Change! EDITIE VMBO. Inhoud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Change! EDITIE VMBO. Inhoud"

Transcriptie

1 EUROPA Op donderdag 4 juni 2009 kiest Nederland de 25 mensen die de komende vijf jaar namens ons land in het Europees Parlement zullen zitten. Op 4 en 7 juni gaan ook de andere 26 landen van de Europese Unie (EU) naar de stembus. Samen kiezen ze de 736 leden van het Europees Parlement. Dat Nederland in Europa ligt weten we allemaal. We gaan op vakantie in Europa, betalen met de euro en tijdens het EKvoetbal gaan we allemaal uit onze bol. Zevenentwintig Europese landen werken met elkaar samen binnen de Europese Unie. Deze landen maken Europese afspraken met elkaar. Ze doen dit omdat je problemen als vieze lucht en de economische crisis alleen samen kunt oplossen. Maar wat beslissen de Europese landen samen in Brussel en waarover beslist de Tweede Kamer in Den Haag? Hoe komt een Europees besluit tot stand? Wat is het Europees Parlement? Wie zijn de lijsttrekkers bij de Europese verkiezingen? Wat willen hun partijen? Heeft stemmen eigenlijk wel zin? En wat betekent Europa in ons dagelijks leven? Deze krant gaat over de Europese verkiezingen en de Europese Unie. Een krant dus met alles wat je wilt en moet weten over Europa! Change! Vier juni kiest Europa een nieuw Europees Parlement. Een half jaar geleden waren er ook verkiezingen. Toen kozen de inwoners van de Verenigde Staten (VS) Barack Obama tot nieuwe president. Obama bracht tijdens zijn campagne een duidelijke boodschap. Hij wil Amerika veranderen. De televisie en de kranten stonden er bol van: change! De Europese verkiezingen en de verkiezingen in de VS zijn niet met elkaar te vergelijken. De VS is één land met een aantal deelstaten (50 stuks). Maar de EU is geen land; de EU is een groep van Europese landen die met elkaar samenwerken. Er is wel een Europese munt (de euro) en een Europees Parlement, maar er is geen Europese president. Hoewel veel mensen Europese samenwerking heel belangrijk vinden, EDITIE VMBO zal zo n president er de komende jaren ook niet komen. Veel mensen gaan stemmen omdat ze willen dat er iets verandert. De landen van de Europese Unie beslissen samen over belangrijke onderwerpen. Het doet er dus echt toe wie er over deze beslissingen mee mag praten. In deze krant komen daarom verschillende mensen aan het woord die met hun stem iets aan Europa willen veranderen: change! Inhoud Wat doet een Europarlementariër? 2 De EU-instellingen 2 Het Europees Parlement 3 Europese fracties 3 Nederlandse lijsttrekkers 4 Mini Canon Europa 5 Verschillen tussen partijen 6 Europese regels, wat merk je er van? 6 Ben jij een echte Europeaan? 7 De Europese Unie in cijfers 8 Websites over Europa 8 1

2 De EU-instellingen Binnen de Europese Unie (EU) werken landen op verschillende manieren met elkaar samen. Soms doen ze dit vrijwillig, maar andere beslissingen worden genomen door een instelling die boven de landen staat. Deze instelling kijkt niet alleen naar wat goed is voor de verschillende landen, maar ook naar wat goed is voor alle landen bij elkaar. Het is erg ingewikkeld om dit goed te regelen. Naast het Europees Parlement heeft de EU de volgende officiële instellingen: De Europese Commissie is een soort dagelijks bestuur van de Europese Unie. De Commissie mag zelf voorstellen voor wetten en regels doen en moet zorgen voor de uitvoering van wetten en regels, zoals deze door andere instellingen van de EU zijn vastgesteld. De Commissie bestaat uit 27 leden ( één voor elk van de 27 lidstaten). De leden van de Europese Commissie worden voor vijf jaar benoemd. Hun benoeming moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement. Bij de Europese Commissie werken ongeveer mensen. Wat doet een Europarlementariër? Bas blogt uit Brussel De papieren Blog van Bas Loerink (Europa Vooruit!) Weer een drukke dag. Juist met de trein terug uit Straatsburg. Met z n allen in de Eurotrein die elke maand tussen Brussel en Straatsburg op en neer rijdt. Het Europees Parlement werkt in Brussel, maar eens in de maand vergadert het Parlement een week in Straatsburg. In deze gezellige sfeer van een bijna schoolreisje voer ik een gesprek met iemand van de vakbond. Hij wijst mij op enkele zwakke punten in een wet die volgende week besproken zal worden. Heel veel organisaties en bedrijven hebben mensen naar Brussel gestuurd om er voor te zorgen dat hun stem in de Europese Unie wordt gehoord. We noemen deze mensen lobbyisten. In de Raad van Ministers worden de belangrijkste besluiten van de EU genomen. De Raad van Ministers bestaat uit de ministers van alle landen van de EU. De ene keer komen de ministers van Landbouw bijeen, de andere keer de ministers van Onderwijs. Om de beurt is een lidstaat van de EU een half jaar lang voorzitter van de Raad. De besluiten van de Raad moeten door de Europese Commissie worden uitgevoerd. Vaak moet een besluit van de Raad door het Europees Parlement worden goedgekeurd. Met de Europese Raad worden de bijeenkomsten van de staatshoofden en/of regeringsleiders van de EU-lidstaten bedoeld. De Europese Raad komt ten minste twee keer per jaar bijeen. Voor Nederland zit minister-president Balkenende in de Raad. De Europese Raad zet nieuwe ontwikkelingen van de Unie in gang. Vaak worden de bijeenkomsten van de Europese Raad aangeduid als EU-top. Het Europese Hof van Justitie is gevestigd in Luxemburg en bestaat uit 27 rechters. Zij worden door de lidstaten voor telkens zes jaar benoemd. Het Hof heeft als taak recht te spreken bij geschillen over de uitleg en toepassing van EU-regels. Vragen 1. Waar vergadert het Europees Parlement? 2. Waar worden de belangrijkste besluiten van de Europese Unie genomen? 3. Aan wie moet minister-president Balkenende, die namens Nederland deel uit maakt van de Europese Raad, verantwoording afleggen? In het Europees Parlement (EP) wordt veel gesproken over de economische crisis. In een vergadering is steun aan de auto-industrie aan de orde. Frankrijk steunt zijn eigen autofabrieken en Duitsland doet hetzelfde. De Amerikanen steunen de Amerikaanse auto-industrie. Wat kan ik doen om de werkgelegenheid ook in Nederlandse autofabrieken als Nedcar te redden? Ik ga zeggen dat niet elk land zijn eigen fabrieken moet steunen, maar dat Brussel alle Europese bedrijven moet helpen. Dan wordt het ene Europese bedrijf niet bevoordeeld boven het andere. Aan het einde van de ochtend wordt het jaarverslag van de Europese Rekenkamer gepresenteerd. Deze rekenkamer houdt in de gaten of Europees geld wel op een goede manier wordt uitgegeven. De voorzitter deelt mee dat er nog steeds veel Europees geld verkeerd wordt besteed. Na de presentaties is er een druk bezochte persconferentie. Het lukt mij om aan twee Nederlandse kranten een interview te geven. In de middag komen er raadsleden uit Diemen op bezoek. Regelmatig ontvang ik gasten. De grote vergaderzaal maakt op bezoekers altijd veel indruk. Het is de grootste democratische parlementszaal in de wereld. Contacten onderhouden met mijn kiezers in Nederland kost mij erg veel tijd. Daarom vind ik het fantastisch als er mensen uit Nederland op bezoek komen. Voor hen maak ik altijd wel een half uurtje vrij. Bas Loerink bestaat niet echt. 2

3 Het Europees Parlement Een van de belangrijkste instellingen van de Europese Unie is het Europees Parlement. Dit parlement kwam in 1958 voor het eerst bij elkaar. De leden van dit parlement worden sinds 1979 direct door de bevolking gekozen. Elke lidstaat heeft zijn eigen afgevaardigden in het Parlement. Na de verkiezingen van 4 juni zullen dit er 736 zijn, van wie 25 uit Nederland. Doordat de lidstaten verschillende verdragen hebben gesloten, heeft het Europees Parlement steeds meer te vertellen gekregen. Deze verdragen hebben er voor gezorgd dat het Europees Parlement niet alleen mag adviseren, maar ook steeds vaker mag beslissen of nieuwe wetten wel of niet doorgaan. De belangrijkste taken en bevoegdheden van het Europees Parlement zijn: Europese fracties De Nederlandse Europarlementariërs zijn afkomstig uit de Nederlandse politieke partijen. In het Europees Parlement hebben de meeste van deze partijen zich aangesloten bij één van de zeven verschillende Europese groepen. Die groepen noemen we fracties. Je kunt de fracties in het Europees Parlement vergelijken met de fracties zoals we die in de Tweede Kamer kennen. Maar de Europese fracties zijn ruimer opgezet. Daarom kan het voorkomen dat leden van verschillende Nederlandse politieke partijen in Europa lid zijn van één fractie (zoals D66 en VVD). Wetgeving: het Europees Parlement maakt samen met de Raad van Ministers wetten, die vooral over economische en financiële zaken gaan. Geld: het Europees Parlement bepaalt samen met de Raad van Ministers waar het Europese geld aan besteed wordt. Dit gebeurt één keer per jaar. Controle: het Europees Parlement controleert alles wat de Commissie doet. Wanneer de Commissie niet volgens de regels handelt, kan het Europees Parlement de Commissie naar huis sturen. Het Europees Parlement komt één week per maand in Straatsburg bij elkaar. Daarnaast wordt er nog een aantal extra vergaderingen van het Parlement in Brussel gehouden. Deze vergaderingen worden in kleinere groepen (parlementaire commissies) voorbereid. De meeste Europarlementariërs sluiten zich aan bij een fractie omdat ze hierdoor meer te zeggen hebben binnen het Europees Parlement. Door in fracties samen te werken met andere parlementsleden sta je sterker en kan het werk beter worden verdeeld. Voordat er in een vergadering wordt gedebatteerd en gestemd over een wetsvoorstel, komt de fractie bij elkaar om samen een standpunt af te spreken. De leden zijn niet verplicht om te stemmen en worden meestal niet verplicht om een fractiestandpunt te volgen. Een kleine minderheid van de parlementariërs is niet aangesloten bij een fractie. Het Europees Parlement kent de volgende fracties: EVP-ED: Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten. Leden van het CDA zijn lid van deze fractie; PES: Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement. Leden van de PvdA zijn lid van deze fractie; ALDE: Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa Fractie. Leden van de VVD en D66 zijn lid van deze fractie; UEN: Fractie Unie voor een Europa van Nationale Staten. Er zijn geen Nederlandse politieke partijen lid van deze fractie; Groenen/EVA: Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie. Leden van GroenLinks zijn lid van deze fractie; EVL/NGL: Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links. Leden van de SP zijn lid van deze fractie; IND/DEM: Fractie Onafhankelijkheid/Democratie. Leden van de ChristenUnie en de SGP zijn lid van deze fractie Het Parlement in Straatsburg. Foto: Europees Parlement Unit Audiovisuele Media Vragen: Hoeveel leden telt het Europees Parlement na de verkiezingen van 4 juni? Hoeveel Nederlandse afgevaardigden zullen na 4 juni in het Europees Parlement zitten? Welke drie bevoegdheden heeft het Europees Parlement? Noem twee Nederlandse politieke partijen die deel uitmaken van dezelfde Europese fractie. Wat wil Ronald van de Maat, docent maatschappijleer, veranderen aan Europa? Veel mensen vinden dat de Europese Unie veel te hard groeit. Maar als ik het voor het zeggen zou hebben, dan zou ik de Europese Unie nog wat groter maken. Niet alle landen die bij Europa horen zijn op dit moment ook lid van de Unie. Bovendien zou ik het goed vinden als Turkije over een tijdje ook toetreedt tot de Europese Unie. Turkije kan een brug vormen tussen Azië en Europa. Turkije is in het verleden altijd belangrijk geweest voor Europa en zal dat in de toekomst ook blijven. 3

4 Nederlandse lijsttrekkers In Nederland doen zeventien partijen mee aan de verkiezingen. Volgens opiniepeilingen maken negen partijen kans om in het Europees Parlement te komen. Hier volgen de lijsttrekkers van deze partijen. CDA Wim van de Camp Wim van de Camp is in 1953 geboren in Oss. Hij ging naar de Rijks Hogere Landbouwschool voor Tropische Landbouw in Deventer. Daarna studeerde hij rechten te Nijmegen. Van 1980 tot 1986 was hij lid van het partijbestuur van het CDA. Sinds 1986 zit Van de Camp in de Tweede Kamer. Als ervaren Kamerlid speelt Van de Camp al jaren een belangrijke rol bij het inwerken van nieuwe collega s. Hij zit in de Raad van Toezicht van verschillende onderwijsinstellingen. Van de Camp woont in Den Haag. Website: PvdA Thijs Berman Thijs Berman is sinds 2004 lid van het Europees Parlement en is door de leden van de PvdA gekozen tot lijsttrekker voor de verkiezingen van Berman is in 1957 in Coevorden geboren. Hij zat eerst op de toneelacademie in Maastricht, waarna hij psychologie studeerde in Utrecht, Parijs en Amsterdam. Na zijn studie werkte hij lange tijd als journalist. Berman schreef veel artikelen voor weekbladen als Elsevier en De Groene Amsterdammer, was correspondent in Parijs en Moskou en maakte vele radio- en tv-programma s. Website: VVD Hans van Baalen Hans van Baalen is in 1960 te Rotterdam geboren. Hij heeft rechten gestudeerd in Leiden. Hij werkte geruime tijd bij een organisatieadviesbureau. Twee keer was Van Baalen campagneleider voor de VVD bij de Tweede Kamerverkiezingen. Sinds 1999 is hij lid van de Tweede Kamer (met een korte onderbreking in ). Daar is hij woordvoerder Europese en Buitenlandse Zaken. Van Baalen is door de leden van de VVD gekozen tot lijsttrekker voor de Europese verkiezingen in Hij woont in Den Haag. Website: GroenLinks Judith Sargentini Judith Sargentini is in 1974 geboren in Amsterdam en woont nog steeds in de hoofdstad. Zij studeerde hier geschiedenis. Zij werkte onder andere voor het Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika. Daarna werd zij adviseur voor Eurostep, een organisatie die zich inzet voor arme landen. Zij is lid van de gemeenteraad van Amsterdam, vanaf 2006 als fractievoorzitter. Sargentini is door de leden van GroenLinks gekozen tot lijsttrekker bij de Europese verkiezingen. Website: judithsargentini.blogspot.com. 4 Het Parlement in Brussel. Foto: Europees Parlement Unit Audiovisuele Media ChristenUnie-SGP Peter van Dalen Peter van Dalen is in 1958 in Zwijndrecht geboren. Hij studeerde geschiedenis te Utrecht, waarna hij enige tijd werkzaam was als leraar in Zwolle en Ede. Daarna was Van Dalen medewerker van een Europarlementariër. In 1989 ging hij werken bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat, waar hij verschillende functies had. Vier jaar lang was hij lid van de gemeenteraad van Houten, waar Van Dalen nog steeds woont. Hij is lid van de ChristenUnie. Website: SP Dennis de Jong Dennis de Jong is in 1955 in Delft geboren. Hij studeerde rechten en economie in Rotterdam en politieke wetenschappen en internationale betrekkingen in New York. Hierna werkte hij onder meer op de ministeries van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en Justitie. Tevens was hij enkele jaren werkzaam bij de Europese Commissie. De afgelopen zeven jaar was De Jong speciaal adviseur mensenrechten bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Sinds 2007 is hij lid van het bestuur van de SP-afdeling in zijn woonplaats Rotterdam. Website: D66 Sophie in t Veld Sophie in t Veld was de enige kandidaat van D66 voor de functie van lijsttrekker voor de verkiezingen van het Europees Parlement. Zij is in 1963 in Vollenhove geboren. Van 1982 tot 1991 studeerde zij geschiedenis te Leiden. Tijdens en na haar studie werkte zij enkele jaren als vertaler. In 1994 vertrok zij naar Brussel, waar zij verschillende functies had. Sinds 2004 zit zij namens D66 in het Europees Parlement. Website: PVV Barry Madlener Barry Madlener is in 1969 in Leiden geboren. Hij volgde een opleiding makelaardij en was nadien als makelaar werkzaam. Hij zat in de gemeenteraad van zijn woonplaats Rotterdam voor de lokale partij Leefbaar Rotterdam. Sinds november 2006 is hij lid van de Tweede Kamer. Daar houdt hij zich vooral bezig met ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en milieubeheer. Website: PvdD Natasja Oerlemans Natasja Oerlemans is in 1969 geboren. Tot 1995 studeerde zij landelijke ontwikkeling en communicatie in Wageningen. Daarna werkte zij als onderzoeker voor het Centrum voor Landbouw en Milieu te Culemborg. Sinds 2007 is Oerlemans inhoudelijk adviseur bij de Tweede Kamerfractie van de PvdD. Tevens is zij verbonden aan het wetenschappelijk bureau van deze partij. Ze woont in Utrecht. Website:

5 Wat wil burgemeester Emmens-Knol van Castricum veranderen aan Europa? Ik wil iets doen aan de klacht van veel mensen dat Europa te ingewikkeld en te bureaucratisch is. Zo zou het iedere maand heen en weer pendelen van alle parlementsleden en hun medewerkers tussen Brussel en Straatsburg wat mij betreft moeten stoppen. Maar als ik heel eerlijk ben begrijp ik ook wel dat het verschrikkelijk ingewikkeld is om democratische besluitvorming binnen een zo groot gebied als Europa goed te laten verlopen. En als je weet dat er in Brussel minder mensen werken voor het Europees Parlement dan er ambtenaren zijn in een stad als Amsterdam dan valt het met die bureaucratie ook nog wel een beetje mee. Mini Canon Europa Europa heeft een lange geschiedenis. Door de eeuwen is Europa met vallen en opstaan geworden tot dat wat het nu is. We lopen in grote stappen door de geschiedenis van Europa en houden halt bij vijf belangrijke gebeurtenissen: 1.Van Keizer tot Parlement Onder Julius Caesar wordt het Romeinse Rijk sterk uitgebreid met bijvoorbeeld de Zuidelijke Nederlanden en Gallia. (Heel Gallia? neen ) Als Keizer Augustus in het jaar 27 voor Christus alleenheerser (Keizer) van Rome wordt, is het vrede in grote delen van Europa. Tijdens de vrede onder de Romeinse Keizers die volgen groeien d e economie en welvaart. Er is voldoende geld om prachtige gebouwen neer te zetten. De beeldhouwkunst bloeit op. Vier eeuwen later valt het Romeinse Rijk weer uit elkaar. Na 1945 breekt er wederom een periode van vrede en welvaart aan in grote delen van Europa, waar nu wordt samengewerkt in een gekozen parlement. 2. Van de wetten van Napoleon tot gelijke regels in Europa Keizer Napoleon verovert rond 1800 grote delen van Europa en voert in 1804 in veel landen dezelfde wetten in. In de wetten van Napoleon staat onder andere dat ieder mens gelijk is voor de wet. Niemand is meer of minder dan een ander vanwege zijn afkomst. Zonder rechtszaak kun je niet meer gevangen gezet worden. Er komt vrijheid van godsdienst en scheiding van kerk en staat. De wetten van Napoleon hebben ook nog wel ouderwetse punten: vrouwen kunnen niet stemmen en de vrouw moet haar man gehoorzamen. Door de wetten van Napoleon wordt het burgerlijk recht (regels over de burgerlijke stand, huwelijk en eigendom) gelijk in landen onder Frans bestuur. Volgens Napoleon waren zijn Europese wetten het belangrijkste dat hij bereikt had. Zijn overwinningen in veldslagen zouden wel vergeten worden, maar zijn wetboek zou altijd herinnerd blijven. Hij heeft gelijk gekregen. Pas 150 jaar later lukt het via de Europese Unie en haar voorlopers weer om in verschillende Europese landen dezelfde regels in te voeren. 3. Van football tot vrije werknemer Al in de middeleeuwen worden er in Engeland bal-wedstrijden gehouden. In een woest gevecht probeert het ene dorp de bal te veroveren op het andere dorp. De koningin verbiedt deze bloedige en chaotische sport. Als het verbod in 1845 wordt opgeheven, ontstaat op Engelse kostscholen het moderne voetbalspel. Voetbal verspreidt zich naar de arbeidersbuurten. Clubs zoals Arsenal en Manchester United ontstaan. Voetbal wordt ook populair in de rest van Europa en de wereld. In 1879 wordt de eerste Nederlandse club opgericht: de Haarlemse Football Club. Voetbal is nu een volkssport met goed betaalde spelers. Deze sportieve werknemers mogen net als alle andere werknemers in ieder Europees land aan de slag. In het beroemde Bosman-arrest uit 1995 heeft het Europese Hof van Justitie (in Luxemburg) bovendien bepaald dat spelers (en dus alle werknemers in de EU) na afloop van hun arbeidscontract vrij zijn om ergens anders te gaan werken. De voetbalclub mag dan geen hoge transfersom vragen van de nieuwe werkgever. Ook moet een werkgever alle mensen die in Europa wonen gelijk behandelen. 4. Van Zweeds warenhuis tot Europese winkelketen Hennes & Mauritz is een Zweeds kledingmerk dat de afgelopen jaren in heel Europa en ver daarbuiten populair is geworden. De oprichter kreeg in 1947 bij een bezoek aan Amerika het idee om kleding in grote hoeveelheden te gaan maken en tegen een lage prijs te verkopen. Dit was nieuw voor Europa. Na het openen van veel nieuwe winkels in Zweden werd in 1964 een winkel in Noorwegen geopend. In de jaren zeventig en tachtig volgden nog diverse Europese landen (Nederland in 1989). De Europese samenwerking biedt een bedrijf als H&M enorme kansen om naar andere Europese landen uit te breiden. De landen van de Europese Unie hebben met elkaar afgesproken dat een Europees bedrijf zonder belemmeringen in alle Europese landen zaken mag doen. Hierdoor kunnen bedrijven hun producten nu niet meer alleen het eigen (vaak kleine) land verkopen, maar in de hele Europese Unie. Zo kunnen bedrijven de strijd aan gaan met grote concurrenten van over de hele wereld. 5. Van gulden tot euro Onder leiding van Wim Duisenberg, de toenmalige baas (president) van de Europese Centrale Bank, werden op 1 januari 2002 euro-munten en euro-bankbiljetten ingevoerd in 12 landen van de Europese Unie. Ook Nederland verruilde in 2002 de gulden voor de euro. Hierdoor werd de euro het betaalmiddel van driehonderd miljoen mensen in Europa. Op 1 januari 2007 is de euro ook in Slovenië het wettig betaalmiddel geworden en daarna volgden Cyprus, Malta en Slowakije. Uiteindelijk zullen bijna alle 27 EU-landen de euro invoeren, alleen Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Zweden doen voorlopig niet mee. Deze drie landen houden liever hun eigen munt. Vragen: Wie voerde de eerste Europese grondwet in? Welke uitspraak werd er gedaan in het beroemde Bosman-arrest? Welke historische stap maakte Europa op 1 januari 2002? 5

6 Verschillen tussen partijen CDA PvdA VVD GroenLinks SP ChristenUnie/SGP D66 Partij voor de Dieren PVV De Groenen Solidara Newropeans Liberaal Democratische Partij Partij voor Europese Politiek Europese Klokkenluiders Partij Libertas Nederland De Tweede Kamer moet Europese besluiten kunnen tegenhouden G G G H G G H G G H G H H G G G De EU moet culturele tradities als stierenvechten met rust laten H G G H H H G H G H H G G?? G Alle EU-landen moeten werknemers uit de nieuwe lidstaten toelaten H H H G H G G H H G G G G G G G Turkije mag nooit lid worden van de EU? H? H H G H? G H? H? H G H Europa mag alleen een streng milieubeleid voeren als landen G H G H H H H H G H H H H H G H als China, India en de VS dat ook doen Er moet een Europees asielsysteem komen, zodat voor alle landen dezelfde regels gelden Deze stellingen zijn afkomstig uit de EénVandaag StemWijzer Europa. Deze StemWijzer bevat dertig stellingen en is onder meer te vinden onder Er is ook een ProgramVergelijking, met samenvattingen van de programma s van negen partijen. Zie hiervoor Europese regels, wat merk je er van? Alle inwoners van Europa hebben veel met Europese Unie te maken. Maar meestal merk je daar niet veel van. Op deze pagina staan een paar voorbeelden van Europese regels die invloed hebben op ons dagelijks leven. Geen algemene identificatieplicht In de Europese Unie is geen algemene identificatieplicht. Dat betekent dat je niet in ieder land altijd je paspoort bij je hoeft te hebben. Maar in veel grote EU-lidstaten moet dat wel. In Nederland, maar ook in Duitsland, Frankrijk, Italië, Griekenland en Estland moet je je identiteitsbewijs laten zien als de politie daar om vraagt. In andere landen hoeft dat weer niet, bijvoorbeeld in Engeland, Zweden, Finland, Denemarken, Ierland, Letland en Litouwen. Drank kopen en invoeren Als je van het ene EU-land naar het andere reist mag je drank meenemen zonder dat je daar invoerrechten (belasting) over betaalt. Het mag dan alleen voor jezelf zijn. Je mag het dus niet verkopen. Maar waar ligt de grens voor eigen gebruik? De Europese Unie heeft voor iedere drank bepaald hoeveel je mag invoeren. Je mag bijvoorbeeld niet meer dan 20 liter port meenemen als je over de grens gaat. Als je meer meeneemt moet je belasting betalen. Europees CJP G G G G H G G H H G H G G G H H Dodehoekspiegel Sinds 1 januari 2007 moet elke nieuwe vrachtwagen een dodehoekspiegel hebben. Met die spiegel kan de chauffeur ook de fietsers zien die vlak naast hem staan. Deze regel geldt in alle Europese lidstaten. Vanaf 2011 is een dodehoekspiegel verplicht voor alle vrachtwagens in de EU. Op die manier worden veel verkeersongelukken en verkeersdoden voorkomen. Mag de naam Jenever ook voor een Italiaanse drank gebruikt worden? Nee, dat mag niet. De naam Jenever staat op een lijst beschermde namen. Deze lijst heet de Europese lijst voor Beschermde Oorsprongsbenamingen (BOB). Jenever mag alleen worden gemaakt in Nederland, België en een paar Duitse en Franse provincies. Een beschermde naam kan een land zelf aanvragen in Brussel. Zo mag Parmaham alleen in de provincie Parma (Italië) gemaakt worden. Nederlandse ham mag geen Parmaham heten. Het alarmnummer 112 Vragen: 1. Noem één standpunt uit het standpuntenoverzicht waar je het mee eens bent. 2. Noem één standpunt uit het standpuntenoverzicht waar je het mee oneens bent. 112 is het Europese alarmnummer. Je kan het in alle lidstaten bellen bij noodgevallen. (bron: Wat wil Frank Hilterman, Europa deskundige, veranderen aan Europa? Er bestaat een Europese CJP, de Euro26 youth card. Die kun je krijgen als je jonger bent dan 26 jaar. De kaart is geldig in 41 Europese landen. Dus ook in landen die geen lid zijn van de Europese Unie. Met 6 de kaart kan je korting krijgen in het theater, bioscopen, openbaar vervoer en op reizen, cd s, boeken enzovoort. Ik zou heel graag zien dat Europa één minister van Buitenlandse Zaken krijgt en één leger. Nederland en de meeste andere landen in Europa zijn veel te klein voor eigen buitenlands beleid en een eigen leger. Oud-minster van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger van Amerika zei het ooit treffend: Wie moet ik bellen als ik Europa nodig heb? Als Europa één gezicht heeft, tellen we mee. Europa kan dan samen met de Verenigde Staten en Azië leiding geven aan de wereld.

7 1 In deze lidstaat eten de mensen vaak pasta en pizza s. Ze exporteren veel tomaten. De (rechtse) premier van dit land heeft mensen die links stemmen eikels genoemd, en ook geestelijk gehandicapt. 2 Deze Oost-Europese lidstaat heeft het laagste minimumloon. Ze hebben hetzelfde alfabet als de Russen. 3 Het land waar Red Bull wordt gemaakt. In deze lidstaat zijn veel mensen die heel veel roken. Koningin Beatrix gaat vaak op skivakantie in dit land. 4 Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004 gingen in deze lidstaat heel weinig mensen stemmen. IJshockey is hier de populairste sport. Tot 1993 hoorde dit land bij Tsjechië. 5 Deze lidstaat heeft de meeste inwoners. De Trabant, de Volkswagen en de Mercedes komen hier vandaan. Lange tijd was dit land verdeeld in een westelijk en een oostelijk deel. 6 In deze lidstaat is schommelen de nationale sport. Het was in 2006 het meest vrije land in de wereld (volgens De hoofdstad van dit land ligt op 84 km van de hoofdstad van Finland. 7 Dit is de dunst bevolkte lidstaat (dat betekent dat in een groot gebied weinig mensen leven). De telefoons van Nokia worden in dit land gemaakt. Het staat in de top drie van meest democratische landen ter wereld. 8 In deze lidstaat hebben ze de ombudsman uitgevonden. Er is veel bos, dus ze verkopen heel veel hout aan de andere EU-landen. Dit is het land van Pippi Langkous, Ikea en H&M. 9 Dit land werd pas na 1975 democratisch, voor die tijd was het een dictatuur. Ze verkopen veel sinaasappels. Bekende mensen uit dit land zijn Antonio Banderas en Pablo Picasso. Ook het kledingmerk Zara komt hier vandaan. 10 Dit eiland heeft het kleinste aantal inwoners van de EU, maar toch heeft het ook de grootste bevolkingsdichtheid (dat betekent dat in een klein gebied veel mensen leven). Nederland importeert veel aardappels uit dit land. 11 In deze lidstaat ligt het Balatonmeer, dat is het grootste meer van Midden- en West-Europa. Ze eten er graag goulash. 12 Het land van de Skoda en de Praagse Lente. Tot en met juni 2009 is dit land de voorzitter van de EU. De schrijvers Kafka en Kundera kwamen hier vandaan.. 13 Dit is de minst corrupte lidstaat van de EU. Dit betekent dat de regering haar macht eerlijk gebruikt. Er staan veel windmolens in dit land. De grootste speelgoedfabrikant van Europa (Lego) komt hiervandaan. Ben jij een echte Europeaan? Hoeveel weet jij van Europa? Hieronder zie je een kaart van Europa en een lijst met omschrijvingen van lidstaten. Schrijf eerst op welk land hier wordt bedoeld. Zet daarna het nummer van het land op de juiste plek op de kaart. Elke EU-lidstaat komt één keer voor Dit land is de middelste van de drie Baltische staten. In deze lidstaat wonen veel Russen. Van 1999 tot 2007 had dit land een vrouwelijke president. 15 Dit is de grootste van de drie Baltische staten. Het geografisch middelpunt van Europa ligt in dit land. Het grenst aan Wit-Rusland en Polen. 16 De hoofdstad van deze lidstaat is heel belangrijk voor de EU. De Europese Commissie en het Europees Parlement vergaderen hier. In het oosten spreken ze een andere taal dan in het westen. Het land staat bekend om patat en bier. 17 Deze lidstaat is erg rijk. Veel mensen hebben er meer dan één auto. Kinderen leren hier meer buitenlandse talen op school dan in andere landen. Het land is net als Nederland lid van de Benelux. 18 In 1975 werd dit land pas een democratie. In de tijd van de ontdekkingsreizigers (zoals Columbus) was dit land een wereldmacht. Er worden twee bijzondere soorten wijn gemaakt: port en madeira. 19 Toeristen komen naar dit land vanwege de molens, de tulpen en de coffeeshops. 20 In deze lidstaat werden de allereerste Olympische Spelen gehouden. Tweeduizend jaar geleden vereerden ze in dit land meerdere goden, zoals Zeus en Apollo. Ze hebben een ander alfabet dan wij. 21 In dit land worden de Adria caravan en de Tomos bromfiets gemaakt. De hoofdstad is Ljubljana. 22 In de zomer is het in deze lidstaat gloeiend heet. Het noordelijke deel van deze lidstaat wordt bezet door Turkije (maar Turkije zelf noemt het geen bezetting). Bij het songfestival krijgt dit land bijna altijd 12 punten van Griekenland. 23 Deze lidstaat is het meest corrupt (dat betekent dat de regering haar macht niet eerlijk gebruikt). In dit land leven nog beren, wolven en lynxen. Ze spreken er een taal die lijkt op het Frans. Het grenst aan Oekraïne en de Zwarte Zee. 24 In deze lidstaat ligt de stad Straatsburg. De leden van het Europees Parlement reizen hier vaak naartoe om er te vergaderen. Het land is bekend om de wijn, de kaas en de stokbroden. 25 In dit land werken veel mensen in de mijnindustrie. De inwoners van dit land betalen niet met de euro maar met de zloty. De polonaise komt uit dit land. 26 Dit land produceert de meeste olie van alle EU-landen. Er is geen officiële grondwet en er zijn eigenlijk maar twee grote politieke partijen. Je moet er aan de linkerkant van de weg rijden. 27 In deze meest westelijke lidstaat worden de meeste baby s per 1000 inwoners geboren. In juni 2008 stemde een meerderheid van de kiezers in dit land tegen het Europese Hervormingsverdrag (Verdrag van Lissabon). Bono (van U2) komt hier vandaan. 7

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

DE WERKVORM IN HET KORT

DE WERKVORM IN HET KORT EUROPESE UNIE MEI 2014 - POLITIEK IN PRAKTIJK #3 WAT HEB JE NODIG? Werkbladen met landomschrijvingen Kaart van Europa DE WERKVORM IN HET KORT Er zijn 28 landen lid van de Europese Unie. In deze opdracht

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander,

Den Haag, 3 april 2008. Geachte Nederlander, Den Haag, 3 april 2008 Geachte Nederlander, Dit jaar bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Volgend jaar juni zijn er opnieuw verkiezingen voor het Europees Parlement. Daarnaast wordt in 2009 een nieuw

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement

Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement Wat elke Nederlander moet weten over het Europees Parlement Uw stem in Europa sinds 1958 In 2008 bestaat het Europees Parlement 50 jaar. Het Parlement werd opgericht bij de instelling van de Europese Economische

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Herman 1ste president van EU

Herman 1ste president van EU Herman 1ste president van EU Herman for President Een droom van een grijze muis komt uit uit! Heel het land reageerde positief op de aanstelling van Herman Van Rompuy als Europees president. Velen vonden

Nadere informatie

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN

DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN DE BRIEVEN BRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE TIJDSLIJN INTRO VOOR DE LEERKRACHT Deze tijdslijn illustreert het verhaal van de Europese Unie. U kunt de tijdslijn in verschillende stukken afdrukken

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING

QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm LEERDOEL NIVEAU BRONNEN DUUR HANDLEIDING QUIZ: WAT VIND JIJ VAN DE EUROPESE UNIE? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz onderzoeken leerlingen hun eigen houding ten aanzien van de Europese Unie. Moeten landen vooral hun soevereiniteit opeisen?

Nadere informatie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie

Europa en de. Peter van Dalen. Europarlementariër voor de ChristenUnie Europa en de Peter van Dalen Europarlementariër voor de ChristenUnie Inhoud 1: De ChristenUnie in het EP 2: Europa en de regio s 3: Europa en de Drechtsteden 2 Deel 1: de ChristenUnie in het EP 3 De 3

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

europese verkiezingen

europese verkiezingen Europees Parlement europese verkiezingen Op donderdag 22 mei zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. In deze krant lees je wat de Europese Unie doet. Ook lees je hoe je te maken kunt krijgen

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm In dit rollenspel bestaat het Europees Parlement uit vijf fracties die uit verschillende nationaliteiten bestaan. Van elk van de bijbehorende regeringen

Nadere informatie

Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer

Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer Leerlingenblad Dossier Maatschappijleer AFLEVERING 19 Parlementaire democratie: Europa KIJKVRAGEN 1a. Hoeveel lidstaten heeft de Europese Unie? O 15 O 28 O 25 O 30 b. Hoeveel EU-landen hebben de gemeenschappelijke

Nadere informatie

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu?

De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? De Europese verkiezingen: Hoe zit dat nu? Naam: Klas: So you think you have no power? Think again.. Introductie: verkiezingen in Europa Van 22 tot en met 25 mei 2014 vinden de Europese verkiezingen plaats.

Nadere informatie

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving?

Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij?

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz testen uw leerlingen hun kennis over de standpunten van enkele partijen over belangrijke Europese kwesties. Ze verbinden

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70 13 (2013) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2015 Nr. 70 A. TITEL Euro-mediterrane luchtvaartovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering

Nadere informatie

Turkije op termijn meeste inwoners EU GIJS BEETS

Turkije op termijn meeste inwoners EU GIJS BEETS dem s Jaargang 20 Maart 2004 ISSN 0169-1473 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving 3 inhoud 17 Turkije op termijn meeste inwoners

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek

Nadere informatie

Allochtonen in de politiek

Allochtonen in de politiek Allochtonen in de politiek In dit dossier kunt u informatie vinden over de participatie van allochtonen in de Nederlandse politiek. Wie heeft recht om te stemmen? Hoeveel allochtonen zijn volksvertegenwoordiger?

Nadere informatie

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links.

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links. Week 1 Info: Europa Er zijn zeven werelddelen: Noord-Amerika, Zuid Amerika, Afrika, Europa, Azië, Australië en Antarctica. Europa bestaat uit 45 landen. Nederland hoort bij Europa. Het noorden van een

Nadere informatie

Doelen. Begin van het spel. Handleiding EU-spel

Doelen. Begin van het spel. Handleiding EU-spel Het EU-spel is gemaakt in opdracht van de Europese Unie. Leerlingen uit groep 7 en 8 beantwoorden vragen en lezen weetjes over de 28 landen van de EU. Zo testen en vergroten de leerlingen hun kennis over

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING Non-member state of the Council of Europe (Belarus) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN OVERIGE VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,

Nadere informatie

Europa in een notendop

Europa in een notendop Europa in een notendop Wat is de Europese Unie? Europees Een unie = gelegen in Europa. = verenigt landen en mensen. Laten we eens verder kijken: Wat hebben de Europeanen gemeenschappelijk? Hoe heeft de

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort

Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort Veelgestelde vragen over (kinderbijschrijving in) een paspoort I Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen

Nadere informatie

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE

DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE BRIEVENBRIGADE HET VERHAAL VAN DE EUROPESE UNIE DE INSTELLINGEN: WIE DOET WAT? INTRO VOOR DE LEERKRACHT Op de volgende pagina s vindt u materiaal waarmee u de belangrijkste Europese instellingen op

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig

Internet weekbundel EU 50 MB 4,13 7 dagen geldig. 50 minuten 6,20 7 dagen geldig. Internet weekbundel EU 50 MB 4 7 dagen geldig Nieuwe roamingbundels voor voordelig bellen en internetten in de EU Om ook in de EU voordelig gebruik te kunnen maken van de mobiele telefoon, biedt Telfort Zakelijk vanaf 1 september 2013 twee interessante

Nadere informatie

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden.

Met een bijschrijving kan na 26 juni 2012 niet meer gereisd worden. Geldigheid kinderbijschrijving Wat is het gevolg van het vervallen van de geldigheid van de bijschrijving? Om naar het buitenland te reizen hebben kinderen vanaf 26 juni 2012 een eigen paspoort of Nederlandse

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

Lesmateriaal voor het (V)MBO

Lesmateriaal voor het (V)MBO Lesmateriaal voor het (V)MBO Binnenkort nemen uw leerlingen deel aan een Jongerengemeenteraad. Het project Jongerengemeenteraad laat jongeren in de leeftijd van 14 19 jaar zien hoe beleid tot stand komt

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266 15 (1965) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1994 Nr. 266 A. TITEL Verdrag tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben, met

Nadere informatie

Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. Opdracht 2: Gebruik kaart 2: Europa; Wateren en gebergten.

Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. Opdracht 2: Gebruik kaart 2: Europa; Wateren en gebergten. 0 1 Werkblad: Geografie van Europa. Opdracht 1: Gebruik kaart 1: Europa; Landen en hoofdsteden. -a-geef de landen van Europa allemaal een eigen kleurtje. (je mag dezelfde kleur vaker gebruiken) -b-zet

Nadere informatie

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs 1.1 Een blik op een eeuw Europa Deel 1: Een beetje geschiedenis Dankzij onze vrienden, Marie en Alexander,

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 8 (De Europese Unie en klimaatverandering)

Docentenvel opdracht 8 (De Europese Unie en klimaatverandering) Docentenvel opdracht 8 (De Europese Unie en klimaatverandering) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. 1) Samen sterk: lekker simpel, p. 2 2) Wat heb je aan Europa, p. 5 3) Hoe

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Ik ben de Euro! Euro is net Ali B. Een jongen van de straat. De EURO 5 6 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer.

Ik ben de Euro! Euro is net Ali B. Een jongen van de straat. De EURO 5 6 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. De EURO Ik ben de Euro! Euro is net Ali B. Een jongen van de straat. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese Unie Mazzel! Ouwe! Hoe is-tie

Nadere informatie

In welk land ligt Oslo? Noorwegen. Welk land is een eiland in de Noordelijke IJszee? IJsland Welke letter heeft die zee op de kaart?

In welk land ligt Oslo? Noorwegen. Welk land is een eiland in de Noordelijke IJszee? IJsland Welke letter heeft die zee op de kaart? N O P Thuistopo. Noem de letter en zeg welk land, welke zee of welke plaats het is. A = IJsland, B = Noorwegen, = Zweden, = inland, E = Rusland, = enemarken, G = Oslo, H = Stockholm, I = Helsinki, J =

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

europese verkiezingen

europese verkiezingen VERKIEZINGSKRANT Europees Parlement europese verkiezingen Op donderdag 22 mei zijn er verkiezingen voor het Europees Parlement. In deze krant leest u wat de Europese Unie doet. Ook leest u hoe u te maken

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Wanneer gebruiken? Deze instructie is alleen van nut indien u een aanvraag wilt indienen voor een jongere die langer dan 3 maanden in Nederland

Nadere informatie

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir I 'J~ ~ ~ :-.~? Vlaamse Regering DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir Omzendbrief betreffende de toepassing van de Vlaamse zorgverzekering voor Belgisch sociaal verzekerden met:

Nadere informatie

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs 1.1 Een blik op een eeuw Europa Deel 1: Een beetje geschiedenis Dankzij onze vrienden, Marie en Alexander,

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

HOE CULTUREEL IS JOUW BOVENBOUW?

HOE CULTUREEL IS JOUW BOVENBOUW? Open Dag: Cultuur in de bovenbouw Ssgn quiz Cultuur in de Bovenbouw Quiz: HOE CULTUREEL IS JOUW BOVENBOUW? Welke uitspraak is van William Shakespeare? A To be or not to be B To be is to do C Do be do be

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

HET NIEUWS. 4 Klasse voor leraren

HET NIEUWS. 4 Klasse voor leraren HET NIEUWS Vanaf 1 juli wordt België gedurende zes maanden voorzitter van de Europese Unie (EU) *** Door de invoering van de Eur 4 Klasse voor leraren BEELD VAN DE MAAND [LITOUWEN] Kotelet Kraziai, een

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Ik ben een Europees burger. Ik kan het laten zien.

Ik ben een Europees burger. Ik kan het laten zien. Ik ben een Europees burger. Ik kan het laten zien. Ik heet Ik ben jaar. Ik woon.. Mijn school. @ELICIT AEDE-NL 03 Ik ken Europa. Ik ken Europa @ELICIT AEDE-NL 03 Ik ken Europa. De landen met hun hoofdsteden.

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

verkrijgbaar via www.nmbs.be

verkrijgbaar via www.nmbs.be verkrijgbaar via www.nmbs.be Waar hang jij dit jaar uit? Wachten op de zon in Belgenland, op uitstap naar zee of de Ardennen? Of zoek je toch liever het avontuur op? Komt mooi uit, want met je eigen InterRail

Nadere informatie

Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld!

Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld! Naam: Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld! Elk jaar hebben we een kinderboekenweek. Dit is al sinds 1955 zo. Dat zijn al heel veel jaren. Elke kinderboekenweek duurt 10 dagen. Dit jaar valt deze week in

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie