SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vierde registratieperiode Oktober 2003 Maart 2004

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vierde registratieperiode Oktober 2003 Maart 2004"

Transcriptie

1 Federale OverheidsDienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Afdeling Epidemiologie SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vierde registratieperiode Oktober 2003 Maart 2004 DEFRAYE A. SASSE A. IPH/ EPI REPORTS Nr. 2004/05

2 DEFRAYE A., SASSE A. SOA surveillancesysteem via een peilnetwerk van clinici in België Afdeling Epidemiologie, September 2004, Brussel (België) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, IPH/EPI REPORTS N 2004/05 Wettelijk depotnummer: D/2004/2505/32 Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Dienst Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat, 4 B-050 Brussel België Telefoon: Telefax: Website: IPH/ EPI REPORTS Nr. 2004/05

3 Inhoud. INLEIDING 2 2. METHODE 3 3. RESULTATEN VAN DE VIERDE REGISTRATIEPERIODE 5 3. Huidige samenstelling en activiteit van het peilnetwerk Beschrijving van de patiënten en verdeling naar leeftijd en geslacht Verdeling van de SOA diagnoses Diagnose en symptomen Beschrijving per SOA diagnose 2 a) Chlamydia infectie 2 b) Gonorroe 2 c) Syfilis 3 d) Herpes infecie 3 e) Genitale wratten Beschrijving van de risicofactoren Houding t.o.v. de HIV test De HIV-positieve personen Serologie van hepatitis B en C 7 4. VERGELIJKING VAN DE RESULTATEN VAN DE VIER REGISTRATIEPERIODES 8 4. Vergelijking van de patiëntkarakteristieken SOA trends Evolutie van de HIV seropositiviteit DISCUSSIE CONCLUSIE ADDENDUM : LGV OUTBREAK BIJLAGEN Dankwoord en lijst van de deelnemende sites Referenties 35

4 . Inleiding Van 990 tot 996 liep er in de afdeling Epidemiologie van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid (WIV) een Europees project: "European Networks for the Surveillance of HIV Infections in Sentinel populations of Sexually Transmittable Disease (STD) patients. A Concerted Action Project of the European Union (Division for Research) Brussels". Bij de evaluatie van dit project in april 998 waren de deelnemende artsen bereid mee te werken aan het uitbouwen van een SOA (Seksueel Overdraagbare Aandoeningen) surveillancesysteem in België verder benoemd als "SOA surveillancesysteem via een peilnetwerk van clinici in België". Andere gegevens voor België in verband met de SOA bevraging komen hoofdzakelijk van twee bronnen. Enerzijds is er de verplichte aangifte wat betreft gonorroe, syfilis en hepatitis B zowel voor de Vlaamse gemeenschap als voor de Franse gemeenschap. Anderzijds is er het Netwerk van Laboratoria voor Microbiologie (peillaboratoria) die de trends betreffende N. gonorrhoeae et C. trachomatis wekelijks registreren sinds 986. Sinds 200 is ook T. pallidum opgenomen in dit laatste opvolgingssysteem. Beide bronnen geven weinig specifieke epidemiologische gegevens. Voor 2000 bestond er in België nog geen surveillancesysteem dat informatie over andere SOA diagnoses dan de hierboven vermelde registreerde, met name over bepaalde SOA die het meest worden gediagnosticeerd in België. In het Europees project is vastgesteld dat door het Belgische netwerk bepaalde SOA, zoals genitale wratten (Human Papillomavirus (HPV) infectie) of condylomen, Chlamydia infecties, Trichomonas infecties en herpes infecties, het meest gerapporteerd werden. Uit een rapport van het Centrum voor Huisartsgeneeskunde Universitaire Instelling Antwerpen (UIA), is gebleken dat zowel bij huisartsen als specialisten de virale aandoeningen het frequentst gediagnosticeerd worden 2. Het peilnetwerk antwoordt op vragen die geneesheren zich stellen over SOA en de evolutie van SOA in België, daar zij tijdens hun consultaties regelmatig dergelijke aandoeningen vaststellen. Bovendien kan het peilnetwerk ook de gegevens bieden waarnaar preventieorganisaties vragen. Aangezien de transmissie van HIV bij bepaalde SOA verhoogt 3, is de opvolging van SOA ook een belangrijk element binnen het kader van de epidemiologie van HIV/AIDS en draagt zij bij aan de ondersteuning van volksgezondheidsinterventies. De opvolging van SOA via een peilnetwerk van artsen, biedt de gelegenheid om de informatie van de peillaboratoria en de verplichte aangifte aan te vullen. De resultaten van dit rapport zijn dus een aanzet om op langere termijn trends van SOA in België te kunnen bestuderen. Daarnaast zullen deze ons toelaten een vergelijking te maken met gegevens van andere Europese landen. 2

5 2. Methode De hiernavolgende gegevens werden ingezameld via een Belgisch peilnetwerk van gynaecologen, dermatologen, huisartsen, internisten, urologen, centra voor seksuele voorlichting en familiale planning, SOA-klinieken en studentencentra. Een "site" kan een privé praktijk van één of meerdere artsen zijn of een dienst van een ziekenhuis of een medisch centrum waar één of meerdere artsen werken. De registratie gebeurt op vrijwillige basis en de artsen of diensten moeten ten minste tien SOA per jaar zien en reeds sinds vijf jaar stabiel zijn. Een pilootstudie werd gedurende de maanden mei en juni 2000 opgezet. 4 Uitgaande van de praktijken die deelnamen aan de pilootstudie heeft het WIV het netwerk uitgebreid. De artsen zijn aangeschreven via het adresbestand dat beschikbaar was door het Europees project. Verder is ook contact genomen met de beroepsvereniging van de Belgische verloskundigen en gynaecologen. Ook persoonlijke contacten hebben bijgedragen tot het uitbreiden van het bestaande netwerk. Het SOA-surveillancesysteem is gebaseerd op een registratie van de gevallen gediagnosticeerd tijdens consultatie gedurende aanvankelijk vier maanden per jaar, namelijk van oktober tot en met 3 januari. Sinds deze vierde registratieperiode is de registratie uitgebreid naar 6 maanden per jaar, namelijk van oktober tot en met 3 maart. Volgende tien SOA worden geregistreerd: Chlamydia infectie, gonorroe, Trichomonas infectie, herpes genitalis infectie, syfilis, chancroïd, genitale wratten (HPV-infectie) of condylomen, PID (Pelvic Inflamatory Disease) en schaamluizen of pediculosis pubis. Tenslotte is er plaats voorzien voor de registratie van andere niet nader gespecificeerde SOA zoals gardnerella vaginalis infectie, mycoplasma infectie, enterococcus infectie, groep B streptococcus of andere anaërobe bacteriën. Een nieuw geval van SOA wordt gedefinieerd als zijnde een patiënt die consulteert voor een nieuwe of eerste periode van één of meerdere geselecteerde SOA, ongeacht of deze patiënt in eerste instantie consulteert voor een SOA-klacht of niet. De diagnoses vastgesteld bij een patiënt die consulteert voor een zwangerschap of voor een SOAscreening tellen mee. Patiënten met recidiverende herpes infectie of genitale wratten zijn uitgesloten. Alleen een primo infectie wordt geregistreerd voor die SOA. Volgende epidemiologische variabelen worden genoteerd voor iedere patiënt : geboortedatum, geslacht, nationaliteit, woonplaats in België en scholingsgraad. Hierna noteert de arts de reden van de consultatie (dit betekent; of de SOA al dan niet het motief is voor de consultatie), het symptoom of de klacht, de gestelde diagnose en de gebruikte diagnostische methode. Voor de diagnose van herpes infectie, PID en schaamluizen worden geen specifieke symptomen gevraagd. De arts heeft ook de mogelijkheid een symptoom alsook een pathogeen agens in te vullen indien deze niet vooraf gedefinieerd is op het formulier. 3

6 De diagnostische methoden die men gebruikt heeft, worden gevraagd voor elk van de verschillende SOA (zie criteria in bijlage). De volgende gedragsvariabelen worden geregistreerd: seksuele oriëntatie, aantal partners gedurende de laatste zes maanden, prostitutie, druggebruik, seksueel contact met een prostituee of/en drugverslaafde. Er is ook de mogelijkheid om voor andere dan hoger vermelde factoren een vermoedelijk risico in te vullen. Tenslotte wordt de serologische status van de patiënt wat betreft Human Immunodeficiency Virus (HIV), Hepatitis B virus (HBV), Hepatitis C Virus (HCV) en syfilis ook geregistreerd. Het peilnetwerk wordt maandelijks aangeschreven en de registratieformulieren/boekjes worden maandelijks opgestuurd (zie bijlage 2: Voorbeeld van registratieformulier). Eind april wordt een herinneringsbrief opgestuurd naar de artsen waarvan nog registratieboekjes ontbreken. Indien nodig (b.v. wanneer er geen registratieboekjes zijn toegestuurd) worden de artsen telefonisch gecontacteerd. De gegevensinvoer gebeurt anoniem. Indien belangrijke gegevens ontbreken wordt telefonisch, schriftelijk of per naar de bijkomende informatie gevraagd. De gegevens worden geanalyseerd met behulp van het statistisch pakket SPSS en worden voorgesteld en beschreven in een jaarlijks rapport. Vorderingsgraad van rekrutering Tijdens deze vierde zesmaandelijkse registratieperiode ( ) namen 63 sites actief deel aan het surveillancenetwerk. Gedurende de eerste, de tweede en de derde viermaandelijkse registratieperiode namen respectievelijk 27, 39 en 69 sites deel, waarvan de meeste artsen hun deelname hebben voortgezet tijdens deze vierde registratieperiode. Vijf sites hebben de deelname stopgezet, hetzij omwille van te hoge werklast, hetzij omwille van een te lage SOA-incidentie. Vier artsen registreerden niet wegens tijdsgebrek, maar zijn nog bereid in de toekomst deel te nemen. Deze zijn niet opgenomen in het aantal deelnemers. Voor de aanvang van de vierde registratieperiode werden in de laag vertegenwoordigde regio s en/of specialismen zeven nieuwe sites gerekruteerd a.h.v. telefonisch contact. Op hetzelfde moment werd de deelname van twee artsen na onderling telefonisch overleg stopgezet. De reden hiervoor was dat deze artsen gedurende de deelname aan de drie registratieperiodes geen enkele SOA-patiënt hadden gezien. Na vier registratieperiodes bestaat het hoofddoel uit het stabiel houden van het opgebouwde netwerk teneinde SOA-trends te kunnen bepalen. 4

7 3. Resultaten van de vierde registratieperiode (oktober maart 2004) 3. Huidige samenstelling en activiteit van het peilnetwerk Op 3 maart 2004, bestaat het surveillancenetwerk uit een totaal van 63 praktijken. De samenstelling van de sites is de volgende: dermatologen 22 sites, gynaecologen sites, huisartsen 6 sites, urologen 3 sites, centra voor seksuele voorlichting en preventie 5 sites, centra voor studenten 2 sites, opvangcentra 3 sites en SOA kliniek site. De meeste artsen hebben de hele periode deelgenomen, namelijk zes maand. De SOA kliniek is de enige site die het hele jaar door registreert. Gedurende de vierde registratieperiode, van /0/2003 t.e.m. 3/03/2004, worden er bij de deelnemende geneesheren 324 patiënten met één of meerdere SOA gediagnosticeerd. Het totaal aantal SOA gediagnosticeerd bedraagt 344. Er is per maand geen grote variatie gevonden gedurende de registratieperiode. De deelnemende praktijken zijn gesitueerd in de volgende provincies: 3 sites in Antwerpen, 2 in Vlaams-Brabant, 4 in West-Vlaanderen, 9 in Oost-Vlaanderen, 7 sites in Henegouwen, 5 in Limburg, 2 in Namen, 2 in Brussel, 4 in Waals-Brabant, 4 in Luik en in Luxemburg (figuur ). Fig. : Verdeling van het aantal actief deelnemende sites (periode ) per provincie en per miljoen inwoners 5

8 Bij de verdeling van de SOA per peilpraktijk of dienst wordt de volgende spreiding vastgesteld (tabel ): 30,5% van de gevallen wordt gezien door de dermatologen en 27,0% van de gevallen wordt gezien door de gynaecologen. 2,8% wordt gezien via de SOA-kliniek en 0,5% wordt gezien via de huisartsen. De centra voor studenten en de centra voor familiale planning en seksuele voorlichting zien respectievelijk 9,9% en 8,4% van de gevallen. De urologen zagen slechts 0,9% van de gevallen. Uit tabel kan afgeleid worden dat de dermatologen vooral genitale wratten diagnosticeren (54,3%), in de studentencentra vooral Chlamydia wordt vastgesteld (44,%) en dat meer dan de helft van de SOA diagnoses in de SOA kliniek uit syfilis bestaat (54,5%). Tabel : Verdeling van de SOA per specialisme of soort praktijk (periode ) I = Chlamydia infectie, II = Gonorroe, III = Syfilis, IV = Trichomonas infectie, V = Herpes infectie VI = Condyloom HPV, VII = PID, VIII = Pediculosis, IX =Andere Peilpraktijk. SOA I N=59 II N=22 III N=73 IV N=23 V N=40 VI N=97 VII N=2 VIII N= IX N=7 Totaal N=344 Dermatologen Huisartsen Gynaecologen Urologen Centrum voor preventie en planning Centrum voor studenten SOA kliniek 3 (2,9%) 3 (8,3%) 22 (23,7%) (33,3%) 8 (27,6%) 5 (44,%) 7 (5,9%) 5 (4,8%) 4 (,%) 4 (4,3%) (29,5%) 3 (8,3%) 0 (0,8%) (33,3%) 4 (3,8%) (20,5%) 24 (54,5%) - 7 (9,4%) 2 (2,9%) 9 (8,6%) 0 (27,8%) (,8%) 57 (54,3%) 4 (,%) 20 (2,5%) (8,8%) (2,3%) 2 (6,9%) 7 (20,6%) (2.3%) 6 (20,7%) 9 (26,5%) (2,9%) (33,3%) (2,8%) (,%) 2 (2,2%) (3,0%) (4,5%) 44 Om een idee te kunnen krijgen van de verhouding van de SOA hulpvraag bij de artsen ten opzichte van de algemene hulpvraag, wordt sinds deze vierde registratieperiode naar het totaal aantal patiëntencontacten gevraagd. Achtenveertig percent (30/63) van de deelnemende sites heeft ons deze gegevens bezorgd, waaronder 5 gynaecologen, dermatologen, uroloog, 2 studentencentra, 3 centra voor familiale planning en seksuele voorlichting, één SOA-kliniek en 7 huisartsen. Uit de berekening van het aantal SOAconsultaties op het totaal aantal consultaties per maand en voor de gehele registratieperiode blijkt dat de verhouding van de SOA-hulpvraag bij de artsen ten opzichte van de algemene hulpvraag klein is, variërend van een gemiddelde van 0,2% bij de huisartsen en de dermatologen tot 2,6% bij de centra voor familiale planning en seksuele voorlichting. Na de huisartsen en de dermatologen volgen de gynaecologen met 0,3%, de studentencentra met 0,6% en de SOA-kliniek met 2,3%. Zowel bij de dermatologen als bij de gynaecologen waren er geen grote verschillen in deze verhouding tussen de verschillende sites. Bij de centra voor familiale planning en seksuele voorlichting waren er relatief grote verschillen tussen de sites, met een gemiddelde verhouding variërend van 0,8% naar,7% voor twee centra gelegen te Gent en naar 5,2% voor een centrum gelegen in het Brusselse Gewest. Bij de studentencentra wordt een 6

9 variatie van de verhouding van de SOA-hulpvraag ten opzichte van de algemene hulpvraag van 0,% naar,% vastgesteld. Bij de huisartsen bleek deze verhouding voor één site, gelegen in Antwerpen, hoger te liggen (0,8%) in vergelijking met alle andere sites (0,%). 3.2 Beschrijving van de patiënten en de verdeling naar leeftijd en geslacht De leeftijd van de gediagnosticeerde patiënten varieert van 5 tot 8 jaar met een gemiddelde leeftijd van 33 jaar en een standaarddeviatie van jaar. De leeftijdsgroepen 25 tot 29 jaar, 30 tot 34 jaar, en 20 tot 24 jaar zijn het frequentst vertegenwoordigd, met respectievelijk 66, 57 en 54 gevallen. Bij de vrouwen is de leeftijdsklasse van 20 tot 24 jaar het meest vertegenwoordigd, bij de mannen is dit die van 30 tot 34 jaar (figuur 2). De man/vrouw proportie is 0,96; deze proportie is ongeveer dezelfde als in de vorige periode. Zoals voor HIV is het percentage jongeren (5-9 jaar) groter bij de vrouwen (4,5%) dan bij de mannen (geen gevallen in deze leeftijdsgroep). 5 Fig. 2 : Verdeling van de patiënten volgens leeftijdsgroep en geslacht (periode ) Aantal patiënten geslacht mannen (n=59) 0 vrouwen (n=65) > = 60 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar 5-9 jaar leeftijdsgroep In 90,7% van de gevallen is de verblijfplaats gekend. Onder hen heeft 89,5% (n=290) een verblijfplaats in België. Bij 83,6% (n=27) van het totaal aantal patiënten is de provincie gekend ; 26.6% onder hen komt uit de provincie Antwerpen, 8,8% uit de regio 7

10 Brussel, 2,5% uit de provincie Luik,,4% uit Oost-Vlaanderen, 0,3% uit Waals- Brabant, 7,4% uit Henegouwen, 4,4% uit Vlaams-Brabant, 3,3% uit West-Vlaanderen, 3,0% uit Namen,,5% uit Limburg en 0,7% uit Luxemburg. Van alle patiënten is 73,8% van Belgische nationaliteit, 9,6% is Afrikaan, 8,0% is afkomstig uit een ander Europees land, 4,6% is afkomstig van Zuid- of Centraal-Amerika en 0,9% is van Aziatische origine. De nationaliteit is niet gekend voor 3,% van de patiënten. Bij 59,3% van de gevallen is de scholingsgraad gekend. Onder hen vermeldt 90,% secundair onderwijs of hoger onderwijs. Zoals te zien is in figuur 3, is het hoger onderwijs (personen die studies volgden >8 jaar) het hoogst vertegenwoordigd (39,6% of 76 gevallen). Fig. 3 : Verdeling van de SOA-patiënten naargelang het niveau van onderwijs (periode ) Aantal patiënten onbekend geen vorming hoger onderwijs algemeen secundair technisch onderwijs beroepsonderwijs lagere school niveau van onderwijs 8

11 3.3 Verdeling van de SOA-diagnoses 3.3. Diagnose en symptomen 344 diagnoses werden gesteld bij 324 patiënten. Bij de vrouw worden condylomen (26,6%), Chlamydia infectie (23,7%) en genitale herpes (7,5%) het meest gediagnosticeerd. Bij de man wordt syfilis het meest gediagnosticeerd (39,5%). Daarna volgen genitale wratten met 29,9% (figuur 4). Genitale wratten zijn de meest voorkomende SOA in beide geslachten samen (tabel 2). Tabel 2: Verdeling volgens geslacht van de gerapporteerde SOA-infecties (periode ) Chlamydia-infectie Gonorroe Syfilis Trichomonasinfectie Herpesinfectie Genitale wratten PID Pediculosis pubis Andere Totaal Mannen Vrouwen Totaal 7 (0,2%) 8 (0,8%) 66 (39,5%) 9 (5,4%) 50 (29,9%) (0,6%) 6 (3,6%) N=67 (00%) 42 (23,7%) 4 (2,3%) 7 (4,0%) 23 (3,0%) 3 (7,5%) 47 (26,6%) 2 (6,8%) (6,2%) N=77 (00%) 59 (7,2%) 22 (6,4%) 73 (2,2%) 23 (6,7%) 40 (,6%) 97 (28,2%) 2 (3,5%) (0,3%) 7 (4,9%) N=344 (00%) In 4,9% (n=7) van de gevallen is door de arts een SOA vermeld die niet op het registratieformulier (zie bijlage) staat aangeduid. Gardnerella en ureaplasma zijn het meest vermeld. De diagnostische methode is in het merendeel van deze gevallen microscopie. In,3% (n=39) van de gevallen worden menginfecties gediagnosticeerd; in 0,9% (n=3) van de gevallen werden meer dan 2 SOA gediagnosticeerd bij dezelfde patiënt. 9

12 Fig. 4 : Verdeling van de SOA per geslacht (periode ) 50 mannen 40 Aandeel (%) Chlamydia Gonorroe Syfilis Genitale herpes Genitale wratten Pediculosis pubis Andere 30 vrouwen Aandeel (%) Chlamydia Gonorroe Trichomonas Genitale herpes Syfilis PID Genitale wratten Andere 0

13 Symptomen worden gerapporteerd in 229 van de 344 gestelde diagnoses (66,6%). Bij de man is uretritis het meest voorkomend, namelijk in 25,9% van de gevallen. Genitale ulcus komt in 7,2 % van de gevallen voor. Bij de vrouw komt cervicitis in 46,9% van de gevallen voor. Een SOA-diagnose naar aanleiding van een routine screening, een onderzoek van de partner of een ander reden van consult, is gesteld in 35,% van de gevallen (n=72) voor dewelke deze informatie gekend is (n=205). In 79,2% van de gevallen gaat het om diagnoses bij vrouwen. In tabel 3 zien we de verdeling van de SOA volgens geslacht en reden van consult voor zover deze informatie gekend is. Vooral Chlamydia-en Trichomonasinfecties bij vrouwen worden vaak gediagnosticeerd ter gelegenheid van een consultatie omwille van een andere reden dan een specifieke SOA-klacht. Tabel 3: Verdeling van de SOA-diagnose volgens geslacht en volgens het motief van de consultatie (periode ) Mannen Chlamydia-infecties Gonorroe Syfilis Trichomonasinfectie Herpes Condylomen PID Pediculosis Andere Totaal Vrouwen Consult voor een SOA-klacht Consult omwille van andere reden dan SOA-klacht Consult voor een SOA-klacht Consult omwille van andere reden dan SOA-klacht N= N= N= N=57

14 3.3.2 Beschrijving per SOA-diagnose a) Chlamydia-infectie Een Chlamydia-infectie wordt in 7,2% van de gevallen gesteld bij vrouwen. Tweeëntwintig vrouwen (78,6% van de vrouwen voor dewelke deze informatie gekend is) consulteerden omwille van een andere reden dan een SOA-klacht (tabel 3). Bij de mannen is de diagnose meestal naar aanleiding van een specifieke klacht gesteld (66,7% van de mannen voor dewelke deze informatie gekend is). De gemiddelde leeftijd bij de vrouw is 26 jaar en bij de man 32 jaar. 57,6% van de gevallen (29,4% bij de man en 69,0% bij de vrouw) meldt een heteroseksuele geaardheid en 23,7% van de gevallen (64,7% bij de man en 7,% bij de vrouw) meldt een homoseksuele geaardheid. In 8,6% van de gevallen is de seksuele geaardheid niet gekend. 32,2% (n=9) heeft gedurende de laatste zes maanden een vaste partner gehad en 22,% (n=3) vermelde meer dan één partner gedurende de laatste zes maanden (47,0% bij de mannen en,9% bij de vrouwen). Voor 42,4% zijn deze gegevens echter onbekend. Voor 87,8% (n=36) van het totaal aantal gevallen dat is getest voor HIV (n=4) wordt een HIV-negatieve status gemeld. Voor 2,2% (n=5) onder hen wordt een HIV-positieve status gemeld. Voor 5,3% ( n=9) van alle patiënten met een Chlamydia-infectie (n=59) heeft men geen enkele informatie over de HIV-test ofwel is er geen test voorgesteld. Voor 9 gevallen werd aangehaald dat het tijdsstip om te testen nog te vroeg was maar afspraken werden gemaakt om later een test uit te voeren. b) Gonorroe Er zijn 22 gevallen van gonorroe-infecties vermeld, waarvan 8 mannen. Tien mannen melden een homoseksuele geaardheid en 7 mannen melden een heteroseksuele geaardheid. Onder de 4 vrouwen melden er 3 een heteroseksuele geaardheid. Voor 2 personen ( man en vrouw) is de seksuele geaardheid onbekend. De leeftijd varieert van 2 tot 50 jaar, met een gemiddelde van 36 jaar in beide geslachten. Vier van de gevallen hebben een niet-belgische nationaliteit. Voor twee gevallen is de nationaliteit niet gekend. In 59,% van de gevallen komt urethritis voor als symptoom, gevolgd door proctitis met 22,7% en cervicitis met 8,2%. Wat betreft het HIV-testgedrag: personen zijn getest ter gelegenheid van de consultatie, 7 ondergingen vroeger reeds een test, bij één persoon werd de test niet voorgesteld, één persoon zou later worden getest en voor de overige twee personen ontbreekt deze informatie. Bij diegenen die zich hadden laten testen melden 3 personen (68,4%) een HIV-negatieve test en 6 personen (3,6%) een HIV-positieve test. Bij laatstvernoemde was hun seropositiviteit al gekend. 2

15 c) Syfilis In het totaal werden 73 gevallen van syfilis gediagnosticeerd waarvan 90,4% (n=66) van het mannelijke geslacht zijn. De gemiddelde leeftijd bij de mannen is 37 jaar, bij de vrouwen 27 jaar. 37,0% van de gevallen (n=27) consulteert in eerste instantie voor een SOA-klacht en in,0% (n=8) van de gevallen consulteert de patiënt in eerste instantie voor een andere reden; bij de overige ontbreekt de informatie. 77,3% (n=5) van de mannen vermelden een bi-of homoseksuele geaardheid en 2,2% (n=4) melden een heteroseksuele geaardheid; voor slechts man is deze informatie onbekend. Vier van de zeven vrouwen melden een heteroseksuele geaardheid; voor de overige 3 is deze informatie onbekend. Twaalf personen (6,4%) vermelden een vaste partner gedurende de laatste zes maanden en 24 personen (32,8%) vermelden meer dan één partner. Voor de overige 50,7% zijn de gegevens ontbrekend (n=37). Wat betreft de HIV-serologie kennen we gegevens voor 9,8% (n=67) van de gevallen: 34 patiënten lieten zich testen ter gelegenheid van de consultatie en 33 hadden zich reeds vroeger laten testen. Dertig mannen zijn HIV-positief (44,8% van alle geteste personen) waarvan zes hun HIV-seropositiviteit hebben ontdekt ter gelegenheid van de consultatie. Van de HIV-seropositieve mannen zijn er 28 homo-of biseksueel en 2 heteroseksueel. De zeven vrouwen zijn allen HIV-negatief. d) Herpesinfectie Een herpesinfectie wordt vermeld in 40 gevallen. In 77,5% (n=3) van de gevallen is de diagnose gesteld bij vrouwen. De hoogst vertegenwoordigde leeftijdsgroep is die van 25 t.e.m. 34 jaar bij de vrouw en die van 20 t.e.m. 34 jaar bij de man. Zowel bij de mannen als de vrouwen wordt de diagnose meestal gesteld aan de hand van een specifiek symptoom namelijk een genitaal ulcus (69,2%). 82,5% (n=33) vermelden een heteroseksuele geaardheid (55,6% (n=5) bij de man en 90,3% bij (n=28) de vrouw). Twee mannen hebben een homoseksuele geaardheid en vrouw meldt een lesbische geaardheid. 52,5% (n=2) melden een vaste partner gedurende de laatste zes maanden : 33,3% bij de mannen en 58,% bij de vrouwen. In 30% van de gevallen is het aantal partners gedurende de laatste zes maanden onbekend. Een kwart (n=0) van de patiënten heeft zich tijdens de consultatie laten testen en 22,5% (n=9) waren reeds vroeger getest. Vier patiënten zijn HIV-positief, waaronder 3 heteroseksuele vrouwen en heteroseksuele man. Bij de drie vrouwen werd de HIVseropositiviteit ontdekt als gevolg van de SOA-consultatie. Eén onder hen vermeldde risicogedrag gedurende de zes maand voorafgaand aan de consultatie; ze vermeldde zowel meerdere partners als seksuele contacten met een intraveneuze druggebruiker. 3

16 e) Genitale wratten Er zijn in totaal 97 gevallen van condylomen vermeld waarvan 50 bij mannen. 42,6% van de vrouwen wordt gezien door de gynaecoloog en 27,7% door de dermatoloog. Bij de mannen wordt 88,0% gezien door de dermatoloog. De gemiddelde leeftijd is 28 jaar voor de vrouwen en 36 jaar voor de mannen. Bij 7,2% (n=7) van de patiënten is de diagnose gesteld tijdens een consultatie waarvan het motief niet een SOA-klacht betrof. Deze informatie is onbekend in 37,% van de gevallen. 76,3% meldt een heteroseksuele geaardheid (62,0% bij de man en 9,5% bij de vrouw) en 9,6% meldt een homoseksuele geaardheid (34,0% bij de man en 4,3% bij de vrouw). 48,5% (n=47) meldt een vaste partner gedurende de laatste zes maanden (44,0% bij de man en 53,2% bij de vrouw). In 23,7% van de gevallen is deze informatie onbekend. Wat betreft HIV : 33,0% (n=32) van de personen hebben een HIV-test tijdens de consultatie ondergaan en 24,7% (n=23) hadden vroeger reeds een test laten doen. Van deze 55 personen die zijn getest, zijn er 3 HIV-positief. Het betreft 2 homoseksuele mannen en heteroseksuele man die hun HIV-seropositiviteit reeds kenden voor de consultatie. 4

17 3.4 Beschrijving van de risicofactoren We kennen de seksuele geaardheid van de meeste gevallen waarbij een SOA gediagnosticeerd is (voor 95,6% van de mannen en 89,7% van de vrouwen). Bij de mannen vermeldt 40,9% een heteroseksuele geaardheid en 54,7% een bi/homoseksuele geaardheid. Bij de vrouwen vermeldt 86,% een heteroseksuele geaardheid en 3,6% een lesbische geaardheid. Bij de mannen melden 38 personen (23,9%) een vaste partner te hebben en 50 personen (3,4%) melden dat ze meer dan één partner hebben gehad. Bij de vrouwen gaat dit respectievelijk om 52,% (n=86) en 3,9% (n=23). We hebben geen informatie over het aantal partners bij 37,0% (n=20) van de gevallen. Wat betreft prostitutie en IV-druggebruik : 5,7% (n=9) van de mannen melden dat ze in contact zijn geweest met betaalde seksuele diensten gedurende de laatste 6 maanden, maar voor 47,2% (n=75) zijn deze gegevens onbekend. 3,0% (n=5) van de vrouwen zijn werkzaam als prostituee, voor 24,2% (n=40) zijn deze gegevens onbekend. Het betreft hier 3 Belgische vrouwen tussen 8 en 24 jaar, vrouw van 6 jaar afkomstig uit Subsaharisch-Afrika en vrouw van 25 jaar afkomstig uit een ander Europees land. Onder de mannen bevindt zich één prostituee, afkomstig uit Centraal/Zuid-Amerika. Eén persoon (0,3%) vermeldt seksuele contacten met een IV-druggebruiker (voor 43,2% zijn deze gegevens onbekend) en niemand vermeldt IV-druggebruik (voor 38,0% zijn deze gegevens onbekend). Wat betreft bijkomende risicofactoren door de arts vermeld, beschikken we over informatie bij 0,7% van de mannen en bij 8,5% van de vrouwen. Bij 7 personen (22,6%) onder hen is er sprake van meerdere/onbekende partners en 2 personen (6,5%) hebben een partner die besmet is met een SOA. 5

18 3.5. Houding t.o.v. de HIV-test 39,7% (n=25) van de gevallen waarvoor deze informatie is gekend (n=35) zijn getest ter gelegenheid van de consultatie, 27,6% (n=87) van de patiënten had zich reeds eerder laten testen.,9% (n=6) weigerden een test en bij 9,5% (n=30) zal men later een test afnemen. In 2,3% van de gevallen werd er geen test voorgesteld of werd nog nooit een test afgenomen. Wat betreft de patiënten waarvan de HIV-status is gekend (n=2); 2,3% (n=45) zijn HIV-positief, 78,7% (n=66) zijn negatief. Voor 34,9% (n=3) is de HIV-status niet gekend. Fig. 5 : Omstandigheden van de HIV-test (periode ) 50 Percentage SOA patiënten geslacht mannen (n=59) 0 vrouwen (n=65) nooit getest test>3 maand geleden onbekend nu getest test<3 maand geleden test geweigerd later te testen test niet aangeboden 6

19 3.6. De HIV-seropositieve personen 45 patiënten zijn HIV-positief, 42 (93,3%) zijn mannen, 3 (6,7%) zijn vrouwen. Voor 20,5% (n=9) is de diagnose gesteld ter gelegenheid van het SOA consult, de overigen kenden hun serologische status. Voor vier patiënten is de diagnose minder dan drie maand geleden gesteld met de dag van de consultatie als referentiedatum. De gemiddelde leeftijd is 36 jaar (vrouwen 30 jaar en mannen 36 jaar). Drieëndertig seropositieve patiënten hebben de Belgische nationaliteit, 3 patiënten zijn afkomstig van een ander Europees land, 4 personen zijn afkomstig uit Subsaharisch Afrika en 4 uit Centraal- of Zuid-Amerika. Voor één persoon is de nationaliteit onbekend. Eén persoon woont niet in België, voor 2 personen is deze informatie onbekend. De reden voor het consult is gekend bij 20 van de 45 patiënten. 65,0% (n=3) van de gevallen consulteerde naar aanleiding van een SOA-klacht, 35,0% (n=7) vermeldde geen SOA-klacht als motief voor de consultatie. Wat betreft de seksuele oriëntatie, vermelden 36 mannen een homoseksuele, 4 mannen een heteroseksuele en 2 mannen een biseksuele geaardheid. De 3 vrouwen hebben een heteroseksuele geaardheid. Negen personen vermelden een vaste partner gedurende de laatste zes maanden, 8 personen vermelden meerdere partners. Deze informatie is echter onbekend voor 62,2% (n=28) van de gevallen. Voor de variabelen i.v.m. prostitutie en intraveneus druggebruik ontbreekt deze informatie eveneens in meer dan de helft van de gevallen. Bij de HIV-positieve personen (n=45) treffen we de volgende SOA aan: syfilis n=30, gonorroe n=6, Chlamydia n=5, herpes n=4, genitale wratten n=3, andere SOA (niet op het registratieformulier vermeld) n=, Trichomonasinfectie n=. Bij 5 personen (=%) werden 2 verschillende SOA gediagnosticeerd Serologie van hepatitis B en C Voor Hepatitis B: voor 47,8% (n=55) van de gevallen is er informatie beschikbaar: 2,3% (n=9) van de gekende gevallen vernoemt een positieve serologie, 60,6% (n=94) een negatieve serologie en 27,% (n=42) zijn gevaccineerd. Voor Hepatitis C: voor 38,0% (n=23) van de gevallen is een resultaat vermeld: 4,% (n=5) van de gekende gevallen vermeldt een positieve serologie en 95,9% (n=8) vermeldt een negatieve serologie. 7

20 4. Vergelijking van de resultaten van de vier registratieperiodes In het huidig ontwikkelingsstadium van dit surveillancesysteem, kan een vergelijking gemaakt worden van de informatie verstrekt door de artsen die gedurende alle periodes van vergelijking deelnamen. Alleen de artsen die patiënten vermelden werden in de vergelijking opgenomen. Het betreft hier 7 sites voor de vergelijking van de vier registratieperiodes, 20 sites voor de vergelijking van de eerste en de tweede registratieperiode, 3 sites voor de vergelijking van de tweede en de derde registratieperiode en 46 sites voor de vergelijking van de derde en de vierde registratieperiode. Bij de vergelijking voor de vierde periode kunnen enkel de maanden oktober t.e.m. januari van de vierde registratieperiode in aanmerking worden genomen. Om na te gaan of veranderingen in aantallen SOA in de tijd significant zijn, wordt gebruik gemaakt van de niet-parametrische Mann-Whitney U test. Deze statistische procedure laat toe om gegevens te analyseren afkomstig uit kleine studiegroepen waarvan de distributie niet is gekend.6 Het aantal patiënten is gestegen tussen de eerste en de derde registratieperiode; tijdens de eerste registratieperiode registreerden de artsen 08 patiënten, het tweede jaar 3 en het derde jaar 42. Tussen oktober 2003 en 3 januari 2004 werden 6 patiënten geregistreerd door deze 7 sites, tussen februari 2004 en 3 maart 2004 betrof dit 53 patiënten. In de vierde registratieperiode is dus een lichte daling van het aantal geregistreerde SOA-patiënten vastgesteld. Voor de derde registratieperiode tellen we nu vier patiënten meer dan in de vergelijking van de periodes in het voorgaande rapport; dit tengevolge van laattijdige aangiften. In tabel 4 wordt de verdeling voorgesteld van de SOA-patiënten in de verschillende periodes volgens het soort specialisme geconsulteerd. Tabel 4: Verdeling van de SOA-patiënten volgens de peilpraktijken in de vier periodes (gegevens 7 sites) Peilpraktijken Dermatologen Huisartsen Gynaecologen Urologen Centra voor preventie en planning Centra voor studenten SOA-kliniek Totaal Periode Periode 2 Periode 3 Periode 4 5 (4,6%) 7 (5,7%) 24 (22,2%) 0 (0%) 3 (2,7%) 7 (5%) 5 (3,3%) 6 (5,3%) 4 (9,9%) 30 (2,%) 26 (8,3%) 4 (2,8%) 8 (6,9%) 9 (6,4%) 26 (22,4%) 0 (0%) 6 (4,8%) 8 (5,9%) 2 (8,5%) (9,5%) 4 (3%) 32 (29,6%) N=08 (00%) 9 (6,8%) 35 (3%) N=3 (00%) 5 (0,6%) 4 (28,9%) N=42 (00%) 27 (23,3%) 25 (2,6%) N= 6(00%) Er zijn geen duidelijke trends zichtbaar in het aandeel van de verschillende specialismen. 8

21 4.. Vergelijking van de patiëntkarakteristieken Verdeling naar leeftijd en geslacht In tabel 5 wordt de gemiddelde leeftijd volgens geslacht voor de vier perioden voorgesteld. Tabel 5: Gemiddelde leeftijd (in jaren) volgens geslacht voor de verschillende periodes (gegevens 7 sites) Periode Periode 2 Periode 3 Periode 4 Vrouwen Mannen Zowel bij mannen als bij vrouwen is er tussen de verschillende periodes weinig verschil in gemiddelde leeftijd. De verdeling volgens de leeftijdscategorie bij mannen en vrouwen in de derde en de vierde registratieperiode is weergegeven in figuren 6 en 7. Tot en met de derde registratieperiode was de hoogst vertegenwoordigde leeftijdsgroep bij de mannen die van jaar. In figuur 6 kan worden vastgesteld dat in de vierde registratieperiode de leeftijdscategorie jaar het hoogst vertegenwoordigd is. Figuur 6: Spreiding volgens leeftijdsgroep bij mannen in periodes 3 en 4 (gegevens 46 sites) 30 Aantal mannen 20 0 periode jaar 5-9 jaar > = 60 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar leeftijdsgroep 9

22 Fig. 7: Spreiding volgens leeftijdsgroep bij vrouwen in periodes 3 en 4 (gegevens 46 sites) Aantal vrouwen 20 0 periode jaar jaar 5-9 jaar 0-4 jaar jaar jaar > = 60 jaar jaar jaar jaar jaar leeftijdsgroep Bij de vrouwen is zowel in de derde als in de vierde registratieperiode de leeftijdsgroep jaar het hoogst vertegenwoordigd. Terwijl het aandeel van de jarigen in de derde registratieperiode even groot is als dat van de jarigen, kan uit figuur 7 worden afgeleid dat het aandeel van de jarigen in de vierde registratieperiode een stuk lager ligt, en het aandeel van de jarigen in deze periode is van even groot belang als die van de jarigen. De leeftijdscategorie 5-9 jaar is hoger vertegenwoordigd bij de vrouwen dan bij de mannen (zie fig. 6 en fig. 7). Met uitzondering van de derde registratieperiode, waar het aandeel mannen 50,7% bedroeg, ligt het aandeel mannen (48,% gemiddeld voor alle registratieperiodes) iets lager dan dat van de vrouwen (5,9% gemiddeld voor alle registratieperiodes). 20

23 Verdeling van de seksuele geaardheid De seksuele geaardheid is gekend voor 93% van de gevallen. In tabel 6 ziet men de % verdeling in de verschillende periodes. Tabel 6: Verdeling in % van de seksuele geaardheid bij mannen en vrouwen in de verschillende perioden (gegevens 7 sites) Homo/biseksuele mannen Hetero mannen Lesbische vrouwen Hetero vrouwen Onbekend Periode Periode 2 Periode 3 Periode 4 9% 8% 30% 28% 28% 2% 50% 2% 32% % 47% 3% 4% % 47% 9% 2% 4% 47% 9% Bij de mannen waar een SOA-infectie gediagnosticeerd is geworden, is de proportie homoseksuelen sterk gestegen bij de overgang van periode 2 naar 3. Bij de overgang van de derde naar de vierde registratieperiode is er nauwelijks verandering in de verdeling naargelang seksuele geaardheid en geslacht. 2

24 4.2. SOA-trends Figuur 8 geeft de evolutie weer van Chlamydia-en syfilisdiagnoses in beide geslachten samen. Fig. 8: Evolutie van het aantal Chlamydia-en syfilisdiagnoses in termen van % verandering (gegevens 7 sites) 700 % verandering in aantal SOA diagnoses periode periode 2 periode 3 periode 4 Syfilis Chlamydia Bij de mannen worden de diagnoses gonorroe en syfilis het meest frequent vastgesteld. De evolutie van deze SOA in mannen is respectievelijk weergegeven in figuur 9 en 0. Het aantal gonorroegevallen is significant gedaald (-59%, p<0,05) tussen de eerste en de tweede registratieperiode om daarna geen significante veranderingen meer te ondergaan. Het aantal syfilisgevallen steeg met 533% bij overgang van periode naar 2 en met 89% bij overgang van periode 2 naar 3 (p<0,0). Bij overgang van periode 3 naar 4 is er een niet significante daling in het aantal syfilisgevallen in mannen. 22

25 Fig. 9: Evolutie van het aantal gonorroediagnoses bij mannen (gegevens 7 sites) 20 Aantal gonorroediagnoses bij mannen registratieperiode Fig. 0: Evolutie van het aantal syfilisdiagnoses bij mannen (gegevens 7 sites) Aantal syfilisdiagnoses bij mannen registratieperiode 23

26 Bij vrouwen komt Chlamydia het meest frequent voor doorheen alle periodes. De evolutie van het aantal vrouwen met Chlamydia is te zien in figuur. Hoewel er een zekere schommeling wordt geobserveerd blijft het aantal Chlamydia-gevallen min of meer stabiel in de loop van de 4 periodes. Fig. : evolutie van het aantal Chlamydiadiagnoses bij vrouwen (gegevens 7 sites) Aantal Chlamydiadiagnoses bij vrouwen registratieperiode Het aantal gerapporteerde gevallen van pediculosis pubis is in beide geslachten significant gedaald in de loop van de tijd (p<0,0). Voor de andere SOA zijn er weinig veranderingen opgemerkt wat betreft het aantal gestelde diagnoses doorheen de tijd. 24

27 Evolutie van de karakteristieken van de syfilispatiënten De stijging van het aantal syfilisgevallen in de tweede periode is verbonden met een toename van het aantal gediagnosticeerde gevallen bij homoseksuele mannen. Het aandeel van deze groep blijft het grootst doorheen alle periodes (tabel 7). Deze mannen bevinden zich vooral in de leeftijdsgroep tussen 30 en 39 jaar. In tabel 7 zien we de verdeling van de syfilisdiagnoses in de verschillende periodes. Tabel 7: Verdeling van de syfilisdiagnoses volgens seksuele geaardheid en geslacht in de vier periodes (gegevens 7 sites) Homo/biseksuele mannen Hetero mannen Mannen:seksuele geaardheid ongekend Homo vrouwen Hetero vrouwen Totaal Periode Periode 2 Periode 3 Periode 4 2 (67%) 6 (76%) 27 (79%) 9 (83%) (33%) 3 (4%) 3 (9%) 3 (3%) (2%) - N=3 (00%) 2 (0%) N=2 (00%) N=34 (00%) (4%) N=23 (00%) Het aandeel HIV-seropositieven binnen de groep syfilispatiënten bedraagt 0% in periode, 57,9% in periode 2, 60,6% in periode 3 en 66,7% in periode 4. Onder deze HIVseropositieve syfilispatiënten bevindt zich vrouw uit periode 2, de overigen behoren tot het mannelijk geslacht. Deze vrouw is afkomstig uit Subsaharisch-Afrika. Sinds de eerste registratieperiode werd bij gemiddeld 22,2% van deze HIV-seropositieve syfilispatiënten de seropositiviteit ontdekt ter gelegenheid van de SOA-consultatie. 25

28 4.3 Evolutie van de HIV-seropositiviteit De proportie van de patiënten die een seropositiviteit vermelden of bij wie de HIVseropositiviteit is gediagnosticeerd, neemt significant toe doorheen de verschillende periodes (p<0,0); in de eerste periode bedroeg deze 7,4% (n=8), in de tweede periode 3,3% (n=5), in derde periode 7,6% (n=25) en in de vierde periode 8,% (n=2). In de eerste periode kenden alle patiënten hun HIV-seropositieve status op het ogenblik van de diagnose van de SOA. In de tweede periode is de serologische status bij 4 (26.7%) personen gediagnosticeerd ter gelegenheid van het SOA-consult, in de derde periode bij 6 personen (25%) en in de vierde periode bij 4 personen (20%). De proportie van de patiënten die getest zijn minder dan drie maand geleden en HIVpositief zijn, is 25% voor periode, 7% voor periode 2, 4% voor periode 3 en 5% voor periode 4, met de datum van het consult als referentiedatum. Voor de patiënten die hun serologische status langer dan drie maanden kenden is deze 75% voor periode, 67% voor periode 2, 7% voor periode 3 en 65% voor periode 4. Tabel 8 toont de verdeling van de seropositiviteit volgens geslacht voor de verschillende periodes. Tabel 8: Verdeling van de HIV-seropositieve patiënten volgens geslacht en periode (gegevens 7 sites) Periode Periode 2 Periode 3 Periode 4 Vrouwen Mannen Totaal N=8 N=5 N=25 N=2 In beide geslachten is de leeftijdsklasse jaar het hoogst vertegenwoordigd. Het aandeel mannelijke seropositieve patiënten met een homo-of biseksuele geaardheid bedroeg 75% in periode, 00% in periode 2, 80% in periode 3 en 00% in periode 4. De seropositieve vrouwen zijn allen heteroseksueel; vrouw heeft de Belgische nationaliteit en 7 vrouwen zijn afkomstig uit Subsaharisch-Afrika. Het aantal partners is in alle periodes voor meer dan de helft onbekend. 26

29 SOA-diagnoses bij seropositieve patiënten Tabel 9 toont de verdeling van de SOA-diagnoses bij seropositieve patiënten. Tabel 9: Verdeling van de SOA-diagnoses bij HIV-positieve patiënten in de verschillende periodes (gegevens 7 sites) Gonorroe Trichomonasinfectie Herpesinfectie Syfilis Genitale wratten Andere Totaal Periode Periode 2 Periode 3 Periode N= N= N= N=24 Sinds de tweede registratieperiode komt syfilis het meest frequent voor onder seropositieve patiënten. Gonorroe komt in alle periodes op de tweede plaats. In periode twee is er één patiënt die twee verschillende SOA heeft, in periode drie zijn dat er twee en in periode vier zijn dat er drie. 27

30 5. Discussie De trends beschreven in dit rapport dienen met de nodige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd. Zoals bij de meeste analyses waarbij gebruik wordt gemaakt van surveillancegegevens, is het mogelijk dat deze analyse onderhevig is aan onderrapportage. Daarnaast kon er bij het nagaan van de SOA-trends doorheen de vier registratieperiodes enkel gebruik gemaakt worden van de gegevens afkomstig van de sites die in alle periodes deelnamen, waardoor het aantal records waarop deze analyses konden worden uitgevoerd, beperkt is. In de toekomst zullen we over een groter aantal observaties beschikken voor deze analyses vermits we dan vergelijkingen zullen kunnen maken op basis van zesmaandelijkse registratieperiodes. Verschillen in bevindingen van deze surveillance en de surveillance door het netwerk van laboratoria voor microbiologie zijn o.a. toe te schrijven aan de beperkte registratieperiodes en de kleinere dekkingsgraad van het netwerk. Niettegenstaande de bevindingen verschillend zijn vullen beide systemen elkaar goed aan, aangezien deze surveillance via een peilnetwerk van clinici meer informatie biedt over het risicoprofiel van de SOA-patiënt. Gedurende deze vierde registratieperiode is de samenwerking met de deelnemende sites goed verlopen. Er werden enkele vertragingen in de registratie opgemerkt, maar deze waren miniem rekening houdende met het zware administratieve werk waarmee artsen te maken hebben. De registratieformulieren werden gecontroleerd bij ontvangst en na het inbrengen van de gegevens werd er een controle uitgevoerd. Wanneer er essentiële gegevens ontbraken, werd de arts telefonisch, per brief of per gecontacteerd. Tijdens deze vierde registratieperiode waren de registratieformulieren in het algemeen volledig en correct ingevuld. Het surveillancesysteem laat niet toe om eventuele dubbeltellingen uit te sluiten. Desondanks zal dit geen overschatting van het aantal gediagnosticeerde SOA veroorzaken, want de kans is klein dat eenzelfde patiënt gezien wordt door twee artsen die deel uitmaken van het surveillancenetwerk. Indien een patiënt reeds is getest voor HIV, dan is deze informatie afkomstig van laboratoriumdocumenten of wordt het resultaat dat vermeld wordt door de patiënt ingevuld op het registratieboekje. De kans dat deze zelf gerapporteerde informatie onjuist zou zijn is klein maar niettemin kan het gezien worden als een zwakte van het surveillancesysteem. Dit SOA-surveillancesysteem is complementair aan de doelstellingen van de Gemeenschappen die de SOA-registratie willen optimaliseren, want via het peilnetwerk kan meer specifieke epidemiologische informatie worden verzameld. De deelnemende artsen worden geïnformeerd over het feit dat deelname aan deze surveillance de verplichte aangifte van bepaalde SOA niet vervangt en dus complementair is. 28

31 Er werden belangrijke inspanningen geleverd om de stabiliteit van dit surveillancenetwerk te verzekeren. Zoals vooropgesteld aan het eind van de derde registratieperiode, is er een meer evenwichtige verdeling bekomen voor Wallonië. De rekrutering in de provincie Vlaams-Brabant is echter niet succesvol gebleken. Deze provincie blijft duidelijk ondervertegenwoordigd in vergelijking met de andere provincies. Tengevolge van de geringe SOA-incidentie en/of tengevolge van de hoge werkdruk in sommige sites zijn enkele deelnemers afgevallen. Hoewel het hoofddoel erin bestaat de huidige deelnemende sites te behouden en te motiveren (o.a. door het organiseren van een jaarlijkse vergadering), blijft aandacht bestaan voor het rekruteren van nieuwe sites en het verhogen van de geografische representativiteit. Hierbij dient voornamelijk aandacht te worden geschonken aan de provincies Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen, maar ook nog aan de provincies Luik en Namen. Momenteel laten de beschikbare gegevens nog niet toe om de representativiteit van het surveillancenetwerk te schatten in termen van aantal patiëntencontacten. Er zou iets gezegd kunnen worden over de activiteitsgraad van de deelnemende gynaecologen en dermatologen, op basis van gegevens van het RIZIV van de jaren 2000 en 200 (meest recent beschikbare cijfers) enerzijds en de gegevens over het aantal patiëntencontacten tijdens de vierde registratieperiode ons toegestuurd door de deelnemende artsen anderzijds. Voor de gynaecologen beschikken we over deze gegevens voor 45,5% van de sites (5/), van de dermatologen ontvingen we deze gegevens voor de helft van de deelnemende sites (/22). Gezien het feit dat sommige sites uit meerdere artsen bestaan en andere niet, en gezien het feit dat we niet voor elke provincie over (voldoende) gegevens beschikken van de deelnemende sites, brengt een vergelijking voorlopig nog geen betekenisvolle conclusies met zich mee. 29

32 6. Conclusie De surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen brengt belangrijke informatie met zich mee voor acties in het domein van de volksgezondheid. De heropleving van sommige SOA geobserveerd in de Westerse landen eind jaren 90 heeft benadrukt dat het noodzakelijk is om over meer informatie te beschikken omtrent de verdeling en de determinanten van deze infecties. In deze zin draagt het Peilnetwerk van Clinici voor de surveillance van SOA bij tot het beter beschrijven van de recente evoluties van SOA in België en tot het identificeren van seksueel risicogedrag. Het aantal syfilisdiagnoses is sterk gestegen doorheen de tijd. Deze toename manifesteert zich vooral bij mannen tussen 24 en 44 jaar oud in de provincies Antwerpen en Brussel 7. Sinds de tweede registratieperiode ( ) is syfilis de SOA die het meest frequent gerapporteerd wordt bij de mannelijke patiënten op consultatie bij de clinici van het peilnetwerk. Deze heropleving van syfilis lijkt tot op vandaag beperkt tot een verspreiding binnen een MSM (mannen die seks hebben met mannen) populatie. Dit zou een teken kunnen zijn van een vermindering van beschermde seksuele contacten in deze groep. Chlamydia infectie is de meest frequent gediagnosticeerde SOA bij de vrouwen die een arts van het peilnetwerk consulteerden gedurende de periode Deze SOA wordt doorgaans gediagnosticeerd bij jonge vrouwen (gemiddelde leeftijd van 27 jaar). Het Netwerk van Laboratoria voor Microbiologie observeert een stijging van het aantal Chlamydia infecties sinds 200, vooral bij vrouwen uit de leeftijdsgroep 5-24 jaar 7. Deze stijging kan gedeeltelijk verklaard worden door een toegenomen screening en een verbetering van de diagnosestechnieken. Een versterking van de screening is gerechtvaardigd door de aanzienlijke proportie asymptomatische infecties en de mogelijke complicaties van onbehandelde infecties. De simultane aanwezigheid of de ontdekking van een HIV infectie bij de SOA patiënten is een ander opvallend fenomeen vastgesteld door het SOA peilnetwerk. De proportie SOA patiënten co-geïnfecteerd met HIV is significant gestegen doorheen de vier registratieperiodes, gaande van 7,4% naar 8,%. Sinds de tweede registratieperiode ( ) is syfilis de SOA die het meest frequent gediagnosticeerd wordt bij HIV seropositieve patiënten. Gedurende de vierde registratieperiode werd syfilis gerapporteerd in 67% van de co-infecties. Eén op vijf van de HIV infecties worden gediagnosticeerd gedurende een SOA consultatie. Deze proportie benadrukt het belang van het voorstellen van een HIV test aan elke patiënt die een nieuwe SOA episode vertoont. De patiënten met een HIV co-infectie zijn in de meeste gevallen MSM (8%). In 82% van deze seropositieve MSM was de HIV serostatus reeds gekend voor de SOA consultatie. Bij deze patiënten wijst een nieuwe SOA diagnose dus op seksueel 30

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vijfde registratieperiode Oktober 2004 Maart 2005

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de vijfde registratieperiode Oktober 2004 Maart 2005 Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

SOA SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE

SOA SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Ministerie van Sociale Zaken, Volksgezondheid en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Administratie Gezondheidszorg Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Afdeling Epidemiologie SOA SURVEILLANCESYSTEEM

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË Jaarrapport 2008 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2009 Brussel,

Nadere informatie

SOA SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de derde registratieperiode Oktober 2002 Januari 2003

SOA SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Resultaten van de derde registratieperiode Oktober 2002 Januari 2003 Federale OverheidsDienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Afdeling

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Jaarrapport 2005

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Jaarrapport 2005 Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCE IN AIDS REFERENTIECENTRA IN BELGIË

SOA-SURVEILLANCE IN AIDS REFERENTIECENTRA IN BELGIË SOA-SURVEILLANCE IN AIDS REFERENTIECENTRA IN BELGIË Jaarrapport 2007 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2008 Brussel, België Intern

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Jaarrapport 2006

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIE Jaarrapport 2006 Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Volksgezonheid Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

Determinanten van de patiënten gediagnosticeerd met een Seksueel Overdraagbare Aandoening (SOA) Resultaten vanuit het peilnetwerk van clinici 2009

Determinanten van de patiënten gediagnosticeerd met een Seksueel Overdraagbare Aandoening (SOA) Resultaten vanuit het peilnetwerk van clinici 2009 Determinanten van de patiënten gediagnosticeerd met een Seksueel Overdraagbare Aandoening (SOA) Resultaten vanuit het peilnetwerk van clinici 29 Volksgezondheid en Surveillance december 21 Brussel, België

Nadere informatie

COLLEGE VAN AIDS-REFERENTIELABORATORIA. HIV/AIDS IN BELGIE Toestand op 31 december 2008

COLLEGE VAN AIDS-REFERENTIELABORATORIA. HIV/AIDS IN BELGIE Toestand op 31 december 2008 Ministère de la Santé de la Communauté française WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID AFDELING EPIDEMIOLOGIE COLLEGE VAN AIDS-REFERENTIELABORATORIA HIV/AIDS IN BELGIE Toestand op 31 december 2008

Nadere informatie

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË

SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË SOA-SURVEILLANCESYSTEEM VIA EEN PEILNETWERK VAN CLINICI IN BELGIË Jaarrapport 2007 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2008 Brussel,

Nadere informatie

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN APRIL 213 INHOUD Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 212 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de soa-centra, aangiftecijfers,

Nadere informatie

COLLEGE VAN AIDS-REFERENTIELABORATORIA HIV/AIDS IN BELGIE

COLLEGE VAN AIDS-REFERENTIELABORATORIA HIV/AIDS IN BELGIE Avec le soutien de la Communauté française WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID Operationele Directie Volksgezondheid & Surveillance COLLEGE VAN AIDS-REFERENTIELABORATORIA HIV/AIDS IN BELGIE Toestand

Nadere informatie

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Toestand op 31 december EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Dit project werd gefinancierd door: In

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009 EMBARGO TOT 23 NOVEMBER EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009 Volksgezondheid & Surveillance Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.wiv-isp.be Volksgezondheid

Nadere informatie

APRIL 2014. Pagina 1 van 9

APRIL 2014. Pagina 1 van 9 APRIL 214 Inhoud Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 213 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de centra seksuele

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2009

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2009 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2009 Volksgezondheid & Surveillance november 2010 Brussel, België Intern referentienummer: 2010/68 SASSE A. VERBRUGGE R. BUZIARSIST

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2010

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2010 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2010 Volksgezondheid & Surveillance November 2011 Brussel, België Intern referentienummer: 2011/26 SASSE A. VERBRUGGE R. VAN BECKHOVEN

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE

Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2011 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE Dit project werd gefinancierd

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2007 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie september 2008 Brussel,

Nadere informatie

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking in België en de Regio s Gegevens van 211 Surveillance van Seksueel Overdraagbare

Nadere informatie

Regionaal soa-centrum Den Haag

Regionaal soa-centrum Den Haag Regionaal soa-centrum Den Haag Epidemiologisch jaarverslag 212 D. Spitaels, arts infectieziektebestrijding GGD Den Haag J.M. Brand, soa-arts GGD Den Haag M. Keetman, epidemiologisch onderzoeker GGD Den

Nadere informatie

Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag

Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag epidemiologisch bulletin, 9, jaargang, nummer 1 Een jaar Regionaal soa-centrum Den Haag A.P. van Leeuwen, M.P.H. Berns Eind is het Regionaal soa-centrum Den Haag 1 geopend op het terrein van het Medisch

Nadere informatie

Jaarcijfers 2013 Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2013 Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ 1 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid,

Nadere informatie

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid

Jaarcijfers 2012. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland. GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond GGD Zuid-Holland-Zuid Juni 2013 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en Gezondheid

Nadere informatie

Jaarcijfers 2013. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2013. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ April 2014 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en

Nadere informatie

Rapport nr. 441500.009. M.J.W. van de Laar, J. Rijlaarsdam, T. Coenen 1

Rapport nr. 441500.009. M.J.W. van de Laar, J. Rijlaarsdam, T. Coenen 1 research for man and environment RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU NATIONAL INSTITUTE OF PUBLIC HEALTH AND THE ENVIRONMENT Rapport nr. 441500.009 Registratie van SOA en HIV consulten bij GGD's

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIË

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIË Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Administratie Gezondheidszorg College van de AIDS-Referentielaboratoria Wetenschappelijk

Nadere informatie

Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE

Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIE Dit project werd gefinancierd

Nadere informatie

Hiv in België, hiv-tests, HelpCenter Eerste bilan nieuwe hiv-patiënt

Hiv in België, hiv-tests, HelpCenter Eerste bilan nieuwe hiv-patiënt Hiv in België, hiv-tests, HelpCenter Eerste bilan nieuwe hiv-patiënt Kristien Wouters Instituut voor Tropische Geneeskunde Cursus hiv en aids, de multi-disciplinaire aanpak Les 3 4 maart 2008 www.itg.be

Nadere informatie

RIVM rapport Registratie van SOA en HIV consulten bij GGD's en SOA-poliklinieken: Jaarverslag 1999

RIVM rapport Registratie van SOA en HIV consulten bij GGD's en SOA-poliklinieken: Jaarverslag 1999 research for man and environment RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU NATIONAL INSTITUTE OF PUBLIC HEALTH AND THE ENVIRONMENT RIVM rapport 441500 012 Registratie van SOA en HIV consulten bij GGD's

Nadere informatie

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Den Haag

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Den Haag 2 epidemiologisch bulletin, 23, jaargang 38, nummer 1 Seksueel overdraagbare aandoeningen in 1994-21 Trendmatige ontwikkelingen op de Soa-poliklinieken E.J.M. de Coster, A.P. van Leeuwen, M.P.H. Berns

Nadere informatie

SoaSense. Thermometer 2010 GGD en Oost-Nederland

SoaSense. Thermometer 2010 GGD en Oost-Nederland SoaSense Thermometer 1 GGD en Oost-Nederland Risicogroepen steeds beter bereikt Met genoegen bieden wij u de tweede SoaSense Thermometer van Oost- Nederland (Gelderland en Overijssel) aan. Dit jaar met

Nadere informatie

EPİDEMİOLOGİE VAN AİDS EN HİV-INFECTİE İN BELGIË

EPİDEMİOLOGİE VAN AİDS EN HİV-INFECTİE İN BELGIË Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van Welzijn, Gezondheid en Gezin van de Vlaamse Gemeenschap Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29).

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29). In het kader van het onderzoek kreeg de RVA de vraag om op basis van de door het VFSIPH opgestelde lijst van Rijksregisternummers na te gaan welke personen op 30 juni 1997 als werkloze ingeschreven waren.

Nadere informatie

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel

6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel 6 SOA en HIV in de regio Gelre-IJssel Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zijn infectieziekten die door intiem seksueel contact kunnen worden overgedragen. Omdat iemand een SOA kan hebben, zonder

Nadere informatie

De epidemiologie van AIDs en HIV-infectie in België Toestand op 31 december 1997

De epidemiologie van AIDs en HIV-infectie in België Toestand op 31 december 1997 Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid - Louis Pasteur Afdeling Epidemiologie De epidemiologie van AIDs en HIV-infectie in België Toestand op 31 december 1997 III. Specifieke onderzoeken* * III.3.

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Vaccinatie bij Volwassenen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Vaccinatie bij Volwassenen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.4.1. Inleiding. Het belang van vaccinatie programma s is ruimschoots aangetoond geweest. De vragen werden slechts gesteld aan personen van 15 jaar en ouder, aangezien de vaccinale dekking bij kinderen

Nadere informatie

EPİDEMİOLOGİE VAN AİDS EN HİV-INFECTİE İN BELGIË

EPİDEMİOLOGİE VAN AİDS EN HİV-INFECTİE İN BELGIË Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van Welzijn, Gezondheid en Gezin van de Vlaamse Gemeenschap Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

EPİDEMİOLOGİE VAN AİDS EN HİV-INFECTİE İN BELGIË

EPİDEMİOLOGİE VAN AİDS EN HİV-INFECTİE İN BELGIË Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van Welzijn, Gezondheid en Gezin van de Vlaamse Gemeenschap College van de AIDS-Referentielaboratoria Wetenschappelijk

Nadere informatie

Resultaten voor België Vaccinatie bij volwassen Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Vaccinatie bij volwassen Gezondheidsenquête, België, 1997 6.4.1. Inleiding. Het belang van vaccinatie programma s is ruimschoots aangetoond geweest. De vragen werden slechts gesteld aan personen van 15 jaar en ouder, aangezien de vaccinale dekking bij kinderen

Nadere informatie

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans

SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans SOA s een bedreiging voor de seksuele integriteit van jongeren? Lieve Peremans 2 Zijn jongeren van nu at risk? Condoomgebruik stijgt Condoomgebruik eerste contact stijgt Condoomgebruik: niet consistent

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Cardiovasculaire Preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING

SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE AANDOENINGEN BIJ DE ALGEMENE BEVOLKING GEGEVENS VAN 213 VOOR BELGIË EN DE 3 REGIO S SURVEILLANCE VAN SEKSUEEL OVERDRAAGBARE

Nadere informatie

Jaarcijfers 2014. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland

Jaarcijfers 2014. Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland Regionaal Centrum voor Seksuele Gezondheid zuidelijk Zuid-Holland GGD Hollands Midden GGD Rotterdam-Rijnmond Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ April 2015 Samenstelling: Hannelore Götz, arts Maatschappij en

Nadere informatie

SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2015 CASUS: SYFILIS CLUSTER WIE ZIJN WIJ?

SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2015 CASUS: SYFILIS CLUSTER WIE ZIJN WIJ? SEKSUELE GEZONDHEID JAARVERSLAG 2015 CASUS: SYFILIS CLUSTER WIE ZIJN WIJ? De afdeling seksuele gezondheid heeft als taken het bestrijden van soa, bevorderen van seksuele gezondheid onder jongeren onder

Nadere informatie

Jaarverslag Regionaal soa centrum Den Haag

Jaarverslag Regionaal soa centrum Den Haag Jaarverslag 2015 Regionaal soa centrum Den Haag Jaarverslag 2015 Regionaal soa centrum Den Haag 1 Mei 2016 Jaarverslag 2015 Regionaal soa centrum Den Haag Inhoudsopgave Jaarverslag 2015 Fout! Bladwijzer

Nadere informatie

Soa en hiv in België Is het actueel?

Soa en hiv in België Is het actueel? Soa en hiv in België Is het actueel? Sandra.vandeneynde@sensoa.be Let s talk about hiv & soa 9 mei 2014 - Thomas More Mechelen Presentatie in vogelvlucht + Hiv en soa: waarover hebben we het? + Epidemiologie

Nadere informatie

ELIMINATIE VAN RUBELLA IN BELGIË

ELIMINATIE VAN RUBELLA IN BELGIË Amendement van het eliminatieplan voor mazelen in België ELIMINATIE VAN RUBELLA IN BELGIË Oktober 2006 Comité voor de eliminatie van mazelen en rubella in België INLEIDING In het nieuw `Strategisch plan

Nadere informatie

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland

Seksuele Gezondheid. Thermometer 2014 Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 1 Seksuele Gezondheid Thermometer Cijfers over soa s en seksualiteitsvragen van de GGD en Oost-Nederland 2 Nog volop werk aan de winkel! Dit is alweer de zesde Thermometer Seksuele Gezondheid voor Oost-Nederland

Nadere informatie

HET PARTNER-ONDERZOEK

HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-positieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

Chlamydia trachomatis

Chlamydia trachomatis Doelstellingen en beschrijving van het surveillancenetwerk 1. Doelstellingen schatting trend van het aantal gevallen met C. trachomatis (1986-29), schatting incidentie op nationaal en arrondissementsniveau,

Nadere informatie

Resultaten voor België Contraceptie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Contraceptie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.7.5.1. Inleiding Contraceptie is bijna universeel toegankelijk in ons land. Alhoewel ze relatief duur blijft (van 110 tot 250 BF per maand voor de pil), kunnen de meest onbemiddelde personen toch hulp

Nadere informatie

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Toestand op 31 december 2014 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Dit project werd gefinancierd door:

Nadere informatie

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen

Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen Verantwoordelijke uitgever: Erik Van Tricht, Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, Bergstraat, 30-34 - 1000 Brussel Notarisbarometer Vastgoed - familie - vennootschappen VASTGOEDACTIVITEIT

Nadere informatie

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten

Ghapro. Newsflash. In dit nummer. Juni 2015 Jaargang 1, nr.1. Nieuwsbrief voor Gerantes. Sekswerkers in Vlaanderen. Medische resultaten Ghapro Newsflash Juni 2015 Jaargang 1, nr.1 Nieuwsbrief voor Gerantes In dit nummer Sekswerkers in Vlaanderen Een diverse groep Medische resultaten Wat zijn de trends? Gonorroe in de keel Wat zijn de risico

Nadere informatie

Testen op Locatie Resultaten

Testen op Locatie Resultaten Testen op Locatie Resultaten Kristien Wouters Tom Platteau Overzicht presentatie Medische resultaten Risicofactoren volgens seksueel gedrag Risicofactoren volgens hiv-status Conclusies The way forward...

Nadere informatie

Soa in Noord-Holland Noord. Risicogroepen en trends 2003-2009

Soa in Noord-Holland Noord. Risicogroepen en trends 2003-2009 Soa in Noord-Holland Noord Risicogroepen en trends 2003-2009 Colofon Auteur: Anne Dekker Begeleiding: Bettina de Leeuw den Bouter (epidemioloog GGD) Sector GBO Ingrid Steenhuis (Vrije Universiteit Amsterdam)

Nadere informatie

Management van SOA patiënten: vroegtijdige diagnose en opvolging

Management van SOA patiënten: vroegtijdige diagnose en opvolging Management van SOA patiënten: vroegtijdige diagnose en opvolging Dr. Lode Dalewyn, Ugent Promotor: Prof. Dr. D. Avonts, Ugent Co-promotor: Dr. Hilde Moerman Master of Family Medicine Masterproef Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

Studiepopulatie. Gezondheidsenquête, België, 1997.

Studiepopulatie. Gezondheidsenquête, België, 1997. In deze paragraaf worden een aantal kenmerken van de steekproef besproken. Het gaat om de volgende socio-demografische karakteristieken : verblijfplaats : per regio en per provincie; geslacht en leeftijd;

Nadere informatie

December 2002. Inleiding

December 2002. Inleiding FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID Afdeling Epidemiologie Web site: www.iph.fgov.be/epidemio/ Eindverslag

Nadere informatie

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn

Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Patiëntenversie Richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen voor de tweede lijn Soorten soa s Soa s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Die kun je krijgen als je zonder condoom vrijt. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Tabel 1: Aantal tekenbeten per provincie en per regio, uitgedrukt in absoluut aantal en per inwoners, juli-december 2015

Tabel 1: Aantal tekenbeten per provincie en per regio, uitgedrukt in absoluut aantal en per inwoners, juli-december 2015 TekenNet.be Resultaten juli-december 2015 Voor toelichtingen: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel T + 32 2 642 51 11 F + 32 2 642 50 01 tekennet@wiv-isp.be

Nadere informatie

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Lichamelijke Activiteit Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Lichamelijke Activiteit Gezondheidsenquête, België, 1997 6.3.1. Inleiding Recente onderzoeken hebben toegelaten aan te tonen dat lichamelijke activiteiten een wezenlijke impact hebben op de gezondheidstoestand en dat ze van groot belang zijn op het vlak van

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Resultaten voor België Kennis en attitudes in verband met HIV-infecties 1997

Resultaten voor België Kennis en attitudes in verband met HIV-infecties 1997 6.5.1. Inleiding De voornaamste doelstellingen van deze module zijn het opvolgen van de evolutie voor wat betreft de kennis van overdrachtswijze van AIDS, de houding van de populatie te bestuderen tegenover

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

RIVM report /2003 Registratie van soa en HIV consulten bij GGD-en en soa-poliklinieken Jaarverslag 2002

RIVM report /2003 Registratie van soa en HIV consulten bij GGD-en en soa-poliklinieken Jaarverslag 2002 RIVM report 441500015/2003 Registratie van soa en HIV consulten bij GGD-en en soa-poliklinieken Jaarverslag 2002 M.J.W. van de Laar, M.G. van Veen, A.J.J. Coenen 1 1 Stichting soa-bestrijding Dit onderzoek

Nadere informatie

Pendelarbeid tussen Gewesten en provincies

Pendelarbeid tussen Gewesten en provincies ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 19 juli 2007 Pendelarbeid tussen Gewesten en provincies Eén op de tien Belgen werkt in een ander gewest; één op de vijf in een andere

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE VROUW Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001 Bijlage bij het persbericht dd. 08/06/15: 1 Vrouwen krijgen hun kinderen in toenemende mate na hun dertigste verjaardag 1. Het geboortecijfer volgens Kind en Gezin 67 875 geboorten in 2014, daling van

Nadere informatie

Alles op alles voor veilig bloed

Alles op alles voor veilig bloed Alles op alles voor veilig bloed www.rodekruis.be Paraat. Altijd, overal. Veilig bloed door tests en donorselectie De Dienst voor het Bloed van het Rode Kruis is verantwoordelijk voor de veiligheid van

Nadere informatie

RIVM report /2002 Registratie van soa en HIV consulten bij GGDen en soa-poliklinieken Jaarverslag 2001

RIVM report /2002 Registratie van soa en HIV consulten bij GGDen en soa-poliklinieken Jaarverslag 2001 RIVM report 441500014/2002 Registratie van soa en HIV consulten bij GGDen en soa-poliklinieken Jaarverslag 2001 M.J.W. van de Laar, K. Haks, A.J.J. Coenen 1 1 Stichting soa-bestrijding ISSN 1569-5883 Dit

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN

BASISVRAGENLIJST HIV-POSITIEVE MAN Pagina van AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Epidemiologie van Clostridium difficile infecties in België. Rapport 2016 Samenvatting

Epidemiologie van Clostridium difficile infecties in België. Rapport 2016 Samenvatting Epidemiologie van Clostridium difficile infecties in België Rapport 2016 Samenvatting AUTEURS C. VALENCIA, M.-L. LAMBERT Voor het Nationale Referentielaboratorium: M. DELMÉE, J. VAN BROECK Epidemiologie

Nadere informatie

Definitieve resultaten eindejaarscontroles

Definitieve resultaten eindejaarscontroles Definitieve resultaten eindejaarscontroles Persbericht 14 januari 211 2 Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg maken Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe en het Belgisch

Nadere informatie

HIV-infecties en AIDS in België

HIV-infecties en AIDS in België XP NUMMER 65:1 31-10-2008 07:34 Pagina 8 HIV-infecties en AIDS in België André Sasse 1, Ann Defraye 1 Samenvatting In 1981 werd AIDS voor het eerst gedefinieerd en in 1983 werd het virus geïsoleerd. In

Nadere informatie

SAMENVATTING PARTNER-PROTOCOL

SAMENVATTING PARTNER-PROTOCOL SAMENVATTING PARTNER-PROTOCOL Een onderzoek naar serodiscordante stellen om het risico van overdracht van HIV in te schatten en factoren met betrekking tot condoomgebruik te bestuderen. Partners van mensen

Nadere informatie

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK

Deelnemersinformatie en geïnformeerde toestemming voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Deelnemersinformatie en geïnformeerde voor de HIV-negatieve partner HET PARTNER-ONDERZOEK Het PARTNER-onderzoek is een onderzoek naar stellen, waarbij: (i) de ene partner HIV-positief is en de ander HIV-negatief;

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2008 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.iph.fgov.be Epidemiologie november 2008 Brussel,

Nadere informatie

Resultaten voor Brussels Gewest Kennis en attitudes in verband met HIV-infecties Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Brussels Gewest Kennis en attitudes in verband met HIV-infecties Gezondheidsenquête, België, 1997 6.5.1. Inleiding De voornaamste doelstellingen van deze module zijn het opvolgen van de evolutie voor wat betreft de kennis van overdrachtswijze van AIDS, de houding van de populatie te bestuderen tegenover

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE MAN

BASISVRAGENLIJST - HIV-NEGATIEVE MAN AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat u de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Vaccinatie. Jean Tafforeau

Vaccinatie. Jean Tafforeau Vaccinatie Jean Tafforeau Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71 E-mail : jean.tafforeau@iph.fgov.be

Nadere informatie

De meerwaarde van regionale soa-surveillance op basis van laboratoriumdiagnostiek. Het opsporen van regionale hotspots en lacunes

De meerwaarde van regionale soa-surveillance op basis van laboratoriumdiagnostiek. Het opsporen van regionale hotspots en lacunes Naam presentator 1-12-2016 De meerwaarde van regionale soa-surveillance op basis van laboratoriumdiagnostiek. Het opsporen van regionale hotspots en lacunes Anne koldenhof Charlie van de Weijden Wim Niessen

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

BASISVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE VROUW

BASISVRAGENLIJST - HIV-POSITIEVE VROUW AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat u de juiste vragenlijst uitdeelt. De ingevulde vragenlijsten

Nadere informatie

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996 Dit deel van het onderzoek omvat alle personen tussen de 18 en 55 jaar oud (leeftijdsgrenzen inbegrepen) op 30 juni 1997, wiens dossier van het Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met

Nadere informatie

Nieuwe Influenza A (H1N1)

Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A (H1N1) Overzicht 23 oktober 29, week 43 Samenvatting In de afgelopen week is het aantal ziekenhuisopnamen wegens een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) verdubbeld

Nadere informatie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie C.J. Leemrijse M.Bongers M. Nielen W. Devillé ISBN 978-90-6905-995-2 http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax

Nadere informatie

Epidemiologie, diagnose en behandeling van Neisseria gonorrhoeae-infecties in België

Epidemiologie, diagnose en behandeling van Neisseria gonorrhoeae-infecties in België Epidemiologie, diagnose en behandeling van Neisseria gonorrhoeae-infecties in België Ann Defraye 1, Geneviève Ducoffre 1, Ruud Mak 2 Samenvatting Verschillende registratiesystemen beschrijven de epidemiologie

Nadere informatie

Huishoudens die niet gecontacteerd konden worden

Huishoudens die niet gecontacteerd konden worden 4.2. Participatiegraad Om de vooropgestelde steekproef van 10.000 personen te realiseren, werden 35.023 huishoudens geselecteerd op basis van het Nationaal Register. Met 11.568 huishoudens werd gepoogd

Nadere informatie

BASELINE QUESTIONNAIRE - HIV NEGATIVE MAN

BASELINE QUESTIONNAIRE - HIV NEGATIVE MAN Pagina van 7 BASELINE QUESTIONNAIRE - HIV NEGATIVE MAN AANWIJZINGEN VOOR ONDERZOEKSMEDEWERKERS: Vraag de onderzoeksdeelnemers na hun aanmelding om deze basisvragenlijst in te vullen. Let erop dat je de

Nadere informatie

PERSBERICHT 25 januari 2012. Definitieve resultaten eindejaarscontroles

PERSBERICHT 25 januari 2012. Definitieve resultaten eindejaarscontroles PERSBERICHT 25 januari 2012 Definitieve resultaten eindejaarscontroles Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg, maakt het Observatorium voor de Verkeersveiligheid van het BIVV de eindbalans

Nadere informatie

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS Pasop vzw 1 KERNBOODSCHAP Sekswerkers: zeer gevarieerde groep qua leeftijd, nationaliteit, werksector, taal, sociale

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIË

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV-INFECTIE IN BELGIË Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Ministerie van Welzijn, Gezondheid en Gezin van de Vlaamse Gemeenschap Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

Nadere informatie

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking

Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking Dienst Infectieziekten in de Algemene populatie Surveillance van Seksueel Overdraagbare Aandoeningen bij de algemene bevolking in België en de Regio s Gegevens van 212 Surveillance van Seksueel Overdraagbare

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZODHEIDSEQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVETIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat 14

Nadere informatie