Inhoud. Inleiding. 1. De universiteit van de straat. 2. Straatcultuur en aanpak. 3. Bolletjes verzamelen. 4. Van onmacht naar macht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud. Inleiding. 1. De universiteit van de straat. 2. Straatcultuur en aanpak. 3. Bolletjes verzamelen. 4. Van onmacht naar macht"

Transcriptie

1 Inhoud Inleiding 1. De universiteit van de straat 2. Straatcultuur en aanpak 3. Bolletjes verzamelen 4. Van onmacht naar macht 5. Het bejegeningsprofiel 6. De MES-factoren 7. Contact maken 8. Jeugd en beleid 9. Hangplekken 10. Tien tips voor het omgaan met jeugdgroepen 11. Straattaal Dankwoord Over de auteurs

2 Inleiding Straatcultuur is een begrip dat door verschillende mensen op verschillende manieren wordt uitgelegd. Als we in dit boek praten over straatcultuur, dan gaat het over datgene waar de mensen op straat mee te maken hebben. We gaan ontrafelen waarom bepaalde situaties op straat gebeuren. We kijken naar de invloed van professionals daarop en naar hoe zo n situatie wordt opgebouwd. Hoe krijg je als professional weer grip op zo n situatie? De theorie in dit boek is door professionals op straat opgedaan met hulp van de jongeren vanuit de straatcultuur. Dit maakt dat het geen ingewikkelde theorie is, maar dat het juist heel praktisch is en goed toepasbaar is op straat. Waarom is dit boek geschreven? Dit boek is geschreven door mensen die in het werkveld dagelijks geconfronteerd werden met de straatcultuur. Hierin hebben ze een praktische weg gevonden en nu zijn zij uitstekende spelers op het gebied van straatcultuur en zien ze dat er zich landelijk herhaalt waar ze op wijkniveau mee te maken hadden. Dit boek is bedoeld voor professionals die bepaalde vragen hebben over hun contact met de jeugd op straat. Het is een soort ontdekkingstocht door de straatcultuur. Met dit boek kan het werken met jeugdgroepen leuker en makkelijker worden. Voor wie is dit boek nuttig? Dit boek is vooral op werkersniveau geschreven, dus het is vooral bedoeld voor degenen die op straat met jeugdgroepen werken. Er wordt veel gewerkt met situaties vanuit de politie, maar waar politie staat kun je ook jongerenwerker of straatcoach lezen. Het gaat over iedereen die met jeugd te maken heeft. Veel voorbeelden zullen dan ook herkenbaar zijn. Maar ook voor degenen die plannen van aanpak schrijven voor jeugdgroepen is dit boek nuttig. Als je de theorie be- 6

3 grijpt en je die eigen maakt, dan zal je contact met jeugdgroepen beter worden. Daarnaast zullen ook je plannen uiteindelijk meer effect hebben op de groepen. Na het lezen van dit boek zul je meer mogelijkheden zien om bepaalde situaties aan te pakken. Door de theorie te gebruiken die hier is beschreven, krijgen mensen weer zin in het werken met jeugdgroepen. De theorie is de theorie van de straat, zoals de jongeren hem zelf ook geleerd hebben vanaf het moment dat ze op straat hangen. 7

4 1. De universiteit van de straat Kennen en gekend worden speelt een belangrijke rol in het werken met jeugdgroepen. Het is belangrijk dat jij als professional de jeugdgroep kent en weet welke rol een jongere vervult in de groep. Maar kent de groep jou ook? Dit is een vraag die aan collega s uit heel Nederland veel is gesteld. De antwoorden op deze vraag verschillen nogal. Van professionals hoorden we dat de jongeren bekend waren met de wijkagent en de jongerenwerker, maar niet met andere agenten. Vanuit de professional bekeken, klopt dit. De jongeren kennen de naam van de wijkagent en niet die van andere collega s. We moeten echter niet vanuit het professionele referentiekader kijken, maar leren kijken vanuit de jongeren. We hebben deze vraag ook gesteld aan jongeren uit de straatcultuur. Zij kwamen met een verrassend antwoord. De jongeren zeggen dat ze de agenten wel kennen, maar zij bedoelen hiermee iets anders dan de professionals. Ze kennen enkele agenten bij naam. Dit zijn vaak de agenten die ze mogen of juist niet mogen. De jongeren zeggen echter alle agenten te kennen. Ze weten ook wanneer iemand nieuw is of net klaar is met de opleiding. Waarom is dit zo en waarom denken ze ons te kennen? Straatimago Dit heeft allemaal te maken met je straatimago. Je straatimago is de manier waarop jongeren over je praten op straat. Dit zie je terug in de praktijk en in de contacten. Bij het werken met jeugdgroepen heb je niet te maken met de status politieman, jongere of jongerenwerker. Je hebt gewild of ongewild te maken met een straatcultuur en je eigen straatimago. Zonder dat je het weet, maak 8

5 je deel uit van de straatcultuur. Het is echter aan jou om je eigen straatstatus en -imago te bepalen en te behouden. Dit zal voor al je contacten op straat bepalend zijn voor het verloop van je verdere optreden. Moet je hier rekening mee houden? Of het gewoon toelaten? Dit is een veel gestelde vraag. Eigenlijk kun je niet anders en heb je er gewoon mee te maken. Je gaat er niet zelf over of je een straatnaam of een straatimago hebt. Dit is zo en je komt er niet van af door het te ontkennen. Het is belangrijker om ervan op de hoogte te zijn en te kijken naar je mogelijkheden om dit straatimago te beïnvloeden. Je straatimago bestaat uit twee delen: - je naam of straatnaam - je werkwijze (imago) Je straatnaam is zoals je wordt genoemd door de jongeren. Dit kan je echte naam zijn, maar het is vaak een bedachte naam die in de ogen van de jeugd op jou slaat. Je straatnaam kan zijn ontstaan uit ervaringen met je optreden op straat, iets opvallends aan jouw uiterlijk vanuit de straatscan die gemaakt is of hoe je ligt in de groep. Wanneer je bijvoorbeeld altijd iedereen bekeurt, word je al snel die strenge op de motor genoemd. Het kan ook zijn dat je een naam krijgt op basis van uiterlijke kenmerken. Zo noemen ze een agent die er goed en verzorgd uitziet al snel mooi hoofd. Wanneer je rood haar hebt, word je de rooie genoemd. Meer van zulke namen kun je makkelijk zelf bedenken en hier zijn voor de jeugd ook geen grenzen in. Ze zullen dan ook niet snel een straatnaam niet gebruiken omdat dat zielig of kwetsend is. Dit kan soms zelfs de bedoeling zijn. Je hoort de straatnamen ook regelmatig vallen als je in contact bent met de jeugdgroepen. Je hoort dan vanzelf de benamingen de brede, groot hoofd, kaal hoofd en de lange. Je werkwijze is wat achter je straatnaam komt. Het kan zijn dat dit verbinding heeft met je straatnaam, zoals in het geval van die strenge op de motor. Dit is je straatnaam, maar het vertelt ook iets over je manier van optreden. Daarnaast is een jongere er ook van op de hoogte wanneer jij snel gefrus- 9

6 treerd bent of hoe je uit je rol te halen bent. Of je bijvoorbeeld in bepaalde situaties bang bent of je ongemakkelijk voelt. Zo kan rooie betekenen dat je haarkleur rood is, maar het kan ook betekenen dat je snel rood wordt in bepaalde situaties. Niet alleen de professional op straat heeft een straatimago, ook de jongeren in de jeugdgroep zelf hebben een straatnaam met daarachter een straatimago. Zo wordt iemand met een hoekige neus al snel Boggel genoemd. Als diegene dan crimineel actief is, zal deze combinatie zijn straatimago zijn: Boggel is een grote crimineel. Rijdt Boggel in een mooie auto en heeft hij een mooie vriendin, dan wordt er gezegd: Boggel heeft het gemaakt. Mocht je straatnaam de rooie zijn en het is algemeen bekend dat je heel snel kunt rennen, dan is dat je straatimago. Ze weten allemaal dat de rooie snel kan rennen en dat hij de jongens kan pakken. Deze combinatie vormt dan je straatimago. Dit gaat rond in de hanggroep en men zal minder snel proberen bij je weg te rennen. Het kan ook zijn dat je straatimago is dat je wel eens mensen matst. Je bekeurt de jongeren dan bijvoorbeeld niet altijd, maar je geeft hun ook wel eens alleen een waarschuwing. Dit wordt dan bij jouw straatnaam gezet en de jongeren zullen dit onthouden. Als je dan wel eens een keer een bekeuring geeft, zal dit sneller geaccepteerd worden. Je hebt zelf ook invloed op je eigen straatimago zonder dat je je werkwijze hoeft aan te passen. We horen wel eens mensen zeggen dat je niet kunt bekeuren of aanhouden zonder dat je meteen uit een jeugdgroep ligt. Dit hoeft niet zo te zijn, maar alles valt of staat met de manier waarop je zoiets doet. Je kunt ieder optreden op straat zien als een toneelspel. Zo kun je altijd een bekeuring uitschrijven maar toch overkomen als een strakke (goede) agent die een jongere ook matst. De kracht zit hem in de communicatie en vooral in de uitleg die je de jongere geeft. Je zou kunnen zeggen dat je de bekeuring ook moet kunnen verkopen. 10

7 Je rijdt met de dienstmotor op surveillance in je wijk. Je ziet een jongere uit de wijk langsrijden op een scooter en de scooter maakt wheelies. Dit wil zeggen dat de jongere op het achterwiel van de scooter door de wijk rijdt. De jongere wordt door jou staande gehouden en er blijkt dat er meer met de scooter niet in orde is. Zo heeft de jongere geen certificaat bij zich, heeft hij geen papieren van de scooter want die zitten in de andere jas en ga zo maar door. Je legt de jongere op dat moment uit dat hij jou is opgevallen omdat hij gevaarlijk reed op de scooter. De jongere reageert meteen dat hij wel weet wat hij doet. Je legt de jongere rustig uit dat hij zijn scooter niet fatsoenlijk kan besturen op die manier en dat hij niet op tijd kan uitwijken of kan remmen als er een kind oversteekt, omdat 50 procent van zijn scooter geen contact heeft met de weg, met alle gevolgen van dien. De jongere wil toch niet in zijn eigen wijk een buurtgenoot aanrijden? Tevens kunnen zijn ouders opdraaien voor de kosten en dat betekent al snel dat ze een schuld kunnen krijgen van euro. Zo hoog kunnen de kosten voor een behandeling in het ziekenhuis namelijk oplopen als je iemand hebt aangereden. Dit is iets wat iemand zijn familie niet wil aandoen en de jongere al helemaal niet. Daarnaast is er een hoop niet in orde met de scooter en zijn er verschillende bekeuringen die de jongere op dat moment verdient. Deze bekeuringen benoem je ook allemaal. Je zegt dat de jongere één bekeuring krijgt en dat hij zelf mag kiezen welke. Hierbij kiest hij natuurlijk voor de goedkoopste. Uiteindelijk krijgt de jongere zijn bekeuring mee, terwijl je toch al de bedoeling had er één uit te schrijven. De jongere denkt dat hij goed gematst is en je boodschap is ook overgekomen. Het is als agent toch de bedoeling dat je met je optreden iets duidelijk maakt aan de burger. Zelf ga je ook met een goed gevoel weg. De jongere praat hierover met zijn hanggroep en iedereen weet nu dat je ook wel eens iemand matst. Dit komt je straatimago ten goede, terwijl je gewoon je werk hebt gedaan. Over de bekeuring die is uitgeschreven, wordt nauwelijks gesproken. 11

8 Zoals gezegd, is je werk op straat één groot toneelspel en je kan daar handig mee omgaan. Je past je optreden over het algemeen aan aan degene die je tegenover je hebt staan. Je kijkt op welke wijze je het beste overkomt en je doel kunt bereiken. Je wilt niet alleen je doel bereiken, ook de boodschap moet overkomen. Je bedoeling met de bekeuring is gedragsverandering, en daar hoort een uitleg bij. Bij veel jongeren uit de straatcultuur blijkt dat zij moeite hebben met het begrijpen van een simpele uitleg. De tekst je krijgt een bekeuring omdat je iets doet wat niet mag slaat niet aan. Je zult iets meer moeten doen om de boodschap te laten overkomen. De uitleg erachter is van groot belang. Uit onderzoek en gesprekken met jeugdwerkers, professionele hulpverleners en reclassering blijkt dat het grootste deel van de straatjongeren laag ontwikkeld is en zij soms een laag IQ hebben. Dit wil echter niet zeggen dat dit altijd zo is. Maar het is wel iets om rekening mee te houden in je contact met jeugdgroepen. Hierdoor komt het voor dat de jongere en de professional op verschillende wijze communiceren. De jongere hoort iets anders dan de professional daadwerkelijk zegt. Als je dit als professional meeneemt in je optreden, dan weet je dat een uitleg van belang kan zijn. Zelfs het meerdere malen herhalen van deze uitleg is soms nodig. Je zult dus uitleg moeten geven en met voorbeelden moeten komen. Doe je dit niet, dan kun je bekeuringen blijven uitschrijven maar de boodschap zal niet overkomen. Je bereikt dus niet je doel. Sterker nog: je wordt het zat omdat de jongere het nu nog niet snapt. Je hebt hem al zo vaak bekeurd en hij blijft hetzelfde gedrag vertonen. De jongere blijft jou zien als degene die hem steeds bekeurt en hem moet hebben. De jongere zal niet meer aan je boodschap achter de bekeuring denken. Sterker nog: de jongere denkt eerder dat dit persoonlijk is dan dat hij echt iets fout doet. Kortom: dit wordt dweilen met de kraan open. Een negatief groepslid pakt dit cadeautje met twee handen aan voor zijn groepswerking. Op het verschijnsel groepswerking komen we in het hoofdstuk straatcultuur en aanpak terug. 12

9 Hetzelfde geldt voor het aanhouden van jongeren. Moet je als wijkagent wel of niet zelf iemand uit je jeugdgroep aanhouden? Loopt je relatie dan wel of geen gevaar? Wij zijn van mening dat dit kan. Je uitleg eromheen is hierbij heel belangrijk en soms moet je deze uitleg ook vaker herhalen. Met open vizier werken Zowel bij een bekeuring als bij een aanhouding is het van groot belang dat je open en eerlijk blijft. Goed is goed en fout is fout. Dit moet je uitstralen naar de jongeren, maar ook naar de hanggroep in het algemeen. We noemen dit met open vizier werken. Je geeft steeds duidelijk en zonder vooroordeel aan wat wel en niet kan. Dit betekent: gewoon dicht bij jezelf blijven en vooral eerlijk zijn. Een jongere uit een hanggroep wordt al langere tijd gezocht omdat hij moet worden aangehouden. Het gaat om Rico, die vaak op de Lindelaan hangt. Herhaaldelijk staat de politie voor Rico zijn deur, maar hij is steeds niet thuis. Je gaat als wijkagent naar de hangplek van deze Rico toe. Een maatje van Rico hangt op de Lindelaan en vraagt waarom de politie steeds aan Rico zijn deur komt. Hier kun je inhoudelijk natuurlijk niks over vertellen. Dit maatje zegt dat Rico graag met jou wil praten over deze politiebezoekjes. Je weet dat Rico gezocht wordt en zegt dat je ook met Rico wilt praten. Het maatje regelt een ontmoeting en jij rekent Rico meteen in. Zo n handelwijze is begrijpelijk, maar het is in je contact niet handig. De jeugdgroep zal jou bij een volgend probleem niet opzoeken, je contact- en informatiepositie ben je kwijt. Hiermee bedoelen we dat de jeugdgroep in de toekomst minder snel contact met je opneemt en dat er al helemaal geen informatie aan je gegeven wordt. Je straatimago is dat je jongens naait en men is boos op je. Wraakacties en bedreigingen met graffiti op de muren zijn een mogelijk gevolg. Hierna zal je niet snel meer draagvlak en een informatiepositie binnen de jeugdgroep hebben. 13

10 Moet je Rico dan niet aanhouden? Dat is toch niet denkbaar als agent zijnde. Je moet hem wel aanhouden. Alleen moet je dit vooraf eerlijk mededelen aan het maatje van Rico, en aan Rico zelf: Ik wil best met hem praten, maar hij wordt gezocht dus dan zal ik hem aanhouden, dat is mijn werk. Natuurlijk houd je hier een verhaal bij dat Rico in de toekomst wel aangehouden zal worden en dat hij zich nu maar beter kan aangeven bij jou, omdat jij bekend bent met Rico. Je legt het maatje van Rico uit dat dit een hoop ellende voorkomt. De groep zal dit accepteren omdat je vooraf open en eerlijk bent geweest. Er wordt nogal eens gedacht dat wanneer je eerlijk en open bent de jongere nooit aangehouden zal worden omdat hij niet komt opdagen. Of dit zo is, is afhankelijk van jouw straatimago op dat moment. Dit is ook iets wat je moet opbouwen in een wijk. Maar je zult zien dat wanneer het één keer lukt, dit in je straatimago wordt opgenomen. Men weet dan dat jij normaal blijft doen tegen de jongere wanneer hij wordt gezocht. Je moet je ook kunnen voorstellen dat veel jongeren bang zijn op het moment dat ze worden gezocht door de politie en dat ze niet weten wat ze moeten doen. Wanneer ze weten dat ze bij je terechtkunnen, gaat dit in de wijk rond, en je zult zien dat ze dan steeds vaker bij je komen. Als professional doe je gewoon je werk, maar dat doe je dan wel open en eerlijk. In een moeilijke wijk hebben we wel eens een wilde achtervolging meegemaakt waarbij de politie met veel voertuigen op zoek was naar een auto met daarin een gesignaleerde persoon. Tijdens deze achtervolging en de zoektocht naar de auto werden we vanuit die auto gebeld door degene die werd gezocht. Deze persoon was in paniek en wist niet wat hij moest doen. Hij deed gewoon waar hij goed in was, en dat was wegwezen. Iets later stapte deze jongere op een afgesproken plek achter in onze politieauto en werd hij door ons naar het bureau gebracht ter voorgeleiding. We legden aan hem uit wat er ging gebeuren en de zaak was opgelost. Zo kun je met een klein toneelspel plus uitleg een mooi en veilig politieoptreden neerzetten waarbij je gebruikmaakt van je straatstatus. 14

11 De universiteit van de straat Het is iedereen duidelijk dat de politie bij jongeren in de straatcultuur een belangrijke rol vervult. Er wordt veel over de politie gesproken en de jongeren zien de politie door omstandigheden vaak. Hiermee maakt de politie dus een groot deel uit van de dagbesteding van de jongeren in de straatcultuur. Een jongere uit de straatcultuur is vaak van jongs af aan op straat. Je zou letterlijk kunnen zeggen dat deze jongeren de universiteit van de straat hebben gevolgd. Sommigen zijn zelfs met een bul geslaagd. Deze universiteit van de straat kent een aantal hoofdvakken: - de straatscan - de straatspelletjes - de straattaal Wanneer een jongere uit de straatcultuur dit lessenpakket heeft behaald, noemen we hem streetwise. Vaak kun je in het contact met een jongere al horen dat hij streetwise is. Dit komt terug in de houding en het taalgebruik van een jongere. Vaak herken je een bepaalde houding of bepaald woordgebruik dat bij een groep hoort. Een voorbeeld hiervan is het tweemaal clicken met de mond als antwoord op een vraag. Dit clicken is een geluid dat gemaakt wordt in de mond met behulp van de tong. Wanneer je een vraag stelt in een verhoor of in het contact op straat en er is geen antwoord mogelijk, dan wordt er tweemaal geclicked. Het doel hiervan is het moment van stilte te doorbreken of als vervanging van een echt antwoord. Als een jongere van dit groepsgedrag zijn eigen gedrag maakt, geeft dit aan dat hij veel op straat is. Een ander voorbeeld is het dragen van bepaalde kleding, bepaalde kleuren of de wijze waarop de jongeren petjes of tasjes dragen. Deze kenmerken kunnen per jeugdgroep of stad verschillen. Het kan dus om uiterlijke kenmerken gaan, maar ook om gedragingen en woordgebruik. In hoofdstuk 11 gaan we dieper in op de straattaal. Als een jongere aan de kenmerken van de straat voldoet, is hij dus streetwise. Dit houdt in dat de jongere de straat kent, dat hij de universiteit van de straat heeft gevolgd of deze aan het volgen is. 15

12 De straatscan Jongeren bij wie de straatcultuur duidelijk aanwezig is, wonen vaak in de moeilijke wijken of hangen bij lastige hangplekken. De straatcultuur is echter aanwezig bij alle jeugdgroepen, maar speelt zich overal op een ander niveau af. De jongeren kijken naar hun oudere voorbeelden en kopiëren hun gedrag. Zo leren de jongeren ook houdingen van anderen herkennen. Ze zien van jongs af aan hun oudere buurtgenoten al bepaalde dingen doen. Dit zijn dus de grote voorbeelden en hun trainers van de straatcultuur. Wil je in de straatcultuur overleven, dan is de straatscan iets wat je moet kunnen. Je scant een persoon uit de jeugdgroep, een jongerenwerker, een passant of een politieagent. Je ziet snel hoe diegene op dat moment in zijn vel zit. Heeft die persoon slecht geslapen? Is hij wel of niet scherp? Wat straalt deze persoon uit? Is hij bang? Wat zijn de sterke en zwakke punten van deze persoon? Deze scan is belangrijk voor een jongere om te bepalen of hij er iets mee kan. De jongere kan zien wat zijn eigen positie en status is ten opzichte van deze andere persoon. Staat hij boven of onder diegene? Ook zien de jongeren binnen heel korte tijd wat gevoelig ligt bij de andere persoon. Binnen enkele seconden weet een jongere bijvoorbeeld wat de professional irritant vindt. Als dit niet meteen duidelijk is, wordt het door heel korte fragmenten van straatspelletjes uitgeprobeerd op de professional. Dit testen en uitproberen van de professional is weer van belang bij het samenstellen van de populaire straatspelletjes. Het is bijna knap te noemen hoe snel en goed een jongere of jeugdgroep deze scan kan maken. Stel dat je met tien collega s op een rij gaat staan om een straat af te zetten. Bijvoorbeeld het werken in linieverband, in het geval andere collega s achter je staan te werken en zij niet belaagd willen worden door een groep jongeren. Er zijn helaas wijken waarbij dit soms nodig is. De groep zal dan binnen zeer korte tijd terechtkomen bij de zwakste schakel uit de linie. Dit hoeft niet letterlijk de zwakste persoon te zijn, maar wel iemand waarvan het zeker is dat hij reageert op de straatspelletjes. Het kan dus ook juist degene zijn die fysiek het sterkste is, maar die bijvoorbeeld een kort lontje heeft en het wel even zelf gaat opknappen. Hiernaar is de jeugdgroep in zo n situatie op zoek. De 16

13 jeugdgroep voelt feilloos aan dat deze persoon niet goed in zijn vel zit, bang of juist snel boos is. Hier speelt de jeugdgroep op in en de jongeren creëren een straatspel met als doel bijvoorbeeld een aanhouding te voorkomen. Ze maken de gevormde linie bijvoorbeeld zwak door de ergernis van deze persoon te wekken en een privéstrijd uit te lokken. Als het de jeugdgroep lukt deze persoon zodanig uit te dagen dat hij uit de linie stapt, dan is het hele optreden afgezwakt en is het mogelijk de aanhouding te ontzetten. Je straatimago of wat je op dat moment uitstraalt, is belangrijk om iets dergelijks te voorkomen. Deze methode wordt bij incidenten vaak door de jeugdgroepen gebruikt om het werk van de professionals te ontwrichten. Daarnaast is het voor de straatscan belangrijk dat je altijd dicht bij jezelf blijft. Stel bijvoorbeeld dat je een collega hebt die de jongeren altijd een hand geeft. Deze collega ligt heel goed in de jeugdgroepen en een hand geven hoort echt bij zijn persoon. De teamleiding noemt deze collega als voorbeeld voor iedereen in het werken met de jeugd. Daarnaast heb je recent een cursus gevolgd waarin is gezegd dat je altijd een hand moet geven om goed contact te krijgen met een jeugdgroep. Maar dit is iets waar jij je helemaal niet prettig bij voelt. Het is niet iets wat jij graag doet. Jij maakt op een heel andere manier contact met een groep en dat werkt voor jou goed. Blijf dan vooral dicht bij jezelf en ga niet doen wat bij anderen goed werkt en waar jij je ongemakkelijk bij voelt. Een jeugdgroep merkt namelijk direct dat je niet op je gemak bent. Stel dat je op de jeugdgroep afloopt, je je hand hebt uitgestoken en je je hier niet lekker bij voelt. De jeugdgroep heeft dit dan door en geeft je geen hand. Ze maken er zelfs grapjes over. Vervolgens weet je jezelf geen houding te geven en daar gaat je contactmoment. Het is belangrijk om dingen te ondernemen richting een jeugdgroep, maar doe dan vooral dat waar jij je goed bij voelt. Mocht het voorkomen dat je op je eigen manier contact probeert te maken en het niet lukt, dan ben je niet meteen uit het veld geslagen wanneer er een grapje of een straatspel op volgt. Je zult hierop dan vanuit jezelf reageren en je volgende stap vanuit zekerheid bepalen. Je krijgt de jeugdgroep dan sneller onder controle en de straatspelletjes zijn hierdoor bij jou minder interessant en worden steeds minder gespeeld. 17

14 Het is dus erg belangrijk dat je op de hoogte bent van de straatscan en dat je hiermee rekening houdt als je op een jeugdgroep afgaat. De straatspelletjes Straatspelletjes zijn de, vanuit de straatscan gevormde, contactmomenten waarbinnen de jeugd de regie voert. Het straatspel is erop gericht om je uit balans te brengen of omdat het leuk is. De jongeren kunnen verschillende redenen hebben om straatspelletjes te spelen: - entertainment van de straat - uitproberen wat de grenzen zijn - de straatscan bevestigen - status binnen de groep verkrijgen Het straatspel valt vaak samen met de straatscan. Mocht de scan uitwijzen dat je bang bent, dan is het leuk om hiermee te spelen. De jongere zal dan dicht bij je gaan staan, plotseling een beweging maken of dreigend schreeuwen. De houding die je op dat moment uitstraalt en je reactie daarbij kan leuk zijn voor de jongeren. Dan is het straatspel gespeeld en het entertainment behaald. Je zult zien dat een jeugdgroep altijd precies de woorden weet te vinden die je raken. Die volgen uit de straatscan en het bijbehorende straatspel zal dit bevestigen. Een valkuil voor de professional hierbij is de emotie die erbij komt vanuit de straatspelletjes. Hierdoor gaat een professional vaak nog meer uitstralen of hij gaat vanuit deze emotie handelen. Allemaal cadeautjes voor de jeugdgroep en veel entertainment, waar door de jongeren nog lang om gelachen kan worden. Straatspelletjes kunnen ontstaan uit verveling en zijn het entertainment van de straat. De Lindelaan-groep hangt weer op hun vertrouwde plek. Er wordt wat over het weekend gesproken en de dingen die gedaan zijn. Na één uur is dit over het 18

15 algemeen geen gespreksstof meer, want de meesten kwamen de horeca toch niet in. Iemand uit de groep heeft de nieuwste mobiele telefoon en de mooiste ringtones. Dit is het volgende onderwerp van gesprek. Na weer één uur is dit onderwerp wel besproken en staat de hele groep weer te hangen. Gelukkig komt daar in de verte het grootste entertainmentbedrijf van Nederland aan: een heel opvallende auto met daarop de tekst politie. Dit entertainmentbedrijf is in alle wijken van Nederland aanwezig. De wagen heeft meteen de aandacht van de Lindelaan-groep. De politieauto gaat iets verderop stilstaan omdat ze daar een melding hebben. De groep kijkt naar de politieauto en naar de agenten die zijn uitgestapt. De groep beweegt zich in de richting van de politieauto, want de nieuwsgierigheid dwingt hen hiertoe en er is verder toch niks te doen. De groep staat nu op een afstandje stil te kijken. Ze herkennen de agenten. Ze weten niet hun naam, maar ze kennen wel hun straatnaam met daarachter hun straatimago. De jongeren herkennen de agenten als: die brede en die rooie. Ze weten ook vanuit het straatimago dat je met de rooie leuke straatspelletjes kunt spelen: altijd als je tegen de rooie iets roept, reageert hij. Ook weet de groep dat hij boos wordt als je hem bij zijn straatnaam noemt (in dit geval dus de rooie ). Dit in combinatie met een rode kleur die hij dan krijgt, zodat je hem dan lekker op stang kan jagen. Dit wordt bij de jongeren vaak besproken en het is algemeen bekend bij de groep. De brede rijdt normaal op de motor en de jongeren vinden hem strak, ofwel ze mogen de brede, en die laten ze dus met rust. Dit is ook omdat ze weten dat de brede niet snel in de spelletjes trapt. Er is bij de brede dus niet veel straatentertainment, en dus ook geen status te behalen voor de jeugdgroep. Ze weten ook dat wanneer je door de brede gepakt wordt, hij je stevig vast heeft en dat je niet loskomt. Deze straatimago s worden onbewust meegenomen in de samenstelling van het straatspel. Het kan ook dat ervoor wordt gekozen een straatspel niet in te zetten. Aangezien de Lindelaan-groep zich verveelt, is het kijken naar de agenten een leuk tijdverdrijf. Maar na een paar minuten is dit ook niet echt leuk meer, want ze krijgen totaal geen aandacht van de agenten. Deze agenten, de rooie en de brede, zijn bezig met een andere melding en geven de groep geen onnodige aandacht. Zoals gezegd, weet iedereen uit de groep dat het leuk is als je iets 19

16 tegen de rooie zegt. De groep is echter nog niet met deze agenten bezig, maar met de reacties die de rooie altijd gaf in het verleden. Eén groepslid onder aan in de rangorde van de jeugdgroep wil wel wat positieve aandacht van de groep en waagt een kansje. Zonder dat de agenten het zien, roept hij met vervormde stem: Kijk, die rooie. De groep lacht zo hard dat de rooie het wel gehoord moet hebben. Het straatimago blijkt te kloppen en de agent met de straatnaam de rooie reageert op het straatspel, mede omdat hij zich geneert voor de groep, die hard lacht. Deze reactie is wat de jeugdgroep nog harder aan het lachen maakt en hierdoor voelt de onderste in de rang zich gewaardeerd door de groep. De agent de rooie reageert en roept: Wie zei dat? Moet je het in mijn gezicht zeggen als je durft. Vanuit het referentiekader van de professional een begrijpelijke en logische reactie. Tegelijkertijd trapt de agent zo feitelijk in het bedoelde straatspel, want hij reageert vanuit emotie en frustratie. En dit gebeurt altijd wanneer hij in deze wijk werkt, en hij snapt niet waarom. Het was echter de bedoeling van dit straatspel dat hij zo zou reageren. Deze reactie maakt het voor de groep nog leuker en dezelfde jongen maakt nu nog een opmerking: De rooie is boos en wordt nog rooier. Ook worden de woorden van de agent door de jeugdgroep steeds met een rare stem herhaald. Hierop volgt weer gelach vanuit de groep, want het straatspel begint te werken en gaat de tweede fase in. De agent de rooie wordt boos en rent naar de groep, natuurlijk gevolgd door de brede. De jongeren uit de groep rennen al lachend alle kanten op. Niemand wordt gepakt en de agenten weten ook niet wie ze eigenlijk moeten hebben, omdat er stiekem en met vervormde stem wordt geschreeuwd. De agenten rijden hierna gefrustreerd weg en de jongeren komen iets later weer samen op hun hangplek. Dit incident is het gesprek van de dag en er wordt vaak en hard om gelachen. Na enige tijd komt degene die heeft geroepen erbij staan en hij mag ronduit zijn verhaal doen. Weer wordt er gelachen en alle onderdelen van het straatspel worden breed uitgemeten. Na verloop van tijd komen er nog wat andere leden uit de groep bij. Zij waren er eerder niet bij, maar ze willen natuurlijk wel het hele verhaal horen. Degene die heeft geroepen, mag nog eens zijn verhaal doen en weer wordt er gelachen. Dit verhaal is veel leuker dan de 20

17 verhalen over het weekend en de nieuwe telefoon. Dit verhaal blijft urenlang gespreksstof en soms komt het voor dat het zelfs dagen later nog besproken wordt. Iedere keer als er een politieauto langrijdt, wordt de groep herinnerd aan deze gebeurtenis. De jongere die heeft geroepen, krijgt veel positieve aandacht van de rest van de jeugdgroep. Dit is een mooie beloning voor de onderste rang in de groep. Tegelijk is dit een voorbeeld voor anderen in de groep die ook status en aandacht willen. De volgende keer als er zich een soortgelijke situatie voordoet, zullen deze jongeren hetzelfde proberen te doen. Helemaal als de rooie er weer bij is. Dit heeft gegarandeerd effect en de kans is klein dat er niet wordt gereageerd. Een nieuw straatspel is geboren en zal nog regelmatig gespeeld worden in de komende maanden. Het is van belang dat je als professional op de hoogte bent van dit straatentertainment, want dan kun je er rekening mee houden. Mocht je een keer niet lekker in je vel zitten, bijvoorbeeld omdat je ruzie hebt met je partner of omdat je op dat moment de motivatie niet kunt vinden om de jeugdgroep in te gaan, dan is het verstandig dat je jouw optreden hierop afstemt. Dan kan het een verstandige beslissing zijn dit uit te stellen of dit een dagje niet te doen. Want de jeugdgroep zal dit door de straatscan doorhebben en er gebruik van maken. Voor je het weet, is je straatimago aangetast dat kan binnen één dag en het opbouwen van een goed straatimago gaat altijd langzamer dan het afbreken ervan. 21

Wees duidelijk tegen je klanten

Wees duidelijk tegen je klanten Ronald Dingerdis Wees duidelijk tegen je klanten 3 In onze training Klantgerichtheid en communicatie vroeg een cursist me onlangs of je tegen je klant kan zeggen dat hij extreem vervelend is. Dat hij onredelijk

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens bussum 2010 Als kinderen goed over hun gevoelens kunnen praten, zal dit zijn uitwerking hebben op hun verdere ontwikkeling. Kinderen die hun gevoelens niet

Nadere informatie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie SPREEKBEURT POLITIE Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie Wat doet een politieagent? WELKOM DE POLITIEPRAKTIJK helpen bij een ongeluk pak de winkeldief! bekeuren en aanhouden

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Communicatie op de werkvloer

Communicatie op de werkvloer Communicatie op de werkvloer Voor een goede communicatie op de werkvloer is het noodzakelijk dat we letterlijk dezelfde taal spreken. Een goede kennis van het vakjargon is dan ook erg belangrijk. Net zo

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

Tekening voorkant: Tara van Veen. Tekeningen binnenin: Alette Straathof. Leeftijd: 10 11 12 jaar AVI: E3 M4. Lettertype: Dyslexie

Tekening voorkant: Tara van Veen. Tekeningen binnenin: Alette Straathof. Leeftijd: 10 11 12 jaar AVI: E3 M4. Lettertype: Dyslexie Tekening voorkant: Tara van Veen Tekeningen binnenin: Alette Straathof Leeftijd: 10 11 12 jaar AVI: E3 M4 Lettertype: Dyslexie Kleine Joe Arco Struik 2 www.gratiskinderboek.nl K L E I N E J O E A R C O

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig.

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Verliefd Savannah (11) Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Massimo (11) Dat je iemand ziet die je heel mooi vindt. Dan wil je gewoon bij haar zijn. Misschien

Nadere informatie

LEEFREGELS EN IK-BEN OPVATTINGEN HERKENNEN

LEEFREGELS EN IK-BEN OPVATTINGEN HERKENNEN In deze huiswerkopdracht wordt uitgelegd wat leefregels en ik-ben-opvattingen zijn en het belang ervan bij het doorbreken van gewoontepatronen. Een voorbeeld van Marjolijn illustreert hoe leefregels en

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

In dit e-book geef ik je een aantal tips en oefeningen die je heel gemakkelijk kunt toepassen in jouw dagelijks leven. Probeer ze maar snel uit!

In dit e-book geef ik je een aantal tips en oefeningen die je heel gemakkelijk kunt toepassen in jouw dagelijks leven. Probeer ze maar snel uit! In dit e-book geef ik je een aantal tips en oefeningen die je heel gemakkelijk kunt toepassen in jouw dagelijks leven. Probeer ze maar snel uit! Hartelijke groeten, Petra Melkert Ergotherapeut en mindfulnesstrainer

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en Peuters spelender wijs! Een praktische verdiepingscursus voor pedagogisch medewerkers in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven De ontwikkeling van jonge kinderen gaat snel. Ze zijn altijd op ontdekkingstocht

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Direct MEER impact met je uitstraling. Marlie Franssen Color Connect 2015

Direct MEER impact met je uitstraling. Marlie Franssen Color Connect 2015 Direct MEER impact met je uitstraling Marlie Franssen Color Connect 2015 Dit is ie! Je E-book voor meer impact met je uitstraling. Veel vrouwen worstelen met het probleem hoe ze zichzelf kunnen laten zien.

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule Werkboek Inhoudsopgave: 1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule 2. Het H.A.R.T. model 2.1. H.A.R.T. staat voor: 2.1.1. Mijn verhaal over oprechte communicatie 2.1.1: Hoofd Gebruik de rest van deze

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min.

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Bidden voor dummies Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Kennisspel, stellingenspellen en gebedshoudingen. Alleen in je

Nadere informatie

7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen

7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: 7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL De huidige arbeidsmarkt ziet er heel anders uit dan die van vroeger: we veranderen vaker van baan of de inhoud ervan verandert, banen zijn minder zeker en de groei

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

5 Assertiviteit. 1 Inleiding

5 Assertiviteit. 1 Inleiding DC 5 Assertiviteit 1 Inleiding Als SAW er zul je regelmatig in situaties terecht komen waarin je duidelijk moeten maken wat je wel of niet wilt. Bijvoorbeeld omdat een cliënt op een activiteitenafdeling

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

Nog niet gedaan, ga dit dan echt doen het gaat je echt verder helpen.

Nog niet gedaan, ga dit dan echt doen het gaat je echt verder helpen. In de vorige les ben je gaan onderzoeken wat je droom is en ik hoop dat je het besluit hebt genomen om elke dag te dromen en dat je een moodboard hebt gemaakt. Nog niet gedaan, ga dit dan echt doen het

Nadere informatie

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN PREVIEW Probeer nu 1 dag DE JONGE JAREN VAN DAVID VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN DAG 1 GOD ZIET JOU ZITTEN! Het is niet leuk om buitengesloten te worden,

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

11 Omgaan met verbale agressie

11 Omgaan met verbale agressie 11 Omgaan met verbale agressie AGRESSIE Praktijkinformatie Welke vormen zijn er? Hoe buig je opkomende verbale agressie om? Hoe en wanneer stel je je grens? EN Omgaan met verbale agressie Tip 1 Herken

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)?

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? ACTIES Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? De vriendschapstest waar Sascha Rosa toe dwingt verloopt niet zo best. Op het

Nadere informatie

Mentale Veerkracht. Presentatie Mentale Veerkracht SAM Netwerk. Ella van Toorn & Chrissie Schoonhoven

Mentale Veerkracht. Presentatie Mentale Veerkracht SAM Netwerk. Ella van Toorn & Chrissie Schoonhoven Mentale Veerkracht Presentatie Mentale Veerkracht SAM Netwerk Ella van Toorn & Chrissie Schoonhoven Zorg van de Zaak Chrissie Schoonhoven Ella van Toorn Nieuw in het netwerk: Verwachtingen Doel bijeenkomst:

Nadere informatie

[DE 3 MAGISCHE SMSSEN]

[DE 3 MAGISCHE SMSSEN] 2012 Life Coach Désirée Desiree [DE 3 MAGISCHE SMSSEN] Hoe je op een subtiele en liefdevolle manier je man kunt manipuleren zodat hij zich realiseert hoe blij hij mag zijn met jou. De 3 magische smssen

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie