Bezoek aan Nigeria. Nguru. door. Dieuke Bouma & Jan Portengen. augustus 1988

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bezoek aan Nigeria. Nguru. door. Dieuke Bouma & Jan Portengen. augustus 1988"

Transcriptie

1 Bezoek aan Nigeria Nguru door Dieuke Bouma & Jan Portengen augustus 1988

2 Vrijdag 5 augustus 1988.(Jan) Je komt niet zomaar Nigeria binnen. Daartoe moet je uitgenodigd worden. Aangezien onze schoonzoon en daarmee onze dochter voor zekere tijd in dat vreemde land gehuisvest zijn, was dat mogelijk. Met hun officieel gewaarmerkte uitnodiging kon een visum verkregen worden bij de ambassade te Den Haag. De volgende stap was het Academisch Ziekenhuis, met name de afdeling tropische ziekten. Daar kregen we de injecties, malariatabletten en goede raad. Tenslotte boekten we voor een retour Amsterdam-Kano. Bij de KLM voor onze gemoedsrust. Je merkt pas dat je in Afrika bent als jet het vliegtuig verlaten hebt en afdaalt langs de verrijdbare trap. Toch viel de warmte mee, het was avond en het donkerde snel. Bij de belangstellenden die onze afdaling gade sloegen was een jeugdig man, gekleed in een groen uniform en een baret op het hoofd. Hij hield een bordje omhoog met de letters Mr. en Mrs. Portengen. De daartoe door onze schoonzoon verzochte gids maakte zich kenbaar. Hij overhandigde ons een nadere boodschap waaruit wij opmaakten dat we deze man blind moesten volgen! We liepen naar de uitgang en wuifden naar onze kleinzoon die uitbundig dansend onze aankomst begroette onder geleide van zijn ouders achter het glas van de tweede etage. Daarna begon voor ons de wedloop met hindernissen in zes bedrijven. 2

3 doel dat werd me achteraf pas een beetje duidelijk. Aan het begin van de balie moesten de papieren ingeleverd worden: het paspoort, de vaccinatiebewijzen, een verblijfsvergunning en de retourkaartjes. De bedoeling was dat deze spullen de diverse controles zouden passeren en daarna in ontvangst genomen worden aan het eind van de balie. Onze gids had de papieren via een achterdeurtje afgegeven en maakte me duidelijk dat ik zelf de rest moest doen. Met een niet mis te verstaan gebaar wees hij me hoe: naar voren dringen en vooraan zien te komen! Waarop ik geheel tegen mijn gewoonte in met gebruikmaking van mijn natuurlijke eigenschappen niet lang daarna aan het hoofd van de meute stond opgesteld. onze kleinzoon achter het glas van de tweede etage Voorafgegaan door onze gids begaven we ons naar een plaats in de buitenlucht waar van ons verwacht werd dat we ons netjes in de rij zouden opstellen. Daartoe aangespoord door een militair uitziend persoon. Stuk voor stuk mochten we de aankomsthal binnentreden voor fase twee, de inklaring. De taak van de gids was ons zo spoedig mogelijk door de douane te loodsen, hij had zich intussen over onze paspoorten en tickets ontfermd en was daarmee in het gewoel verdwenen. Bezorgd nagekeken door mijn vrouw, ons was op het hart gedrukt die papieren nimmer af te geven. Fase twee bestond uit een lange balie, waarachter zich een vijftal mannelijke en vrouwelijke douanebeambten opgesteld had en waarvoor zich in onordelijke rijen het grootste deel van de passagiers reeds verdrong. Met welk Zij die zich naast me bevonden bleken echter gaandeweg over betere papieren te beschikken. Al wat er uit de rij stempelende douaniers naar voren kwam, mijn paspoort niet. Zo kreeg ik wel de kans de gang van zaken nauwlettend te bewonderen. De verschillende technieken die toegepast werden om de aandacht van de douaneambtenaren te trekken. De Nigerianen deden daarbij niets onder voor de blanken. Ook vrouwen mengden zich in het gevecht. Een hooggehakte Nigeriaanse had voor de directe aanval gekozen. Terwijl ze door woord en gebaar de indruk wekte alsof de man achter de balie haar geroepen had werkte ze zich met een sneltreinvaart naar voren, duwde me opzij en nam mijn positie in. Gelijk had ze. Het zweet brak me intussen aan alle kanten uit en ik besloot te retireren naar de achterhoede, waar mijn vrouw en onze gids mijn afgang gadesloegen. Deze laatste gebaarde heftig naar één der beambten aan het begin van de balie zonder zichtbaar 3

4 resultaat. Ik besloot te doen wat ik eigenlijk gewild had, gewoon wachten tot de drukte voorbij was. Het werd me niet gegund. Mijn naam werd, ietwat verbasterd afgeroepen, over de hoofden der anderen heen kreeg ik mijn papieren aangereikt. Niet echter die van mijn vrouw. My wife? hief ik mijn handen machteloos richting de beginbalie. Schouderophalend vervolgde de man erachter zijn ondankbare taak. Ook onze gids leek aan het einde van zijn Latijn. Plan plan! probeerde ik hem in het Maleis te kalmeren om in gebrekkig Engels te vervolgen: Can we vast take the luggage? Ik begreep dat eerst al het Hollandse geld ingewisseld moest worden. Derde bedrijf. Geleid via een duister gangenstelsel werd ik overgedragen aan een andere begeleider. Voor een eenzaam loketje werd halt gehouden. Mijn nieuwe gids onderhield zich via de openstaande deur met de twee geldwisselaars in het kantoortje, zag mij weifelend aan, stelde weer enige onverstaanbare vragen waarop ik hem al mijn geld toevertrouwde, ruim honderd gulden. Op een groot bord in het kantoortje stonden de wisselkoersen aangegeven. Er volgde een langdurig over en weer gepraat waaruit ik tenslotte begreep dat ook het wisselen niet voor niets zou gaan, tien Naira s zouden er aan de strijkstok blijven hangen. O.K. zei ik. Er werd een geelkleurig bewijs opgemaakt. Met tenslotte een dikke stapel Naira s in mijn bezit werd ook deze hindernis genomen. Vierde bedrijf. Een deel van het vliegveld platform was ingeruimd voor de opslag van de bagage. Een aantal duistere figuren scharrelde er in het donker rond tussen de koffers en tassen. Snel zocht ik mijn eigendommen bijeen, dank zij mijn gids werd deze hindernis moeiteloos genomen. Met een gelukkig gevoel haastten we ons naar de volgende hindernis. Bedrijf vijf. Het controleren van de koffers. Voorafgegaan door mijn begeleider en op weg daarheen werd mij via een achterdeur een terugblik gegund op slagveld nummer twee. Daar stond als vrijwel laatste deelnemer mijn vrouw, haar paspoort was tenslotte boven water gekomen. Aangezien ik de overige papieren in bezit had stagneerde haar afhandeling. Hetgeen via het achterdeurtje snel in orde gemaakt kon worden. Nadat uitvoerig uiteengezet was dat zij geen Hollands geld te wisselen had mocht ze gaan. Samen werden we verder geloodst langs donker kijkende uniformen, onder vreemde klanken. Half rennend snelden we naar het wenkende eindpunt. We waren er nog niet. Bedrijf zes kondigde zich aan, een controle of onze koffers werkelijk de onze waren. Zeer terecht overigens. Nogmaals werden onze papieren aan een nauwkeurig onderzoek onderworpen. Omstandig werd een op het retourbiljet geplakt strookje verwijderd om te kijken of er iets onder geschreven was. De poging werd na enige tijd gestaakt en met een achteloos handgebaar werden we doorgelaten. Met een zucht van verlichting spoedden we ons naar de wenkende uitgang. Nigeria had ons toegelaten. "You are welkom! 4

5 Zaterdagmorgen 6 augustus 1988.(Dieuke) Het heeft geregend 's nachts. De temperatuur is heerlijk. Deze eerste dag zullen we in Kano blijven. De stad bestaat uit twee delen. Een oud en een nieuw gedeelte. In dit nieuwe gedeelte staan de kantoren, flatgebouwen en de grote soms mooie huizen van de rijken. Voor 't merendeel Nigerianen maar ook Grieken, Libanezen en Cyprioten. En het "Leventis-compound" waar we zullen logeren. Iets verderop staat een dergelijk "paleis". Gebouwd van natuursteen, mooie vorm, prachtige tuin, zelfs buiten de omheining fraai aangelegd en beplant met uitheemse planten. Langs de straatzijde afgewerkt met een betonnen afvoergoot. Maar pal naast het toegangshek ligt een vuilnisbelt. Het buurthuis staat leeg en ziet er vervallen uit. Zo maakt op mij de hele stad een rommelige indruk. In 't oude gedeelte stoort dat me niet. De rijen lemen huizen aaneengesloten tot straten en van elkaar gescheiden door smalle paden en open riolen zijn levendig. Volgens Minke proberen nu de rijken ook een woonplaats in dit oude gedeelte te vinden. Is het omdat je hier met elkaar leeft? In de nieuwe stad heeft ieder zijn eigen "fort". Weliswaar van alle gemakken voorzien maar op zichzelf. Op onze tocht door Kano bezoeken we eerst de verfputten. Daar worden katoenen lappen indigo geverfd. Niet effen. Ze hebben een oeroud patroon vanuit een spiraalvormig middelpunt. Wanneer we vragen of we mogen fotograferen moet er geld komen. We gaan er niet op in. De verfputten Zodoende hebben we alleen foto's van de dierentuin van Kano die we 's middags bezoeken. Een dierentuin in verval. Veel lege hokken. En is een hok bewoond, dan toch maar door een enkel dier. Te zien waren wat apen o.a. chimpansees, een nijlpaard, een krokodil, een zebra, een koe met zes poten, een leeuwin, wat roofvogels en een grote schildpad. En de muurhagedissen. Maar die vind je overal in vele maten en soorten en kleuren. Soms met een fel oranje kop en donkerblauw lijf. 5

6 zoiets als een gaskachel maar daar komt koude lucht uit. Ramen en deuren zijn potdicht om muggen de toegang te verhinderen. Andere ongenode gasten worden geweerd met ijzer traliewerk. En de nachtwaker bij de voordeur op een stoel. Die nacht slaap ik weer niet al te best. De airconditioner maakt het geluid van een enorme regenbui en daar ben ik zo één, twee, drie niet aan gewend. In de dierentuin Die dag bezochten we ook het museum dat met foto's, documenten en oude gebruiksvoorwerpen de geschiedenis van het land wil tonen. Daar hing ook een lap zoals we die bij de verfputten hadden gezien. Het museum zelf is een "Hausa" gebouw. Opgetrokken van leem. Met in elkaar overlopende kamertjes van verschillende afmetingen, zonder ramen, alleen een deuropening. En bolvormige plafonds als een hut. Het was er koel en donker. Tegen zessen komen we weer "thuis". Minke kookt aardappelen en sperzieboontjes meegenomen uit Holland evenals de Unox rookworst. IJs toe. In de kamer is het koud. Er staat 6 Zondag, 7 augustus (Dieuke) Weer heeft het die nacht geregend en als we tegen acht uur uit Kano vertrekken regent het nog steeds. De Landrover wordt zo dicht mogelijk tegen de voorgalerij gereden zodat Jan en Bruin er in kunnen klimmen zonder kletsnat te worden want het giet behoorlijk. Daarna stappen Minke en ik in de Mitsubishi bestuurd door Sabo, de chauffeur. De straten liggen er verlaten bij maar niet vanwege de zondag. We rijden door een tamelijk vlak landschap, roodbruine aarde, overal beplant met Guinea-corn dat op maïs lijkt of aardnoten en bonen. Aan weerszijden van de weg staan grote delen onder water. Het is midden in de regentijd. Bij 't verlaten van Kano passeren we een wegversperring bewaakt door politieagenten die rond een smeulend houtvuurtje zitten kleumen onder een afdakje. Iedere stad wordt 's avonds afgesloten zodat niemand via de hoofdweg ongemerkt kan binnenkomen of weggaan. Af en toe zien we een dorp. Omheind door schuttingen van takken en palmbladeren waarbinnen ronde hutten, schuren en stallen van hetzelfde materiaal. Wanneer de regen is opgehouden begint het leven: herders met geiten, schapen en koeien trekken het land in. Boeren met hoog hun hak gaan naar de

7 tuin. "Een chimpansee", denk ik af en toe te zien. Maar nee het is een jongetje dat tussen de planten zit. Na een paar keer overkomt me dat niet meer. Minke ook zo gehuisvest zijn dan zal ik 't daar knap moeilijk mee hebben: een haveloos bankstel, kapotte vloeren, lekkende kranen, 'n gore badkamer waar alles kapot is wat maar kapot kan zijn. Maar buiten staat een prachtige boom met gele bloesembolletjes. Rivièra, mimosa, denk ik. En maak een foto. Verder gaan we en drinken koffie in een restaurant langs de weg: oploskoffie, kokend water, blikje koffiemelk. Het doet me aan Biak denken. De vliegen bederven de illusie. En de bedelaars: blind, kreupel en arm. Na drie uur rijden komen we in Hadejia. Langs de kant van de weg is er markt. Minke koopt er tarwe waar ze brood van zal bakken. En we ontmoeten daar Martina en haar vriendin. Ook zij zijn Engelse vrijwilligsters. Davids huis Twee uur later passeren we het dorp waar David woont. Hij is een landbouwkundige uit Engeland die als vrijwilliger hier werkt en met Minke en Wandert bevriend is. Bruin is weg van hem. Misschien kunnen we hier koffiedrinken. Maar David is helaas niet thuis. Wel kunnen we van het sanitair gebruik maken want het huis is aan de achterzijde open. Wanneer ik naar binnen ga slaat de schrik me om het hart. Mochten Wandert en 7 Markt in Hadejia

8 De vriendin rijdt met ons mee naar Nguru waar we tegen één uur arriveren. Onderweg vertelt ze over haar werk als lerares voedingsleer. De lessen moeten in de Engelse taal gegeven worden maar het merendeel van de leerlingen kent die taal niet of nauwelijks. Minkes huis ligt aan het einde van een mooie schaduwrijke laan in dat deel van de stad dat voor ambtenaren is gereserveerd. En binnen is alles heel, schoon en gezellig. Gelukkig! Om zes uur komt Adamo het erf op. Hij is de nachtwaker die het achtererf bewaakt. Ook hij vertelt ons zeer verheugd te zijn over onze komst naar zijn land en met het stukje zeep. De voorkant van het huis blijft die nacht onbewaakt. Husseini heeft malaria. Goed en wel aangekomen volgt een eerste kennismaking met Baba Tuo. Hij is de tuinman die 's ochtends dienst doet. Voor hem heb ik een stuk luxe zeep meegenomen. Met veel buigingen en dankbetuigingen wordt het cadeau in ontvangst genomen. Een uur later word ik door Minke naar de achterdeur van de keuken geroepen: Baba Tuo geeft me drie levende hanen, de poten aan elkaar gebonden, de vlerken op een ingenieuze wijze in elkaar gevouwen zodat ze geen kant op kunnen en als versuft er bij hangen. Geheel verlegen met het geschenk ter waarde van drie weeklonen roep ik Jan erbij. "Moet ik ze slachten", vraagt hij enigszins vertwijfeld. Minke overlegt met Baba Tuo en Sabo. Die nemen 't geschenk van me over en verdwijnen er mee naar een plekje achter in de tuin. Daar wordt een kuiltje in het zand gemaakt en terwijl ze zich tegenover de hanen verontschuldigen wordt hen snel de keel doorgesneden en bloeden ze boven de kuil leeg. Die avond eten we kippensoep. De rest gaat in de diepvries. Voor het huis wordt koopwaar aan de vrouw gebracht 8

9 Maandag, 8 augustus.(dieuke) De zon schijnt. Adamo rolt zijn matje op en zet het samen met zijn pijl en boog in een hoek van de galerij voor het kantoor van Wandert. Hij gaat naar huis. Sabo is om zeven uur binnen gekomen evenals Baba Tuo. Om half acht had Carolyn moeten verschijnen maar ze pleegt ook wel eens weg te blijven. Minke moppert al. Zal ze zelf aan de slag moeten? Gelukkig, tegen half negen is Carolyn er en krijgt meteen de mantel uitgeveegd. "Mijn man wilde eten hebben en daarom ben ik nu te laat", is haar verweer. Het excuus wordt niet geaccepteerd. "Dan sta je eerder op en kom voortaan op tijd". Het heeft kennelijk geholpen want alle dagen is ze er. Ook zij krijgt haar stukje zeep voor "Lady's only". Nu Minke niet hoeft te poetsen gaan we naar de markt. Fascinerend! Eigenlijk met geen pen te beschrijven. Dat moet je ondergaan: die kleuren, die herrie, die stank! Ieder ambacht heeft zijn eigen vaste plek. De smeden slaan er op los onder een afdak van palmbladeren op vier palen. Eigenlijk nog wel een vrolijke herrie dat geluid van ijzer op ijzer. Nee, dan de afdeling meel malen. Hier moet je schreeuwen om verstaanbaar te zijn. Minke geeft er de tarwe af die ze in Hadejia kocht, bedingt een prijs: 30 kobo 10 cent. Straks halen we het wel op. We lopen langs de vleesafdeling. Het vlees zie je nauwelijks wel de vliegen. Flinterdunne repen vlees liggen in de zon te drogen. Hier stinkt het behoorlijk. Even verderop wordt vlees geroosterd. Wel een heet karwei in die toch al hete zon. Maar lekker ruikt het wel. Onverwachts word ik aangestaard door geiten- en schapenogen in dode koppen. Ook te koop. Hier 9 wordt niets weggegooid. Nou niets? De smalle paden en greppels tussen alle stalletjes liggen vol vuil: colablikjes, plastic, sinaasappelschillen, lege maïskolven. Dan de visafdeling. Ruikt ook niet lekker. Verder dus naar de afdeling groente en fruit. Vrouwen gehuld in kleurige lappen, gehurkt op dito matten en omringd door mandjes gevuld met pinda's, tomaten, pepers, augurken. Lachend verwelkomen ze ons met: Sanu, sanu! Blijven we ergens staan dan verzamelt zich ogenblikkelijk een stoet kinderen om ons heen. We zijn een bezienswaardigheid. Eerlijk gezegd valt de kwaliteit van het fruit me tegen, het is nog lang niet rijp. Veel variatie is er ook niet. Er liggen wat bananen, sinaasappels en citroenen. Goed zoeken dus en heb je iets naar je zin gevonden dan begint het spel van loven en bieden. Je moet vooral geen haast hebben in dit land. Tegen elven zitten we in de schaduw van de grote mangoboom koffie te drinken. Minke stelt voor het gezamenlijke personeel een schaap aan te bieden wanneer we over drie weken weer vertrekken. We vinden 't een goed idee. Een uur later stelt ze voor het schaap nu alvast te kopen. Volgens Sabo is er vandaag veemarkt in een nabijgelegen dorp (25 km van Nguru) en daar zijn de prijzen veel lager dan hier in de stad. Wel, 't is mij om 't even. Sabo en Baba Tuo gaan er met de Landrover op uit. Een paar uur later arriveert de aankoop. Twee schapen? Baba Tuo heeft ter plekke besloten zelf ook een schaap te kopen dat hij in Minkes geitenhok stalt. Ons' schaap moet nu ritueel geslacht worden en daar moeten wij als goede gevers eigenlijk zelf bij zijn maar dat is toch teveel gevraagd. Wel komen we tenslotte

10 de verdeling goedkeuren. Op de betonnen plaat van de septic tank liggen de delen uitgestald: de kop, het vel, het hart, de lever enz. Nadat de porties in een plasticzak zijn gestopt en weggezet wordt de plaat schoongespoeld met de tuinslang en herinnert alleen een weeë geur nog aan 't gebeuren. Rituele slachting Dinsdag, 9 augustus. (Dieuke) Vanmorgen zijn we eerst naar "de boerderij" geweest. Ergens in het wijde veld staan een stel koeien bijeen achter een houten hekwerk. Ter linkerzijde een bouwwerk dat wellicht als stal zou moeten dienen maar nu niet gebruikt wordt. Ter rechterzijde een kantoorgebouwtje waar niemand is. En daar ergens tussenin een schaduwgevende boom waaronder enkele kruiken met melk. Geen mens te zien. De vele vliegen maken 't wachten bepaald onaangenaam. Maar juist als we besluiten terug te gaan komen er een man en een vrouw aan. De vrouw blijkt de verkoopster te zijn. De man is de koper. Eigenlijk is de hoeveelheid melk al verkocht maar de man staat bereidwillig enkele liters aan ons af. Bij thuiskomst is Wandert met de vier motorfietsen in de weer. Ze zijn een geschenk van een Engelse natuurbeschermingsclub en bestemd voor de medewerkers aan het Wetlandproject. Vandaag moeten ze worden geregistreerd, verzekerd en gefotografeerd waarna de jongens er een proefrit mee mogen maken. Minke, Bruin en ik zullen een eind gaan wandelen. Sabo moet de geiten laten grazen. Het één wordt met het ander gecombineerd: we stappen met z'n allen in de Landrover en rijden naar het meer. Sabo blijft daar met de geiten en rijdt ze straks terug. Wij lopen. Dwars door de milletvelden en bonenaanplant. Overal worden we gegroet: Sanu, madam. How are you? You are welcome! We zien rode spinnetjes en een groene kameleon. Turkse tortels en houtduiven. Vuurrode Bishopvogeltjes en de blauw-bruine Abesinian Ruler, een soort ekster. Libellen en vliegen dansen om ons heen. 10

11 Bij 't meer is een wasserij "gevestigd", 's Morgens komen enkele mannen hier de was doen met Omo dat ook in Nigeria witter dan wit wast volgens de reclameborden en dat ondanks het modderige water uit het meer. Zo te zien is het uitsluitend mannenkleding dat daar wordt gewassen in een slootje. Tegen 't einde van de middag wordt dat schoon en droog bij de eigenaars terug gebracht. Wat is het hier rustig. Geen achtergrond lawaai van wegen luchtverkeer. Ik geniet! Bij thuiskomst staan de mannen gebogen over de motorkap van de Mitsubishi. Die zuipt olie en waardoor komt dat? Jan probeert het antwoord op de vraag te vinden. De Mitsubishi zuipt olie Melk halen bij de boer (Jan) Mijn dochter verstaat de kunst de weg zodanig aan te duiden dat mij één ding volkomen duidelijk was, ik zou maar moeten proberen er te komen. "Bij de asfaltweg links af," zei ze. Ik starttte de motorfiets en ging op weg. De eerste asfaltweg leidde naar een dorpje, klaarblijkelijk niet de goede weg. Terug en nieuwe instructies halen. De tweede asfaltweg was daarna niet moeilijk te vinden. "Tot aan het bord met de letters MANR". Van de vorige keer herinnerde ik me nog vaag een zandpad door de savanna maar deze keer kwam mij niets bekend voor. Even later moest ik uit vijf mogelijkheden kiezen. Ik koos op goed geluk een zandpad parallel aan de hoofdweg. Een eenzame voorbijganger kruiste mijn pad. In het Engels vroeg ik hem de weg naar MANR (dit laatste woord sprak ik uit als was het Nederlands). Hij wees me met beslist gebaar een veelbereden pad! Niet lang daarna zag ik een met prikkeldraad omgeven landbouwgebied daarin centraal een tweetal witte stenen gebouwtjes waarin zich een tweetal mannen zichtbaar ophielden. Eén hunner sprak ik aan, hij echter verwees me naar één van de gebouwtjes waar ik (naar ik begreep) meer begrip zou vinden. Het eerste vertrek bleek de radiokamer, een kwetterend geluid uit een zender/ontvanger. De zich hier ophoudende persoon verwees me uiterst vriendelijk naar het volgende vertrekje en daar, in conclaaf bijeen, een drietal mannen bezig met de werkplanning, of simpeler zaken zoals zich heel goed laat denken. Het hoofd van de afdeling, duidelijk verrast door het onaangekondigde bezoek, richtte zich in keurig Engels tot mij waarop ik me op twee manieren introduceerde: "I am not Eng- 11

12 lish but Dutch" en "I speak English but only a little". Waarop de aangesprokene mij hartelijk toeknikte en toevoegde "You are welcome". Daarop vertelde ik hem dat ik op zoek was naar de "farm". "Cows", verduidelijkte ik. Hij knikte begrijpend. Nadenkend keek hij me aan. "You have to go back your way". Uit zijn woorden begreep ik dat ik terug moest keren op mijn weg en er verstandig aan deed dan opnieuw de weg te vragen. Als ik naar "vetenary" zou vragen zou iedereen me begrijpen. Met een vriendelijk gebaar werd ik uitgezwaaid. Teruggekeerd tot het uitgangspunt vroeg ik een viertal mannen naar de "vetenary" die echter allen niet begrijpend het hoofd schudden. Waarop ik gezien de bijna lege benzinetank en de vele diepe plassen besloot dit keer maar geen melk te halen. Op een motorfiets van het project Mamma en Baba "Kip". (Dieuke) De tuin rond het huis is groot. Oorspronkelijk een woestijn is er na anderhalf jaar zoiets als een oase ontstaan. Veel bomen en struiken en bloemperken. Dat was alleen mogelijk door twee maal per dag alles te besproeien. Daarnaast heeft Minke zich ook kippen en geiten aangeschaft. De laatsten moeten naar grazige weiden worden gebracht en de eersten uit de bloemperken en groentebedden worden geweerd. Dat alles was teveel voor Baba Tuo. Zodat sinds kort Baba "Kip" erbij gekomen is. Zijn eigenlijke naam ken ik niet. Hij loopt mank. Daarom wordt hij 's avonds per auto thuisgebracht. Want dat ligt nogal een eindje uit de buurt. Samen met mama Kip woont hij in een lemen huis. Maandagochtend kwam ze ons begroeten en nam een mandje voor me mee. Mamma Kip 12

13 Ik voelde me verplicht iets terug te geven. Maar wat? Minke wist raad. Ze pakte een jurk in die ik mamma mocht geven. Maar daarmee was de begroeting nog niet afgelopen. Ze ging in de kamer op het kleed zitten en haalde uit haar bloes een colanoot en wat groene bladeren tevoorschijn. Ze brak de noot in stukjes en wilde mij er ook van geven. Eerst kauwde ze wat op de noot en begon daarna met het blad waaruit de nerven werden verwijderd over haar tandvlees te wrijven dat nu rood begon te kleuren. Het deed me denken aan het Indische sirih pruimen. Minke bakte intussen pannekoeken die we gezamenlijk opaten. En nog bleef ze zitten. Even voelde ik me wat ongemakkelijk. Maar Bruin vroeg aandacht zodat ik met hem ging spelen. Na een poosje ging mamma Kip erbij liggen en viel in slaap. Tegen vier uur werd ze wakker. Ging naar de tuin om te bidden. (Ze is moslim.) En nam daarna afscheid. Twee dagen later kwam ze weer. Nu nam ze een pakje kauwgom voor me mee. Maar daar bleef het niet bij. Bij de latere bezoeken bracht ze nog twee maal een mat mee. En of ik haar huis wilde zien. Minke bracht haar weg en Bruin en ik gingen mee. We kwamen bij een lemen muur en daarin een deuropening. Zo kwam ik in een lemen hut zonder ramen maar wel een tweede deuropening aan de achterzijde. Deze ruimte was het verblijf van Baba Kip waar hij zijn vrienden ontvangt. Meubelstukken stonden er niet. Men zit op matten. Achter deze hut een binnenplaats. In 't midden een cementen bak met waterkraan onder een papajaboom. Langs die binnenplaats weer enkele hutten, één ervan wordt bewoond door mamma Kip. Uit de andere hutten kwamen twee vrouwen te voorschijn en een handvol kinderen. Dochters, schoondochters of vrouwen van Baba? Ik weet het niet maar ze lachten en probeerden met me te praten. Gelukkig spreekt Minke een aardig woordje Hausa. Ze lieten me in een schuurtje gedroogde struiken zien en ruiken. Ze worden gebruikt bij het vuur dat 's a- vonds brandt om de muskieten uit de buurt te houden. Na veel en vaak handenschudden deden ze ons allemaal vrolijk uitgeleide. Later ontmoetten we ook nog mama's jongste zoon die met vakantie thuis was na zijn examen van een middelbare school. Een vlotte jongen die behoorlijk Engels sprak. Het huis van Mamma Kip 13

14 Donderdag, 11 augustus. (Dieuke) Vandaag staat de woestijntocht op het programma. Nguru ligt vrij dicht bij de grens met Niger en vanuit de Sahel rukt de woestijn op richting Nigeria. Vrij vroeg in de morgen vertrekken we na eerst in de landrover water en brood geladen te hebben. We rijden over een brede asfaltweg en Jan stuurt. Na een uur neemt Wandert het stuur over want we verlaten de hoofdweg en begeven ons op de toch nog vrij brede zandwegen. Omdat het veel geregend heeft hebben we geen last van stof. Wanneer je goed let op het spoor van je voorganger kun je al te diepe kuilen en plassen ontwijken. We zijn dus nergens in blijven steken. Op onze tocht passeren we kudden koeien, geiten en schapen met hun herders. Mannen rijdend op hun ezeltjes waarbij hun benen grappig heen en weer wapperen. Af en toe een ruiter te paard. Vrouwen in hun felgekleurde omslagdoeken, op hun hoofd len schalen, op weg naar de markt. Sanu! Sanu!, begroeten we elkaar. Tenslotte verlaten we de zandpaden en zoeken nu met behulp van een kaart en kompas een weg door het land. Al kent Nigeria geen regentovenaars meer de regen heeft de anders zo dorre zandvlakte nu omgetoverd in grazige weiden getooid met groene bomen en struiken. Tussen al dat groen bloeien rose en witte bloemen. Wandert is hier wel vaker geweest maar nooit was het hier zo groen als nu. Midden in 't veld zien we een boorinstallatie staan. Jan wil die wel eens van dichtbij bekijken. Met deze boor worden waterpompen geslagen maar er is iets gebroken zodat het werk nu even stil ligt. Wandert en Jan worden rondgeleid en voorgelicht 14 terwijl uit een verzameling hutten nieuwsgierige kinderen ons komen bezien. Wil Jan ook graag op de foto. En verder gaat de reis. Het boren van een waterput Af en toe stapt Wandert uit en controleert met kaart en kompas de richting. Tijdens de tocht zien we grauwe klauwieren en een zandhoender. Deze vogel legt haar eieren in het hete woestijnzand. Wanneer de jongen zijn uitgekomen vliegt zij dagelijks, soms wel 50 km ver, op zoek naar water. Heeft zij dat gevonden dan doopt zij haar buik erin en laat haar verenpak zich volzuigen met water. Weer terug drinken haar jongen dat er uit. Een eindje verderop fladdert een hop voor ons uit en een vogel die Wandert nog niet eerder heeft gezien zodat hij gauw een beschrijving van het dier neerkrabbelt.

15 Over de heuvel links komt een man op een ezeltje aanrijden. En ja hoor, hij buigt af en komt naar ons toe. Uitvoerig worden we begroet en uitgehoord. Waar komen we vandaan en wat komen we hier doen? Minke voert het woord en met de beste wensen daalt hij af als aan zijn nieuwsgierigheid is voldaan. Ook wij vertrekken richting Nguru. Uit de brandende zon Het terrein wordt nu van lieverlede een ietsje heuvelachtiger en tenslotte komen de rode kale zandduinen in 't zicht. Bij één ervan stoppen we. Schoenen uit en dan de heuvel op. 'k Verwachtte dat het zand bloedheet zou zijn maar dat valt mee. Bruin wordt helemaal enthousiast. Hoewel het nauwelijks waait verdwijnt iedere voetstap ogenblikkelijk weer zodat we geen sporen nalaten. We gaan verder. Bij een woestijn hoort een oase, het volgende reisdoel. Door het donkere groen van de palmbomen onderscheiden ze zich van 't omringende lichtgroene gras. We zien er verschillende op onze tocht. Bij één van de mooiste blijven we staan. Terwijl we ons brood eten, genieten we van 't uitzicht op de oase beneden ons. Maar eer we daar zijn! Eerst gaat alles naar wens. Af en toe herken ik de weg. Maar dan raken we verzeild in een millet aanplant. De eigenaar beduidt ons halt te houden en verzoekt Wandert beleefd doch dringend een andere route te kiezen zodat zijn toekomstig voedsel niet onder de wielen van de Landrover teloor zal gaan. En met een brede armzwaai wijst hij een andere richting aan die echter niet strookt met Wanderts bedoeling. Daarom rijden we nog even verder, zorgvuldig alle aanplant ontwijkend. Maar hoe Wandert ook wendt of keert steeds stuit hij op akkers zodat hij tenslotte toch maar de aangegeven richting neemt. Zo belanden we in een andere oase. We rijden er dwars doorheen en zoeken een hooggelegen punt zodat Wandert zich kan oriënteren. Als we zo'n punt gevonden hebben ziet hij een verzameling hutten. We rijden erheen om de naam van 't gehucht te weten te komen zodat op de kaart de juiste richting naar Nguru kan worden gezocht. Het dorpje lijkt verlaten maar tenslotte komt een doodzieke man tevoorschijn die ons desondanks weer op de goede weg helpt. Medicijnen hebben we helaas niet bij ons. Wandert geeft wat geld, misschien kan een familielid daar dan wat voor kopen. Wij rijden verder. Bij het eerstvolgende dorp informeren we opnieuw. Ook hier blijkt iedereen aan het werk 15

16 te zijn op de akkers. Alleen een oude man en een paar kinderen (één met een uitzonderlijk dikke buik: ziek of zwanger?) komen nieuwsgierig kijken. Het klopt! Wandert heeft de goede weg gevonden. We bereiken weer de zandwegen. Heeft 't hier misschien geregend? Grote, diepe plassen vinden we op onze weg. Tot groot plezier van Bruin spat het water hoog-op als we er doorheen rijden en is er niets meer door de voorruit te zien. De ruitensproeier doet zijn werk. Tegen het einde van de middag bereiken we Nguru. Bruin ziet opeens de zendmast staan en een uurtje later rijden we het voorplein van huize Benthem op. Stijf van het zitten stappen we uit. De kinderen vermaken zich onder de Mangoboom in de achtertuin Vrijdag. 12 augustus. (Dieuke) In de achtertuin staan twee kleine gebouwtjes z.g. boysquarters, De oppervlakte van de vloer is ongeveer twee bij drie meter en ze zijn bedoeld ter huisvesting van de bedienden. Maar Minke's personeel woont niet op het erf zodat de huisjes leeg staan. Wandert heeft er een andere bestemming voor gevonden. In het ene gebouwtje wordt het gereedschap geborgen. In het andere zullen de motorfietsen worden gestald. Omdat deze voertuigen zeer begerenswaardig zijn en diefstal ook in Nigeria geen onbekend verschijnsel is, zijn de ramen er uit verwijderd en dicht gemetseld en is de houten deur vervangen door een ijzeren. Nu zijn schilders bezig de gebouwen fris in de verf te zetten. En daarbij zingen ze het ene lied na het andere. Tweestemmig! Kom daar in Nederland 's om. Knetterende popmuziek, ja dat wel. Lekker passief. Ik hoor liever een Nigeriaanse schilder. Dat klinkt toch iets beschaafder. Door deze verbouwing ligt er veel hout op het erf. Nu gebruiken Hausa's en Fulani's hout om te koken. Daarom worden er nog al wat bomen gekapt. Tot verdriet van de natuurbeschermers. Wandert heeft besloten dat hout onder z'n personeel te verdelen en vandaag zullen we de porties met de auto wegbrengen. Baba Tuo is één van de gelukkigen. Hij zal wel een Fulani zijn want hij woont in een hut van gevlochten palmbladeren. Ook de "keuken" is zo'n hut. In het midden van de vloer is een aarden wal en daarbinnen ligt nog wat houtskool te gloeien. Wat stenen potten en ie schalen staan er naast. Zijn kleinkinderen en dochters komen nieuwsgierig kijken. Baba roept zijn vrouw naar buiten. Ze moet ons groeten maar is erg verlegen en schuift gauw de tent weer in. 16

17 "Mag ik een foto maken?" Als het maar gevraagd wordt. Ongevraagd foto's maken daar houden ze niet van. Na de keuken en de slaaphut moeten ook de stal en Baba's geiten op de foto. Bij het schaap. We zijn er intussen achtergekomen dat 't tweede schaap een geschenk van Baba aan ons is. Maar wat moeten we ermee? Weigeren is een belediging. We vinden het dus een eer zo'n waardevol geschenk te mogen ontvangen. Gisteren hebben we hem echter gevraagd op ons schaap te willen passen omdat we het niet mee kunnen nemen het vliegtuig in. Zodoende staat ons schaap nu tussen Baba's geiten. Terwijl Minke foto's maakt geeft Baba een kleinzoon de opdracht twee kippen te pakken en bij het afscheid worden ze me in de handen gedrukt. Tegen het einde van de middag begint zich een enorme regenbui af te tekenen die elk moment schijnt te kunnen losbarsten. Daarom brengt Minke Sabo met de auto naar huis. Ook Sabo is een Fulani en woont in een echt Fulanidorp even buiten Nguru. Of ik zin heb om mee te gaan? Natuurlijk, 't Is druk op de weg. Fietsers, brommers, auto's en voetgangers iedereen haast zich om onderdak te zijn voor de regen losbarst. Goed uitkijken dus. Het weerlicht onophoudelijk. Wanneer we midden in het dorp zijn gekomen moeten we stoppen voor een grote kudde schapen, geiten en koeien op weg naar de stal. Dicht bij Sabo's erf gekomen ziet hij een bekende. Stop! Die moet hij even groeten. Hier wordt vlees geroosterd. Wat ruikt dat lekker. Jammer dat op een foto geen geuren kunnen worden vastgelegd. Sabo komt droog thuis maar op de terugweg plenst de regen neer. Brandhout voor Baba Tuo 17

18 Zaterdag, 13 augustus. (Dieuke) Toen ik een paar dagen geleden pudding kookte op het gasfornuis in het guesthouse plofte er opeens een steekvlam onder de pan vandaan en schroeide mijn jurk en twee vingers van mijn linkerhand waarmee ik in de pan roerde. Omdat ik een paar jaar eerder de overige vingers van die hand gebrand had wist ik wat me te doen stond: gas uit en onder de koude kraan met die hand. Maar in Nguru komt daar geen koud water uit. Met ijsblokjes uit de diepvries lukte het echter ook prima. De volgende dag probeerde ik er weer op te koken maar helemaal vertrouwen deed ik het toestel niet. Terecht! Weer plofte het zaakje maar nu had ik de nodige afstand in acht genomen. Duidelijk deugde het fornuis niet. Weer een klusje voor Jan. Vandaag zullen twee Engelse studentes verschijnen: Sue en Corin. Ze blijven zes weken en willen hier materiaal verzamelen voor hun scriptie. Wandert haalt ze af uit Kano. Dus hebben wij geen auto vandaag. Dat wordt een rustig dagje in en om het huis. Eerst een eindje wandelen dan koffiedrinken onder de mangoboom. Bruin voorlezen, vliegen meppen. Minke stuurt Sabo naar de markt: vlees kopen voor de barbecue, visjes voor de katten en een gepofte maïskolf voor Bruin. Intussen loopt Minke met de geiten in de tuin, luisterend naar de B.B.C. De kip heeft negen kuikentjes en scharrelt met haar kroost tussen de planten. Als het ook onder de boom te heet wordt verhuizen we naar de kamer onder de ventilator. Spelen met Bruin, kleren strijken en lachen tegen mama Kip. De rijst moet van steentjes en 18 verdroogde, zwarte korrels worden ontdaan en tegen de avond moet de tuin opnieuw worden besproeid. Om zes uur komt Wandert thuis. Heeft van alles uit Kano meegenomen: brood, kaas, ijs, boontjes en radijs. Vanavond zullen we buiten eten. Daarom moten we een lange broek, sokken en een bloes met lange mouwen aan. Omdat ik een dergelijke outfit voor mezelf niet heb meegenomen moet ik dan Jan z'n kleren maar aan. 't Slobbert wel wat om m'n lijf maar toch staat het me goed (zeggen ze). Wandert heeft in 't zand een vuur aangelegd en terwijl we wachten tot het vlees goed geroosterd is proberen we een gesprek te voeren met de Engelse gasten en kijken naar sterren die hier duidelijker zichtbaar zijn dan thuis. Er tussendoor bewegen zich de satellieten. Omdat Jan en ik niet van het rundvlees durven te eten sinds we een bezoek aan de markt hebben gebracht heeft Minke voor ons wat kip uit de diepvries gehaald en gebakken. Wanneer de muskieten te lastig beginnen te worden als het vuur is gedoofd gaan we naar bed. 's Nachts regent het. Dreigend onweer

19 Zondag 14 aug Kerkdienst in Nigeria. (Jan) Om acht uur 's morgens zou de kerk beginnen. We besloten te gaan wandelen. Wij, dat zijn mijn vrouw en ik, onze dochter en twee Engelse studenten, jonge vrouwen voor hun eindstudie ondergebracht in het gasthuis van het complex. We liepen door een laan, ooit kunstmatig geordend, nu prijs gegeven aan de natuurlijke willekeur. Als gevolg van de gevallen regen prachtig groen. Met duidelijke belangstelling werden we bekeken door kinderen maar ook volwassenen op weg naar hun werk of zittend op een koele plaats onder een boom. Witte mensen zijn zeldzamer als een regenbui in dit Moslim gebied. Wij echter waren op weg naar de Church of Christ in Nguru. De Christelijke kerk De deur stond wijd open maar niets wees er op dat een kerkdienst zou plaatsvinden. De uitleg liet niet lang op zich wachten. Een klein van stuk vriendelijk persoon kwam op ons af en vertelde dat de kerkdienst weliswaar om acht uur placht aan te vangen maar dit keer een bijzonder karakter zou hebben, een gezamenlijke dienst! Gewoonlijk waren er afzonderlijke diensten in de taal van de Housa en het Engels. En, naar ik begreep, was het grootste deel van de gemeente zeer wel in staat het Housa te volgen en maar weinigen waren genoodzaakt de Engelstalige diensten bij te wonen. Dit keer een gezamenlijke, maandelijkse dienst die daarenboven pas om negen uur zou aanvangen. Er zat niets anders op dan terug te gaan. We gingen een uur later opnieuw, met de auto. Toen was het heel wat drukker in en om het wit stenen gebouwtje dat geen gunstiger indruk maakte dan de omringende opstallen. Er is kennelijk geen geld voor uiterlijk vertoon noch behoefte aan verfraaiing. De muren zijn vele jaren geleden gewit en sindsdien prijs gegeven aan de invloed van zon en stof, torren en muurhagedissen. Een gat in de zijwand, gewoonlijk afgesloten door een ruwhouten schuurdeur, bood toegang tot het inwendige van het Godshuis dat was neergezet op een van elk groen kruid ontbloot terrein waar slechts enkele bomen overleefd hadden. De kerk was reeds voor een deel gevuld, linksvoor door een gezelschap mannen en vrouwen, een gemengd koor. Rechtsvoor met een aantal kleurrijk geklede vrouwen die op hun wijze eveneens een koor vormden maar eigenlijk meer een doegroep of vrouwenvereniging met het doel zich te bekwamen in 19

20 allerhande goede werken. Eenvoudige hardhouten banken zonder rugleuning dienden tot zitplaats en aangezien de rest van de kerk nog leeg was schoof ik zonder daartoe genodigd te zijn op een plaatsje bij het open raam. Zo 'n twee banken achter het gemengde koor. De vrouwen uit mijn gezelschap echter werden opgehouden door een vriendelijk manspersoon die hen hartelijk welkom heette, aarzelend wees hij hen in eerste instantie een plaats aan de rechterzijde van het gebouwtje maar bij nader inzien schonk hij hen de gelegenheid bij mij aan te schuiven, hetgeen geschiedde. Daarop begon de kerk vol te stromen, achter ons uitsluitend mannen, rechts van ons de vrouwen en de kinderen. Het werd vol, ook de twee banken voor ons werden tenslotte gevuld, met mannen. Er stonden twee spreekgestoelten opgesteld. De rechter katheder bestemd voor de Housa predikant, een in zwart nauwsluitend pak gestoken man met een kalende schedel. Een wit voorhangdoek aan zijn katheder bevatte de woorden: Jesus saves. Links de in luchtig lichtgroen gewaad gehulde assistent die de Engelse vertaling voor zijn rekening nam. Een vriendelijk blijmoedig gezicht. Zijn voorhangsel verkondigde: Jesus loves! Nadat het gemengde koor enige inleidende liederen ten gehore had gegeven hief de gemeente staande het intochtslied aan, uit volle borst zingend. Door de buiten het gebouwtje opgestelde luidsprekers en de vier wijd geopende vensters tot ver in de omtrek hoorbaar. Voor ons onbekende melodie, onbekende woorden. Of de blijde boodschap ook door buitenstaanders werd opgevangen kon ik niet bepalen, de omgeving van de kerk leek te dien tijde uitgestorven. Slechts voor ons venster verdrongen zich een aantal kinderen, mogelijk heilbegerig maar vermoedelijk nieuwsgierig naar de Batura 's. Zoals reeds gezegd tegenwoordig in dit deel van Nigeria een zeldzaam wezen. De eigen inbreng van de gemeente in woord en gebaar was groot. Niet slechts massale bijvalsbetuigingen maar ook getuigenissen speelden daarbij een rol. Bovendien werd het grootste deel der liturgische gebeden uitgesproken door bij toerbeurt een der oudsten die de predikant flankeerden. Uit de rechterachterhoek stond een vrouw op die zich al zingend naar voren begaf. Haar moedertaal onderstrepend met sierlijke danspassen. Zo verhaalde ze haar lotgevallen, als enige Christen in een Moslimfamilie en daardoor uitgestoten. Daarbij omklemde ze haar Bijbeltje als een schat en hief het Boek enige malen omhoog. "Amen!" viel de gemeente haar bij. Ook de mannen lieten zich niet onbetuigd. Een hunner vertelde in sobere bewoordingen over zijn bekering. Uiteraard in het Housa. Voor ons was het tongentaal. Een rijzige gracieuze dame stelde zich op voor het vrouwenkoor, op haar teken zette een muzikante in met het beroeren van een kleine trom, een tweede bewoog daarbij iets als een rose- gekleurde stamper op en neer. Mij werd het uitzicht op de rest van het muziekinstrument dat op de vloer rustte ontnomen zodat ik daarnaar raden moest. In ieder geval steeg er een welluidend ritmisch geluid omhoog waarop het 20

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat.

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat. Woordenschat blok 1 gr4 Les 1 De heg De lantaarn De plant Het tuinhek Het terras De garage Het dorp De stad De zwerver De stoep De woonwijk = een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp.

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp. Verblijf van Tautvydas Rindzevicius in Kabaya/RWANDA in het kader van het bezoek aan wezen en kwetsbare kinderen gesponsord door de Jyambere stichting. Inleiding Tijdens de periode van juli-augustus 2015,

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm,

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm, Prins Floris In de tuin van het paleis loopt een jongen. Een bruine jongen met zwarte krullen. Floris heet hij, en hij is een prins. De vader van Floris is de koning van Spanje. Rijk is hij, heel rijk.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Moshi gaat met het vliegtuig naar Malawi

Moshi gaat met het vliegtuig naar Malawi Malawi Auditieve analyse: 1.2 Eén en twee lettergrepen 1.3 Drie of meer lettergrepen Auditieve synthese 4.1 Lettergrepen samenvoegen tot een woord 4.2 Letters samenvoegen tot een woord Zon varken Malawi

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N

René op vakantie. 10-17 mei 2013 P U T T E N René op vakantie 10-17 mei 2013 P U T T E N Begeleider Theo Vrijdag 10 mei Vertrek naar Landal Tegen 12 uur rijdt de Tendens bus de Ranonkelweg in en René straalt als hij mij ziet. Na de lunch nemen we

Nadere informatie

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm In 2011 gingen mijn man en ik 10 dagen op vakantie naar Cyprus. Toen we geland waren, stond er een taxi klaar, om ons naar ons vakantieverblijf, te brengen.

Nadere informatie

LITURGIE voor de kinderdienst op zondag 15 februari Oude Jeroenskerk Noordwijk. Thema: Spoorzoekers: Bram: David Baak

LITURGIE voor de kinderdienst op zondag 15 februari Oude Jeroenskerk Noordwijk. Thema: Spoorzoekers: Bram: David Baak LITURGIE voor de kinderdienst op zondag 15 februari Oude Jeroenskerk Noordwijk Thema: Spoorzoeken Voorganger: Organist: Spoorzoekers: ds Ad van Houwelingen Jaco van Leeuwen Sara: Sanne Heemskerk Bram:

Nadere informatie

Bad Marienberg. 21 t/m 25 april 2011

Bad Marienberg. 21 t/m 25 april 2011 Bad Marienberg 21 t/m 25 april 2011 Donderdag 21 april Heel - Bad Marienberg 195 km Aankomend weekend is het Pasen en dat betekent dat Wim 4 dagen vrij is. We hebben besloten om richting het Westerwald

Nadere informatie

1. De tuin wordt opgeruimd

1. De tuin wordt opgeruimd 1. De tuin wordt opgeruimd Wat gaan jullie doen? vraagt mama. Ze is iets lekkers aan het maken: zoute bolletjes. Dat doet ze elke vrijdagmiddag als Joas, Aron en Lisa uit school komen. Vaak helpt een van

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Namibië. 25 augustus 2015

Namibië. 25 augustus 2015 Namibië 25 augustus 2015 Verslag Namibië 27-6 tm 9-7- 2015 27-6 Vertrek vanaf Frankfurt om 20.10 uur. 28-6 Na een vlucht van 10 uur zijn wij aangekomen op Windhoek. Wat was het koud s,morgens vroeg om

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 V E R B E E L D D O O R T E D V A N L I E S H O U T LEOPOLD / AMSTERDAM KAATJE KOE 1 Ik ben het zat! Wat doe ik hier!

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

Het lam. Arna van Deelen

Het lam. Arna van Deelen Het lam Arna van Deelen Hij leunde vermoeid op zijn staf, starend over de eindeloze velden. De kudde lag verspreid onder de bomen, die op deze tijd van de dag voor wat schaduw zorgden. Hij legde zijn hand

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Liedjes Kerstmusical: Volg die ster

Liedjes Kerstmusical: Volg die ster 14-1: Waar ben je geboren Waar ben je geboren, waar kom je vandaan Waar is het begonnen, waar is het ontstaan Waar ken jij de weg zelfs met je ogen dicht Waar ben je geboren, waar zag jij het licht Iedereen

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

London. klas 2B kompas. Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink

London. klas 2B kompas. Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink London klas 2B kompas Dagboek: Gemaakt door Stacey Wilbrink Dag 1 Klas 2b van het kompas moesten allemaal verzamelen op het station Breda. Daar werden de kinderen uitgezwaaid door hun ouders. De kinderen

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Noah(een kerstverhaal)

Noah(een kerstverhaal) Noah(een kerstverhaal) Josja loopt mopperend tussen de tafeltjes door. Hij heeft een hotelletje aan de rand van Bethlehem. Het is druk in zijn hotel en alles loopt in het honderd. Daarom is hij binnensmonds

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Verslag Roemenië reis 11 mei 2013 t/m 14 mei 2013 Gerjan Visscher, Wim de Jonge, Harma Koers, Gerrie Knol en Tiny Bergman

Verslag Roemenië reis 11 mei 2013 t/m 14 mei 2013 Gerjan Visscher, Wim de Jonge, Harma Koers, Gerrie Knol en Tiny Bergman Verslag Roemenië reis 11 mei 2013 t/m 14 mei 2013 Gerjan Visscher, Wim de Jonge, Harma Koers, Gerrie Knol en Tiny Bergman Het is zaterdag 11 mei 2013. De wekker loopt af om 03.00 uur. Oei, wat is het vroeg.

Nadere informatie

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan.

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan. Kenneth en Iwan Hé, kijk, zegt Kenneth. Check dat uit, man. Kenneth knikt met zijn hoofd naar een groepje meisjes. Ze staan aan de overkant van de straat en wachten voor het stoplicht. Ze komen net uit

Nadere informatie

In het weekend maak je een spectaculaire safari waarin je oog in oog komt te staan met de big five.

In het weekend maak je een spectaculaire safari waarin je oog in oog komt te staan met de big five. Oeganda Kerst 2016 Jij steekt samen met je team je handen uit de mouwen om van een dorpsschooltje in Nkokonjeru een nieuwe frisse school te maken. Samen met ouders en leraren knap je de boel op. Aan de

Nadere informatie

Het verhaal van. de bomen

Het verhaal van. de bomen Het verhaal van de bomen 24 Mr finney liep fluitend het bos in. Hij snoof een paar keer heel diep. Niets ruikt lekkerder dan een bos waar het net geregend heeft! Pinky Pepper zou het hier vast mooi vinden.

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

Ahrtal. Rotweinwanderweg - Ahrtalweg - Ahrsteig. 11 t/m 14 mei 2015

Ahrtal. Rotweinwanderweg - Ahrtalweg - Ahrsteig. 11 t/m 14 mei 2015 Ahrtal Rotweinwanderweg - Ahrtalweg - Ahrsteig 11 t/m 14 mei 2015 Maandag 11 maart Heel - Heppingen (Ahr) 137 km Heppingen - Dernau Laagste punt: 90 m Hoogste punt: 228 m Totale stijging: 650 m Totale

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie

- je kan me wat - module 3. docere delectare movere. je kan me wat nt2taalmenu.nl module 3. tekeningen -

- je kan me wat - module 3. docere delectare movere. je kan me wat nt2taalmenu.nl module 3. tekeningen - - je kan me wat - module 3 docere delectare movere tekeningen - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 je kan me wat ROCvA nt2taalmenu.nl - educatie - ROCvA module 3 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Vakantie in Weert. Vakantiepark Weerterbergen. 29 augustus tot en met 5 september 2014 M A I C K L E G O N N I E T H E O

Vakantie in Weert. Vakantiepark Weerterbergen. 29 augustus tot en met 5 september 2014 M A I C K L E G O N N I E T H E O Vakantie in Weert 29 augustus tot en met 5 september 2014 Vakantiepark Weerterbergen G O N N I E M A I C K L E T H E O Reisleider Theo haalt de bus bij het kantoor van Tendens op. Waar woont Gonnie nou

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Niet in slaap vallen hoor!

Niet in slaap vallen hoor! Niet in slaap vallen hoor! Marcus 13: 33-37: Dierenversie Geïllustreerd door: 30 november 2014 Maria Koninginkerk Baarn 2 De oude leeuw heeft vakantieplannen. Dat vertelde hij vanmorgen aan alle dieren:

Nadere informatie

Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp

Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp Liturgie voor de viering op 24 april 2016 om 10.00 uur in de Lichtkring met de Catechesegroep Gehandicapten Hoofddorp Ouderling van dienst is Burg Anker Diaken is Alma van Hengel De piano wordt bespeeld

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden.

En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden. Warm in Verona Romeo loopt een beetje rond. Dat doet hij bijna elke dag. Hij vindt het leuk om door het stadje te lopen. Door de kleine straatjes. Langs de rivier waar de meisjes de was doen. En over de

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2015 Ds. W.E. den Hertogschool Lichtjes, lichtjes overal Kerstfeest is het nu Jezus is geboren Zeggen zij aan U Groep 1/2 Welkom Kim & Jake Openingsgebed Gebed door groep 6 (1) Lieve Here God,

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Online Bijbel voor kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR

Online Bijbel voor kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Online Bijbel voor kinderen presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Geschreven door Edward Hughes Illustraties door Janie Forest and Lazarus Aangepast door Lyn Doerksen Alle Bijbelcitaten zijn afkomstig uit Het

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Take a look at my life 9

Take a look at my life 9 Take a look at my life 9 Verslaafd aan foto,s maken. Elke dag weer mijn mobiel uit me zak halen en foto,s maken van de dingen die ik mee maak of tegenkom. Er zijn al zoveel mensen die gebruik maken van

Nadere informatie

GAAT ER OP UIT. Balder

GAAT ER OP UIT. Balder Balder GAAT ER OP UIT H et was die ene nacht van het jaar dat de tijd stil lijkt te staan voor het merendeel van de mensen, maar voor EEN persoon ging die nog altijd veel te snel. Er was nooit genoeg tijd

Nadere informatie

MundoRado reis naar Maleme, Kreta.

MundoRado reis naar Maleme, Kreta. MundoRado reis naar Maleme, Kreta. Op maandag 9 juni was het zover. We gingen op vakantie naar het mooie eiland Kreta en om precies te zijn, naar Maleme. Om 12.00 uur moesten wij ons verzamelen op Schiphol

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: Mijn huis

Auditieve oefeningen bij het thema: Mijn huis Auditieve oefeningen bij het thema: Mijn huis Boek van de week: 1; Een huis bouwen 2;De bouwvakker 3; Op de bouwplaats 4; Een hol voor mol Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat

Nadere informatie

Het meisje De volgende dag is de soldaat er niet. De negers zijn weer naar het front vertrokken, hoort ze de opgeluchte zuchten in het dorp. De sfeer verandert als blanke soldaten hen aflossen. De mensen

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto.

Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. Schaapje Schaap en de Wolkjes Schaapje Schaap woont op de weide samen met Nina en Osto. De schaapjes hebben een mooie stal, met zacht stro om in te slapen. Kom, zegt Nina, we gaan slapen, ik ben moe. Maar

Nadere informatie

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman Zeesteen Janneke Holwarda roman De wereld verzaakt; in het dorp van mijn ouders zijn de bladeren rood. Buson 1980 Ze is de jongste. En de vreemdste. Moeder had het zelf gezegd toen de tantes op bezoek

Nadere informatie

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf Sinterklaas is in het land en Mees heeft een heleboel vragen: Hoe oud is Sinterklaas? Waarom zijn de Pieten niet meer allemaal zwart? Is het paard waarop Sinterklaas rijdt niet gewoon Bingo van de manege?

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

H utnieuws 4 2014-2015

H utnieuws 4 2014-2015 OBS de Boomhut 31 oktober 2014 H utnieuws 4 2014-2015 Locatie Bernhardlaan 10 6824 LE Arnhem 026-4433102 Locatie Julianalaan 1 6824 KG Arnhem 026-3701183 In dit nummer: Tussenschoolseopvang Tussenschoolseopvang

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Bijbel voor Kinderen presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Mooie route door Friesland en veel gezien, maar weinig andere A112 onderweg

Mooie route door Friesland en veel gezien, maar weinig andere A112 onderweg De Elfstedentocht Nou daar gaan we dan, onze eerste automeeting met de A112. We hadden er veel zin in en natuurlijk veel te vroeg wakker. Dus door de polder scheuren in de vroegte met de net gepoetste

Nadere informatie

Schwäbische Alb. 24 oktober t/m 1 november 2009

Schwäbische Alb. 24 oktober t/m 1 november 2009 Schwäbische Alb 24 oktober t/m 1 november 2009 Zaterdag 24 oktober Heel - Tuttlingen 560 km Na het ontbijt vertrekken we richting de Schwäbische Alb, een gebied waar we nog nooit zijn geweest. Het is rustig

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Totaal materialen heide Materialen per groepje 1A Sporen van grazers 3 Witte bakken 3 Pincetten Zoekkaart bos- en heideplanten 1B Dennen trekken Handschoenen voor elk kind Zoekkaart bos- en heideplanten

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn

Scene 1: Rollen: heks. Katrijn Rollen: Speler 1: Speler 2: * prinses heks * Jan Klaassen Katrijn Benodigdheden: * Decor: * Kistje In het kistje zit een zak met nootjes Haakje bevestigd aan poppenkast waar de muzieksleutel aan hangt.

Nadere informatie