BELEGGINGSSTUDIECLUB Duitenberg. Lente2015. Themanummer: Inhoud: ThinkETF AEXExperience Marktgevoel Marketupdate

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BELEGGINGSSTUDIECLUB Duitenberg. Lente2015. Themanummer: Inhoud: ThinkETF AEXExperience Marktgevoel Marketupdate"

Transcriptie

1 Lente2015 BELEGGINGSSTUDIECLUB Duitenberg Themanummer: COMMODITIES Inhoud: ThinkETF AEXExperience Marktgevoel Marketupdate

2 02 REDACTIONEEL Inhoud 03 VAN DE VOORZITTER AGENDA LUNCHLEZING ETF'S IS GOUD DE TOEKOMST? DUITENBERG OP REIS 19 WHY STOCKS BEAT GOLD & BONDS BEZOEK AAN DE HOOFDSTAD DE OLIE CRASH HENDRIK OUDE NIJHUIS S COLUMN 27

3 Beste Duitenberger, REDACTIONEEL Voor je ligt de, ietwat verlate, lente editie van de DP5. Het derde kwartiel is inmiddels in de tentamenfase aangekomen. Mocht je nog afleiding zoeken, bij deze. Ditmaal staat de DP5 in het teken van 'commodities'. Een thema dat veel stof doet opwaaien wanneer het aankomt op een (eventuele) plaats in de portfolio. Frank Knopers van marketupdate beantwoordt een aantal van onze vragen omtrent goud. Een Engels artikel van Warren Buffet geeft vervolgens een samenvatting van zijn kijk op grondstoffen versus aandelen. Verder is er als eerste is de vaste column die in elke DP5 staat; de Van de voorzitter. Maarten Siemerink bespreekt de afgelopen activiteiten en de geeft een update over de gang van zaken binnen Duitenberg. Jeroen van Beek voorziet ons in een kort verslag over de lunchlezing die gegeven is door Martijn Rozemuller op 17 februari jongstleden. Penningmeester Sven Weenink voorziet ons verder in een verslag van een uitstapje richting de hoofdstad. De AFM, beursexperience en een meeting met beurshandelaar Selwyn Duijvestijn komen hierin aan bod. Selwyn Duijvestijn voorziet ons ook nog in een artikel met betrekking tot de olieprijs. Deze DP5-editie wordt afgesloten met wederom een column van Hendrik Oude Nijhuis. Hierin beschrijft hij de zeven stappen naar financiële vrijheid. Namens de DP5-redactie wensen we je veel leesplezier! B.S.C. DUITENBERG Voorzitter Maarten Siemerink Penningmeester Sven Weenink Secretaris Tim Schrijver Vicevoorzitter Arjen Goudt Activiteitencommissie Joris Boersma Universiteit Twente. Gebouw Bastille - Kamer 307 Drienerlolaan 5 Postbus NB Enschede DUITENPLEIN 5 April, nr. 1, jaargang 29 Thema: Commodities Tim Schrijver 2

4 Beste Duitenbergers, DP5 VAN DE VOORZITTER Door Maarten Siemerink Jawel, de tijd is aangebroken voor de bekende voorjaarseditie van de DP5. Er van uitgaande dat jullie met veel leesplezier de vorige editie over "derivaten" hebben doorgespit, wil ik bij deze graag het huidige thema introduceren. Zoals op de voorkant al vermeld staat, is het thema van deze DP5 "commodities". Waarschijnlijk heeft menigeen al eens geëxperimenteerd met het handelen in grondstoffen. Beleggen in grondstoffen berust op vraag en aanbod, stijgt het aanbod en daalt de vraag dan wordt de grondstof goedkoper en vice versa. Een belangrijk voordeel, misschien wel het belangrijkste voordeel, aan dergelijke beleggingen is de beperkte correlatie met de traditionele aandelen en obligaties. Om die reden zijn de prijzen van grondstoffen niet onderhevig aan conjuncturele stijgingen en dalingen. De impact van grondstoffen op het dagelijks leven is enorm. Gezien het feit dat grondstoffen aan de basis liggen van industriële processen, is het onontkoombaar dat deze ontwikkelingen op deze markt invloed hebben op de gehele economie. Er zijn verscheidene manieren voor het beleggen in grondstoffen. Sommige commodities zijn fysiek te kopen, terwijl in andere gevallen alleen in bedrijven te investeren is die de stoffen winnen. Daarnaast bestaan er specifieke fondsen. Commodities kunnen worden gecategoriseerd in de volgende vier hoofdgroepen: Energie, metalen/edelmetalen, landbouwproducten en valuta. Met betrekking tot het thema commodities, zal in deze DP5 het thema aan bod komen in een artikel over olie van Selwyn Duijvestijn en Frank Knopers behandeld het thema rondom goud en zilver. Bij deze wil ik iedereen veel leesplezier toewensen met dit onderwerp! Naast het introduceren van het thema wil ik graag reflecteren op het geschetste beleid. In de vorige editie van de DP5 zijn een aantal speerpunten binnen ons beleid kort toegelicht. Het eerste speerpunt betreft de organisatie van maandelijkse activiteiten. De doelstelling om elke maand minimaal één externe activiteit in de vorm van een lezing/workshop/bedrijfsbezoek, te organiseren is de afgelopen maanden gerealiseerd. Kijkend naar de planning 3

5 van de activiteiten t/m juni, zal deze doelstelling in de toekomst ook gerealiseerd worden. Daarnaast is benoemd dat er per activiteit een duidelijke afweging moet worden gemaakt of deze 's avonds of 's middags georganiseerd dient te worden, rekening houdend met het moment dat voor de meesten het beste uitkomt. Terugkijkend op de twee activiteiten die zich in februari hebben voltrokken, een avondworkshop van DSM op maandag 2 februari over Commodity trading en een lunchlezing van ThinkETF s op dinsdagmiddag 17 februari over ETF s, was er voor beide veel animo en kan worden gesproken van een hoge opkomst. Respectievelijk een opkomst van rond de 20 en 35 man. Maandagavond 2 februari gaf Don Stenden van het beursgenoteerde bedrijf DSM een interessante workshop over 'commodity trading'. Don, begon met een uitleg over de handel in platinum, goud en andere edelmetalen. Ook vertelde hij hoe de OTC derivaten handel bij DSM wordt ingevuld. Verschillende hedging opties passeerden de revue waar ook de ervaren beleggers onder ons nog genoeg van op hebben kunnen steken. Er was deze avond genoeg ruimte om vragen te stellen en ondanks dat Don Stenden duidelijk wees op de disclaimer hebben de Duitenbergers nieuwe kansen in de markt gezien. Al met al een zeer geslaagde avond die werd afgesloten met een borrel in de Duitenbergkamer. Dinsdagmiddag 17 februari gaf oud-duitenberger Martijn Rozemuller, van ThinkETF's, een lunchlezing over een relatief nieuw beleggingsinstrument, namelijk een ETF. In het eerste deel van de presentatie werd voornamelijk ingegaan op de werking van een ETF, de impact van kosten en manieren om de index te volgen. Na een uur was de tijd om te presenteren volgepraat, echter was slechts 2/3e van de slides behandeld. Dus met instemming van de zaal ging Martijn enthousiast door met zijn verhaal. Er werd iets meer de diepte in gegaan over onder andere dividendlekkage en portefeuillemanagement. Op het eind was er zelfs ruimte om enkele (kritische) vragen te stellen. De lunchlezing stond gepland tot 13.30, maar liep uiteindelijk uit tot uur. Erg tevreden verlieten de aanwezigen de zaal en schreef een groot deel zich direct enthousiast in voor de volgende activiteit van Duitenberg, namelijk de trip naar de AFM en Beursplein 5 die gepland stond op 13 maart. Al met al een zeer succesvolle lezing waar we Martijn Rozemuller erg dankbaar voor zijn! 4

6 Op vrijdag 13 maart was het dan zover, Duitenberg kon op deze zonnige dag met een enthousiast gezelschap van 26 studenten afreizen naar Amsterdam, voor een bezoek aan de AFM en de beursvloer. In de ochtend werd de Autoriteit Financiële Markten bezocht, hier kregen de meegereisde mannen en vrouw een presentatie over wat de AFM precies is en doet. Er volgde een heerlijke lunch op de Albert Cuypmarkt en vervolgens werd de Amsterdamse Stock Exchange bezocht. Er werd een interactieve rondleiding verzorgd door de Amsterdam Exchange Experience waarbij de studenten een kijkje kregen in de wereld van het handelen op de beursvloer. Na de mooie rondleiding werd er een bezoekje gebracht aan Marktgevoel. Marktgevoel is een jong bedrijf met actieve handelaren op de Amsterdamse Beurs. Zij geven door middel van filmpjes, een tijdschrift en Whatsapp-berichten informatie over bepaalde beleggingen. Bij Marktgevoel kregen we een presentatie van Selwyn Duijvestijn over zijn ervaringen met het beleggen op de beurs. Na deze zeer interessante presentatie werd er verder gediscussieerd in het beurscafé. Om de dag goed af te sluiten trokken een aantal Duitenbergers nog het uitgaanscentrum van Amsterdam in. Kortom een zeer geslaagde dag. Refererend naar het tweede speerpunt: het verhogen van het ledenaantal en de diversiteit aan leden door studenten (nationaal en internationaal) van verschillende studierichtingen duidelijk te maken wat de toegevoegde waarde is lid te zijn bij Duitenberg, kan er geconstateerd worden dat de ledengroei afgelopen maand een hoogtepunt heeft bereikt met maar liefst 12 nieuwe leden! Deze ledengroei, met zowel een nationaal als internationaal karakter, tilt Duitenberg als beleggingsstudieclub naar een hoger level. Het zorgt er namelijk voor dat de groep actieve leden die tweewekelijks aanwezig zullen zijn bij de analyseavonden, groter en hierdoor ook enthousiaster en leergieriger zal worden. Twee geschikte voorbeelden van personen die dit enthousiasme illustreren zijn Dennis Huisman en Joost Muis. Dennis heeft het bestuur benaderd en voorgesteld om de site ook in het Engels weer te geven en is hier direct mee aan de slag gegaan. Op dit moment is alle tekst al vertaald, maar laat de implementatie op de site nog even op zich wachten. Daarnaast zullen een aantal personen de komende weken zich gaan bezig houden met het vertalen van de documenten over de beginselen van beleggen en verschillende beleggingsstrategieën, om nieuwe leden op een passende manier een 5

7 introductie te geven in de wereld van beleggen. Kortom de voertaal neigt steeds meer naar het Engels, om iedereen zoveel mogelijk op zijn/haar gemak te stellen en welkom te voelen binnen onze beleggingsstudieclub. Tevens heeft Joost Muis de afgelopen weken laten zien dat hij het voortouw neemt binnen de ICT commissie, door het maken van een eigen opzet voor de marketscanner, waarmee hij in zijn eigen tijd erg druk mee bezig is geweest! Het is goed om te zien dat de ICT commissie steeds meer een vaste vorm gaat krijgen en dat zich door de tijd heen een concrete en nuttige samenwerking ontwikkelt tussen de Beleggingscommissie en de ICT commissie. Terugkomend op de gevolgen van deze ledengroei, zal er voor de tweewekelijkse analyseavonden steevast moeten worden uitgeweken naar een van de vergaderzalen in de Bastille. Gezien het feit dat de Duitenbergkamer niet over voldoende ruimte beschikt om alle aanwezigen te herbergen. Iets dat het bestuur ook als een zeer positieve ontwikkeling ervaart! Zoals in de voorgaande editie van de DP5 benoemd, is een derde speerpunt binnen het beleid van het huidige bestuur om met onze activiteiten actief naar buiten te treden naar studenten en bedrijven, maar ook naar de Universiteit Twente. Zo stond er voor deze maand een gesprek gepland met een aantal kernfiguren binnen de financieel gerelateerde vakgroep van de Universiteit om te kijken welke mogelijkheden er zijn om voor elkaar waardevol te kunnen zijn. Dit gesprek heeft plaatsgevonden, waarbij we hebben geformuleerd wat beide partijen wellicht voor elkaar in de toekomst kunnen betekenen. Het was een vruchtbaar gesprek waar we in de toekomst op voort kunnen borduren! Daarnaast verscheen Duitenberg op 21 januari in het UT nieuws met een artikel over wat er allemaal komt kijken bij beleggen en welke interessante activiteiten in het vooruitzicht lagen voor de maanden februari en maart. Op deze manier bereik je één keer zowel studenten en bedrijven als de Universiteit Twente zelf. Echter, daar blijft het niet bij, want UT nieuws was niet het enige medium waarin Duitenberg het kwartaal te zien en te vinden was. In de maand maart werden we benaderd door NOS op 3 voor een item over jonge beleggers. Voor dit item is de NOS langs geweest in de Duitenbergkamer, hier hebben ze Teun Evers, lid van Duitenberg en de onderdeel van de beleggingscommissie, geïnterviewd. Voor de lezers van de website Das Kapital is het wellicht 6

8 opgevallen dat het begeleidende artikel bij het item van NOS op 3 volledig de grond in is geboord, echter stond deze begeleidende tekst stond volledig los van het verhaal van Teun. Ondanks dit feit heeft Teun als lid van Duitenberg met veel enthousiasme zijn ervaringen in de wereld van beleggen met Nederland kunnen delen! Als gevolg van deze publiciteit werden we in dezelfde week nog benaderd door Floor de Wit van Flow Traders, die aangaf dat ze het leuk vond dat Duitenberg onderdeel was van de invulling van een item van NOS op 3 en ook benieuwd was hoe wij in contact waren gekomen met NOS op 3. Daarnaast complementeerde ze haar mail met een uitnodiging om met een drietal Duitenbergers deel te nemen aan een pokeravond op 20 maart bij Flow Traders. Deze avond werden we vertegenwoordigd door Joris Boersma, Teun Evers en Dennis Huisman, die het helaas alle drie niet gelukt is om een Duitenberger als winnaar uit de bus te laten komen. Als laatste wil ik nog even kort vooruitblikken op de resterende activiteiten die zullen plaatsvinden in de maand april en het complete programma voor de maand mei. Kijkend naar de drukke, maar uiteraard gezellige maand april staan de volgende activiteiten op het programma: op donderdag 9 april gaat Duitenberg de strijd aan met vier andere beleggingsverenigingen tijdens de Kempen & Co: Battle of Investment Clubs. Op donderdagavond 15 april is er tijd voor een beetje ontspanning tijdens de tentamenweken, met een gezellig potje poker. Woensdagmiddag 22 april verdient een plekje in ieders agenda, voor het bijwonen van een lunchlezing over cybercrime for financials verzorgd door dhr. van der Vlugt. Als je woensdagmiddag 22 april een succesvol vervolg wilt geven dan adviseer ik je om dezelfde avond vrij te houden voor de tweewekelijkse analyseavond. De maand april zal worden afgesloten met de Algemene Leden Vergadering, die plaatsvindt op woensdagavond 29 april. De maand mei staat in het teken van het bijwonen van een avondlezing op donderdagavond 7 mei over Technische Analyse, verzorgd door Technisch Analist Bas Heijink. Voor deze donderdagavond 7 mei zal er uiteraard weer een analyseavond plaatsvinden op woensdagavond 6 mei. Daarnaast adviseer ik je om woensdag 20 mei en/of donderdag 21 mei vrij te houden in je agenda en je zo snel mogelijk aan te melden voor een aandeelhoudersvergadering van Delta Lloyd (20 mei) en/of Aegon (21 mei). Gezien het feit dat er een beperkt aantal 7

9 plaatsen beschikbaar is! Deze woensdag 20 mei zal gezellig worden afgesloten met een analyseavond. Concluderend, op dit moment is Duitenberg onderhevig aan snelle en krachtig (positieve) ontwikkelingen, waar de vereniging haar voordeel mee moet doen. Het bestuur staat voor de uitdaging om de verschillende ontwikkelingen in goede banen te leiden, het overzicht niet te verliezen en alle kansen ten volste te benutten! Het loont dus om lid te zijn, te blijven of te worden van B.S.C Duitenberg. Ben je nog geen lid en wil je meer weten? Bekijk dan onze website (www.duitenberg.nl) of kom een keer langs tijdens een analyseavond of een andere leuke activiteit. Namens het bestuur, Maarten Siemerink Voorzitter B.S.C. Duitenberg 8

10 AGENDA Planning tweede helft studiejaar 2014/ april: Pokeravond 22 april: Lunchlezing Cybercrime RA april: Analyseavond 29 april: Algemene Ledenvergadering 6 mei: Analyseavond 7 mei: Avondlezing Technisch Analist Bas Heijink 20 mei Bezoek AVA Delta Lloyd 20 mei: Analyseavond 21 mei: Bezoek AVA Aegon 3 juni: Analyseavond 17 juni: Analyseavond 29 juni: Begin zomervakantie 3 juli: Duitenberg BBQ Augustus: September: Kick-in activiteiten (N.N.B.) Back in september Als je meer wil weten over deze activiteiten, stuur dan een naar Deelname is zowel voor leden als niet-leden, maar meld je aan om verder op de hoogte te worden gehouden van verdere activiteiten. 9

11 Lunchlezing ThinkETF's Door Jeroen van Beek 'Niet de markt verslaan, maar hem juist voor je laten werken. ' Dit is de gedachte van het index beleggen. Doordat vervolgens de transactie en beheerkosten binnen de perken gehouden worden, wordt een ETF heel interessant. Dit was de wijsheid die oud-duitenberger en oprichter van ThinkETF Martijn Rozemuller tijdens de luchlezing kwam verkondigen. Allereerst kwam de ontstaansgeschiedenis van de ETF (Exchange Traded Funds) ter sprake. Hoewel de eerste ETF (destijds nog spider genoemd) al in 1993 op de markt kwam, kwam het concept pas echt tot leven na de bankencrisis. Doordat investeerders veel geld verloren aan ingewikkelde producten waar men toch niks van begreep nam de vraag naar eenvoudige producten met een laag risico toe: Een aandelen portefeuille die 1 op 1 de markt nabootst. Vooral in Amerika, waar Piet Particulier voor hun eigen pensioen dient te zorgen, gaat het hard met het belegd vermogen in ETFs. Al kan dit natuurlijk ook komen door het feit dat men redelijk veilig kan investeren in ETFs zonder kennis van zaken te hebben. Europa, maar ook Nederland, loopt achter. Pas vanaf 2013 begint het beleggen m.b.v. ETF's ook hier echt op gang te komen. Een belangrijk argument voor het feit dat Nederland achterloopt is de kickback die beleggingsadviseurs krijgen. Dit motiveert hen om actieve fondsen aan te prijzen met kosten >1%. Mede daarom had Martijn Rozemuller een uitdagende start. Aan een equity tracker met kosten van 0,2% en geen kickback voor de bank is het snel duidelijk welke fondsen jarenlang werden, en nog steeds worden, geadviseerd binnen Nederlandse grootbanken. Blijkbaar is de ETF als product een dusdanige bedreiging voor de inkomsten van de banken. De bedreiging voor de inkomsten is zo significant dat ze het product, ondanks de duidelijke voordelen voor veel klanten, niet aanbevelen of niet eens aanbieden. Veel consumenten reageren nog steeds gezapig wanneer we het over dergelijke kosten hebben. Echter, duidelijk gedurende presentatie werd dat 10

12 door het rente op rente effect van deze kosten het verschil aanzienlijk is na verloop van tijd. Martijn verklaarde de verdere groei door specifieke voordelen van ThinkETF ten opzichte van een beleggingsfonds te benoemen. Dit ligt met name dus aan de lage beheerkosten van een ETF versus die van de actieve fondsen. Een ander voordeel van Think ten opzichte van buitenlandse ETF aanbieders is het feit dat dividendlekkage wordt tegengegaan. Daar buitenlandse aanbieders vaak gevestigd zijn in Luxemburg of Ierland kunnen ze last hebben van dividendlekkage. Ingehouden dividendbelasting op het niveau van de ETF kan niet worden teruggevraagd bij de belastingdienst. Bij ThinkETF kan dit wel dankzij de vestiging in Nederland. Net als bij de beheerkosten kan de dividendlekkage ook zorgen voor een aanzienlijk verschil in het eindresultaat. 11

13 Het succes van de ETFs had niet alleen tot gevolg dat er meer in werd geïnvesteerd, ook nam de diversiteit aan producten toe. Hierbij benoemde Martijn al het verschil in replicatie tussen fysieke ETFs en synthetische ETF. Fysieke replicatie werd omschreven als meest veilig en wordt door ThinkETF toegepast. Vanuit het publiek kwam al gauw de vraag of je ook short kan gaan met ETF s. Hoewel dit bij ThinkETF niet mogelijk is, zijn er wel andere aanbieders die dit mogelijk maken. Echter vroeg Martijn zich hierbij wel af wat daarvan het nut is. Er van uitgaande dat aandelenmarkten over langere termijn gezien stijgen en men de markt niet kan timen Gedurende de presentatie legde Martijn alle begrippen op een zeer begrijpelijke en gemoedelijke manier uit. Zoals uit het stukje hiervoor ook al bleek, was er alle ruimte voor vragen en werden deze ook met kennis van zaken behandeld. Het verloop van de AEX liep als rode draad door het verhaal. Hierbij werd in het begin van de presentatie de tijdlijn van 2009 tot 2014 aangehouden. Aan het eind van de presentatie werd er echter met een heel andere tijdschaal gemeten: 2011 tot Hierdoor komt de visualisatie van de stijging natuurlijk beter uit. De oplettende toeschouwer zou dan ook gezien hebben dat de AEX tussen 2009 en 2011 amper vooruitgang boekte. De vraag wat de beurs in de toekomst gaat doen werd door Martijn op een diplomatieke manier gepareerd en bleef verder onbeantwoord. Mocht je een stijging verwachten en wil je hierop inspelen met de producten van ThinkETF dan kan dat altijd. De producten zijn immers op de markt. Tot slot een woord van dank aan Martijn voor zijn heldere presentatie ondersteund met hand-outs en brochures. Tevens dank aan het bestuur voor de heerlijke broodjes. De slides van deze presentatie zijn terug te vinden op onze site onder: www. 12

14 Is goud de toekomst? Door Frank Knopers Goud verkeert al anderhalf jaar in een consolidatiefase. En terwijl de hele wereld in brand staat zowel financieel als geopolitiek zien we de goudprijs nog steeds niet stijgen. Veilige haven of niet? We hebben 5 vragen voorgelegd aan Frank Knopers van marketupdate.nl over zijn visie met betrekking tot goud: 1. Welke factoren zorgen er nu volgens jou voor dat de prijs maar in die fase blijft hangen? De interesse in goud valt weg als andere beleggingscategorieën het beter doen. Obligaties en aandelen hebben de laatste jaren een uitstekend koersrendement laten zien, waardoor het goud de wind uit de zeilen wordt genomen. Dit is volgens mij de reden waarom de goudprijs zijwaarts en naar beneden beweegt. We zagen het ook terug in de uitstroom van goud uit de ETF s. In 2013 ging het om honderden tonnen goud, maar die daling lijkt nu te zijn gestopt. Beleggers deden vorig jaar massaal afstand van goud, omdat de prijs van het edelmetaal niet verder steeg. Op de middellange en lange termijn verwacht ik ook geen significante stijging van de goudprijs. Dat komt omdat de goudprijs tot stand komt op een markt waar alleen papieren claims verhandeld worden. Banken kunnen iedere stijging van de goudkoers counteren door nog meer goudcontracten aan te bieden. Dat gebeurt ook in de zilvermarkt. We hebben in de goudmarkt de unieke situatie dat de prijs voor een papieren claim op goud de prijs van fysiek goud dicteert. Dit is een situatie die alleen stand kan houden zo lang er marktpartijen bereid zijn fysiek goud te verkopen tegen die papieren prijs. Men kan nu nog overal fysiek goud kopen voor de spotprijs (plus een kleine premie), maar het is de vraag of men ook grote volumes fysiek goud kan afnemen voor die prijs. Mijn verwachting is dat de goudmarkt op een gegeven moment zal breken. Dat is het moment waarop het vertrouwen in de papieren claims op goud wegvalt. Vergelijk het met het verlies van vertrouwen in papiergeld gedurende 13

15 een hyperinflatie. De papieren claims zullen eerst tegen een discount verhandeld worden ten opzichte van het fysieke goud. Daarna volgt een vlucht richting het fysieke metaal, waardoor de twee prijzen nog verder uit elkaar gaan lopen. Al snel zal blijken dat de papieren claims op goud niets meer waard zijn dan het papier waarop het geschreven staat. Resterende contracten worden waardeloos of worden afgewikkeld in het waardeloze papiergeld. Wat ik niet verwacht is een goudprijs die in een mooie stijgende lijn terug gaat naar $2.000 per troy ounce, zoals we dat gezien hebben tussen 2002 en Eerder verwacht ik het opdrogen van het volume in de papieren goudmarkt, omdat men in toenemende mate bewust wordt van het verschil tussen papier en fysiek goud en voor die laatste optie zal kiezen. Een opdrogend handelsvolume zal gepaard gaan met grote volatiliteit. 2. Welke factoren gaan er voor zorgen dat de goudprijs zal stijgen? Zoals ik hierboven heb aangegeven verwacht ik niet dat de prijs van goud weer snel naar de $2.000 per troy ounce of hoger zal stijgen. Wel ben ik van mening dat fysiek goud zeer ondergewaardeerd is en dat het edelmetaal daarom een vaste plek verdient in iedere beleggingsportefeuille. De onderwaardering komt pas aan het licht bij het uiteenvallen van de papieren goudmarkt. Wanneer dat gebeurt is moeilijk te zeggen. De herwaardering van goud zal samenvallen met het einde van de overwaardering van de dollar. Die twee gaan hand in hand. 3. Welke factoren zijn denkbaar waardoor de goudprijs zal gaan zakken? De goudprijs wordt negatief beïnvloedt door een oplopende rente en door goede macro-economische cijfers. Ook zal een stijgende aandelenmarkt de belangstelling voor goud verminderen. Maar zoals eerder gezegd kan de goudprijs ook zakken omdat er simpelweg minder belangstelling is voor goudcontracten. Deze markt moet je apart kunnen zien van de fysieke goudmarkt. 14

16 4. Welke mythe over goud zou je graag de wereld uit willen helpen? Dat de goudprijs volledig bepaald wordt door vraag en aanbod. Er is meer dan genoeg goud in de wereld, ruim ton. Daar staat een jaarlijkse vraag van ongeveer ton tegenover. Met een bovengrondse voorraad die ruim veertig keer zo groot is als de jaarlijkse vraag zou je verwachten dat de prijs naar nul zou dalen. Maar dat gebeurt niet, omdat goud niet zomaar een grondstof is. Niet de schaarste, maar juist de stabiele voorraad van goud geeft waarde. Het overvloedige aanbod van bovengronds goud (ten opzichte van de jaarlijkse vraag) zorgt voor een zekere mate van prijsstabiliteit. Omdat het de mensheid nog niet gelukt is goud te vervalsen en omdat het opgraven van goud ieder jaar moeilijker wordt is er een bepaalde zekerheid die ervoor zorgt dat de prijs stabiel blijft. Ik ben van mening dat goud juist zo waardevol is omdat het metaal zo weinig nuttige toepassingen heeft. Het is de ultieme spaarreserve, omdat er niemand benadeeld wordt door het oppotten van goud*. Terwijl een stijgende olieprijs de hele economie kan ontwrichten, zo heeft een stijging van de goudprijs nauwelijks gevolgen voor het dagelijkse leven van veel mensen. Vermogende mensen en centrale bankiers weten dit en houden daarom een goudreserve aan. Omdat overheden geen grip krijgen op fysiek goud is het de ultieme veilige haven. Papiergeld kan tot in het oneindige vermeerderd worden, net als goudcontracten, aandelen van goudmijnen en ETF s. Alleen het fysieke goud is gelimiteerd beschikbaar en daarom interessant voor vermogende mensen die geld over hebben. Zij kopen goud omdat ze weten dat er andere vermogende mensen en instituties zijn die ook een hoge waarde hechten aan het edelmetaal. Daarom is de stock to flow ratio zoveel belangrijker dan vraag en aanbod. Er is in principe altijd genoeg goud voor iedereen, omdat de prijs doorslaggevend is. Anders dan bij basismetalen, waarvan de industrie een bepaald gewicht nodig heeft, heeft een belegger niet een bepaald gewicht nodig. Als iemand in goud wil omzetten zal het hem weinig uitmaken 15

17 of dat nou 3 kilo is tegen een prijs van per kilo of 1 kilo tegen een prijs van De vraag naar goud wordt in dit geval uitgedrukt in valuta, niet in gewicht. 5. Wat zou een goed alternatief voor goud kunnen zijn? Naar mijn mening bestaat er geen enkel alternatief voor fysiek goud. Zilver, platina en palladium zijn industriële metalen met andere fundamentals dan goud. Papieren afgeleiden van goud bieden nooit de zekerheid van fysiek goud. De antwoorden op deze vragen zijn met goedkeuring van Frank Knopers overgenomen van de sites & Onze vragen vanuit Duitenberg kwamen overeen met deze column die in september 2014 op bovenstaande sites te vinden was. 16

18 Mijn vakantie in Brazilië. DP5 Duitenberg op reis Door Arjen Goudt Voor mijn minor International Management and Exploration had ik de eer om stage te lopen in een land buiten de westerse wereld. Eigenlijk wou ik naar Zuid-Afrika, maar uiteindelijk kwam Brazilië op mijn pad. In Brazilië heb ik drie maanden stage gelopen in de stad Londrina. Het waren mijn beste drie maanden vakantie ooit. Officieel deed ik een marketing project voor de lokale NGO s in Londrina. Hier kwam niet heel veel van terecht. Mede door de cultuur, het klimaat, de mooie trips, de mensen om me heen, het vele bier en de slechte organisatie van de stage heb ik echt kunnen genieten van mijn (vrije) tijd in Brazilië. Tijdens mijn periode in Brazilië heb ik me afzijdig gehouden van het dagelijkse bestuur van Duitenberg, wel heb ik tussentijds het contact onderhouden via de mail. Dagelijks contact was ook niet vereist aangezien de andere bestuursleden het formidabel hebben gedaan terwijl ik weg was. Toen ik terugkwam stond er een geweldig activiteitenprogramma en ik voelde me zelf een nieuweling met alle nieuwe leden. De vicevoorzitter heeft zich, zo te zien, prima vermaakt daar aan de Copacobana... 17

19 Nu hoor ik je al denken, wat heeft dit hele verhaal nou met Duitenberg of beleggen te maken aangezien die vent toch niks heeft uitgevoerd daar. Nou, ik kan er natuurlijk een quote ingooien van Jesse Livermore, supertrader uit de jaren twintig. There are times to go long, times to go short and times to go fishing met hierbij de uitleg dat je soms in markten moet kopen, in andere markten juist short moet gaan, en soms een tijdje niets moet doen. En dat ik dan een geweldig voorbeeld zou zijn van het even niets doen. Echter, dat slaat natuurlijk nergens op. Buiten al dit om heb ik me natuurlijk wel ingezet voor Duitenberg in Brazilië. In de bovenstaande foto bijvoorbeeld zorg ik voor naamsbekendheid op een van de stranden van Rio, met een van onze geweldige Duitenbergpolo s. (Er zijn overigens nog altijd Duitenbergpolo s beschikbaar voor maar 20,00) Kom voor analyseavonden naar de Duitenbergkamer. We zijn gevestigd in de Bastille; kamer 307. We beginnen weer na de tentamenweken op 22 april. Avonden beginnen om 19:30. 18

20 WHY STOCKS BEAT GOLD & BONDS by Warren Buffet In dit artikel afkomstig uit 2012 verklaart het Orakel van Omaha waarom aandelen altijd op de lange termijn winnen van de alternatieve assets. Investing is often described as the process of laying out money now in the expectation of receiving more money in the future. At Berkshire Hathaway we take a more demanding approach, defining investing as the transfer to others of purchasing power now with the reasoned expectation of receiving more purchasing power after taxes have been paid on nominal gains in the future. More succinctly, investing is forgoing consumption now in order to have the ability to consume more at a later date. From our definition there flows an important corollary: The riskiness of an investment is not measured by beta (a Wall Street term encompassing volatility and often used in measuring risk) but rather by the probability the reasoned probability of that investment causing its owner a loss of purchasing power over his contemplated holding period. Assets can fluctuate greatly in price and not be risky as long as they are reasonably certain to deliver increased purchasing power over their holding period. And as we will see, a nonfluctuating asset can be laden with risk. Investment possibilities are both many and varied. There are three major categories, however, and it s important to understand the characteristics of each. So let s survey the field. The first major category of investments are denominated in a given currency and include money-market funds, bonds, mortgages, bank deposits, and other instruments. Most of these currency-based investments are thought of as safe. In truth they are among the most dangerous of assets. Their beta may be zero, but their risk is huge. Over the past century these instruments have destroyed the purchasing power of investors in many countries, even as these holders continued to receive timely payments of interest and principal. This ugly result, moreover, will 19

21 forever recur. Governments determine the ultimate value of money, and systemic forces will sometimes cause them to gravitate to policies that produce inflation. From time to time such policies spin out of control. Even in the U.S., where the wish for a stable currency is strong, the dollar has fallen a staggering 86% in value since 1965, when I took over management of Berkshire. It takes no less than $7 today to buy what $1 did at that time. Consequently, a tax-free institution would have needed 4.3% interest annually from bond investments to simply maintain its purchasing power. For taxpaying investors like you and me, the picture has been far worse. During the same 47-year period, continuous rolling of U.S. Treasury bills produced 5.7% annually. That sounds satisfactory. But if an individual investor paid personal income taxes at a rate averaging 25%, this 5.7% return would have yielded nothing in the way of real income. This investor s visible income tax would have stripped him of 1.4 points of the stated yield, and the invisible inflation tax would have devoured the remaining 4.3 points. It s noteworthy that the implicit inflation tax was more than triple the explicit income tax that our investor probably thought of as his main burden. In God We Trust may be imprinted on our currency, but the hand that activates our government s printing press has been all too human. High interest rates, of course, can compensate purchasers for the inflation risk they face with currency-based investments and indeed, rates in the early 1980s did that job nicely. Current rates, however, do not come close to offsetting the purchasing-power risk that investors assume. Right now bonds should come with a warning label. Under today s conditions, therefore, I do not like currency-based investments. Even so, Berkshire holds significant amounts of them, primarily of the shortterm variety. At Berkshire the need for ample liquidity occupies center stage and will never be slighted, however inadequate rates may be. Accommodating this need, we primarily hold U.S. Treasury bills, the only investment that can be counted on for liquidity under the most chaotic of economic conditions. Our working level for liquidity is $20 billion; $10 billion is our absolute minimum. 20

22 The second major category of investments involves assets that will never produce anything, but that are purchased in the buyer s hope that someone else who also knows that the assets will be forever unproductive will pay more for them in the future. Tulips, of all things, briefly became a favourite of such buyers in the 17th century. This type of investment requires an expanding pool of buyers, who, in turn, are enticed because they believe the buying pool keeps expanding. Owners are not inspired by what the asset itself can produce it will remain lifeless forever but rather by the belief that others will desire it even more in the future. The major asset in this category is gold, currently a huge favourite of investors who fear almost all other assets, especially paper money (of whose value, as noted, they are right to be fearful). Gold, however, has two significant shortcomings, being neither of much use nor procreative. True, gold has some industrial and decorative utility, but the demand for these purposes is both limited and incapable of soaking up new production. Meanwhile, if you own one ounce of gold for an eternity, you will still own one ounce at its end. What motivates most gold purchasers is their belief that the ranks of the fearful will grow. During the past decade that belief has proved correct. Beyond that, the rising price has on its own generated additional buying enthusiasm, attracting purchasers who see the rise as validating an investment thesis. As bandwagon investors join any party, they create their own truth for a while. Today the world s gold stock is about 170,000 metric tons. If all of this gold were melded together, it would form a cube of about 68 feet per side. (Picture it fitting comfortably within a baseball infield.) At $1,750 per ounce gold s price as I write this its value would be about $9.6 trillion. Call this cube pile A. Let s now create a pile B costing an equal amount. For that, we could buy all U.S. cropland (400 million acres with output of about $200 billion annually), 21

23 plus 16 Exxon Mobils (the world s most profitable company, one earning more than $40 billion annually). After these purchases, we would have about $1 trillion left over for walking-around money (no sense feeling strapped after this buying binge). Can you imagine an investor with $9.6 trillion selecting pile A over pile B? The current, February 2015, return of 100$ invested in 1965 in the S&P 500 would be around $ and gold at around 3500$. This difference mainly comes from declining gold prices since Beyond the staggering valuation given the existing stock of gold, current prices make today s annual production of gold command about $160 billion. Buyers whether jewelry and industrial users, frightened individuals, or speculators > must continually absorb this additional supply to merely maintain an equilibrium at present prices. A century from now the 400 million acres of farmland will have produced staggering amounts of corn, wheat, cotton, and other crops and will continue to produce that valuable bounty, whatever the currency may be. Exxon Mobil XOM 0.73% will probably have delivered trillions of dollars in dividends to its owners and will also hold assets worth many more trillions (and, remember, you get 16 Exxon's). The 170,000 tons of gold will be unchanged in size and still incapable of producing anything. Admittedly, when people a century from now are fearful, it s likely many will still rush to gold. I m confident, however, that the $9.6 trillion current valuation 22

24 of pile A will compound over the century at a rate far inferior to that achieved by pile B. My own preference and you knew this was coming is our third category: investment in productive assets, whether businesses, farms, or real estate. Ideally, these assets should have the ability in inflationary times to deliver output that will retain its purchasing-power value while requiring a minimum of new capital investment. Farms, real estate, and many businesses such as Coca- Cola KO -0.39%, IBM IBM 0.02%, and our own See s Candy meet that doublebarreled test. Certain other companies think of our regulated utilities, for example fail it because inflation places heavy capital requirements on them. To earn more, their owners must invest more. Even so, these investments will remain superior to non-productive or currency-based assets. Whether the currency a century from now is based on gold, seashells, shark teeth, or a piece of paper (as today), people will be willing to exchange a couple of minutes of their daily labour for a Coca-Cola or some See s peanut brittle. In the future the U.S. population will move more goods, consume more food, and require more living space than it does now. People will forever exchange what they produce for what others produce. Our country s businesses will continue to efficiently deliver goods and services wanted by our citizens. Metaphorically, these commercial cows will live for centuries and give ever greater quantities of milk to boot. Their value will be determined not by the medium of exchange but rather by their capacity to deliver milk. Proceeds from the sale of the milk will compound for the owners of the cows, just as they did during the 20th century when the Dow increased from 66 to 11,497 (and paid loads of dividends as well). I believe that over any extended period of time this category of investing will prove to be the runaway winner among the three we ve examined. More important, it will be by far the safest. Dit artikel is een verkorte variant van het oorspronkelijke artikel dat te vinden is op 23

25 BEZOEK AAN DE HOOFDSTAD AFM, Beursexperience en Marktgevoel De afgelopen zomer heeft de Beleggingscommissie besloten om te starten met Op vrijdag 13 maart is Duitenberg met een groep van 26 leden naar Amsterdam afgereisd. Voor de trip naar Amsterdam was veel animo en het bestuur heeft zelfs een aantal studenten moeten teleurstellen, aangezien de lijst met aanmeldingen gevuld was. Op deze zonnige dag werd er om 's ochtends 8 uur op Enschede Centraal verzameld om de intercity Amsterdam te nemen. Zonder vertraging kwamen we ruimschoots op tijd aan bij het mooie gebouw van de Autoriteit Financiële Markten. Hier kregen de meegereisde mannen en vrouw een presentatie over wat de AFM precies is en doet. Ondanks het feit dat de AFM-dame moeite had met haar eerste presentatie in het Engels, was het toch leuk dat er een aantal vragen vanuit het publiek uitgebreid werden behandeld. Om half één liepen we vanuit de AFM naar de Albert Cuypmarkt om te lunchen. De ene koos voor een vette hap en de andere koos voor een broodje gezond. 24

26 Met een gevulde maag werd de Amsterdamse Stock Exchange bezocht. Er werd een interactieve rondleiding verzorgd door de Amsterdam Exchange Experience waarbij de leden een kijkje kregen in de wereld van het handelen op de beursvloer. Behandeld werd hoe de beurs is ontstaan, de mogelijkheden die het biedt voor particulieren én ondernemers en andere wetenswaardigheden. Vooral over de beursgame (zie onderstaande foto) kregen we achteraf veel positieve reacties. Tijdens de beursgame moest iedereen individueel aangeven of hij of zij een aandeel zou kopen aan de hand van macro-economisch nieuws. Na 10 vragen werd jouw rendement weergegeven op het beeldscherm. Duitenbergers in actie Na bijna anderhalf uur bedankten we de student/gids voor zijn werkzaamheden en werden we bij de receptie door niemand minder dan Selwyn Duijvestijn van Marktgevoel opgehaald. Marktgevoel is een jong bedrijf met actieve handelaren op de Amsterdamse Beurs. Zij geven door middel van de website, filmpjes, een tijdschrift en whatsapp berichten (app MG AAN naar gratis) informatie over bepaalde beleggingen. Selwyn nam ons eerst mee naar de beursvloer om de werkzaamheden van Marktgevoel met ons te delen. Dit duurde niet al te lang, aangezien de traders een slechte dag hadden, dus niet zo stonden te wachten 25

27 op pottenkijkende studenten. Vervolgens kregen we een presentatie van Selwyn Duijvestijn over zijn ervaringen met het beleggen op de beurs. Tevens gaf hij advies over een aantal aandelen, denkend aan Blackberry, Arcadis, Russische oliefondsen en nog een aantal interessante Amerikaanse achterblijvers. Dit zorgde uiteraard voor de nodige discussies, wat het ook direct het leukste evenement van de dag maakte. Dit werd bevestigd toen we na een dik uur babbelen naar het beurscafé werden geleid. In dit beurscafé werd, onder genot van een hoop pilsjes, met verschillende actieve beleggers gesproken over de markt. Na anderhalf uur vond Marktgevoel dat er genoeg was gedronken en betaalden ze de rekening. Uiteraard was een groot deel van de Duitenbergers nog dorstig en hongerig waardoor zij de avond vervolgden in het Red Light District. Kortom een zeer geslaagde dag die niet snel zal worden vergeten! De penningmeester, Sven Weenink 22 april zal er een lunchlezing gegeven worden door Jurgen van der Vlugt over cybercrime. De lunchlezing zal plaatsvinden in RA 1501 en aanvangen om 12:30. Duitenberg verzorgt de lunch! 26

28 DE OLIE CRASH Door Selwyn Duijvestijn Dit betreft al een artikel uit december Echter is dit nog een relevant artikel gezien de huidige oliekoers en ontwikkelingen op de markt. Het 8 uur journaal bericht er bijna dagelijks over: de heftige fluctuaties in de olieprijs. Dat de olieprijs wat daalt kan gebeuren, maar zo n heftige koersval in zo n kort tijdsbestek? In korte tijd is er maar liefst 40 dollar van de prijs afgegaan! Leuk voor de autobezitter die moet gaan tanken, minder leuk voor diegene die olie gerelateerde aandelen in de portefeuille hebben. Met name de junior producenten zakten door hun hoeven. De laatste keer dat zo n felle correctie plaatsvond was in Toen ging de prijs in enkele maanden van 140 naar 40 dollar. Hoe laag kan het nu gaan? In de 90 er jaren deed een vat olie iets van 10 a 20 dollar. Maar zo n lage prijs gaat alle logica voorbij. 27

29 Desalniettemin kwamen we op internet de wildste complottheorieën tegen. Hier volgt een top 3: 1. Amerika en de EU willen Rusland een hak zetten. 2. President Obama manipuleert de prijzen voor politiek gewin. De koude oorlog laait weer op. Poetin is een eigenzinnige man, die de Sovjet Unie een tweede kans wil geven. Door de olie prijs via het OPEC kartel te laten crashen, wil de Westerse wereld de fragiele Russische economie, en dus Poetin persoonlijk, een klap toedienen. Maar Amerika en haar bondgenoten zijn zelf ook afhankelijk van de olie inkomsten. En de economie van Rusland stelt niet zoveel voor, dus waarom alle moeite (als het al waar zou zijn) om de toch al kleine Russische economie nog meer te kleineren? Ook al zijn de Roebel en de Russische beurs ver weggezakt, Poetin blijft in Rusland mateloos populair. Deze theorie stelt dat Obama persoonlijk verantwoordelijk is voor het instorten voor de olie prijs, zodat Amerikanen goedkoper kunnen tanken, en vervolgens hem de credits geven. Kan 1 man de olieprijs manipuleren? Ook al ben je de president van Amerika, dan nog zijn er limieten aan je macht. Niemand kan de olieprijs in z n eentje manipuleren, simpelweg omdat er veels te veel partijen bij betrokken zijn. En ook al kan Obama de prijs manipuleren, waarom zou hij dan in eerste instantie de prijs laten oplopen tot boven de 100 dollar? 3. De VS en Saoedi-Arabië willen de inkomsten van ISIS een klap toedienen. ISIS vormt een gevaar, en behalve luchtbombardementen willen de VS en haar bondgenoten ook met economische machtsmiddelen druk uitoefenen. Aangezien ISIS grotendeels afhankelijk is van olie inkomsten, zorgt een lagere prijs automatisch voor lagere inkomsten. Er gaan nog meer complottheorieën de ronde. De gangbare verklaring is dat er simpelweg veel meer aanbod van olie is dan de vraag groot is. De aloude economische wetten gaan ook hier op; een overaanbod zorgt voor een prijsdaling. Dat de OPEC besloot de productie niet in te korten deed de prijs per vat nog verder dalen. Dat het zo drastisch gaat verrast iedereen, maar onverwachte felle bewegingen komen wel vaker voor in de financiële markten. Welke theorie ook waar moge zijn, wij bij Marktgevoel zijn eerder 28

30 geïnteresseerd in de kansen die de beurs biedt. Als de beurzen flink bewegen, ontstaan er juist kansen op een leuk rendement. Het draait allemaal om de correcte timing en je huiswerk doen, zoals we tijdens de Marktgevoel on tour seminars uitgebreid uit de doeken doen. Historische vergelijkingen De val van de olieprijs kent historische precedenten. Een paar jaar geleden crashte de solar index, het mandje van zonnepanelen producerende bedrijven. Vrijwel alle solar gerelateerde aandelen verloren op de beurs tot 90% van hun waarde. Een paar jaar eerder brak de financiële crisis uit. Bankaandelen als ING krompen met 90%. Nog een paar jaar eerder mochten we het barsten van de Dotcom bubble meemaken; de internet index ging bijna naar 0. En wat te denken van mijnaandelen? Die zijn het laatste jaar hard onderuit gegaan. Elke sector kent wel z n diepe dalen. Wat belangrijk is dat een betreffende industrie inherent toekomst blijft houden. Individuele bedrijven kunnen failliet gaan, maar een index herstelt dan altijd, en als dat gebeurt kan het hard gaan. Een voorbeeld: de solar index verdrievoudigde in een kort tijdsbestek toen bleek dat het ergste in de sector achter de rug was. Een goed doordachte selectie van aandelen kan nog meer opleveren. Sommige solar aandelen gingen maar liefst x10. Sommige bankaandelen gingen 4 over de kop nadat het dieptepunt bereikt was. Het is goed om deze wetenschap in het achterhoofd houden nu we zien dat veel olie gerelateerde aandelen hard onderuit gaan. Contrair handelen? Zoals vroeger peak oil het nieuwe normaal werd, schreeuwt nu iedereen dat een lage olieprijs blijvend is. Dit is een vorm van groepsdenken. Onze visie is dat de olie industrie een voorname rol blijft spelen in de wereldeconomie, dus een correctie van -40% biedt juist kansen. Als we kijken naar de grote olie bedrijven, zoals Shell en BP, valt op dat deze relatief ongeschonden het strijdtoneel doorkomen. Met name de junior olie & gas aandelen hebben t zwaar. Ook alternatieve energie aandelen, zoals solar en wind energie, krijgen 29

31 klappen op de beurs. Er zijn veel aandelen die binnen een paar weken gehalveerd zijn. Moeten we dus contrair denken en juist nu instappen? We denken dat de olie prijs niet meteen zal opveren. De volatiliteit is nog te heftig; het wachten is op een technische uitbodeming. Verder kunnen sommige bedrijven alleen winst maken bij een olieprijs boven de $80, dus als de olieprijs laag blijft kan er een golf van faillissementen ontstaan. Ook de fiscale huishoudboekjes van sommige landen komen in gevaar, blijkens volgend lijstje: Dit artikel is afkomstig van 30

32 HENDRIK OUDE NIJHUIS S COLUMN De zeven stappen naar financiële vrijheid' Misschien bezoek je als student met interesse voor het beleggen, zelf wel eens een beleggingssymposium. In dat geval ken je het profiel van de gemiddelde belegger wel: autochtoon, man en vaak al een beetje op leeftijd. Jongeren vind je er vrijwel niet. Dat verbaast ook niet: ze hebben nauwelijks een cent te makken. Dat maakt hen voor banken weinig interessant en zelf veronderstellen ze kennelijk eveneens dat verdiepen in beleggen tijdsverspilling is. Maar heel af en toe komt het toch nog voor dat we door een jongere benaderd worden die wel in beleggen geïnteresseerd is. Speciaal voor hen stelden we een eenvoudig stappenplan op: 'De zeven stappen naar financiële vrijheid'. De zeven stappen tref je hieronder aan. Toegegeven, het zijn voor de hand liggende stappen. Maar waarschijnlijk kan het weinig kwaad er toch eens goed bij stil te staan STAP 1: LEEF ONDER JE STAND Niets zo leuk dan geld meteen uitgeven. Maar consequentie is dat financiële vrijheid (geld) wordt ingeruild voor een product of dienst waardoor je qua financiële vrijheid geen stap verder komt. Iedereen die nu financieel onafhankelijk is begon op een gegeven moment met minder uitgeven dan eigenlijk mogelijk zou zijn. Velen maakten daarvan een levensfilosofie (leestip: The Millionaire Next Door van Thomas J. Stanley). STAP 2: DE JUISTE MINDSET Het lijkt misschien wat vreemd al over financiële vrijheid na te denken wanneer je nog jong bent en amper een euro bezit. Maar om daar uiteindelijk te geraken is een juiste mindset essentieel. Het lezen (of beluisteren) van ons boek 'Leer Beleggen als Warren Buffett' vormt een goede eerste stap. 31

33 De laatste editie van 'Leer Beleggen als Warren Buffett' (inclusief de volledige audio-editie!) is via gratis aan te vragen. STAP 3: INKOMSTEN OMHOOG? De meeste personen denken bij 'onder je stand leven' (STAP 1) aan zuiniger leven: minder leuke uitjes en supermarkten afstruinen naar aanbiedingen. Natuurlijk kan bezuinigen per definitie maar beperkt (maximaal kun je immers al je uitgaven schrappen). Terwijl inkomen in theorie onbeperkt hoger kan. Welke mogelijkheden zijn er allemaal om extra inkomsten te genereren? Is ondernemerschap wellicht een optie? STAP 4: BLIJF LEZEN Warren Buffett stelde eens dat hij 80% van zijn tijd besteedt aan lezen. En Charlie Munger, Buffett's zakenpartner, leest waarschijnlijk nog meer. Ons eigen boek over Warren Buffett werd inmiddels al meer dan keer aangevraagd. Maar hoe vaak het ook echt gelezen is? Waarschijnlijk een heel stuk minder vaak. Een paar leestips: - Value Investing: From Graham to Buffett and Beyond (Bruce Greenwald) - The Education of a Value Investor (Guy Spier) - The Success Principles (Jack Canfield) En uiteraard raden we eveneens aan om de aandeelhoudersbrieven van Buffett te lezen, gratis beschikbaar via de website van zijn investeringsvehikel Berkshire Hathaway. STAP 5: OPEN EEN BELEGGINGSREKENING Om aandelen te kunnen kopen is een beleggingsrekening nodig. Wijzelf beleggen onder meer via Binck en zijn tevreden over het service- en kostenniveau. 32

34 Uiteraard bestaan er nog heel wat meer brokers die afhankelijk van individuele situaties mogelijk nog voordeliger zijn. STAP 6: EERSTE AANDEEL KOPEN Wanneer bovenstaande stappen doorlopen zijn heb je op een gegeven moment wat geld beschikbaar waarmee een allereerste aandeel gekocht kan worden. Een portefeuille bestaande uit één aandeel is uiteraard zeer riskant maar beschouw dit als leergeld, geld dat anders sowieso al uitgegeven was. Neem alvast van ons aan: het kopen en bezitten van ook maar één enkel aandeel 'voelt' emotioneel totaal anders dan welke fictieve portefeuille op papier dan ook. STAP 7: ANGST EN HEBZUCHT IN BEDWANG HOUDEN Door een eerste aandeel te kopen (STAP 6) en de koers ervan te volgen raak je bekend met een factor die menig belegger onderschat: de invloed van emotie. Het goed bekend zijn met de 'value investing'-filosofie (STAP 2 en 4) maakt niet dat deze emoties verdwijnen. Maar helpt wel degelijk om te voorkomen eraan toe te geven wat desastreuze gevolgen voor het rendement zou hebben. Door in de loop der tijd meer aandelen toe te voegen (20 tot 25 verschillende aandelen volstaan normaal gesproken vanuit spreidingsoogpunt) zal op enig moment vanzelf duidelijk worden hoe interessant het gespreid beleggen in value-aandelen eigenlijk wel niet is. Vooral wanneer op een gegeven moment het 'rente op rente'-effect zichtbaar wordt. Houd aan bovengenoemde zeven stappen vast en financiële vrijheid is een kwestie van tijd. En misschien wel eerder dan aanvankelijk voor mogelijk gehouden - bijna iedereen blijkt namelijk de kracht van het 'rente op rente'- effect te onderschatten Hendrik Oude Nijhuis, zelf oud-duitenberger, heeft zich jarenlang verdiept in de strategieën van s werelds beste beleggers en lanceerde onlangs een website voor value -beleggers. 33

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen Vrijdag 22 april 2016 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Voormalig arbitrage handelaar bij Optiver Oprichter

Nadere informatie

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten

Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s. Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten Verhoog het rendement en verlaag het risico met ETF s Hoe bouwt u eenvoudig een gespreide beleggingsportefeuille tegen lage kosten 8 oktober 2015 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Oprichter

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Alles over ETF s deel 2 Van strategie tot portefeuille

Alles over ETF s deel 2 Van strategie tot portefeuille Alles over ETF s deel 2 Van strategie tot portefeuille Dinsdag 10 november 2015 Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en Managing Director Think

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Elk jaar meer dividend

Elk jaar meer dividend Elk jaar meer dividend Menno van Hoven Beheerder dividendportefeuille Beleggers Belangen menno.van.hoven@reedbusiness.n l @mennovanhoven Eén aandeel Coca-Cola. IPO in 1919 voor $40 per aandeel Dividend

Nadere informatie

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week Sit and Trade Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience Trade Week TRADE WEEK: BEURSPLEIN 5 (AMSTERDAM) Het Beleggingsinstituut nodigt u uit om tijdens een intensieve Trade Week een gedisciplineerde

Nadere informatie

Consumer survey on personal current accounts

Consumer survey on personal current accounts Consumer survey on personal current accounts April 24 GfK 24 Consumer survey on personal current accounts April 24 Table of contents. Management Summary 2. Research design. Research findings GfK 24 Consumer

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Dinsdag 22 september 2015 Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en directeur Think ETF s 1 De agenda

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week Sit and Trade Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience Trade Week TRADE WEEK: BEURSPLEIN 5 (AMSTERDAM) Het Beleggingsinstituut nodigt u uit om tijdens een intensieve Trade Week een gedisciplineerde

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Nooit meer verliezen is een op/e

Nooit meer verliezen is een op/e Nooit meer verliezen is een op/e 12 december 2014 André Brouwers beleggingsinstituut.nl André Brouwers Educa6e en Informa6e Start 2011 15.000 beleggers getrained Training, coaching en beleggersinforma6e

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

15 feb : Waarom puts kopen?

15 feb : Waarom puts kopen? Welkom bij de starters coachingclub! 15 feb : Waarom puts kopen? Vragen? Mail naar training@cashflowopties.com CBOE @ Chicago last week WM Waste Management Waste Management reports earnings on Feb. 14,

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

The good, the bad and the ugly

The good, the bad and the ugly The good, the bad and the ugly Rendement, risico en domheid Eelco Hessling Manager Retail Investor Services NYSE Euronext 2007 NYSE Euronext. All Rights Reserved. Vecon dag Amsterdam 3 april 2008 2007

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

VALUE INVESTING. Gepubliceerd door Mr. Market bvba

VALUE INVESTING. Gepubliceerd door Mr. Market bvba VALUE INVESTING Gepubliceerd door Mr. Market bvba First of all, know value VALUE INVESTING Waarde van het aandeel als belangrijkste parameter VALUE INVESTING DEEL 1: Wat? DEEL 2: Waarom? DEEL 3: Hoe? DEEL

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

AANKOOP EIGEN WONING: DIRECT GELD VAN DE BELASTINGDIENST? J.C. SUURMOND & ZN. BELASTINGADVISEURS www.jcsuurmond.nl

AANKOOP EIGEN WONING: DIRECT GELD VAN DE BELASTINGDIENST? J.C. SUURMOND & ZN. BELASTINGADVISEURS www.jcsuurmond.nl AANKOOP EIGEN WONING: DIRECT GELD VAN DE BELASTINGDIENST? J.C. SUURMOND & ZN. BELASTINGADVISEURS www.jcsuurmond.nl U hebt een eigen woning gekocht (of u bent dit van plan) De aankoop van een eigen woning

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Binaire opties termen

Binaire opties termen Binaire opties termen Bij het handelen in binaire opties zijn er termen die bekend of onbekend in de oren klinken. Als voorbereiding is het dan ook handig om op de hoogte te zijn van de verschillende termen

Nadere informatie

Waarom indexbeleggen?

Waarom indexbeleggen? Waarom indexbeleggen? Grip op je vermogen Utrecht, 25 april 2014 Door: Koen Hoogenhout, Senior Sales Executive Vanguard Asset Management Ltd Amsterdam Branch 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000

Nadere informatie

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Zoals u wellicht al in de media heeft vernomen, is de overheid voornemens de spaarloonregeling en de levensloopregeling te laten

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2009 Bedrijfsomschrijving: Berkshire Hathaway De kredietcrisis heeft een schokgolf verzoorzaakt van verkopen op de effectenbeurzen die slechts zelden gebeurt.

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Gaat de zon weer schijnen tussen de wolken door. Tijd 09:06 uur. Na de zeer sterke stijging afgelopen vrijdag en een degelijk Wall Street stijgen de indices

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Presentatie ETF s voor BSC Duitenberg. Dinsdag 17 februari 2015

Presentatie ETF s voor BSC Duitenberg. Dinsdag 17 februari 2015 Presentatie ETF s voor BSC Duitenberg Dinsdag 17 februari 2015 De agenda Wat is een ETF De impact van kosten Wat is een index Manieren om een index te volgen Dividendlekkage Portefeuillemanagement & verhandeling

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

LYNX Beleggersdebat 2016

LYNX Beleggersdebat 2016 LYNX Beleggersdebat 2016 BELEGGERSDEBAT 2016 V.l.n.r.: Jim Tehupuring, Willem Middelkoop, Janneke Willemse, André Brouwers en Corné van Zeijl BELEGGERSDEBAT 2016 Tip 1 Jim Tehupuring BELEGGERSDEBAT 2016

Nadere informatie

Consumer billing Best practices

Consumer billing Best practices Consumer billing Best practices Jaap Jan Nienhuis 20 March 2013 tomorrow s transactions today Welcome 2 Titel subtitel. Auteur(s) datum voluit. Innopay BV. Alle rechten voorbehouden. Jaap Jan Nienhuis

Nadere informatie

Informatie Care IS Beleggingsportefeuille

Informatie Care IS Beleggingsportefeuille Informatie Care IS Beleggingsportefeuille Onderstaande informatie is samengesteld op14 juni 2013 Inleiding Binnen de beleggingsportefeuilles van Care IS wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende beleggingscategorieën:

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Maximum: 100 points. In case you attended the excursion (or its replacement) you get 10 bonus points extra.

Maximum: 100 points. In case you attended the excursion (or its replacement) you get 10 bonus points extra. Exercises in English Maximum: 100 points. In case you attended the excursion (or its replacement) you get 10 bonus points extra. 1. Chapter of Luenberger (1998) You can score 5 points. 1. (a) Explain the

Nadere informatie

Performance Update. Legends Fund houdt verliezen beperkt in uiterst volatiele markten

Performance Update. Legends Fund houdt verliezen beperkt in uiterst volatiele markten Performance Update Augustus 2015: -2.68% Legends Fund houdt verliezen beperkt in uiterst volatiele markten Augustus 2015 gaat de boeken in als een van de meest volatiele maanden in aandelenmarkten van

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

{loadposition Plus500-grafiek-zilver} BEKIJK HIER DE TECHNISCHE ANALYSE VAN ZILVER. Prijs van Zilver

{loadposition Plus500-grafiek-zilver} BEKIJK HIER DE TECHNISCHE ANALYSE VAN ZILVER. Prijs van Zilver {loadposition Plus500-grafiek-zilver} BEKIJK HIER DE TECHNISCHE ANALYSE VAN ZILVER Prijs van Zilver Zilver is een edelmetaal wat zich mag verheugen in een toenemende populariteit onder beleggers. Als beleggingsobject

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement

ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement ESOMAR PAPER: Four simple strategies: 25% more ROI for newspaper advertisement Learnings from 2011 case for: Erdee Media Group Cebuco, Amsterdam BY Martin Leeflang (Validators) Esomar Paper Augustus 2011

Nadere informatie

4/4/2009 SAXO BANK. Serieus Beleggen, Wereldwijd. Online, Realtime.

4/4/2009 SAXO BANK. Serieus Beleggen, Wereldwijd. Online, Realtime. SAXO BANK Serieus Beleggen, Wereldwijd. Online, Realtime. Beleggers Symposium HCC Beleggen in Commodities, Equities en FX/opties Agenda FX- Een vergeten asset class FX Opties CFD s Commodities Saxo Bank

Nadere informatie

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen?

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? 1. Precies een jaar geleden schreven we over het inflatiefenomeen dat altijd zijn kop opsteekt na periodes van recessie. Onze conclusie was dat nieuwe

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

ICBC (Europe) S.A. Amsterdam Branch

ICBC (Europe) S.A. Amsterdam Branch ICBC (Europe) S.A. Amsterdam Branch Overboeken binnen uw eigen rekening Transfer Between your own account 个 人 账 户 转 账 2 ICBC Express 工 银 速 汇 3 Overboeking binnen SEPA Payment within SEPA SEPA 区 内 转 账 4

Nadere informatie

Bouw uw eigen dividendmachine

Bouw uw eigen dividendmachine Bouw uw eigen dividendmachine Menno van Hoven Beheerder dividendportefeuille Beleggers Belangen www.beleggersbelangen.nl @mennovanhoven Het magische compounding effect Hoeveel is een investering van $1.000

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options 23 september 2010 1 Agenda Huiswerk vorige keer Swaps (H7 1 t/m 4) Optie markt (H8) 2 Interest Rate Swaps Een interest rate swap (IRS) is een financieel contract

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

De Experience Economy & Change Management

De Experience Economy & Change Management De Experience Economy & Change Management Consequenties voor Organisaties en Management Consultants Presentatie voor PDO-MC Lieke Thijssen Brummen, 16 November 2001 1 Het draaiboek voor deze ervaring Venetië

Nadere informatie

Van Stuiver tot Miljardair

Van Stuiver tot Miljardair Van Stuiver tot Miljardair Slim beleggen met een hefboom Rob Stuiver 29 september Programma Het ver-1000 voudigen van uw vermogen in 20 jaar Bouwen van de portefeuille Bouwstenen: Aandelen, Alternatives,

Nadere informatie

Beursdagboek 10 September 2013.

Beursdagboek 10 September 2013. Beursdagboek 10 September 2013. Morgen is het al weer 12 jaar geleden. Gisterenavond Tijd 20:16 uur. Op het moment van sluiten van onze beurs gisteren stond de Dow op +86 punten. Op dit moment zien we

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk 2 Wat is het geheim en de essentie van goed beleggen? Je moet anticiperen op de werkelijkheid van morgen en wat die voor gevolgen heeft voor

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

For Tomorrow Beleggen voor Morgen 26 november 2015

For Tomorrow Beleggen voor Morgen 26 november 2015 For Tomorrow Beleggen voor Morgen 26 november 2015 Wie ben ik Wie zijn wij Zonder grote risico s beleggen? Aandachtspunten Performance Conclusie Gewerkt voor diverse grootbanken (ABN Amro, Mees-Pierson,

Nadere informatie

EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4

EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4 EFFECTIEVE SALES PROMOTIE MARKETINGCOMMUNICATIE HOORCOLLEGE 5 BLOK 4 AGENDA Leerdoelen Wat is sales promotie? Stappenplan voor het ontwikkelen van sales promoties Doelstelllingen van sales promotie Tools

Nadere informatie

Lage rentevoeten sluipend gif voor de economie? Alumni & Friends Actuariaat Leuven 28.09.2015 Tom Meeus

Lage rentevoeten sluipend gif voor de economie? Alumni & Friends Actuariaat Leuven 28.09.2015 Tom Meeus Lage rentevoeten sluipend gif voor de economie? Alumni & Friends Actuariaat Leuven 28.09.2015 Tom Meeus Trends, 06.06.2013 Is een lage rente (

Nadere informatie

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen For a presentation in ppt format, Please call +31 6 11356703 or send an e-mail to info@flostock.com Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen Robert Peels Supply Chain Innovations April

Nadere informatie

VOGON SEMINAR. Beleggen in Nederlandse huurwoningen, interessant voor (internationale) beleggers? 22 mei 2014

VOGON SEMINAR. Beleggen in Nederlandse huurwoningen, interessant voor (internationale) beleggers? 22 mei 2014 VOGON SEMINAR Beleggen in Nederlandse huurwoningen, interessant voor (internationale) beleggers? 22 mei 2014 AGENDA Perspectief van (internationale) beleggers op Nederlandse huurwoningen Korte introductie

Nadere informatie

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011

Werkcollege 7 Communication and Multimedia Design Amsterdam - Research for Design- B1 HC7 requirements - 10 10 2011 Werkcollege 7 Deliverables I. Gekozen Persona II. Scenario tekst III. Storyboard IV. Programma van Eisen V. Onderbouwing WERKCOLLEGE 7: Ideeën genereren voor het concept. Werkcollege 7: deel I 1. Kies

Nadere informatie

Hoe profiteert u optimaal van hefboomproducten in de huidige volatiele markten? Neelie Verlinden Commerzbank AG

Hoe profiteert u optimaal van hefboomproducten in de huidige volatiele markten? Neelie Verlinden Commerzbank AG Hoe profiteert u optimaal van hefboomproducten in de huidige volatiele markten? Neelie Verlinden Commerzbank AG Overzicht - Hefboomeffect : definitie - Kies een product passend bij uw profiel - Speeders

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie