A project with undocumented people in amsterdam edition 01 / summer 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "A project with undocumented people in amsterdam edition 01 / summer 2009 www.redocumented.org"

Transcriptie

1 A project with undocumented people in amsterdam edition 01 / summer EDOCUMENTED

2 REDOCUMENTED Geen mens is illegaal, was een belangrijke kreet van een campagne tegen het vreemdelingenbeleid in de jaren negentig. Het is een betwiste vaststelling in het politieke debat van vandaag de dag. Politici, vooral van rechtse signatuur, kanaliseren sluimerende xenofobe sentimenten in de hoofden en harten van de bevolking in hun populistische vraag naar stemmen. Het heeft geleid tot een migratiedebat waarin mensen zonder (de juiste) documenten worden aangeduid met illegalen. Maar, met de actievoerders, moeten we ons afvragen: hoe kunnen we een mens omschrijven als illegaal? In Nederland zijn er naar schatting ongedocumenteerde immigranten in een populatie van ongeveer anderhalf miljoen gedocumenteerde migranten. De belangrijkste reden dat migranten hier heen reizen of hier belanden, is werk. Zoals u zult lezen in de verhalen in deze publicatie, migranten hebben alledaagse belangen: ze hopen het onderwijs van hun kinderen te kunnen verzorgen, of gezondheidszorg voor familieleden. Kortom, ze streven naar een betere toekomst voor henzelf en hun naasten. Maar hoewel deze zorgen prozaïsch en herkenbaar klinken, horen of lezen we bijna nooit over ongedocumenteerde migranten als mensen, zoals jij en ik. Het politieke debat over illegalen negeert de menselijke omstandigheden van ongedocumenteerde migranten. Het draait eerder om een vreemde tegenstelling. Illegalen worden neergezet als hulpeloze slachtoffers van misdadige bendes, die ze over grenzen smokkelen om bruut uit te buiten. Of ze zijn parasiterende criminelen, een vooronderstelling die niet alleen bovendrijft in het debat, maar ook wordt vertaald naar de hardvochtige werkelijkheid van de vele vreemdelingengevangenissen die Nederland heeft gebouwd. Ongedocumenteerde migranten lopen op elk moment van de dag het risico om gearresteerd en weggezet te worden in een vreemdelingengevangenis; als ze zwartrijden op de tram in Amsterdam, als ze aan het werk zijn, na een ongeluk op de openbare weg en zelfs na contact met medisch personeel. Deze onafgebroken dreiging van en in het dagelijkse leven van de migrant in onze maatschappij toont het gebrek aan bescherming van hun fundamentele mensenrechten. De mannen en vrouwen die deelnemen aan onze economie, die onze huizen schoonmaken, die seksuele diensten bieden, die in de bouw of landbouw werken, zijn uitgesloten van wat wel wordt beschouwd als het toppunt van de naoorlogse beschaving: de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en zijn opvolgers. Hoewel de verklaring en verschillende mensenrechtenverdragen duidelijk stellen dat alle mensen en een ieder recht heeft op een veelomvattende scala aan rechten, heeft Nederland, en met haar de internationale gemeenschap, gefaald in het dichten van het humanitaire gat dat globalisering heeft gecreëerd. Want, met plezier genieten wij van de oogst van de vruchten van globalisering het vrije verkeer van goederen en kapitaal naar geliberaliseerde markten heeft een ongeëvenaard welvaartsstandaard opgeleverd maar we zijn fel gekant tegen en bang voor het vrije verkeer van kwetsbare mensen, dat eveneens voortkomt uit globalisering. Deze angst leidde ons ertoe gewone mensen te omschrijven als illegalen, een term die op zichzelf de geest en strekking van het mensenrechtenproject van de Verenigde Naties beschimpt. Dit uitsluitingmechanisme is niet alleen mensenrechten onwaardig, we verliezen hierdoor ook de geschiedenis, de levensverhalen, de kleine persoonlijke details en eigenaardigheden die een mens feilbaar, vertederend, ontroerend, irritant of lachwekkend maken. Met andere woorden: menselijk. We hebben persoonlijke verhalen nodig om voorbij de stereotypen van het hulpeloze slachtoffer of uitzuigende crimineel te zien. Voorbij het angst producerende politieke debat zijn er levende individuen die vergelijkbare dromen, wensen en frustraties kennen als jij en ik. We hebben verhalen nodig om het grotere plaatje te begrijpen. We hebben verhalen nodig om te sympathiseren en te herkennen. De migranten die zijn betrokken bij Redocumented vertellen ons hun verhalen. Zij vertellen hun verhalen door te spreken over herinneringen aan hun landen, volken en families die eens nabij waren, maar die zij achter hebben gelaten. Zij hebben een lange reis gemaakt, zijn ontelbare grenzen overgestoken om hier met ons te leven, meestal ongezien en niet gehoord. Nu is het moment om te zien en te horen dat geen mens illegaal is. life in amster dam No human being is illegal, was a pivotal catch cry of a campaign in the nineties against anti-immigrant laws and measures in the Netherlands. It makes a moot point in modern day politics. Politicians, especially from the far right end of the spectrum, channelize dormant xenophobe sentiments in the minds and hearts of the population into their populist appeal for more votes. It has led to a migration debate in which persons without (the right) documents are generally and colloquially referred to as illegals. Yet, with the campaigners we have to pose the question: how can we refer to human beings as illegal? In the Netherlands, it is estimated there are approximately migrants sans papiers without papers, compared to a population of approximately 1.5 million migrants with regular documents. The main reason undocumented migrants travel to or end up in the Netherlands, is work. As you will understand from the stories of the migrants in this publication, they have everyday concerns: they hope to provide their children with an education, or health care for family members. In short, they strive for a better future for themselves and their next of kin. However prosaic and recognisable these concerns may sound, we hardly ever read or hear about undocumented migrants as human beings, like you and me. The political discussion surrounding illegals ignores the human condition of undocumented migrants. It tends to revolve around a strange dichotomy: illegals are either portrayed as helpless victims of nefarious trafficking gangs, smuggled across borders only to be brutally exploited. Or they are depicted as parasitical criminals, a supposition that does not only surface in debate, but is also translated into the harsh reality of the many alien detention centres the Netherlands has built. Undocumented migrants run the risk of being arrested and sent to an immigration prison at any time: if they re caught dodging the fare in the tram in Amsterdam, or while working, or following an accident on the public road and even following contact with medical staff. This continuous threat to the simple day-to-day life of undocumented migrants in our society goes to show these migrants lack protection of their basic human rights. The men and women who work in our economy, who clean our houses, who provide sexual pleasure or who work in agriculture and construction, are excluded from what is considered the epitome of post world war civilization: the Universal Declaration of Human Rights and its successors. Even though the declaration and various treaties clearly state all human beings and everyone has a right to an encompassing gamut of rights, the Netherlands, and with it the world community, has failed to bridge the humanitarian gap globalisation has left us with. For we are very comfortable reaping the harvest of the fruits of globalization the free flow of capital and goods into liberalised markets, which has produced unprecedented levels of wealth - yet we fiercely oppose and are afraid of the responsibility for the free flow of vulnerable persons that globalisation has also produced. This fear had led us to classify ordinary human beings as illegals, a phrasing that in itself disgraces the spirit and meaning of the United Nations human rights project. This very mechanism of exclusion is not only human rights unworthy, it also hides from us the histories, life stories, the little personal details and idiosyncrasies that makes one fallible, endearing, touching, irritating or laughable. In other words: human. We need personal histories, to see beyond the stereotypical helpless victim or leeching criminal. Beyond the angst-producing political debate, there is a breathing, living individual who has similar dreams, hopes and frustrations to you and me. We need stories to understand the bigger picture. We need stories to sympathise and recognise. The migrants involved in Redocumented tell us their stories. They tell us their stories through memories of the countries, peoples, families who were once close to them, but who they have left behind. They have travelled miles and miles, crossed countless borders to live here with us, mostly unseen and unheard. It is now time to listen and see that no human being is illegal. Ruth Hopkins \ June 2009

3

4 SLOTERPLAS \ OSHUN \ NIGERIA Mijn zus overleed in het kraambed. Haar kind was al dood in de baarmoeder en ze is aan de complicaties overleden. Ik mis haar nog steeds heel erg en bidt tot God dat haar ziel in vrede rust. Na het verlies van mijn lievelingszuster ben ik weggegaan, op zoek naar een beter leven. Het licht op de bomen herinnert me aan mijn dorp in de bossen, het dorp van mijn vader. Ik heb altijd mooie herinneringen als ik deze plek zie. Behalve dat ik de foto nam in februari, de bomen zijn zonder bladeren. Alle mensen uit mijn land zijn vol ontzag als zij voor het eerst de seizoensveranderingen zien. Dit gebeurt niet in mijn land, dat de bomen hun bladeren verliezen, ze denken dat de natuur sterft. We leggen dan uit waarom dat gebeurt. In de winter zien de bomen er dood uit, als je ze in Nigeria zo zou zien staan zouden de mensen de bomen omhakken en het hout verkopen. Zelf heb ik geleerd van mijn verleden. Het belangrijkste is: wees onafhankelijk. Had ik maar geluisterd naar mijn innerlijke stem, had ik maar niet geluisterd naar de verkeerde adviezen. Misschien dat ik hier dan legaal geweest was. Maar ik kan het niet meer terugdraaien. Ze zeiden dat ik hier geen leven kon opbouwen, maar ik ben er nog steeds. In Nederland werd de diagnose nierfalen gesteld en nu heb ik drie dialyses per week. De gezondheidszorg in Nigeria is heel slecht. Daar zou ik het niet overleefd hebben. My sister died in childbirth. Her child was already dead in the womb and she died as well, due to complications. I still miss her so very much and pray to God that her soul rest in peace. After the loss of my beloved sister I left to find a better life. The light on the trees remind me of my village in the bush, the village of my father. I always have happy thoughts when I see this place. Except that I took the picture in February, the trees are without leaves. All the people from my country are really full of awe when they see the seasons change. This does not happen in my country, that trees loose their leaves, they think that nature is dying. Then we explain why. In winter nature looks dead, if you would see trees like that in Nigeria people would cut the trees and sell the wood. Myself, I have learned from my past. Main thing is: Be independent. If I had only listened to my inner voice, I should not have listened to the wrong advice. Maybe I could have been legally here. But I cannot change it anymore. They said I could not make a life here but I am still there. In The Netherlands they diagnosed me with kidney failure and now I have dialysis three times a week. Health care is very bad in Nigeria. I would have been dead and gone.

5 CENTRAL STATION \ lagos \ nigeria Dit doet me denken aan een excursie, ik was vijftien en zat op de middelbare school. We gingen naar alle historische plekken van Nigeria en we reisden met de bus door het land. Deze groep doet me denken aan een onbezorgde periode van mijn leven, we hadden plezier, drie klassen samen onderweg, allemaal tieners. Moeilijkheden begonnen later, door polygamie. Mijn vader trouwde teveel vrouwen, de vrouwen werden jaloers en dan gebruikten ze Voodoo. Voodoo in Afrika is negatief, het kan je vermoorden, maakt je blind, doof, ziek. Ze willen je controleren. Hoe meer vrouwen, hoe meer problemen je hebt. Zij woonden met mijn vader onder hetzelfde dak. Ze creëerden ruzie. Ze lokten moorden uit. Ik ben een christen, ik heb maar één vrouw, sommige christenen hebben meerdere vrouwen! Ik heb nog steeds contact met mijn vader en mijn moeder, via internet. Mijn ouders zijn nu gescheiden, mijn moeder had genoeg van al die vrouwen. Een scheiding betekent dat je je eigen weg gaat, het is niet zoals een officiële echtscheiding hier, dat komt door die polygamie. Ik ondersteun mijn moeder sinds de scheiding. Ik heb een vrouw, een zoon en een nieuwe baby in juli. Ik neem mijn verantwoordelijkheid. This reminds me of an excursion, when I was fifteen and in secondary school. We went to all the historic places of Nigeria and we travelled by bus through the country. This group reminds me of the somehow carefree period in my life, where we would enjoy ourselves, travelling with three classes combined, teenagers together. Troubles started later: Because of polygamy. My father married too many women, the women became jealous and then they would use Voodoo. Voodoo in Africa is negative, it can kill you, make you blind, deaf, sick. They want to control you. The more women you have, the more problems you have. They live under the same roof with my father. They created arguments. They provoked killing. I am a Christian, I only have one wife, some Christians have more wives! I still have contact with my father and my mother, through the Internet. My parents are separated now, my mother was fed up with all those women. A separation means going your own way, it is not like an official divorce as you have here, due to this polygamy. I support my mother after this separation. I have a wife, a son and a new baby in July. I take my responsibilities.

6

7 amsterdam \ BANDUNG \ INDONESIA Ik ben hier nog maar een paar maanden. Ik ben opgeleid als ingenieur, werkte met autocad maar dit is nu mijn werk: schoonmaken. Ik wil hier geld verdienen, ik hoop in zeven jaar genoeg te verdienen en dan ga ik terug. Mijn verloofde komt ook binnenkort hierheen. I have been here since a few months. I am an engineer, worked with autocad but this is my work now: Cleaning. I want to earn money, I hope to earn enough in seven years and then I want to go back. My fiancee is also coming here soon.

8 AMSterdam \ manila \ philippines In de Filippijnen had ik veel dieren: honden, katten, varkens, kippen. Ik ben opgegroeid in Manila. Mijn vader en moeder zijn gescheiden toen ik nog jong was. Ik ging bij mijn grootvader wonen, hij zorgde voor mij. Toen hij stierf was ik veertien. Mijn oom heeft het huis overgenomen, met zijn zes kinderen en vrouw. Hij was voormalig militair en een taxichauffeur. Ik maakte zijn auto schoon en had extra banen om geld te verdienen. Mijn vader en moeder steunden me niet, zij hadden hun nieuwe gezinnen. Mijn dagelijkse routine was: wakker worden, taxi schoonmaken, kippen verkopen op de markt en vervolgens naar school. Na school hielp ik mijn tante en ik haalde restjes van de markt voor de varkens. Jongens uit de buurt riepen me en vroegen: waarom kom je niet basketballen met ons? In plaats van te zweten op het sportveld werkte ik de hele dag. Maar natuurlijk kon ik niet klagen. Een paar jaar geleden hebben mijn vriendin en ik besloten om in het buitenland te werken en daar meer geld te verdienen. Aanvankelijk wilden we naar Canada gaan, mijn vriendin had de test gehaald. Ik had de test niet gehaald omdat ik mijn school niet had afgemaakt. Door het harde werken. Dus werd het Europa. We arriveerden in Amsterdam met een toeristenvisum. We waren niet van plan in Nederland te blijven, we wilden ons vestigen in Italië, omdat het gemakkelijker was om een werkvergunning te krijgen. Na drie weken in Italië verdienden we nog steeds geen geld. Iedere dag gingen we naar de kerk om voor een teken te bidden: gaan we terug naar Amsterdam of blijven we in Italië? Toen belde een vriend uit Amsterdam: wanneer komen jullie terug? Ik heb een baan voor jullie! Dit was het teken en we gingen terug. We werken hard en verdienen geld voor onze families. Ik heb twee zonen uit een eerdere relatie. Tussen zes en zeven uur s ochtends zien we elkaar en praten we bij via de webcam: het is dan bedtijd. Ik ondersteun ze, wil dat ze hun school afmaken en gaan studeren. Ik heb een boerderij gekocht in de Filipijnen, met uitzicht op de zee. Manila is mooi als je plezier wilt hebben, maar niet voor het dagelijks leven. Ik wil kippen en varkens houden, groente verbouwen en een camping beginnen. zwanenburg\ accra\ ghana De overall, ik haat het om er een te dragen, maar mijn vader eiste het van me. Zelfs toen ik nog heel jong was kocht hij ze in mijn maat. Hij wist dat ik niet echt geïnteresseerd was in zijn auto-onderdelenbedrijf, dit in tegenstelling tot mijn oudste broer. Ik moest aan de slag, hij wilde me iets laten doen voor het zakgeld dat ik kreeg. Mijn vader was de zoon van de koning. Toen hij jong was, zou hij deze titel erven en de religieuze leider van het dorp worden. Maar hij maakte duidelijk dat hij deze tradities niet wilde. Hij wilde de troon niet, dus nu is mijn oom de koning van het dorp. Volgens de familie van mijn vader was hij erg respectloos naar de traditie. Maar zijn dromen waren anders en hij is naar de stad getrokken, startte zijn succesvolle bedrijf, ontmoette mijn moeder, trouwde met haar en had vijf kinderen. Mijn vader overleed plotseling toen ik twaalf was. Dus de familie kwam... en nam. In Ghana erven je kinderen en vrouw niet automatisch je bezittingen als je sterft. Je moet een testament maken en mijn ouders hadden dat niet gedaan. Mijn moeder wist direct dat dit zou gaan gebeuren, dus mijn moeders familie ondersteunde haar, evenals mijn oudste broer, die had een deel van het bedrijf van mijn vader veiliggesteld voor ons. In Ghana is de begrafenis heel belangrijk, je moet de wensen van dode respecteren. Hij wilde begraven worden in zijn eigen dorp. Dat betekende dat de schuld, dat mijn vader tradities had ontkend, moest worden ingelost. Respect moest gegeven worden aan alle stamhoofden en de koning. Dat kostte ons heel veel geld, omdat mijn vader afstand had gedaan van de troon en zijn eigen ideeën gevolgd had. Zijn laatste wens werd uitgevoerd, hij werd begraven op zijn grond. Mijn manier van denken is geïnspireerd door zijn keuzes. Ik overleef hier zonder mijn echte familie, ik heb dezelfde kwaliteit als mijn vader om me aan verschillende situaties aan te passen en onafhankelijk te zijn. Na mijn studie ben ik naar Amsterdam, Schiphol, gegaan. Ik bezocht vrienden in Duitsland. Ik kwam terug naar Amsterdam en bleef. Ik ben ambitieus en wil dit najaar met een internationale studie in Nederland beginnen. In the Philippines I had a lot of animals: Dogs, cats, pigs, chickens. I grew up in Manila. My father and mother were separated when I was still young. I moved in with my grandfather, he took care of me. When he died I was fourteen. My uncle took the house with his six children and wife. He was a former military and a taxi driver. I used to clean his car, I did a lot of extra jobs to earn some money. My father and mother did not support me, they both had their new families. My daily routine was to wake up and clean the taxi, sell chickens on the market and then off to school. After school I would help my aunt and I would pick up leftovers from the market to feed the pigs. Boys in the neighbourhood would call out my name and ask: Why don t come and play basketball with us? Instead of sweating in the playground I worked all day. But of course I could not complain. A few years ago my girlfriend and I decided leave and work abroad to earn more money. First we considered to go to Canada, my girlfriend passed the test but I didn t because I had not finished my school. Due to the hard work. So we went to Europe. We arrived in Amsterdam with a tourist visum. We were not planning to stay in Holland, we went to Italy instead, because it was easier to get a work permit. After three weeks in Italy we did not earn any money. Every day we went to church to pray for a sign: Go back to Amsterdam or stay in Italy? Then a friend in Amsterdam called us: When are you coming back? I have a job for you! This was the sign and we went back. We work hard and earn money to support our families. I have two sons from a former relationship. Between six and seven a.m. we see and talk to eachother through the webcam: It s their bedtime. I support them and really want them to finish school and study. I bought a farm in the Philippines, overlooking the sea. Manila is nice when you want to have fun but not for the daily living and working. I want to keep chickens, pigs, grow vegetables and start a camping. The overall, I hate to wear it but my father made me wear it. Even when I was very young he would buy me one in my size. He knew that I was not really interested in his car parts company, unlike my eldest brother. I had to sweat too, he wanted me to do something for the pocket money I got from him. My father was the son of the king. When he was young he was supposed to inherit this title and become the religious leader of the village. But he was clear, he wanted to move away from these traditions. He did not want the throne, so my uncle is now the king of the village. According to the family my father was very disrespectful to tradition. But his dreams were different and he moved away to the city, started his successful business, met my mother, married her and had five children. Then my father died when I was twelve, all of a sudden. So the family came... and took over. If you die your children and wife don t automatically inherit your possessions in Ghana. You need a will and my parents did not do that. My mother instantly knew this was coming, so my mothers family supported her, as well as my eldest brother, who had secured a part of the business of my father for us. In Ghana the burial is important, you cannot disrespect the dead body. He wanted to be buried in his own village. To arrange that meant that the debt, the disrespect of my father, had to be evened out. Respect had to be paid to all the sub chiefs and the king. That cost a lot of money, because my father broke away from the throne, to follow his own belief. But his last wish was honoured, he was buried on his grounds. My way of thinking is inspired by his choices. I survived without my real family here, I have the same quality as my father to adapt to different situations and to be independent. After my studies I left to Amsterdam, Schiphol. I visited friends in Germany. I came back to Amsterdam and stayed. I am ambitious and want to start an international education in The Netherlands this fall.

9 Hoezo illegaal? Een gammel bootje, volgepakt met Afrikaanse mannen, stuurloos ronddobberend op een onstuimige zee; dat is een beeld dat geassocieerd wordt met hedendaagse illegale migratie. Het beeld is niet correct. De mannen in het bootje zijn geen illegale migranten. Ze hebben het recht om een poging te doen om in Europa asiel aan te vragen, ofschoon de Europese landen gezamenlijk en in strijd met de regelgeving er alles aan doen om hen reeds in Afrika tegen te houden. Pas nadat de mannen in Europa geen asiel of een andere verblijfsstatus hebben gekregen en nadat ze uizetting of detentie hebben weten te ontlopen, wordt hun verblijf illegaal. Het merendeel van de migranten, van wie het verblijf op enig moment illegaal wordt, komt bovendien niet via de gevaarlijke zeeroute. Ze komen over land of per vliegtuig op een wettige manier het land binnen en blijven nadat hun visum is verlopen. Er zijn opvallend overeenkomsten tussen de beeldvorming ten aanzien van illegale migratie in heden en verleden. Voordat een vergelijking kan worden gemaakt is het belangrijk op te merken dat de term illegale migranten verwarrend is. Mensen zijn niet illegaal, hooguit hun migratie of verblijf is dat. Illegaal wordt bovendien geassocieerd met verboden activiteiten als zwartwerken en drugs- of mensenhandel. Vanwege negatieve en foutieve associaties is voorgesteld om mensen die illegaal een land binnenkomen of er verblijven ongedocumenteerd te noemen. Die term lost de verwarring echter niet op. De meeste mensen die illegaal in een land verblijven hebben wel documenten Migranten waren in het verleden niet welkom als het vermoeden bestond dat ze arm waren of politieke onruststokers. Arme migranten konden worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. In het midden van de negentiende eeuw kwam in Nederland de eerste Vreemdelingenwet tot stand, die vreemdelingen het recht gaf tot toegang tot het land indien ze een geldig paspoort hadden en voldoende middelen van bestaan. In het kader van deze nieuwe wet werd een uitgebreid registratie opgezet, maar de handhaving van de wet raakte reeds kort nadat ze waren ingevoerd in onbruik. Vreemdelingen die het land binnenkwamen zonder voldoende middelen van bestaan konden worden uitgezet, maar noch hun binnenkomst noch hun verblijf waren illegaal. Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog werden wetgeving en registratie verscherpt. Vrees voor revolutie en voor de komst van grote aantallen armen waren reden voor deze maatregelen. De negentiende-eeuwse wet werd niet vervangen. Nog steeds gold dat mensen zonder middelen van bestaan konden worden uitgezet. Daarnaast controleerden de Vreemdelingendiensten in Nederland ook op andere punten. Vrouwen, die tussen de twee wereldoorlogen in grote aantallen als dienstbodes werk zochten in Nederland, werden beoordeeld op hun zedelijk gedrag. Gedramatiseerde verhalen over buitenlandse vrouwen, die in Nederland in de prostitutie terecht zouden zijn gekomen, werden gebruikt om te waarschuwen, maar dienden ook als excuus om alle migranten te controleren en registreren en immigratie te beperken. Het zedelijk gedrag van de buitenlandse vrouwen werd in de gaten gehouden, maar onzedelijk gedrag was geen reden voor uitzetting. De enige reden voor uitzetting was nog steeds onvoldoende middelen van bestaan. Toen in de jaren dertig Joodse vluchtelingen uit Duitsland naar Nederland kwamen, werd voor het eerst de term illegaal gebruikt. De migratie van deze vluchtelingen was echter niet illegaal. Indien ze voldoende middelen van bestaan hadden, hadden ze het recht om Nederland binnen te komen en er te blijven. Om politieke en economische redenen werd de wetgeving echter genegeerd. Na de Tweede Wereldoorlog verdween de term illegaal weer voor enige tijd uit de discussies. Er was een tekort aan arbeidskrachten en grote bedrijven wierven arbeiders buiten de landsgrenzen. Er kwamen ook gastarbeiders naar Nederland buiten deze werving om. Hun komst was daarmee feitelijk illegaal, maar om economische redenen mochten ze blijven indien ze binnen korte tijd werk vonden. Men sprak van spontane migratie en niet van illegale. Er werden vooral mannen geworven als gastarbeiders. In de jaren zestig mochten zij niet hun echtgenotes meenemen. Toen enkele Spaanse vrouwen zich toch bij hun mannen in Nederland voegden, en kort daarop werk vonden, werd hun migratie wel als illegaal aangemerkt, en niet als spontaan. En werd voorgesteld hen te deporteren. Dat voornemen leidde tot protesten en uiteindelijk ook tot een verandering van de wetgeving: gastarbeiders kregen het recht hun familieleden te laten overkomen. Toen omstreeks 1970 de vraag naar gastarbeiders afnam, werden de spontane migranten weer illegale migranten genoemd. In de jaren daarna werden de mogelijkheden om als arbeidsmigrant naar Nederland te komen beperkt. Dit leidde tot enige toename van de illegale migratie, maar tot een veel grotere toename van het aantal mensen dat op een besluit over hun status wacht. Ze hebben asiel aangevraagd, maar ze zijn nog niet afgewezen of toegelaten. Zij worden soms illegalen migranten genoemd terwijl hun verblijf geenszins illegaal is. Het aantal mensen dat illegaal in Nederland verblijft wordt in publieke en politieke debatten schromelijk overdreven; illegale migratie vormt niet meer dan 10 procent van de totale migratie. Het idee van migratie die zich niet laat controleren, en die vooral bestaat uit onruststokers en armen, werd door de tijd heen immer als zeer bedreigend ervaren. Deze dreiging gecombineerd met de risico s die vrouwen lopen, leidden het tot een roep om meer controle en beperking van migratie. illegal? A rickety boat, packed with African men, adrift on a stormy sea; that is the image that is associated with current illegal migration to Europe. The image is not correct. The men in the boat are not illegal migrants. They have the right to come to Europe and try to get asylum, although the European Union, against all rules, tries to stop them form coming already in Africa. Only when a refugee status has been denied, and the migrants have also failed to get any other type of permit, their stay might become illegal. The majority of the migrants, whose stay is illegal, do not come via the risky sea route. They come over land or by plane and overstay after their visa expires. There are striking similarities between the current misrepresentation of illegal migration in the Netherlands and that in the past. Before making a comparison between past and present it is important to note that the term illegal migrants is in fact incorrect. People are not illegal, only their stay and entry can be. The term illegal migration is furthermore often associated with illegal work or illegal trade (in drugs) or human trafficking. Because of the negative and incorrect associations it has been suggested to replace the term illegal with undocumented. This however does not end the confusion. Most people who stay in a country illegally do have documents. Before the nineteenth century, migrants were not welcome if they were believed to be poor or a potential source of political unrest. Poor migrants could be deported to their country of origin. In the middle of the nineteenth century the Netherlands got its first alien law. Migrants had the right to enter the country if they had a valid passport and means to support themselves. Shortly after the law had been introduced and an elaborate system of administration had been set up, its execution lapsed. The law was introduced to show that the government was in control rather than to actually exercise control. Migrants, who entered the country without sufficient means could be deported, but neither their entry nor their stay was illegal. At the end of the First World War regulations and registrations were renewed because the government feared the arrival of revolutionaries and poor migrants. The war had uprooted millions of people within Europe. As before, people without means could be deported. Foreigners were however also monitored on other points. Especially women, who in large numbers sought work in the Netherlands as domestic servants, were judged by their moral (or sexual) behaviour. Dramatised and personalised stories about ignorant women, who l anded in prostitution, were used to warn migrants, but also to argue for more registration and control. The moral behaviour of women was however no reason for deportation. As before the only reason for deportation was lack of means. The term illegal migration was first used when Jews fled to the Netherlands from Nazi Germany. According to the law their migration was not illegal, but this was ignored for economic and political reasons. After the Second World War the term illegal disappeared from debates. There was a shortage of workers and large companies recruited workers outside the Netherlands. Guestworkers also came to the Netherlands without being recruited. Officially this was not allowed, but rather surprisingly their migration was not called illegal, but spontaneous. In the period of guestworker migration mainly men were recruited. In the 1960s, they were not allowed to bring their wives. Some Spanish women ignored this ruled and joined their husbands. They found work shortly after their arrival. Unlike the men, they were however not called spontaneous migrants, but illegal migrants. Plans were made to deport the women. Protests against these deportations led to a change in law. When the demand for labour decreased in the 1970s all spontaneous migrants came to be referred to as illegal migrants. In the decades that followed the opportunities to migrate to the Netherlands for labour decreased sharply. This led to some increase in illegal migration, but to a much larger increase in the number of people who had applied for refugee status but were still waiting for a decision. Frequently and incorrectly they are referred to as illegals, or illegal asylum seekers when in fact there is nothing illegal about their stay or migration. The number of migrants that illegally resides is as a rule overestimated in public and political debates. The percentage of migrants that is in the Netherlands illegally is less than 10 percent. The idea of a migration that cannot be controlled was always perceived as a threat. This threat, combined with the risks run by women, was used to argued for more control and restrictions on migration. Marlou Schrover \ June 2009

10 bijlmer \ Glad Tidings Assembly of God \ KUMASI \ ghana Deze kerk geeft me energie, het is niet zoals de kerken in Nederland, iedereen danst en zingt hier. Er zijn niet zoveel Nederlanders, witte mensen, maar één of twee. Ik ben van kerk gewisseld toen ik twintig was, daarvoor was ik katholiek. Mijn oma heeft me bij deze kerk geïntroduceerd. Ik ben opgegroeid in de stad en heb drie zussen en zes broers, zij wonen allemaal in Ghana, behalve één zus. Ik ben hier al drie jaar, om geld te verdienen voor de opvoeding van mijn kinderen. Ik heb vier kinderen, variërend van tweeëntwintig tot tien jaar oud. Sorry, ik was aan de telefoon met mijn kinderen, er was ruzie, de kinderen luisteren niet goed. Ze hebben in mijn land geen toekomst zonder opleiding, daarom werk ik hier. Ik wil terug, maar niet nu. Later. Mijn land is zogenaamd democratisch, maar er is geen voedsel, er zijn geen basisvoorzieningen en er is veel ongelijkheid in mijn land. Sommige mensen zijn heel rijk, anderen zijn heel erg arm. Je hebt een goede opleiding nodig: ik werk voor mijn kinderen, de oudste studeert voor ingenieur, de ander is onderwijzer en twee zijn nog op school. Als ik terugga wil ik ergens in gaan handelen. Ik weet nog niet precies in wat. Stoffen of kleding zou leuk zijn maar ik weet niet hoe ik dat moet maken. Om daarin te handelen zou perfect zijn. Ik heb geld nodig om terug te gaan en mijn bedrijf te beginnen. This church gives me energy, it is not like the churches in Holland, everybody dances and sings. There are not many Dutch people here, white people, just only one or two. I converted to the church when I was twenty, before that I was a Catholic. My grandmother took me this church. I grew up in the city and have three sisters and six brothers, all of them live in Ghana, except for one sister. I have been here for three years, to earn money for the education of my children. I have four children, ranging from twenty-two to ten years old. Sorry, I was on the phone with my children, there was an argument, kids don t listen very well. The children have no future without an education in my country that is why I work here, I want to go back, but not now, later. Even if my country is so called democratic there is no food, there are no basics and above all there is a lot of inequality in my country. Some people are very rich, some are very poor. You need a good education: I work for my kids, the eldest studies engineering, the other one is teaching and two are still in school. When I go back I want to trade, in anything, not necessarily in a specific field. Fabrics or clothes would be nice but I do not know how to make them, so trading them would be perfect. I need money to go back and start my business.

11 vondelpark \ oshun \ nigeria Ik ben kunstenaar en muzikant van Nigeria, ik wil de wereld verkennen, de westerse wereld: de VS, Canada, Europa. Ik woon in Amsterdam, dit is mijn thuis op dit moment. Mijn kinderen wonen in het noorden van Nederland. In Nigeria kan je niets verdienen met kunst, er is geen belangstelling voor. Er is wel geld, maar dat verdwijnt in de zakken van de elite. En de banen gaan alleen naar mensen die de juiste mensen kennen. Ik ben opgegroeid in een klein huis in het Oshun gebied. Mijn vader heeft een boerderij met elf percelen en er groeien cacaoplanten op zijn land. Dit huis lijkt er op maar het is gemaakt van hout in plaats van klei, het dak ziet er wel hetzelfde uit. Ik herinner me het licht in het bos, op de bomen. Ik was daar erg gelukkig, ik heb mooie herinneringen aan dat huis. Maar toen ik vier was nam mijn moeder me mee naar Lagos om bij mijn grootmoeder te gaan wonen. Ik weet niet precies waarom mijn ouders uit elkaar gegaan zijn, als ik terug ben zal ik het hen vragen. Mijn vader woont nog op de boerderij. I am an artist and a musician from Nigeria, I want to explore the world, the Western World: USA, Canada, Europe. I live in Amsterdam, this is my home now for the time being. My children live in the north of Holland. In Nigeria you can do nothing with art, there is no interest for it. There is money, but it only dissappears in the pockets of the elite. And the jobs only go to people who know the right people. I grew up in a small house in the Oshun area. My father has a farm with eleven plots and cocoa plants grow on his land. This house is similar but it is made of wood instead of clay. The roof looks the same. I remember the light in the bush, on the trees. I was very happy there, I have fond memories of that house. But when I was four I my mother took me away to Lagos to live in my grandmothers house. I never knew exactly why my parents split up, when I go back I will ask them to clarify it. My father still lives at the farm. OOSTERPARK \ SIERRA LEONE \ KOLON Ik werd gedwongen voor de rebellen in mijn land te werken, ze verbrandden mijn borst met verhit plastic en bedreigden mijn familie. Ik moest munitie door de bossen dragen, we moesten twee dagen lopen, vanaf de basis naar de Liberiaanse grens om diamanten te ruilen voor munitie. Dan weer terug: was je ziek dan werd je gedood. De rebellen vermoordden burgers, zomaar, zonder genade. Om twee uur s nachts konden we koken. We verzamelden takken om een vuur te maken. We konden overdag geen vuur stoken, dan zouden straaljagers van het leger ons bombarderen omdat ze de rook dan zouden zien. Overdag groeven we wortels uit om tenminste iets te eten. De bossen werden elke dag gebombardeerd. Ik heb er nog steeds last van, ik hoor het nog steeds s nachts, ik kan er niet van slapen. Ik wil niet terug, er is corruptie en er is geen gerechtigheid voor arme mensen. De hele bevolking is getraumatiseerd door de oorlog, er zijn nog steeds onnodige moorden. Ik wil geld verdienen en het naar mijn vrouw en twee kinderen sturen, maar ik kan hier niet werken. Ik heb geprobeerd om asiel krijgen, maar dat kreeg ik niet, want ik heb geen paspoort. Ik zei dat ik van Sierra Leone ben maar ze willen papieren zien. Als ik een paspoort zou willen hebben stuur ik gewoon geld naar een ambtenaar van de regering van Sierra Leone en dan koop ik een paspoort, ook jij kan van Sierra Leone komen als je wilt. Papieren betekenen niets, wat ik doormaakte telt. Weet je, er is geen gerechtigheid voor de armen. I was forced to work for the rebels in my country, they burned my chest with hot plastic and threatened my family. I had to carry ammunition through the bush, we had to walk for two days from the base to the Liberian border to trade diamonds for ammunition. Then back again: If you got sick you got killed, if you disobeyed you got killed. The rebels killed civilians just like that, no mercy. In the night at two a.m. we used to cook. We collected branches to make the fire. We could not light a fire during the day, army jets would see us and bomb us, because they would see the smoke. During the day we used to dig out roots to at least eat something. In the bush there was bombing every day, constantly. It still affects my head, I still hear it in the night, I cannot sleep anymore. I do not want to go back, there is corruption and no justice for the poor, the whole population is victimized by the war, there s still senseless killing. I want to send money to my wife and two children but I cannot work here. I tried to seek asylum but they did not honor this, because I do not have a passport. I said I am from Sierra Leone, but they said that they need to see papers. If I want a passport I can send money to a government official of Sierra Leone and just buy a passport, even you can be from Siera Leone if you want to. Papers don t mean nothing, what I went through matters. You know, there is no justice for the poor.

12 amsterdam-west \ philippines Ik mis mijn kinderen, mijn kleinkinderen en mijn familie in de Filippijnen, ik mis mijn zus in Italië. Ik kan niet naar haar toegaan, ik zou graag naar Parijs, de Eiffeltoren en Rome willen. Maar dat is gewoon niet mogelijk, als ik over de grens zou gaan en mijn paspoort zou gecontroleerd worden zou ik in de problemen komen. Ik kan alleen maar in Nederland reizen. Ik ben actief aan het lobbyen voor onze rechten op een werkvergunning: voor ons, de schoonmakers van buiten Europa. Ik heb een vakbond opgezet met anderen en er zijn organisaties die ons steunen, ook onze werkgevers. Misschien in 2011, als er een internationale verdrag over de rechten van buitenlandse werknemers wordt geratificeerd, wordt onze zaak erkend. Ik wil zonder belemmeringen kunnen reizen en mijn familie zien, dat is mijn droom. Toen ik in Nederland was is er iets heel verdrietigs gebeurd: mijn broer werd opgenomen in het ziekenhuis en overleed. Mijn vader is ook overleden toen ik weg was, maar dat is natuurlijker, hij was oud. Ik had mijn broer aan de telefoon en hij vroeg: Waar ben je? Alsjeblieft, zoek me op! Ik heb je hulp nodig! En ik kon niet komen. Ik was altijd degene die voor mijn familie zorgde, vooral in medische situaties, ik voelde me zo machteloos. Twee jaar later overleed mijn schoonzus ook en mijn neef bleef met al die medische schulden achter. Op de Filippijnen is een ziektekostenverzekering niet zo gebruikelijk. Mijn neef, die geadopteerd is door mijn broer en mijn schoonzus, was in een hele moeilijke situatie terechtgekomen, met kleine kinderen, hij kon de schulden niet zomaar aflossen. Dus besloten mijn zus in Italië en ik om heel hard te werken om al die rekeningen te betalen. Dat is de reden waarom ik verzekerd ben en geld op de bank heb. Ik streef naar stabiliteit voor ons en wil mijn kinderen niet opzadelen met dit soort problemen. I miss my children, my grandchildren and my family in Philippines, I miss my sister in Italy. I cannot visit her, I would love to see Paris, the Eiffel tower and Rome. That is just not possible, if I would cross the border and they would check my passport I would be in trouble. I can only travel in The Netherlands. I am active in lobbying for our rights for work permits: We, the domestic workers of the world. I set up an union with others. Organisations support us, as well as our employers. In 2011, there will be an International Labour Convention, maybe our rights will be ratified. I wish to travel freely and see my family. That is my dream. When I was in Holland the hardest thing happened: My brother was taken into hospital and died. My father also died when I was away but that is only natural, he was old. I would phone my brother and he would ask: Where are you? Please visit me! I need your help! I could not come. I was always the one taking care of my relatives, especially in medical situations, I felt so helpless. Two years later my brother s wife also died and my nephew was left with all those medical bills that had to be paid. In the Philippines medical insurance is not as usual as here. My nephew, who was actually adopted by my brother and my sister in law, was in an impossible situation having very young children, he could not repay these debts. So my sister in Italy and I decided to work real hard to pay for all those bills. So that is why I have a good insurance and money on the bank. I will always strive for stability for us and don t want to burden my children with these problems. VALENTIJNKADE \ PHILIPPINES \ URDUJA VILLAGE Ik ben opgegroeid in de provincie, ik heb twee zussen en twee broers en ik ben de enige die woont en werkt in het buitenland. Er is niet genoeg werk in de Filippijnen. Ik heb een informatica-opleiding gedaan en werkte twee jaar bij een bank. Daarna heb ik voor een jaar bij een internationaal bedrijf gewerkt. Ik heb een extra opleiding gedaan om een betere baan bij een ander bedrijf te krijgen, maar daar werd ik afgewezen. Toen koos ik voor verandering, ik besloot een internationale nanny te worden. Ik volgde een opleiding voor een half jaar en werkte om mezelf te ondersteunen. Als je woont en werkt in de Filippijnen, verdien je niet genoeg: je kan eten kopen, maar niets leuks voor jezelf. Het salaris dat ik hier verdien in twee dagen is mijn maandsalaris in de Filippijnen. Na mijn opleiding heb ik op banen in Nederland en in Canada gesolliciteerd, jammer genoeg werd mijn aanvraag niet gehonoreerd voor Canada, dus toen ging ik hier naartoe, werkte hier en bleef. Toen was ik klein was, was mijn vader boer en visser. Als ik deze boot zie denk ik aan de storm de we meemaakten. Op de Filippijnen zijn er veel stormen en deze kwam ineens. Ons huis in de baai werd plotseling omringd door het stijgende water, onze boot zonk en we konden niet vluchten. We wachtten angstig op het dak en we baden dat de storm zou luwen. Gelukkig kwam mijn grootvader met zijn boot om te kijken of het goed met ons ging en we vluchtten naar hoger gelegen land. Na deze gebeurtenis ging mijn vader in het buitenland werken, in Saoedi- Arabië. Hij kwam om de twee jaar terug voor een vakantie van vijfenveertig dagen. Hij moest heel hard werken op de bouwplaatsen. Als mijn vader thuis kwam was hij een complete vreemdeling voor me, maar toen ik ouder werd hielden we contact via brieven. Ik heb mijn vader tien jaar niet gezien omdat ik wegging toen hij nog Saoedi- Arabië was, ik kwam hier acht jaar geleden. Ik ga terug in Ik mis mijn ouders I grew up in the province, I have two sisters and two brothers and I am the only one living and working abroad. There is not enough work in the Philippines. I finished computer science and worked for a bank for two years. Then I worked at an international company for a year. I did an extra training and applied for a better job at another company, I was rejected. Then I decided to change, I decided to become an international nanny. I had to do a training for half a year and I supported myself during that period. If you stay and work in the Philippines, it s not enough: You can buy food and so on but you cannot buy anything for yourself. The salary that I earn here now in two days is my monthly salary in the Philippines. After my training I applied for jobs in The Netherlands and in Canada, unluckily my application was not rewarded for Canada, so I came here, worked here and stayed. When I was still very young my father used to be a farmer and a fisherman. When I see this boat I think about the storm we were in. In the Philippines there are a lot of typhoons and this storm came all of a sudden. Our house in the bay was suddenly surrounded by rising water, our boat sank and we could not leave. We waited full of fear on the roof and we prayed the storm would subside. Luckily my grandfather came with his boat to check if we were all right and we fled to higher grounds. After these events my father started to work abroad, in Saudi Arabia. He came back every two years for a holiday of forty-five days. He had to work really hard at the construction sites. When my father came home every two years he was like a total stranger to me, but when I was older we kept in touch through letters. I haven t seen my father for ten years because I left when he was still working in Saudi Arabia, I came here eight years ago. I will go back in I miss my parents.

13 amsterdam \ batangas \ philippines Ik was verloskundige en bij bevallingen gebruikte ik deze schaar. Als ik het zie denk ik aan mijn verleden en aan het werk dat ik in mijn vorige leven deed. Ik heb een opleiding in de Filippijnen gevolgd, mijn diploma gehaald en verloskundigen geassisteerd in het ziekenhuis, dit was het laatste deel van mijn studie. Later werkte ik als verloskundige in mijn streek. De mensen belden me als de bevalling begon, ik was niet verbonden aan een centrum zoals dat in Nederland gaat. Toen ontmoette ik mijn man, ik stopte met werken en we kregen kinderen. Hij was voor langere periodes weg want hij was zeeman. We hebben vier kinderen, ze hebben nu allemaal hun eigen gezin. Ik ben hier al twaalf jaar. Ik vond het erg moeilijk om te vertrekken, maar ik had geen keus. Mijn man kon geen baan vinden op het vasteland, voor een zeeman is dat erg moeilijk. We hadden net een huis gekocht, een hypotheek, de studiekosten van kinderen. Dus ging ik weer werken. Eerst had ik vier banen, ik kookte voor de studenten van de campus in de stad, typte hun scripties uit, had een winkeltje, een naaiatelier. Mijn man hielp me. Toen besloot ik dat ik naar Europa zou vertrekken, alleen. Ook al was het moeilijk, waarom zou ik het niet proberen? Veel mensen in mijn stad gingen naar Europa. Mijn plan was om naar Italië te gaan, maar toen ik met het vliegtuig aankwam in Nederland besloot ik hier te blijven. Ik ontmoette een aantal Nederlanders, ze waren erg aardig en ik kon Engels spreken, dus geen problemen met communiceren. Ik begon te werken, eerst als nanny en later als schoonmaker. Ik had altijd het werk: aan het einde van de jaren negentig was er zo veel werk! Mijn man kwam ook naar Nederland om hier te werken en een paar maanden later kwamen mijn twee jongste zonen. We verhuisden veel, maar nu leven we al drie jaar gezamelijk in hetzelfde huis. Mijn man en ik werken altijd samen, jarenlang werkten we echt hard en nu doen we het rustiger aan. Mijn twee zonen hier hebben kinderen, ik zorg een dag per week voor mijn kleinzoon. I was a midwife, when I had deliveries I used these scissors. When I see these scissors I remember my past and the work that I did in my previous life. I studied for two years in the Philippines, finished my degree and assisted the principle midwife in the hospital, this was the last part of my education. Later I worked as an independent midwife in my area. People would call me to attend the delivery, I was not connected to a center, like what you have in The Netherlands. Then I met my husband and I quit working, we had kids and he was away during longer periods, he was a sailor, so I stayed at home. We have four children, they have their own families now. I have been here for 12 years. It was very hard to leave but I had no choice. My husband was a sailor and he could not find a job on the mainland. We had just bought a house, we had a mortgage, studying kids. So I worked. First I had four jobs: I cooked for the students on the campus in my city, typed their projects, I had a shop, a sewing studio and of course my husband helped me. Then I decided that I should leave for Europe, on my own. Even if it is so difficult why shouldn t I try it? So many people in my city went to Europe. My plan was to go to Italy but then, when I arrived in The Netherlands by plane, I decided to stay here. I met some Dutch people here, they were very nice and I could speak English, so no communication problems here. I started working, first as a nanny. I always had a job: At the end of the nineties there was lot s of work! My husband also came to The Netherlands to work here and a few months later my two youngest sons came. We lived in numerous houses, but now we all live in the same house for three years. My husband and I always work together, for years we worked really hard and now we relax a bit. My two sons here have children, I take care of my grandson one day a week.

14 BIJLMER \ NIGERIA Voordat het Kwakoe festival begint, gaan Surinaamse mensen naar dit standbeeld in de Bijlmer om te bidden. Dit ritueel doet me denken aan de Voodoopraktijken in mijn land. Zelfs als je dit geloof niet aanhangt, laat de familie je niet met rust, ze eisen dat je het afgodsbeeld aanbidt, anders onstaan er problemen voor je. Dat is waarom zoveel mensen uit Nigeria vertrekken, om van de druk van de familie af te zijn. Christenen en moslims in Nigeria combineren hun geloof met Voodoopraktijken. Deze afgodsbeelden zijn al generaties lang in de familie, elk jaar moet je offeren en als je weigert heb je een probleem. Voodoogelovigen eisen een offer, ze zetten de afvalligen van de familie onder druk. Maar ik ben beschermd: bij God, door de bijbel. En ik bid veel, ze kunnen me hier niet meer raken. Ik arriveerde in Rotterdam met de boot. Als je connecties hebt, is het makkelijker om te vertrekken. Vrouwen willen ook het land verlaten, vanwege polygamie en Voodoo. Voor mannen is het makkelijker, zij verdienen geld om weg te kunnen gaan, zodat ze rust hebben. Veel mensen sterven onderweg, maar als je het redt maak dan iets van je leven. Ik studeerde aan de hogeschool in Lagos, ik wil weer terug naar school, mijn kennis terugkrijgen. Misschien als ik een werkvergunning krijg kan kan ik weer studeren en een beter leven scheppen. Before the Kwakoe festival starts Surinam people go to this statue in de Bijlmer and pray. This ritual reminds me of the Voodoo practice in my country. Even if you don t want to practice this religion, the family won t leave you alone, they demand that you come and worship the idol, otherwise problems will come up for you. That is why so many people leave Nigeria, to get away from the pressure of the family. Christians and Muslims in Nigeria still combine their belief with Voodoo worshipping. These idols are in the family for generations, every year you have to sacrifice and if you don t, you have a problem. Voodoo worshippers demand it, you are not allowed to back out, they pressure the renouncers in their family. But I am protected: By God, by the bible. And I pray a lot, they can not reach me here anymore. I arrived in Rotterdam by boat. If you have a connection, it is easier to leave. Women also want to leave the country, because of the polygamy and Voodoo. For men it is easier, they earn the money to get out, so that they can have peace of mind. A lot of people die, but if you make it you can go on and make something out of your life. I studied at the Polytechnic in Lagos, I want to back to school, bring back the knowledge. Maybe when I have a work permit I can continue my education and create a better life.

15 LEIDSEPLEIN \ BANGLADESH Deze spreeuwen zijn ook in mijn land. Mijn man uit Bangladesh werkte in Nederland. Hij had een Nederlands paspoort. Ik bleef achter in mijn land. Op een dag zei hij tegen mij: kom nu naar Holland, ik ben erg ziek. Dus ik kwam om hem te helpen en te verzorgen. We ging naar verschillende ziekenhuizen maar niemand kon hem helpen. Toen stierf hij en ik heb geen kind. Ik ben hier nu alweer een poosje en ik leer nu Nederlands. Misschien krijg ik de juiste papieren om hier te blijven. These sparrows are also in my country. My husband worked in The Netherlands and had a Dutch Passport. I remained in Bangladesh. Then one day he said: Come to Holland now, I am very ill. So I came to help and to take care of him. We went to numerous hospitals but nobody could help him. Then he died and I don t have a child. I have been here for a while and I learn Dutch now. Maybe I will get the right papers to stay here.

16 AMSTERDAM \ colombia \ Cali Ik kwam hier met mijn Colombiaanse dansgroep. We waren uitgenodigd om op te treden tijdens een festival. Ik was verbaasd over de vriendelijkheid van de Nederlandse bevolking. Dit was vijf jaar geleden en ik besloot te blijven. Nu kan ik zeggen: ik was naïef. Het was mijn eerste keer in het buitenland, buiten Colombia. Ik dacht dat ik zou kunnen werken als een dansdocent of als een verpleegkundige, want ik werkte als verpleegkundige in Colombia. Maar ik kan niet werken in mijn beroep hier, als ik de juiste documenten niet heb. En de Nederlandse taal is heel moeilijk te leren. Naast mijn opleiding als verpleegkunde studeerde ik aan het Instituut voor Cultuur in Cali. Na mijn opleiding had ik drie banen: als verpleegkundige in twee ziekenhuizen en als een dansdocent aan een hogeschool. In Nederland werkte ik eerst als danser in een discotheek en ook als danser bij een groep die danste tijdens het Rotterdamse carnaval. Nu vijf jaar later werk ik als schoonmaker. Mensen vertrouwen me, ik heb de sleutels van hun huizen. Als ik in het huis aankom zijn ze er niet, maar ze hebben iets te eten en te drinken voor me klaargezet. Ze leggen het geld op tafel. Met dit werk verdien ik zoveel meer dan wat ik verdiende in één ziekenhuis in Colombia! En ik ben niet meer alleen hier, twee zussen kwamen ook, we leven in hetzelfde huis en werken allemaal als schoonmakers. Mijn vader verliet mijn moeder voor een andere vrouw toen ik nog erg jong was, het is een typisch Latijns-Amerikaanse trek, niet leuk. Mijn moeder met haar vier kinderen, drie meisjes en één jongen, deed alles alleen. Nu is mijn zuster ook verlaten door haar man, ze heeft haar twee zoons alleen. Ik ondersteun mijn moeder met het geld dat ik hier verdien, ze kan medische zorg krijgen en een rustig leven leiden. Ik steun ook mijn zus in Colombia, mijn neefjes zien hun echte vader niet meer maar ze hebben mij, ik ben de zorgzame oom, vaderfiguur in het verre Amsterdam. Ik praat drie keer per week met mijn moeder, ze krijgt mijn oproep in een telefooncel in Cali. I came here with my Colombian dance group. We were invited to perform at a festival. I was amazed how friendly the Dutch people are. This was five years ago and I decided to stay. Now I can say: I was naive. It was my first time abroad, outside Colombia. I thought I could work here as a dance teacher or as a nurse, because I worked as a nurse in Colombia. But I cannot work in my profession here, unless I have the right documents. And the Dutch language is really hard to learn. Besides my nursing training I studied at the Institute of Culture in Cali. After my education I had three jobs: As a nurse in two hospitals and as a dance teacher at a college. In Holland I worked as a dancer in a discotheque and also joined a dance group that performed at the Rotterdam Carnival. Now five years later I work as a domestic worker. People trust me, I have all the keys of their houses. When I arrive at the house they are not there, but they have food and something to drink for me. They leave money on the table. With this work I earn so much more than what I earned in one hospital in Colombia! And I am not alone here anymore, two sisters also came, we live in the same house and work as domestic workers. My father left my mother for another woman when I was very young, it is a typical Latin American trait, I do not like it. My mother had to raise her four kids, three girls and one boy, all by herself. Now my sisters husband also left, she raises her two sons all by herself. I support my mother with the money I make here, she can have medical care and a calm life. I also support my sister in Colombia: My nephews do not see their real father anymore but they have me, I am the caring uncle, the father figure in distant Amsterdam. I talk to my mother three times a week, she receives my call in a telephone booth in Cali.

17 COLOFON REDOCUMENTED ZOMER 2009 Een project met ongedocumenteerde mensen in Amsterdam, geïnitieerd door Juliette Erkelens en Annette Kouwenhoven. Deze publicatie is de eerste in een reeks en is gepresenteerd op het Symposium Ongekende Amsterdammers op 18 Juni te Amsterdam, georganiseerd door Het Wereldhuis TEKST Ruth Hopkins Marlou Schrover PORTRETTEN Juliette Erkelens GESPREKKEN Opgetekend door Annette Kouwenhoven Tekstcorrecties Nederlands, met dank aan Lara Aerts FOTOGRAFIE De foto s zijn gemaakt gedurende een serie lessen tussen februari en mei 2009, opgezet en gegeven door Juliette Erkelens en Annette Kouwenhoven. Fotografen: Alip, Ana, Arnold, Coring, Emmanuel, Evelyn, Ferdous, George Geronimo, Ibrahim, Johnson, Victor. De lessen vonden plaats in Het Wereldhuis, een project van de Protestantse Diaconie te Amsterdam. Coördinator bij Het Wereldhuis: Evelyn Schwarz VORMGEVING Annette Kouwenhoven DRUK Dijkman Offset Amsterdam OPLAGE SPECIALE DANK AAN Het Wereldhuis, Evelyn en Issa van Het Wereldhuis, voor alle ondersteuning! De mensen die deelgenomen hebben aan dit project voor jullie vertrouwen. Ruth en Marlou voor de bijdragen. Het Stadsarchief Amsterdam SPONSORING De fotografie voor deze publicatie kwam tot stand met steun van het AFK REDOCUMENTED 2e Jacob van Campenstraat 127-III 1073 XR Amsterdam Nederland AMSTERDAM 2009 Alip, Ana, Annette Kouwenhoven, Arnold, Coring, Emmanuel, Evelyn, Ferdous, George Geronimo, Ibrahim, Juliette Erkelens, Johnson, Victor Amsterdam, mei 2009

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Roemenië Romania - Rumänien

Roemenië Romania - Rumänien Roemenië Romania - Rumänien Oktober 2013 - October 2013 In oktober 2013 zijn wij voor het eerst, op eigen kosten en gelegenheid, afgereisd naar Roemenië. In October 2013, we travelled for the first time,

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia www.projects-abroad.net May 2013 1 Hi all, Carmen Herbas Country Director Welcome to the May edition of our Newsletter for Projects Abroad Bolivia. This

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd )

PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd ) PRESENT CONTINUOUS ( duurvorm in de tegenwoordige tijd ) Hoe? Vervoeging Vorm van het werkwoord to be + werkwoord + ing Je kiest de vorm van to be die bij het onderwerp past Achter het werkwoord plaats

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Informatiefolder Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Kinderbijschrijvingen worden afgeschaft Met ingang van 26 juni 2012 kunnen kinderen

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Roemenië Romania - Rumänien

Roemenië Romania - Rumänien Roemenië Romania - Rumänien Het bezoek aan Roemenië, op eigen kosten, begon op 4 april 2014, de internationale dag voor de zwerfdieren, aan het nieuwe asiel van Happy Dogs Moreni. This visit to Romania,

Nadere informatie

The 10 funniest apologies

The 10 funniest apologies 1 The 10 funniest apologies read Lees de lijst met tien beste, grappigste, gekste smoesjes. Wanneer kun je deze smoesjes gebruiken? I m really sorry I m late, but... 1 the bus driver got lost! 2 my bike

Nadere informatie

present perfect simple.

present perfect simple. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON SIX Beste leerling. Toch nog één keer een tip voor het leren van Engelse woordjes en zinnetjes. Voor het studeren geldt iets heel bijzonders: bij studeren is 3 X 1 meer

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Scourge of Ethar The Game

Scourge of Ethar The Game Scourge of Ethar The Game IG 101/102 Team 1, Firstblood teamleden: Daniel Bijlsma, Peter Martens, Sievajet Rahimbaksh, Mick Tozer, Dennis Balk en Joey Rommers docent: Casper van Est type game: Platform,

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Wijziging doorgeven/notification of a change

Wijziging doorgeven/notification of a change Wijziging doorgeven/notification of a change Kinderbijslag/Child Benefit Wijzigingen in uw gezinssituatie kunnen gevolgen hebben voor uw kinderbijslag. Geef een wijziging daarom binnen vier weken door

Nadere informatie

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben?

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? Shopping 1 Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? I would like to have Ed Sheeran webshop Lego House hoody Jacket Cap Necklace This grey men s hooded

Nadere informatie

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg Je ziet hier een plaatje van een man die aan het lopen is. Over de manier van lopen kun je aanvullende informatie geven. The man is walking fast. The man is walking slowly. De man loopt snel. De man loopt

Nadere informatie

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee

Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3. Chapter 1. Stone 1. Zo toon je interesse in iemand. Zo vertel je wat er aan de hand is. Zo leef je met iemand mee Stonesvertalingen VMBO-TL klas 3 Chapter 1 Stone 1 Zo toon je interesse in iemand How do you feel? How is life? What's wrong with you? What's bothering them? You look happy. You seem worried. Hoe voel

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden:

En nu weer Engels! EXERCISE 1: Leer de volgende onregelmatige werkwoorden: ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FOUR Beste leerling! Nog één keer wil aandacht schenken aan de huiswerkplanning. Ik wil je aandacht vragen voor het zinnetje uit les 1: Doe nooit twee talen achter elkaar!

Nadere informatie

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger.

read beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. 1 What do you want to be? Lees de tekst. Kruis daarna één van de zinnen aan. De tekst gaat over beroepen in de toekomst. beroepen van vroeger. grow up job future choose space groot worden baan toekomst

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER Dank je wel voor het downloaden van de vragenkaartjes. Graag delen we vrijblijvend een paar van onze ervaringen: 1. Wij lieten mensen eerst een minuut of tien

Nadere informatie

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen.

De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Beste cursist, De komende weken ga je een aantal akkoorden leren spelen en je gaat daarbij ook nog leren zingen. Aan het eind van de cursus ga je met je groep optreden voor familie en vrienden. Iedere

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen

De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van Geluidssystemen De Technologische Cultuur van G eluidssystemen Cultuur ontwikkeling technologie Voorbeeld: luidsprekertechnologie & line arrays Technologie cultuur & gedrag

Nadere informatie

Juli 2015. Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant!

Juli 2015. Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant! Juli 2015 Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant! Als ik door de school loop, hoor ik regelmatig uit de

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

they stay they are staying they will stay Past Simple Past Continuous Future Continuous

they stay they are staying they will stay Past Simple Past Continuous Future Continuous 74 stay (ver)blijven Present Simple Present Continuous Future I stay I am staying I will stay you stay you are staying you will stay he/she/it stays he/she/it is staying he/she/it will stay we stay we

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Your favourite pizza, a Rolls Royce, your favourite movie... All these things have to be made before we can eat or enjoy them! In this file you will discover how things are

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Beste Inbounds, There is a english version just below the page

Beste Inbounds, There is a english version just below the page Beste Inbounds, There is a english version just below the page De vakantie is alweer bijna voorbij en een nieuwe lichting exchangers is zojuist gearriveerd. Voor sommige is dit het begin van hun exchange

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Who s that? Luister naar het verhaaltje. Kruis het juiste antwoord aan.

Who s that? Luister naar het verhaaltje. Kruis het juiste antwoord aan. two Wo s tat? Test Luister naar et veraaltje. Kruis et juiste antwoord aan. Wat zegt Racel? a I m Britis. b I m Iris. Wat zegt Mitcell? a I m from Sweden. b I m from America. Jerry is... a Mitcell s friend.

Nadere informatie

LES 10. Naar onze buurt verhuisd. Sabbat Doe Lees Johannes 1 en Hebreeën 2.

LES 10. Naar onze buurt verhuisd. Sabbat Doe Lees Johannes 1 en Hebreeën 2. LES Naar onze buurt verhuisd Ben je ooit verhuisd naar eenn nieuw huis? Vroeg je je af of je in de nieuwe buurt zou passen? Misschien is er een nieuw persoon in jouw buurt komen wonen. Wat heb je gedaan

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

a Lees de vakantie-ideeën in een tijdschrift bij opdracht 1. Welke vakantie past het beste bij de mensen hieronder? Schrijf de vakantieplaats op.

a Lees de vakantie-ideeën in een tijdschrift bij opdracht 1. Welke vakantie past het beste bij de mensen hieronder? Schrijf de vakantieplaats op. 1 What s that? Lees de tekst en kruis de juiste beschrijving van de tekst aan. A In dit verslag vertelt iemand over de reizen die hij allemaal heeft gemaakt. B In deze quiz kun je uitzoeken welke vakantie

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

Je hebt rechten! You have rights! Informatie voor slachtoffers van mensenhandel in Nederland

Je hebt rechten! You have rights! Informatie voor slachtoffers van mensenhandel in Nederland juli 2005 Je hebt rechten! Informatie voor slachtoffers van mensenhandel in Nederland You have rights! Information for victims of trafficking in human beings in the Netherlands Ben jij slachtoffer van

Nadere informatie

1. U moet iets belangrijks aan uw chef vertellen. Hij is aan het praten met iemand anders. Wat vraagt u?

1. U moet iets belangrijks aan uw chef vertellen. Hij is aan het praten met iemand anders. Wat vraagt u? Situatie 1: U vraagt of iemand iets goed vindt. You ask if someone has no objections against something. U vraagt toestemming. You ask for permission. Mag ik + een infinitief (heel werkwoord) aan het eind

Nadere informatie

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich 1 Look ahead Bekijk de tekst hieronder. Wat voor een tekst is dit? boodschappenlijst voor een feest menu voor een feestmaaltijd recept voor een bijzondere lunch BLT Sandwich Most people eat this sandwich

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Consumer survey on personal current accounts

Consumer survey on personal current accounts Consumer survey on personal current accounts April 24 GfK 24 Consumer survey on personal current accounts April 24 Table of contents. Management Summary 2. Research design. Research findings GfK 24 Consumer

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee. Fact sheet.

This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee. Fact sheet. 1 This evening on TV: Glee Lees de tekst en beantwoord de vraag. Waar speelt Glee zich af? This evening on TV: Glee In the Glee club, the pupils sing famous songs from Britney Spears to One Direction,

Nadere informatie

Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation!

Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation! Next-Generation Youth Care If we knew what we are doing, we wouldn t call it innovation! Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University Internationaal Instituut voor

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Group 2a 1. How many children do you have in your class?

Group 2a 1. How many children do you have in your class? Drop Out Center Questions March 12&13 Group 2a 1. How many children do you have in your class? Ik heet Vinayagamoorthy, ik ben 13 jaar oud en ik zit in groep 6 hier. Ik zit op een openbare school met alleen

Nadere informatie

PRESCHOOL. For more information please visit www.swazoom.nl

PRESCHOOL. For more information please visit www.swazoom.nl PRESCHOOL For more information please visit www.swazoom.nl WHAT IS A PRESCHOOL? The preschool is a place where toddlers are learning by playing and where parents can meet. At preschool toddlers from 2,5

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

studeerkamer open haard bad douche https://www.homeswapinternational.com/greatbritain-cheltenham garage car exchange / use of car study

studeerkamer open haard bad douche https://www.homeswapinternational.com/greatbritain-cheltenham garage car exchange / use of car study Madness 1 Home swap Flash info read Bekijk de website en lees de tekst. Wat is het Nederlandse woord voor home swap? studeerkamer open haard bad douche https://www.homeswapinternational.com/greatbritain-cheltenham

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rosmalen, Lenette (Lenny) van Title: From security to attachment : Mary Ainsworth's

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

TALENTINFO. Belangrijke data. Reist u mee met unit wit?

TALENTINFO. Belangrijke data. Reist u mee met unit wit? TALENTINFO Belangrijke data Maart/april Reist u mee met unit wit? Reis door je lichaam samen met unit wit Reis door je lichaam dat was het onderwerp van afgelopen weken in unit wit. En nog steeds zijn

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie