve systeeminhoud nodig of niet? Sinds jaar en dag vragen koelmachineleveranciers een voldoende groot watersysteem. In hoeverre is of was dit terecht?

Nadere informatie

Energie uit oppervlaktewater

Energie uit oppervlaktewater Energie uit oppervlaktewater Thema: De theoretische benadering Dr. ir. Kees Wisse Ir. Kundert de Wit DWA installatie en energieadvies Inhoud Open en gesloten, diep, ondiep Installatieconcepten Vereenvoudigde

Nadere informatie

Warmte in de koudetechniek, een hot item

Warmte in de koudetechniek, een hot item Wijbenga info sheet 5: Warmte in de koudetechniek, een hot item In het ontwerp van een koelinstallatie wordt steeds meer aandacht besteed aan het energieverbruik. Dit kan bereikt worden door een zo hoog

Nadere informatie

TAB 1 / HOOFDSTUK 1 TAB 2 / HOOFDSTUK 2 I. INLEIDING COLOFON INLEIDING DEELNEMERSLIJST + DOCENTEN

TAB 1 / HOOFDSTUK 1 TAB 2 / HOOFDSTUK 2 I. INLEIDING COLOFON INLEIDING DEELNEMERSLIJST + DOCENTEN TAB 1 / HOOFDSTUK 1 COLOFON INLEIDING DEELNEMERSLIJST + DOCENTEN TAB 2 / HOOFDSTUK 2 I. INLEIDING, COÖRDINATOR VAN DE CURSUS HAND OUT PRESENTATIE NVOE II. SYSTEEMCONCEPTEN 1. WELKE PLAATS HEEFT ENERGIEOPSLAG

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan

Nadere informatie

Themabijeenkomst BodemenergieNL BEHEER & ONDERHOUD. Samenhang bovengrond en ondergrond. Themabijeenkomst BodemenergieNL 4 december 2014

Themabijeenkomst BodemenergieNL BEHEER & ONDERHOUD. Samenhang bovengrond en ondergrond. Themabijeenkomst BodemenergieNL 4 december 2014 Themabijeenkomst BodemenergieNL BHR & ONDRHOUD Samenhang bovengrond en ondergrond ven voorstellen Techniplan Adviseurs bv raadgevend ingenieursbureau; Installaties en nergie & Milieu ongeveer 40 fte focus

Nadere informatie

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is:

In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Bijlage 1: Veranderingen in de bedrijfsactiviteiten In deze bijlage wordt de aangevraagde verandering uitgebreid beschreven. De verandering in deze aanvraag is: Het plaatsen van een tweede turbine met

Nadere informatie

Monitoring en simulatie van een GEOTABS kantoorgebouw nabij Brussel: doorgedreven opvolging bevestigt en verbetert de verwachte performantie

Monitoring en simulatie van een GEOTABS kantoorgebouw nabij Brussel: doorgedreven opvolging bevestigt en verbetert de verwachte performantie Monitoring en simulatie van een GEOTABS kantoorgebouw nabij Brussel: doorgedreven opvolging bevestigt en verbetert de verwachte performantie Wim Boydens, Boydens engineering Het GEOTABS concept Gebruik

Nadere informatie

Pool & Spa. De Hydro-Pro warmtepompen

Pool & Spa. De Hydro-Pro warmtepompen Pool & Spa Hydro-Pro_warmtepompen_Mertens.indd 1 De Hydro-Pro warmtepompen 3/2/2012 2:49:46 PM Hydro-Pro_warmtepompen_Mertens.indd 2 3/2/2012 2:49:50 PM Efficiënt en economisch De warmte van de buitenlucht

Nadere informatie

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN

ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN ANRE-DEMONSTRATIEPROJECT: KOUDE-WARMTEOPSLAG BIJ KBC-BANK, LEUVEN Eindrapport J. Van Bael, W. Luyckx, J. Stroobants en T. Daems VITO Juni 21 SAMENVATTING In het kader van de bevordering van nieuwe energietechnologieën

Nadere informatie

Eisenhowerlaan 112, Postbus 82223 NL-2508 EE Den Haag T +31 (0)70 350 39 99 F +31 (0)70 358 47 52

Eisenhowerlaan 112, Postbus 82223 NL-2508 EE Den Haag T +31 (0)70 350 39 99 F +31 (0)70 358 47 52 Rapport E.2009.0794.01.R001 Stichting Warm Bouwen Warm Bouwen onderzoek Status: DEFINITIEF Adviseurs voor bouw, industrie, verkeer, milieu en software info@dgmr.nl www.dgmr.nl Van Pallandtstraat 9-11,

Nadere informatie

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW)

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Energiebesparingspotentieel door isolatie Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Het is bekend dat de CO 2 uitstoot tegen 2020 fors naar omlaag moet. In Duitsland zijn

Nadere informatie

ALTECH Aqua PLUS: De Aqua PLUS is een houtkachel voorzien van 2 geïntegreerde warmtewisselaars maar het principe is verder gelijk aan de overige speksteenkachels van Altech. Zo is ook deze haard voorzien

Nadere informatie

Champignon kwekerij t Voske. Klimaatneutraal door Duurzame energie

Champignon kwekerij t Voske. Klimaatneutraal door Duurzame energie Champignon kwekerij t Voske Klimaatneutraal door Duurzame energie Jan Gielen Manager / Specialist Klimaat & Energie DLV Plant MUSHROOMS E-mail: j.gielen@dlvplant.nl 1 Onderwerpen Schone en Zuinige Paddenstoelensektor:

Nadere informatie

Wroeten met VarkensNET

Wroeten met VarkensNET Wroeten met VarkensNET Doorrekening bodemenergie in de varkenshouderij (doorrekening door Maurice Ortmans, Inno+) Beschrijving Inno+ Geo-Balance systeem Zowel mensen als dieren presteren optimaal wanneer

Nadere informatie

Monitoring en Energiebalans

Monitoring en Energiebalans Balans verschil Houtkachel draaikoeler Uw partner in duurzame energie Warmte Koude Monitoring en Energiebalans Cius Monitoring Meten = Weten Optimale regeling = Kostenbesparing Betaalsysteem Wetgeving

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

GRONDCOLLECTOREN VOOR WARMTEPOMPEN DIEPGAAND ONDERZOCHT

GRONDCOLLECTOREN VOOR WARMTEPOMPEN DIEPGAAND ONDERZOCHT GRONDCOLLECTOREN VOOR WARMTEPOMPEN DIEPGAAND ONDERZOCHT In het septembernummer van het TVVL-Magazine is uitgebreid aandacht besteed aan warmtepompen. Inherent aan de toepassing van een warmtepomp is de

Nadere informatie

Combi Warmtepomp. type WPU-3 en WPU-5

Combi Warmtepomp. type WPU-3 en WPU-5 Combi Warmtepomp type WPU-3 en WPU-5 Introductie Bij de keus van duurzame techniek in de woningbouw staan comfort, gezondheid en energiebesparing centraal. De warmtepomp van Itho zorgt voor een optimaal

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect)

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Elbert Raben Product Manager IT Controlelijst EU Code of Conduct Best

Nadere informatie

Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen

Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen Pool & Spa De Hydro-Pro warmtepompen Creating Connections Bosta, uw totaalleverancier in zwembadartikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar ervaring in de handel in leidingsystemen en toebehoren. We zijn

Nadere informatie

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag van de stroomkosten en een actuele rentestand. Zo kunt u de juiste keuze of u wilt investeren in zonnepanelen. Lees meer informatie over de Standaard Rekenmethode. Het technische rendement van zonnepanelen

Nadere informatie

D2Recool. Duurzaam klimaatsysteem voor een comfortabel binnenklimaat. Product informatie

D2Recool. Duurzaam klimaatsysteem voor een comfortabel binnenklimaat. Product informatie D2Recool Duurzaam klimaatsysteem voor een comfortabel binnenklimaat Product informatie D2Recool: Duurzame en effectieve klimaatbeheersing De D2Recool productlijn is één van de klimaatsystemen van Dutch

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen

Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen Pool & Spa De Hydro PRO warmtepompen Creating Connections Bosta, uw totaalleverancier in zwembadartikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar ervaring in de handel in leidingsystemen en toebehoren. We zijn

Nadere informatie

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Normatieve teksten ISSO-kontaktgroep De heer ir. H.J. Broekhuizen De heer ing. A.W.F. Vlooswijk De heer ing. H.C. Roel (voorzitter)

Nadere informatie

Daan Schipper Laurens Hos. Nijmegen, januari 07. Hogeschool Utrecht. Opleiding: Algemene Operationele Technologie. RTB Van Heugten Nijmegen

Daan Schipper Laurens Hos. Nijmegen, januari 07. Hogeschool Utrecht. Opleiding: Algemene Operationele Technologie. RTB Van Heugten Nijmegen Daan Schipper Laurens Hos Nijmegen, januari 07 Hogeschool Utrecht Opleiding: Algemene Operationele Technologie RTB Van Heugten Nijmegen Voorwoord Voor u ligt het afstudeerrapport dat wij in het kader

Nadere informatie

Tentamen Warmte-overdracht

Tentamen Warmte-overdracht Tentamen Warmte-overdracht vakcode: 4B680 datum: 10 juni 09 tijd: 9.00-12.00 uur LET OP Er zijn in totaal 4 opgaven waarvan de eerste opgave bestaat uit losse vragen. Alle opgaven tellen even zwaar mee.

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

De gesloten kas. finale opdracht voor de. Alympiade 2008

De gesloten kas. finale opdracht voor de. Alympiade 2008 De gesloten kas finale opdracht voor de Alympiade 2008 Garderen, 14 en 15 maart 2008 1 VOORAF: WERKWIJZER FINALE WISKUNDE A-LYMPIADE 2008 Lees eerst de volledige tekst van de opdracht door zodat je weet

Nadere informatie

Pool & Spa De Duratech warmtepompen

Pool & Spa De Duratech warmtepompen Pool & Spa De Duratech warmtepompen De ideale oplossing voor de verwarming van uw zwembad en spa. Bosta... a perfect fit! Bosta, uw totaalleverancier in zwembad artikelen Bosta heeft al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

Units van de Resolair 62 en 66 serie behalen door het regeneratieve warmteterugwinningssysteem

Units van de Resolair 62 en 66 serie behalen door het regeneratieve warmteterugwinningssysteem Comfortklimatisering 62 en 66 Comfort klimaatunit met hoogrendements regeneratieve accupakketten voldoet aan ECODESIGN RICHIJN 2009/125/EC 2016 + 2018 62 26 01 - vereenvoudigde opstelling Kiest automatisch

Nadere informatie

De warmteverliescoëfficiënt van een begane grondvloer bij toepassing van Drowa chips als bodemisolatie in kruipruimtes bij een tussenwoning

De warmteverliescoëfficiënt van een begane grondvloer bij toepassing van Drowa chips als bodemisolatie in kruipruimtes bij een tussenwoning TNO-rapport 060-DTM-2011-02437 De warmteverliescoëfficiënt van een begane grondvloer bij toepassing van Drowa chips als bodemisolatie in kruipruimtes bij een tussenwoning Technical Sciences Van Mourik

Nadere informatie

Capaciteitsplan Elektriciteit

Capaciteitsplan Elektriciteit Titel Nummer Datum 31 oktober 2002 Inhoud Pagina 1 INLEIDING... 3 2 HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE BEHOEFTE AAN TRANSPORT... 3 2.1 HET MAXIMALE SCENARIO... 4 2.2 HET MINIMALE SCENARIO... 5 2.3 HET WERKELIJKE SCENARIO...

Nadere informatie

Units van de Resolair 64 en 68 serie behalen door het regeneratieve warmteterugwinningssysteem

Units van de Resolair 64 en 68 serie behalen door het regeneratieve warmteterugwinningssysteem Comfort klimaatunit met hoogrendements regeneratieve accupakketten Heeft betrekking op de Menerga Air uitvoering, info op blz. 6. U kunt de geldigheid van het certificaat controleren op: www.eurovent-certification.com

Nadere informatie

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam:

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam: Adviseurs & Ingenieurs Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk Documentnummer: 20140075-R04 Projectnaam: Gemeente Mill, onderzoek CV- en E- installatie. Datum: 9-12-2014

Nadere informatie

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Referentienummer Datum Kenmerk 336723.01.N001 1 september 2014 336723 Betreft Indicatieve berekening exploitatie warmtenet Westland 1 Inleiding Om een globale

Nadere informatie

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water WATER PAKKET U kent Brabant Water van een betrouwbare drinkwaterlevering, maar Brabant Water heeft zakelijke klanten zoals u nog veel meer te bieden. Onze jarenlange ervaring, innovatieve aard en servicegerichte

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Warmtebuffering in de grond

Warmtebuffering in de grond Warmtebuffering in de grond Monitoring van de toepassing een horizontale slangenbuffer bij Teegrow Marcel Raaphorst Rapport GTB-1273 Abstract NL Van een slangenbuffer die op 4 meter diepte in de kasbodem

Nadere informatie

GASGESTOOKTE LUCHTVERWARMING VOOR UTILITEIT EN INDUSTRIE

GASGESTOOKTE LUCHTVERWARMING VOOR UTILITEIT EN INDUSTRIE GASGESTOOKTE LUCHTVERWARMING VOOR UTILITEIT EN INDUSTRIE Alles rondom Duurzame oplossingen voor nu en in de toekomst: In de meer dan vijftig jaar van haar bestaan heeft Thermagas altijd vooruit gekeken.

Nadere informatie

Prijslijst houtkachels 8/2014 Introductie prijzen geldig tot 30/11/2014

Prijslijst houtkachels 8/2014 Introductie prijzen geldig tot 30/11/2014 TORUS - Bovenaansluiting ø150mm - Naturel grijs of UNI 2.490,- - Wildblauw 2.735,- - set pootjes (incl. montage) 85,- TORUS DEPOT - Bovenaansluiting ø150mm - Naturel grijs of UNI 2.995,- - Wildblauw 3.260,-

Nadere informatie

Leidschenhof Den Haag. Uitgebreide omschrijving WKO

Leidschenhof Den Haag. Uitgebreide omschrijving WKO Leidschenhof Den Haag Uitgebreide omschrijving WKO Het project Leidschenhof te Leidschenveen is een zorgcomplex met appartementen dat in opdracht van WoonInvest is ontwikkeld. Het gebouw bestaat uit de

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Handleiding Aurum energiedisplay

Handleiding Aurum energiedisplay Handleiding Aurum energiedisplay Gefeliciteerd met je Aurum energiedisplay! Vanaf nu kun je op elk moment zien hoeveel elektriciteit én gas je verbruikt ten opzichte van vorig jaar. Door onze unieke, persoonlijke

Nadere informatie

De Itho Energiewoning Balans in energiebesparing en wooncomfort

De Itho Energiewoning Balans in energiebesparing en wooncomfort De Itho Energiewoning Balans in energiebesparing en wooncomfort In de Itho Energiewoning worden natuurlijke warmtebronnen zo efficiënt mogelijk gebruikt, intern geproduceerde warmte benut en afgevoerde

Nadere informatie

Datum: 18 maart 2011 Ons kenmerk: 20103154.RH3851 Project: Beoordeling staalconstructie systeem FlexFrameBouw Betreft: Onderzoek brandwerendheid

Datum: 18 maart 2011 Ons kenmerk: 20103154.RH3851 Project: Beoordeling staalconstructie systeem FlexFrameBouw Betreft: Onderzoek brandwerendheid Adviseurs voor milieu, geluid, trillingen, brand en bouwfysica Alcedo bv Keizersweg 26 Postbus 140, 7450 AC Holten T: (0548) 63 64 20 F: (0548) 63 64 30 FlexFrameBouw bv T.a.v. de heer J. Douwes Kalanderstraat

Nadere informatie

Technische informatie AGH unit Type : WKW 3,5 P Artikelnummer : 01A060 (08/12)05

Technische informatie AGH unit Type : WKW 3,5 P Artikelnummer : 01A060 (08/12)05 Technische informatie AGH unit Type : WKW 3,5 P Artikelnummer : 01A060 (08/12)05 Algemene beschrijving:...3 Functies WKW unit:...3 Warmtapwater regeling:...3 Koelregeling:...3 Verwarmingsregeling:...3

Nadere informatie

WarmteTerugWinning voor optimale diergezondheid en een beter bedrijfsresultaat. Ir. Maurice Ortmans

WarmteTerugWinning voor optimale diergezondheid en een beter bedrijfsresultaat. Ir. Maurice Ortmans WarmteTerugWinning voor optimale diergezondheid en een beter bedrijfsresultaat Ir. Maurice Ortmans Waarom WarmteTerugWinning? 1. WarmteTerugWinning verhoogt het rendement van de intensieve veehouderij:

Nadere informatie

Traditioneel parket op vloerkoeling.

Traditioneel parket op vloerkoeling. Traditioneel parket op vloerkoeling. Traditioneel parket op vloerkoeling. De consument wordt steeds meer op zijn wenken bediend als het gaat om meer comfort in en rondom het huis. Veel nieuwbouw wordt

Nadere informatie

Verwarming van zwembaden

Verwarming van zwembaden Warmtepompen Verwarming van zwembaden De warmtepomp, de ideale oplossing Hoge prestaties en zuinig in gebruik De warmtepomp vormt tegenwoordig de meest voordelige oplossing om een buitenzwembad optimaal

Nadere informatie

rapport nr. H.0906.S.633. EMCP

rapport nr. H.0906.S.633. EMCP Verwarming van industriehallen: vergelijking van plafond stralingspanelen en industriële vloerverwarming pagina 1/10 rapport nr. H.0906.S.633. EMCP Verwarming van industriehallen Gecomputeriseerde vergelijking

Nadere informatie

Certificering van WKO is niet genoeg

Certificering van WKO is niet genoeg Certificering van WKO is niet genoeg Ed Rooijakkers Halmos Adviseurs 2 1 gebouwen ~30 % op TOTAAL 3 a 5% energiereductie landelijk! Voorkomen verspilling 10%~15% energiereductie 3 4 2 Waar is WKO mee begonnen

Nadere informatie

CONCEPT - WATERWERKBLAD. BEREKENINGSGRONDSLAGEN Berekening en ontwerpcriteria

CONCEPT - WATERWERKBLAD. BEREKENINGSGRONDSLAGEN Berekening en ontwerpcriteria CONCEPT WATERWERKBLAD BEREKENINGSGRONDSLAGEN Berekening en ontwerpcriteria WB. C DATUM: april Auteursrechten voorbehouden Titel van de vermelde publicatie NPR 575 Praktijkrichtlijn Geluidwering in woningen

Nadere informatie

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming

Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming H01N2a: Energieconversiemachines- en systemen Academiejaar 2010-2011 Thermodynamische analyse van het gebruik van een warmtepomp voor residentiële verwarming Professor: Martine Baelmans Assistent: Clara

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

Projectplan Frisse scholen

Projectplan Frisse scholen Schoonderbeek Klimaat Techniek Projectplan Frisse scholen Schoonderbeek Klimaat Techniek Installatietechniek met een groen randje Het groene randje is de franje voorbij Steeds meer opdrachtgevers willen

Nadere informatie

DUBO. Energiebesparing in het kantoorpand van HVL Dordrecht

DUBO. Energiebesparing in het kantoorpand van HVL Dordrecht 1 Energiebesparing in het kantoorpand van HVL Dordrecht 2 Voor het energiegebruik zijn de belangrijke punten: - Beperk energieverliezen - Voorkom onnodig energiegebruik - Gebruik zoveel mogelijk oneindige

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Gebruikerspakket. Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude. Dr. Struyckenplein

Gebruikerspakket. Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude. Dr. Struyckenplein Gebruikerspakket Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude Dr. Struyckenplein 1 Inhoud 1. Introductie 2. Hoe werkt het WKO(warmte koude opwekking) systeem 3. De duurzame levering van warmte en koude in uw

Nadere informatie

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Green IT GDC Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Waarom? Green IT Fossiele energievoorraden zijn ongelijk verdeeld! Noord-Amerika 9 10 17 Er dreigen tekorten. Europa en Eurazië 62 306 Azië

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen. Basisprincipes

De ecologische keuze van bouwmaterialen. Basisprincipes De ecologische keuze van bouwmaterialen Thermische en akoestische isolatie en luchtdichtheid Basisprincipes Liesbet Temmerman CERAA vzw 12 mei 2009 ECOLOGISCHE THERMISCHE ISOLATIE warmtebehoeften verminderen

Nadere informatie

WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld. Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012

WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld. Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012 WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012 Inhoud 1. Introductie 2. Inventarisatie a. Bodemgeschiktheid b. Bouwontwikkelingen c. Omgevingsbelangen

Nadere informatie

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR

COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR COMFORTVERBETERING ENERGIEBESPARING MEER DAN 15% EFFECTIEVE CO2-REDUCTIE TERUGVERDIENTIJD MINDER DAN 5 JAAR METEOVIVA CLIMATE: MEER COMFORT VOOR MINDER GELD VLIEGVELD DÜSSELDORF 20% Naarmate gebouwen beter

Nadere informatie

Verwarmen en koelen met de zon

Verwarmen en koelen met de zon Noodzaak alternatieve energiebronnen neemt toe Energieprijzen: 1996-008 Vergelijk CPI, Gasprijs en Electra (1996 = 100) 350 300 36 Verwarmen en koelen met de zon 50 33 197! 00 Index 150 19 De meest duurzame

Nadere informatie

De samenwerkende bedrijven van Green Well Westland gaan naar verwachting per jaar 7.000.000 m3 aardgas en 13.000.000 kilo aan CO2 besparen.

De samenwerkende bedrijven van Green Well Westland gaan naar verwachting per jaar 7.000.000 m3 aardgas en 13.000.000 kilo aan CO2 besparen. Fig. 73 6. Wat is het verschil tussen beide verdeelstukken? 7. Teken een verdeelstuk na. 8. Zet pijlen in de buizen in de richting van de warme waterstroom. 9. Wat is de functie van mengklep? 10. Wanneer

Nadere informatie

Heat Exchanging Asphalt Layers : Studie naar de implementatie in Vlaanderen

Heat Exchanging Asphalt Layers : Studie naar de implementatie in Vlaanderen Heat Exchanging Asphalt Layers : Studie naar de implementatie in Vlaanderen Ing. Ian Severins, dr.ing. Cedric Vuye, Dr.Ing. Wim Van den bergh Artesis Hogeschool Antwerpen & Universiteit Antwerpen (Fac.

Nadere informatie

bevoegd gezag gesloten in de praktijk zeer weinig voorkomt.

bevoegd gezag gesloten in de praktijk zeer weinig voorkomt. telefoon 085-4862450 www.sikb.nl Pagina 1 van 9 OVERZICHT WIJZIGINGEN BUM S EN HUMS S BODEMENERGIE OKTOBER 2015 Voorgenomen wijzigingen in versie 2.4 ten opzichte van versie 2.3 Tabel 1. Wijzigingen BUM

Nadere informatie

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V.

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Wavin Diensten BV Energiebesparing warmte-koudeopslag restwarmte Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Inhoud 2 Inhoud Wavin locatie algemeen Koude opslagsysteem Ombouw naar warmte-koude

Nadere informatie

DE EFFICIËNTE EN MILIEUVRIENDELIJKE OPLOSSING VOOR DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER

DE EFFICIËNTE EN MILIEUVRIENDELIJKE OPLOSSING VOOR DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER EOS PLUS HP DE EFFICIËNTE EN MILIEUVRIENDELIJKE OPLOSSING VOOR DE PRODUCTIE VAN SANITAIR WARM WATER Lucht-water warmtepomp voor de productie van Sanitair Warm Water zonder gebruik van gas. Deze pomp, speciaal

Nadere informatie

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel én milieuvriendelijk wonen Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel koel of warm met oog voor het milieu Gefeliciteerd! Uw nieuwe woning kunt u zeer eenvoudig en comfortabel verwarmen

Nadere informatie

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen Wonen in Pijnacker Comfortabel en duurzaam wonen Toelichting op het klimaatsysteem in de woningen aan de Emmastraat 3 t/m 21 (oneven), Stationsstraat 54 t/m 62a Faunalaan 1 t/m 35 (oneven) Bosmuiszoom

Nadere informatie

MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS

MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS MAGASRO VERBRANDINGSPRINCIPE STOKEN MET COMFORT Hout vullen, aansteken en al het andere verloopt automatisch. De grote verbrandingsruimte zorgt voor een lange verbrandingsduur.

Nadere informatie

Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079

Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079 Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079 Uitgangspunt Bestaand, oorspronkelijk gebouw had als gebruik een mix aan functies. Dit waren

Nadere informatie

Energie voor het leven

Energie voor het leven Energie voor het leven De warmtepomp van IDM verwarmt en koelt voor nu en in de toekomst Warmtepomp van Aarde... betekent voor ons allemaal zekerheid, warmte en thuis Horizontale bodemwisselaar Op een

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing.

Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing. Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing. Opgave 2 Aardwarmte N2-2002-I -----------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Robur 11.500,-- GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN MET GAS VOOR HET HOOGSTE RENDEMENT. Nu nog sneller terugverdiend door subsidie tot.

Robur 11.500,-- GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN MET GAS VOOR HET HOOGSTE RENDEMENT. Nu nog sneller terugverdiend door subsidie tot. Robur MET GAS VOOR HET HOOGSTE RENDEMENT GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN Nu nog sneller terugverdiend door subsidie tot 11.500,-- per warmtepomp ASABS ROBUR EEN ENORME ENERGIEBESPARING EN TERUGVERDIENTIJDEN DIE

Nadere informatie

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen. koelsysteem» Solution. AquaFREE RESIDENTIEEL

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen. koelsysteem» Solution. AquaFREE RESIDENTIEEL Verwarming & Airconditioning «Ik wens een VOLWAARDIG alternatief voor een klassiek verwarmingsen koelsysteem» Solution AquaFREE RESIDENTIEEL Solution Ik wens een performante verwarming. Ik wens een milieuvriendelijke

Nadere informatie

De warmtepomp, een niet te onderschatten potentieel in Brussel!

De warmtepomp, een niet te onderschatten potentieel in Brussel! Seminarie Duurzaam Bouwen: De warmtepomp, een niet te onderschatten potentieel in Brussel! 4 maart 2016 Leefmilieu Brussel De warmtepomp in het gebouw van Leefmilieu Brussel: een te volgen voorbeeld Michel

Nadere informatie

Nordex Windturbine type

Nordex Windturbine type Vergelijking aannames Energie-U, Bosch & van Rijn, BvLW Aannames Energie-U/ Kema/ECN/BvLW Energie U Kema/ECN BvLW Eenheid Nordex Nordex Windturbine type N100 N100 Vermogen 2,5 2,5 2,5 MW Aantal 8 8 8 Totaal

Nadere informatie

Frequentieregeling. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken

Frequentieregeling. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Frequentieregeling In opdracht van het ministerie van Economische Zaken In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Energie-efficiënte maatregelen bij vergunningplichtige bedrijven Factsheet Frequentieregeling

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

WATERWERKBLAD. WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen

WATERWERKBLAD. WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen WATERWERKBLAD WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen WB 4.4 B DATUM: SEPT. 2007 Auteursrechten voorbehouden Met betrekking tot de beveiliging van warmtapwaterinstallaties is in NEN 1006 (AVWI-2002) het

Nadere informatie

Beoordeling Legionellaveiligheid StatiqCooling dauwpuntskoeler

Beoordeling Legionellaveiligheid StatiqCooling dauwpuntskoeler Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2007-A-R0544/B

Nadere informatie

SUNDISC HET RENDEMENT

SUNDISC HET RENDEMENT SUNDISC HET RENDEMENT Inhoud: 1. Rendement SunDisc zonnecollector systeem 3 1.1 Opstelling 3 1.2 Isolatie 4 1.3 Homogene flow verdeling 4 1.4 Aanwarm periode 5 1.5 Inkomende water temperatuur 5 1.6 Schakelmoment

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie