Dreigen en graaien bij wederopbouw Uruzgan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dreigen en graaien bij wederopbouw Uruzgan"

Transcriptie

1 Sleurhut? geeft antwoord op pagina 3 28 Maandag April 2008 Feyenoord Europa in Prijsje na verloren seizoen Een ding is zeker, Feyenoord wint de beker. Zeggen ze in Rotterdam. De 2-0 zege op Roda JC in de bekerfinale werd gevierd alsof het een Europa Cup was. Rotterdam kan weer trots zijn. 22 Werkt bevrijdend. Experiment met leeftijdsgrens De jeugd in Strijen drinkt gewoon door, maar wel met mate In het dorp Strijen mag de jeugd pas boven de 18 jaar alcohol kopen. Het verbod is niet te handhaven, maar er is wel minder overlast. The Hub in Rotterdam Werkplek voor een betere en sociale wereld In vijf wereldsteden, nu ook in Rotterdam, is The Hub gevestigd. Alleen voor duurzame ondernemers Levensgevaarlijk Je kunt niemand vertrouwen Dreigen en graaien bij wederopbouw Uruzgan De wederopbouw van Uruzgan verloopt traag. Ondanks de vele miljoenen die erin worden gepompt. Onveiligheid, gebrek aan personeel en duistere krachten houden snelle vooruitgang tegen. Arnold Karskens TARIN KOWT Ir. Masaud veegt het zweet van zijn voorhoofd. Hij werkt aan het grootste project in Uruzgan, de bouw van een 3,5 miljoen dollar kostend hoofdbureau van politie in Tarin Kowt. Dat het bouwwerk over vijf maanden moet worden opgeleverd, terwijl de muren nog in de steigers staan, is zijn minste zorg. Hij somt wat wrijvingspunten op. De bouwstenen haalt hij uit Kandahar, waar ze één dollar kosten. Het transport, vanwege het gevaar op aanslagen, verdubbelt die prijs. En ook het vinden van dertig specialisten als lassers verloopt moeizaam. Maar zijn echte probleem is het gevaar. Zijn voorganger werd een week eerder ontvoerd. s Avonds klopten mannen in politie-uniform aan bij zijn kantoor. Of hij mee naar het bureau wilde komen. Ze reden weg in een politieauto, de stad uit, en sloten hem op in een kelder van een woonhuis. De ontvoerders eisten dollar losgeld, maar mijn collega wist na twee nachten te ontsnappen. Wie erachter zitten, denkt hij te weten: Ik durf dat niet hardop te zeggen. De reden wel. Het megaproject trekt begerige ogen aan. Een zakenman die niet bij naam genoemd wil worden, wijst met zijn vingers naar de autoriteiten. De ontvoering vond plaats op een paar honderd meter van het bestaande politiebureau. Geen crimineel rijdt daar rond in een politieauto zonder warme contacten. Anno 2008 is Tarin Kowt een booming town. Kende het stoffige gehucht in Uruzgan twee jaar geleden nog geen meter geasfalteerd wegdek, nu stromen miljoenen euro s naar een van de meest achtergebleven oorden van Afghanistan. De modernisering verloopt echter niet Dorpelingen worden met een vlot de rivier overgezet, net buiten Tarin Kowt. Met Nederlandse hulp wordt verderop een brug aangelegd. ARNOLD KARSKENS zonder rimpeling. Walid Dullah, manager van een architectenbureau in Tarin Kowt, heeft geen naambordje op zijn kantoor. In zijn werkkamer staat een bed naast het bureau. Een geweer ligt in de kast. Iedere nacht ben ik bang dat ze me komen halen. Mijn opa is door de taliban vermoord in februari, maar er kunnen ook criminelen langskomen. Tegen de nachtwakers heb ik gezegd: iedereen die in het donker aanklopt en geen bekende is: Schieten! De enorme geldstroom naar Uruzgan trekt verkeerde lieden aan, verzekert hij. Je kunt niemand vertrouwen. Ook de politie niet. De meeste bouwactiviteiten vinden plaats op enkele vierkante kilometers in het centrum van de stad. Van iedere tien dollar komt twee dollar ten goede aan het project Dat is het best bewaakte deel van Uruzgan, naast het gouverneursgebouw. Hier worden straten verhard en verrijst het ene na het andere regeringskantoor. Walid Dullah ontwerpt nieuwbouwplannen voor het eerste filiaal van de Bank van Afghanistan in Uruzgan. Maar de kwaliteit van de bouw is vaak belabberd, verzekert hij. Als voorbeeld wijst hij naar de fundering van een gebouw van het ministerie van Onderwijs. Er is zo weinig cement gebruikt, maar wel veel zand, dat de stenen eenvoudig zijn los te trekken. Inmiddels verricht hij herstelwerkzaamheden aan het dak van het provinciehuis, dat nauwelijks twee jaar geleden werd opgeleverd. Ook zijn de deuren en ramen van het gouverneurshuis na een jaar alweer toe aan reparatie. De oorzaak? Van iedere tien dollar komt misschien twee dollar ten goede aan het project. Iedereen roomt er wat van af: de buitenlandse organisatie voor haar dure bewaking en consultants, de Afghaanse ambtenaren met hun steekpenningen en de uitvoerders verdienen grof door goedkope materialen te gebruiken. Nederland reserveerde vorig jaar 75 miljoen euro voor de opbouw van Uruzgan. Het leeuwendeel, 34 miljoen euro, wordt besteed via de Duitse ontwikkelingsorganisatie Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) voor wegenaanleg, landbouwontwikkeling en verbetering van lokaal bestuur. Minister Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) antwoordde op Kamervragen dat GTZ in januari is begonnen met het werk. Maar midden april wordt het GTZ-kantoor nog steeds bewoond door de verhuurder, een grote bouwondernemer. Geen enkele GTZ-vertegenwoordiger is in Uruzgan aanwezig. Alleen lokale werklui verhogen de muur rond het complex. Lees verder op pagina 3

2 2 Nieuws Drankgebruik Strenge aanpak lijkt overlast te hebben beperkt Het mag, als ik me maar niet lam zuip In Strijen mag geen alcohol worden verkocht aan jongeren onder de achttien. Ondanks een unieke leeftijdsgrens voor alcohol van 18 jaar, drinkt de jeugd in het Zuid-Hollandse Strijen er stevig op los. Ana Karadarevic STRIJEN Het is em gelukt. Lonny Snijdood kijkt triomfantelijk. De 15-jarige heeft een blikje bier gekocht bij de plaatselijke Chinees. Eerder op de avond had hij al voorspeld dat het hem zou lukken. De vrouw die het me verkocht, vroeg niet hoe oud ik ben. Ze zei alleen: één euro vijftig. Het is zaterdagavond en Lonny hangt met zijn vrienden rond op straat, zoals ze wel vaker doen. De kroegen in Strijen laten hem niet binnen, omdat hij nog geen 16 is. Ik ben een keer het Wapen van Strijen ingekomen, maar binnen de kortste keren stond ik weer buiten. Ze hadden meteen door dat ik 15 ben. Als hij 16 wordt, mag Lonny in de rest van Nederland alcohol kopen, maar in Strijen leggen ze de lat wat hoger: je moet 18 zijn. Begin dit jaar heeft de gemeente met de twee plaatselijke vestigingen van Albert Heijn, C1000 en de slijter afgesproken dat zij aan minderjarigen geen drank meer verkopen. Nederlandse jongeren zijn de grootste zuipschuiten van Europa. Zo bleek dit weekend bij een uitgaanscontrole in de Brabantse plaatsen Reusel en Bergeijk dat eenvijfde van de jongens en meisjes onder de 16 een flinke slok op had. En dan steekt Strijen, een dorpje van inwoners tussen Rotterdam en Dordrecht, nog eens ongunstig af tegen de omgeving, zo stelde De 15-jarige Lonny met z n blikje. Als het echt niet lukt om drank te kopen in Strijen, gaan de jongeren naar eigen zeggen naar omringende dorpen of naar het strand in Numansdorp enkele kilometers verderop. Debbie (18) en haar jongere vriendinnen drinken rode wodka. FOTO S DE PERS de GGD vast. Vandaar de proef. Vandaag praat de gemeente met de supermarkten en de slijter over de resultaten van het experiment tot dusverre. Het is de bedoeling dat het drankgebruik onder jongeren en de overlast op straat worden teruggedrongen. De strenge aanpak lijkt de overlast te hebben beperkt. Tot een paar maanden geleden hingen s avonds drinkende jongeren om de hoek van de C1000 rond en op de parkeerplaats achter de Albert Heijn. Ze staan er niet meer, zo zegt menig inwoner van Strijen. Het is de vraag of de andere doelstelling, namelijk het terugdringen van het alcoholgebruik, eveneens wordt gehaald. De gastheer van restaurant t Tramhuys zegt nog steeds geregeld lege drankflessen in heggen te vinden. Veel jongeren zeggen zelf nog makkelijk aan drank te kunnen komen. Bij de afhaalchinees, bij het tankstation, sommigen zelfs bij de supermarkten en de slijter. Ik werk bij de C1000 en krijg daar gewoon bier mee, zegt de 15-jarige Rens Huisman, die met twee vrienden in snackbar Het Plein een patatje zit te eten. Als het echt niet lukt om drank te kopen in Strijen, gaan de jongeren naar eigen zeggen naar omringende dorpen. Arie van Ree, de eigenaar van Het Wapen van Strijen, dé uitgaansgelegenheid van Strijen, die midden in de hoofdstraat is gevestigd, bevestigt dit. Er is een strand in Numansdorp enkele kilometers verderop waar drank wordt verkocht. In Het Wapen, zoals het café van Van Ree in de volksmond heet, mogen jongeren tussen de 16 en 18 drinken, maar alleen bier en wijn. En, zo verzekert de café-eigenaar: Als ze dronken worden, stoppen we met schenken. In het café zijn vanavond amper jongeren onder de 20, slechts een handvol 16- en 17-jarigen. Buiten hangen ze nog wel eens rond, maar Van Ree stuurt hen altijd weg, zegt hijzelf. Ik wil geen klachten van omwonenden krijgen. Openlijk op straat drinken is in Strijen moeilijker geworden, zo klagen veel jongeren. Het kan nog wel, maar dan net buiten het kleine centrum. Op de lokale kermis hangen enkele tientallen jongeren rond. Velen zien er dronken uit. Of ruiken naar drank, zoals vier meiden op het grasveld aan de rand van het kermisterrein. Debbie Paars (18) houdt een frisdrankfles vast. Wat er in zit? Rode wodka, antwoordt ze vrolijk. Ze is hier met drie vriendinnen, allen jonger dan Debbie. De jongste, Renate Blokhout van 14, kan niet recht lopen. Ze glimlacht breeduit. Veel minderjarigen zeggen thuis alcohol te drinken. Ouders weten het en keuren het goed, volgens de jongeren. Ook Lonny s moeder weet dat hij wel eens drinkt. Ze vindt het Vandaag De dag begint met buiige regen. Een koufront trekt in de ochtend naar het oosten van het land. Tijdelijk kan het flink doorregenen. In de loop van de ochtend wordt het in het westen van het land droog. In het oosten blijft er tot het einde van de middag kans op neerslag. Het wordt 12 graden aan de kust. In het binnenland wordt het 15 graden. Morgen Morgen begint droog. In de loop van de ochtend ontstaan er in het zuiden buien, waarbij ook onweer mogelijk is. De buien trekken in de loop van de dag naar het noorden. Tussen de buien door wordt het maximaal 16 graden. In het uiterste noorden van het land blijft de temperatuur een paar graden achter. De wind draait naar het zuidoosten en is vlagerig. Selectie werkzaamheden: Leiderdorp (bus) Wegwerkzaamheden Connexxionlijnen 41, 42, 48 en 39. Halte Rijnland Ziekenhuis vervallen. Landelijk (trein, bus, metro, tram) Koninginnedagviering Op 29 en 30 april 2008 vinden er landelijk festiviteiten plaats vanwege Koninginnedag. Houd rekening met omleidingen, aangepaste routes en extra reistijd. Den Haag (bus) Koninginnekermis HTMlijn 14: Halten Willem de Zwijgerlaan en Statenplein vervallen. Utrecht (bus) Wegwerkzaamheden Arrivalijnen 85, 90, 181, 387, 388, 400, 401. Halten 24 Oktoberplein, Graadt van Roggenweg, Westplein en Centraal Station Oost vervallen. MEER OP: ONDERWEG? BEL ( 0,70 P/M) OF KIJK OP MOBIEL.9292OV.NL

3 Nieuws 3 goed, zolang ik me maar niet lam zuip. De meeste jongeren kunnen maat houden, vinden ze zelf. De groep die dat niet kan, die veroorzaakt overlast. Zij combineren drank met drugs, aldus een 16-jarige vriend van Lonny die niet met zijn naam in de krant wil. Alleen maar omdat zij het verziekt hebben voor de rest, mogen wij niet drinken. En veel mensen in die groep zijn ook nog eens ouder dan 18. Waar die nu zijn? Waarschijnlijk in een dorp hier in de buurt, of gewoon thuis, een biertje aan het drinken. 1 Wederopbouw Projecten slecht uitgevoerd Er is niemand die Uruzgan serieus neemt VERVOLG VAN PAGINA 1 Een ander deel van de Nederlandse steun wordt gedistribueerd via het Afghaanse ministerie van Reconstructie en Rurale Ontwikkeling. Teamleider Mohammed Hashim: Er is veel werk want er is niks in de provincie. Maar ik mis hulp uit Kaboel. Niemand neemt Uruzgan serieus. In de noordelijke provincie Bamyan zijn misschien 800 projecten gaande. Hier 50 tot 60. We kampen op dit ministerie met gebrek aan ambtenaren om de zaak goed te laten draaien. Twee scholen heeft zijn ministerie in aanbouw. In Torai, net buiten Tarin Kowt, staat alleen het karkas. Het project ligt al twee maanden stil omdat er geen geld komt uit Kaboel om verder te bouwen, zegt een neef van de aannemer. Bij een andere school in Khanaka, ook niet ver van Tarin Kowt, ligt het werk stil sinds twee bezoekende ambtenaren door de taliban zijn vermoord. Een meisjesschool is met het Nederlandse geld tot nu toe niet opgeleverd, wel twee gemixte scholen. De verhouding fiftyfifty voor jongens en meisjes wordt bij lange na niet gehaald. Optimistisch laat het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken weten dat er voor de provincie Redactie economie De Pers snorde alle 35 Nobelprijswinnaars economie op om te vragen: zitten we nu echt in de penarie of niet? Antwoord, voor zover we het snapten: nee. Zolang de Amerikaanse zakenbanken maar aan de ketting worden gelegd. Vijf Nobelprijswinnaars economie kreeg De Financiële Pers aan de lijn en over één ding zijn ze het eigenlijk allemaal wel eens: de credit crunch is een zeer zware crisis, erger dan die 70 scholen à euro zijn gepland. Vijftien zouden er al zijn gebouwd of opgeknapt. Maar volgens Hashim is er onvoldoende onderwijzend personeel. Optimistische geluiden klinken wel over het aanplanten van fruitbomen in de provincie. Controle op de uitvoering is vanwege het gevaar bijzonder moeilijk. Buitenlandse Zaken deelt mee dat GTZ en ook het militair Provinciaal Reconstructie Team voor de monitoring worden ingeschakeld. Die voeren zelf ook projecten uit zodat de indruk kan bestaan dat hier de slager zijn eigen vlees keurt. Veel is hear say en foto s worden gebruikt als bewijs, laat een medewerkster weten over de controle op de besteding van het Nederlandse belastinggeld. Een lokale contractor, Zeibullah, die kleine bouwklussen doet voor het Nederlandse leger, vraagt zich af of al die slecht uitgevoerde projecten waar tientallen miljoenen euro s in verdwijnen wel de moeite waard zijn. De hearts and minds worden er niet mee gewonnen. Het belangrijkste voor de mensen is veiligheid. Als die er is, zullen de mensen pas van de Nederlanders gaan houden. Wat is een school waard als je je kinderen er niet veilig naartoe kunt sturen? 1 van 1987, maar een herhaling van de jaren dertig zit er niet in. Na de beurskrach van 1929 reageerden beleidsmakers verkeerd, zodat de economie wereldwijd tien jaar in een depressie raakte. Nu heeft de Amerikaanse Fed een run op de banken in ieder geval weten te voorkomen en zijn de economische vooruitzichten ook in de VS niet heel dramatisch. Monetair econoom Edward Prescott (winnaar in 2004) is zelfs ronduit zonnig: Binnenkort zal West-Europa de belasting verlagen en een Controller talent, verdien direct 15% meer! Assistent Controller Je carrière vaart geven? Kies vandaag nog voor WR. De top voor Assistent-Controllers die verder willen komen in het bedrijfsleven. Vanaf dag 1 verdien je 15% meer. Rij je in een sportieve auto zonder eigen bijdrage. Leer je veel bij. En geniet je van een vast contract. Dus heb je minimaal 6 maanden ervaring? Bel gratis of meld je aan op wr.nl. Schotwonden Twee massagraven in Irak gevonden Redactie buitenland In twee massagraven in Irak zijn meer dan honderd lichamen gevonden. In een graf in al-guba, 80 kilometer ten noorden van Bagdad, werden zondag vijftig lijken gevonden. De handen waren gebonden en in de hoofden zaten schotwonden. Sommige lichamen waren al vergaan. In Mahmudiya, 30 kilometer ten zuiden van Bagdad, werd op 17 april een massagraf met 51 lichamen aangetroffen.1 Vooruitzichten Nobelprijswinnaars economie De kredietcrisis is zo erg nog niet economische hoogconjunctuur beleven. Vorige week deed het Financial Stability Forum, een adviesclub van centrale bankiers en andere financiele toezichthouders, een setje aanbevelingen aan G7-landen om crises als deze in de toekomst te voorkomen. Kort samengevat: meer geld achter de hand houden, minder risico, meer transparantie in de balans en beter toezicht. Lees meer op pagina 10.. Goodbye Tempelhof De dagen van het Berlijnse vliegveld Tempelhof bekend van de luchtbrug van de geallieerden zijn geteld. Van de Berlijners stemde zo n 21 procent vóór openhouden, terwijl 25 procent nodig was. Glaasje op, laat je rijden Een 38-jarige Poolse automobilist is zaterdagnacht achter het stuur in slaap gevallen, op een kruispunt in Gorinchem. Volgens de politie had hij te veel gedronken... WFA BESTE LIEDJE IS VAN WENDE Wende Snijders heeft de Annie M.G. Schmidtprijs 2007 gewonnen voor het beste theaterlied. Ze kreeg de prijs bestaande uit een bronzen borstbeeld van Annie M.G. Schmidt en 3500 euro voor haar nummer De wereld beweegt. Wende Snijders is vooral bekend van haar vertolking van Franse chansons.. Argus Geluidsoverlast grootste woonirritatie. Van Dale geeft antwoord Caravan Sommige mensen denken dat sleurhut als synoniem voor caravan een negatieve betekenis heeft. Junior woordgeschiedenisboek Dat de mensen die met een caravan op vakantie gaan, in een sleur zouden leven: elke dag maar weer in dat armoedige wagentje op wielen ergens op een camping staan. Na drie dagen dat ding weer achter de wagen koppelen en dan verder tuffen naar de volgende identieke camping. Saai. Maar de bedoelde betekenis van sleurhut is altijd een heel andere geweest: een hut (op wielen) die je achter je auto aan sleurt. Niet meer en niet minder. Erg vaak wordt sleurhut overigens niet gebruikt. De meeste Nederlanders houden het toch op caravan, een woord dat uit het Engels is overgenomen, maar dat de Engelsen weer uit het Frans hebben. Maar origineel Frans is het ook niet. Het gaat terug op het Perzische woord karwan. Niet dat ze in het vroegere Perzië al sleurhutten hadden. Maar ze hadden wel karavanen. Dat is wat het Perzische karwan betekent: karavaan een groep van mensen en dieren die samen door de woestijn trekken. Dat is althans de oorspronkelijke betekenis. Maar we kunnen nu ook spreken over de Tourkaravaan of meer in algemene zin de wielerkaravaan: de voorbijfietsende wielrenners, inclusief de voorafgaande reclamekaravaan en de volgers. Sommige mensen vinden het heerlijk om de Tourkaravaan zittend voor de caravan voorbij te zien komen. Groter genot kan de sleurhut niet verschaffen. 1

4 4 Jackie Onder redactie van Femmetje de Wind / Coördinatie Hilde Veeren Wat dragen we vandaag? Muriël Grootaers, fashion assistent Jackie: Alle prachtige jurkjes en pakken ten spijt, vaak is het toch gemakkelijker om gewoon een jeans en T-shirtje uit de kast te trekken. Maar zelfs zo n basisoutfit hoeft er niet saai uit te zien. Steek veel tijd en moeite in het vinden van een goed passende spijkerbroek, deze zomer volop verkrijgbaar met wijde pijpen. Een simpel shirt volstaat, maar pak dan wel uit met je accessoires. Hierbij is de combinatie bruin leer denim altijd goed en stoere plateauhakken maken je look compleet. T-shirt 55 (Vintage 55) Jeans 212,50 (For All Man Kind) Riem 27,50 (Accessorize) Tas 189 (Jans) Schoenen 570 (Yves Saint Lauren) Zonnebril 184,80 (Michael Kors). FEMMETJE DE WIND HOOFDREDACTEUR JACKIE Caroline Sodenkamp-Lebon journalist. l Empresse in Amsterdam Vorige week donderdag vierde modeminnend Amsterdam de opening van l Empresse, de nieuwe winkel van fashiondiva annex wonderkind Jan-Clemens Hoek (19 jaar). De winkel op de Cornelis Schuytstraat (waar anders?) is alweer de tweede van de beste man, nadat hij vorig jaar zomer zijn eerste l Empresse opende aan het Haagse Noordeinde. Balenciaga, Yves Saint Laurent, Fendi, Proenza Schouler en Oscar de la Renta: aan grote namen geen gebrek in het stijlvol ingerichte pand. De opening trok dan ook veel bekijks: Hannah Verboom vergaapte zich er aan de Fendi accessoires, Carice van Houten ging voor Balenciaga, Hadassah Ik ben serieus de Boer keek met grote ogen naar YSL en Halina Reijn vond eigenlijk alles wel mooi. De avond had ook nog een charitatief tintje, want voor het tienjarig bestaan van de Fendi Baguette pimpten illustrator Piet Paris en het gerenommeerde Studio Job twee Baguettes. Beide tasjes werden tijdens de opening onthuld en worden komende maand tentoongesteld. Wie de baguette van Piet Paris koopt, schenkt daarmee 50% van de opbrengst aan de Vereniging Kinderboerderij Westerpark (keuze van Piet zelf) en wie gaat voor de baguette van Studio Job helpt daarmee Stichting Brooke, een stichting die ezels en werkpaarden van straatarme mensen in ontwikkelingslanden helpt. 1 Inside Ik check voor ik naar buiten ga heus wel even hoe ik eruit zie. Maar het is echt niet zo dat ik in de spiegel zit te knipogen van: Hey, you sexy tiger. (aldus Alain Clark in een interview met Jackie. Nu in de winkel voor 3,95.) My life in New York 100 machtigste E Gehoord op de redactie De Wereld Draait Door is toch de Nederlandse versie van As The World Turns? Ik was weer niet voorbereid dit jaar. Mijn teennagels waren niet professioneel gelakt op de eerste warme dag. En dat is hier not done. Iedere echte New Yorkse zit wekelijks in de stoel met waterbak eraan in een van de ontelbare pedicure/manicure salons. Je handen en voeten worden er tegelijk aangepakt en als je wilt wordt je nek ook nog gemasseerd. Praten hoeft niet, want het personeel is vrijwel altijd Koreaans en spreekt amper Engels. Het kost veel tijd om je als een echte New Yorkse te gedragen. Want behalve de verplichte wekelijkse voet- In gesprek met Jackie interviewt Salman Rushdie Wie wil dat niet, Salman Rushdie interviewen voor de boekenpagina? Voor het interview heb ik afgesproken thuis bij zijn agent in London. Het pand bevindt zich op Bedford Square, een statig plein omringd door chique panden met een parkje in het midden (alleen toegankelijk voor keyholders). Als ik binnenkom verwacht ik een aantal bodyguards te zien, maar ik zie alleen de receptionist en Rushdie in hoge spijkerbroek en geruit overhemd. Vandaag ontvangt hij een paar journalisten om zijn nieuwe boek De Verleidster van Florence te promoten. Van vragen over politiek heeft hij genoeg. Over zijn ex-vrouw, de bloedmooie Padma Lakshmi, van wie hij vorige zomer scheidde, wil hij ook niet praten. Dat kreeg ik ingefluisterd van de agent. Dan blijft er nog heel veel over, want wat was eigenlijk zijn favoriete kinderboek, wie is zijn favoriete model en wat was de mooiste film ever? Hij beantwoordt de vragen en ik noteer alles braaf. Daarna praten we natuurlijk ook nog even over zijn nieuwe boek, dat dit keer geen politieke situaties aan de kaak stelt, maar het historische verhaal vertelt van een jonge Italiaanse reiziger die de troon komt opeisen in India. De roman ontving tot nu toe gemengde recensies, maar dat heeft geen invloed op de verkoopcijfers. Rushdie haalt een krantenknipsel uit zijn borstzak. Het is de boeken-toptien van deze week en zijn boek staat bovenaan. Of hij daar blij mee is? Rushdie: Natuurlijk, maar een verkocht boek is niet altijd een gelezen boek. Veel mensen kopen mijn boek alleen omdat het zo mooi in hun kast staat. In de volgende Jackie een interview met Salman. Tot die en handbehandelingen zijn er nog talloze verplichte rituelen. Neem nou de blow-out. In mijn appartementengebouw heb ik een bloedmooie filmsterachtige buurvrouw. Ik vond het altijd stoer dat zij zomaar met nat haar de straat op ging s morgens. Totdat ik er achter kwam waar zij en met haar hele volksstammen vrijwel dagelijks heengaan; naar de kapper voor een uitgebreide föhnbeurt. Dan is er niet te vergeten de wekelijkse facial om de huid tussen de lunchpauze botox behandelingen optimaal te houden. Geen overbodige luxe in het vervuilde New York. Christina Aguilera My grandma was like, Oh Christina, you look like a whore! I explained that s the idea. Nederlandse vrouwen vertellen over hun leven in het buitenland en lijst maken waar mensen niet op willen is een lastig karwei. Een lijst maken waar mensen wel op willen is nog veel lastiger. Dat ondervond ik afgelopen week nadat Jackie De Lijst met de 100 meest invloedrijke modemensen had gepubliceerd. Vanaf dat moment ontving ik rechtstreeks of minder rechtstreeks berichtjes, variërend van onvrede over de eigen positie tot totale verbazing over eigen of andermans afwezigheid op de lijst. Zo viel er een kort edoch dringend mailtje in mijn inbox van fotograaf M. met wie ik al jaren prettig samenwerk. Beste Femmetje, helaas moet ik afzien van de geplande fotoshoot overmorgen. Mijn afwezigheid in jullie top 100 modegoeroes heeft mij doen beseffen dat jullie mijn werk niet waarderen. Ik stel dan ook geen prijs op verdere samenwerking. Verbaasd over zo n hoog opgestapeld ego, nul gevoel voor humor en al helemaal geen realiteitszin, begon ik voor de zoveelste keer aan mijn verantwoordingsmail. Immers dit jaar had Jackie zich bediend van 5 onafhankelijke deskundigen (Oh, thank the Lord voor mijn 5 onafhankelijke deskundigen!) die gezamenlijk hadden bepaald wie wel en wie niet op de lijst thuishoorden, juist om elke zweem van partijdigheid voor te zijn; de mening van de deskundigen had steeds geprevaleerd boven de persoonlijke voorkeur van de Jackie-redactie. Allemaal waar. Ik legde mijn wijsvinger op de linkermuisknop en bewoog de cursor richting het icoontje verzenden. Toen verschoof de muis als van mijn wil onafhankelijk naar de knop verwijderen en opende zij een nieuw veld. Ik tikte een nieuwe mail, nu driftig; M., jongen, het spijt me dat we je teleurgesteld hebben. tijd kun je je vast inlezen in zijn nieuwe boek. De Verleidster van Florence is een uitgave van uitgeverij Contact. Prijs 24,95 Verder horen de tanden natuurlijk spierwit. Die moeten bijtijds worden gebleekt. En het lijf wil ook wat. Dus is het s morgens om 6.30 uur spitsuur in mijn gym en op de paden van Central Park. Om van al die vermoeienissen bij te komen moet je in ieder geval eens per week na het werk naar de massage therapeut voor een full body massage. Maar dan kun je ook met open schoenen, wapperende haren, een strakke huid en dito outfit aan de cocktails. I love New York! 1 Ondanks dat we je werk fantastisch vinden denken we niet dat je bij de 100 machtigste modemensen van Nederland hoort. Jammer dat dit een reden voor je is om onze samenwerking zo abrupt te beëindigen, voor ons is het dat namelijk niet. Wat me bevreemdt is dat je deze mail 2 dagen voor een geplande shoot stuurt. Ik kan er niets aan doen, maar het woord onprofessioneel dringt zich aan mij op. Een eigenschap die overigens niet bijdraagt om in de lijst van de 100 machtigste modemensen van Nederland te worden opgenomen. Ik wens je veel sterkte met de rest van je carrière. 1. Reageer Wil je een abonnement op Jackie? Heb je een vraag of wil je reageren op deze pagina, mail dan naar

5 Tips? Stuur al uw briljante tips, ideeën en suggesties naar: Binnenland 5 Beatrix scoort het hoogst in de Nederland-gevoel hitlijst, Willem-Alexander staat op 2, Máxima op 6. EVELYNE JAC/HH Onderzoek Nederland-gevoel sterkst voor Beatrix en Verdonk Nuchtere Hollander is best chauvinistisch Nuchter, behulpzaam, gevat en bot. Nederlanders zijn trots op hun land. Koningin Beatrix geeft dat Nederland-gevoel het beste weer, maar ook Rita Verdonk gooit hoge ogen. Peter Wierenga Nederlanders zijn best trots op hun landje, zo blijkt uit het jaarlijkse Koninginnedagonderzoek van EenVandaag. Zo n 55 procent van de ondervraagden noemt zich trots, eenderde is neutraal en slechts 12 procent is uitdrukkelijk niet trots. De meeste Nederlanders denken overigens dat ze minder chauvinistisch zijn dan inwoners van andere Europese landen. Dat spoort goed met hun nuchterheid, de eigenschap die ze zichzelf het vaakst toedichten. Andere, evenmin verrassende kwalificaties die naar voren komen: tolerant, gevoel voor humor, behulpzaam én bot in de omgang. Verder is een kaaskop niet goed gekleed en heeft ie geen verstand van cultuur. Let wel: zo ziet de gemiddelde Nederlander zichzelf. Of ze er blij mee moeten zijn, is de vraag, maar bij koningin Beatrix en haar zoon Willem-Alexander, die gisteren 41 jaar werd, voelen de onderdanen hun chauvinistische hartjes het hardste kloppen. De Oranjes bezetten de eerste en tweede plaats in de toptien van bekende Nederlanders die het Nederland-gevoel het beste vertegenwoordigen. In diezelfde lijst scoort prinses Máxima, overigens nog steeds het populairste lid van het Koninklijk Huis, de zesde plaats. Best opmerkelijk voor iemand die zei dat de Nederlandse identiteit niet bestaat. Het leverde haar bakken vol kritiek op. De Nederlanders vinden namelijk over het algemeen wél dat er zoiets is als Nederlandse normen, waarden en tradities. En die worden volgens hen van twee kanten bedreigd. De islam is in de ogen van 47 procent, oftewel bijna de helft van de bevolking, een gevaar. Maar ook Europa (in de zin van de Europese Unie) wordt door 36 procent van de respondenten gezien als een bedreiging. Het zal dan ook geen toeval zijn dat Rita Verdonk op de vierde plaats staat in de Nederland-gevoel hitlijst, vlak achter Erica Terpstra. Daarmee is Verdonk de enige actieve politica in de toptien. Dit weekend klom zij met Trots op Nederland in de peilingen van Maurice de Hond naar 23 zetels, als tweede partij na het CDA. Overigens doet D66 het ook goed. De rest van de toptien laat zien dat vooral nuchtere sporters en gezellige creatievelingen chauvinistische gevoelens losmaken. Paul de Leeuw, Frans Bauer, Johan Cruijff, Guus Hiddink en Youp van t Hek completeren de lijst. Kennelijk weerspiegelen zij alle oer-hollandse eigenschappen, van nuchterheid tot humor, het beste. 1 Potje voetbal TIENER KRIJGT KOGEL IN NEK Een 18-jarige jongen uit het Gelderse Hedel is zaterdagnacht beschoten in Breda. Hij was rond half twee s nachts met vijf anderen aan het voetballen op een pleintje aan de Lage Kant toen hij een hevige pijn in zijn nek voelde en op de grond viel. In het ziekenhuis bleek de tiener een kogel in zijn nek te hebben. Wie hem heeft beschoten, is nog onduidelijk. De kogel werd in het ziekenhuis verwijderd en er is geen blijvend letsel. Polemiek Imam haalt brief van het web Ahmed Marcouch is toch niet hypocriet Sjeik Fawaz heeft de brief waarin hij Ahmed Marcouch een hypocriet noemt, van zijn website gehaald. Redactie binnenland De imam van de ultraorthodoxe As Soennah-moskee in Den Haag reageert hiermee op de felle kritiek die hij kreeg op zijn brief aan Marcouch. In een verklaring vraagt hij broeders en zusters om de brief ook elders op het internet te verwijderen. Vooral voor fundamentalistische moslims heeft hypocriet een zware lading. De waarheid kennen en er desondanks niet naar handelen, dat is bijna erger dan een afvallige zijn. En daar staat volgens extremisten de doodstraf op. Mijn eerste brief is in geen enkel opzicht een fatwa, licht de imam toe, die zijn schrijven overigens ondertekend had als voorzitter van de fatwacommissie. Ik heb in geen enkel opzicht de heer Marcouch bestempeld als hypocriet of afvallige. Toch besloot Fawaz de brief te verwijderen om elke vorm van misvatting van mijn woorden teniet te doen. De salafist, die Ayaan Hirsi Ali en Theo van Gogh vervloekte, rookt nu de vredespijp op zijn site Al Yaqeen: GRATIS DELL LAPTOP + NOKIA belminuten 200 sms Vodafone Basis 27,50-2 jaar Tevens adviseer ik een ieder ten stelligste om afstand te nemen van elke vorm van geweld en agressie tegen onze medemensen. Fawaz noemde de Amsterdamse stadsdeelvoorzitter hypocriet, omdat die bij de Nederlandse Moslimomroep zijn geloofsgenoten aanspoorde om extremisme tegen te gaan, vrouwen een hand te geven en niet te strikt vast te houden aan hun baarden. Marcouch antwoordde meteen met een tegenbrief in de Volkskrant. Het leidde tot een tweede brief van de imam (nog wel op het internet) én tot een debat donderdag bij Pauw & Witteman, waar Fawaz zijn uitspraken niet terugnam. Nu dus wel. Kennelijk is de imam geschrokken van alle commotie. Staatssecretaris Ahmed Aboutaleb, zelf ooit het mikpunt van Fawaz, eiste diens ontslag. En voor het eerst nam het Samenwerkingsverband Marokkanen in Nederland afstand van een religieuze voorganger. Fawaz heeft een grens overschreden, zei voorzitter Fouad Sidali vrijdag. Marcouch reageert verheugd: Ik juich het toe dat Fawaz zich openlijk uitspreekt tegen geweld en voor de vrijheid van het individu. Maar voor de PvdA-politicus is dit nog niet het einde van de discussie. 1 Eerstedagsmelding De Jager versoepelt regels Novum De zogeheten eerstedagsmelding wordt in enkele bedrijfstakken afgeschaft. Dat zei staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) in het tv-programma Business Class. Bedrijven moeten een nieuwe werknemer nu voor hun eerste werkdag aanmelden bij de fiscus, om illegale arbeid tegen te gaan. In de praktijk wordt de eerstedagsmelding hiervoor echter niet gebruikt. D66-leider Alexander Pechtold vindt dan ook dat die meldplicht onnodig veel werk oplevert. Hij pleit voor afschaffing in alle sectoren. Volgens Pechtold moesten bedrijven vorig jaar vijf à zes miljoen keer zo n formulier invullen. Bij controles gebruikt de Arbeidsinspectie deze meldingen niet. De inspectie kijkt alleen of op de werkplek kopieën van de paspoorten van de werknemers aanwezig zijn. De D66-voorman wil dat illegale arbeid wordt bestreden door het opleggen van boetes aan bedrijven die in de fout gaan. De Jager gaat kijken waar de melding nog nodig is en waar die kan worden afgeschaft. 1 GRATIS Dell Laptop + Nokia 1600 OP=OP Dell Vostro 1000 Laptop: 2.0 Ghz processor 80 Gb Harde schijf 1024 Mb int. geheugen DVD-brander Bestel direct telefonisch (van tot uur, lokaal tarief)

6 6 Buitenland Oostenrijk Josef F. verwekte 7 kinderen bij Elisabeth Vader sloot zijn dochter 24 jaar op in de kelder Twee jaar na de ontsnapping van Natascha Kampusch wordt Oostenrijk opnieuw opgeschrikt door een schokkende kindermisbruikzaak. Josef F. zou zijn dochter Elisabeth 24 jaar lang hebben opgesloten in een kelder en zeven kinderen bij haar hebben verwekt. Peter Schong De artsen in het ziekenhuis van Amstetten in de deelstaat Neder-Oostenrijk stonden vorig weekend voor een raadsel toen de 19-jarige Kerstin F. werd opgenomen, nadat ze bewusteloos in het huis van de 73-jarige Josef F. was aangetroffen. Ze wisten niet wat de jonge vrouw mankeerde. Haar toestand is kritiek en ze vecht voor haar leven. Haar moeder, die mogelijk licht op de zaak kon werpen, was onvindbaar. Zaterdag werd zij gevonden en kwam de schokkende en bizarre ontknoping. Op voorwaarde dat zij geen contact zou hebben met haar vader en dat haar kinderen goed verzorgd zouden worden, deed de inmiddels 42- jarige Elisabeth F. haar horrorverhaal uit de doeken. Sinds haar elfde zou Elisabeth door haar vader seksueel zijn misbruikt. Op 28 augustus 1984 lokte Het horrorhuis van Josef F. REUTERS Josef haar de kelder in, drogeerde haar en ketende haar vast. Sindsdien zou ze voortdurend door haar vader zijn verkracht. Ze beviel van zeven kinderen. In 1996 bracht ze een tweeling ter wereld, waarvan een kind na drie dagen overleed door slechte verzorging. Josef F. zou het lijkje hebben verbrand. De zes nog levende kinderen zijn drie jongens en drie meisjes die nu tussen de 5 en 20 jaar oud zijn. Drie van hen woonden normaal in het huis bij Josef en zijn echtgenote. Twee jongens van 5 en 16 jaar en Kerstin leefden in de kelder bij Elisabeth. Zij zagen zaterdag voor het eerst in hun leven daglicht. Josef gaf hen in zijn eentje voedsel en kleding. Josefs echtgenote Rosemarie en de andere kinderen wisten volgens Elisabeth al die jaren van niets. Hij zou haar hebben wijsgemaakt dat de kinderen waren komen aanlopen. De kelder was verboden terrein. De politie vindt Elisabeths verhaal geloofwaardig. DNA-onderzoek moet uitwijzen of de 73-jarige Josef inderdaad de vader is van zijn kleinkinderen. Hij beweert dat hij de kinderen geadopteerd heeft. Zij krijgen psychologische hulp. Rechercheurs doorzochten zondag het huis. Buren omschrijven Josef als een onopvallende man die vriendelijk gedag zei. Hij beweerde altijd dat hij niet wist waar zijn dochter was. Elisabeth was sinds 1984 vermist. Zelfs Interpol heeft nog naar haar gezocht. Vermoed werd dat ze was toegetreden tot een sekte. De zaak doet denken aan die van de nu 20-jarige Oostenrijkse Natascha Kampusch, die in 1998 op 10- jarige leeftijd werd ontvoerd. Acht jaar lang werd ze door Wolfgang Priklopil gevangen gehouden en misbruikt. In augustus 2006 wist ze te ontsnappen. Priklopil pleegde zelfmoord. Inmiddels is de regering in de problemen geraakt omdat coalitiepartij ÖVP het onderzoek in de zaak zou hebben gemanipuleerd. 1 Galadiner Bush grapt over zijn opvolger Peter Schong President Bush moet doorgaans niet veel van de pers hebben, maar op het jaarlijkse diner van de Witte Huiscorrespondenten laat hij zich graag van zijn humoristische kant zien. Dit jaar waren zijn potentiële opvolgers het mikpunt van spot. John McCain is er niet. Hij wil zich waarschijnlijk van me distantiëren, grapte Bush. Het lukte Hillary Clinton niet om binnen te komen omdat ze werd beschoten door sluipschutters en senator Obama zit in de kerk. Hillary Clinton beweerde dat ze Afghanistan Karzai ongedeerd na aanslag Redactie buitenland Taliban-strijders hebben gisteren het vuur geopend op een plechtigheid in Kaboel die werd bijgewoond door de Afghaanse president Hamid Karzai. Karzai zelf bleef ongedeerd, maar drie personen kwamen om het leven en acht raakten gewond. De taliban eisten de verantwoordelijkheid op voor de aanval, die werd uitgevoerd met mitrailleurs en raketten. Een woordvoerder zei dat de taliban zes strijders met geweren en bomvesten had gestuurd om de president aan te vallen. Drie van hen werden door veiligheidstroepen doodgeschoten. tijdens een bezoek aan Bosnië in 1995 was beschoten. Archiefbeelden toonden echter aan dat het bezoek er ontspannen aan toe ging. Obama kwam onlangs in de problemen omdat zijn dominee Jeremiah Wright had gezegd dat Amerika 9/11 aan zichzelf te danken had. Het diner van de Witte Huis-correspondenten is niet altijd even ontspannend voor Bush. In 2006 opende komiek Stephen Colbert de aanval op de president: De beste overheid is zo min mogelijk overheid. En volgens die maatstaf hebben we een uitstekende regering in Irak opgezet. Bush was not amused. 1 Toen het vuur werd geopend, kennelijk vanuit de ruïnes van huizen op enkele honderden meters afstand van de plek waar Karzai met zijn gevolg zat, ontstond grote paniek. Een live tv-uitzending van de plechtigheid werd onmiddellijk gestaakt. Karzai werd door zijn lijfwachten in een auto werd afgevoerd. Korte tijd later verscheen de president voor de televisie. Hij maande tot kalmte en zei dat er verscheidene verdachten zijn aangehouden. De aanval is het werk van de vijand van Afghanistan, zei hij. Honderd personen zouden zijn opgepakt voor verhoor. In de afgelopen zes jaar overleefde Karzai al drie keer eerder een aanslag op zijn leven APRIL ZIJ ZIJN ER KLAAR VOOR. JIJ OOK?

7 Economie 7 Cultuurverschillen Een groot deel van het hoger management moest opstappen Belgificatie slaat toe bij ABN Amro De Belgen van Fortis zuiverden de afgelopen tijd in hoog tempo de top van ABN Amro. Het gaat hen om de macht. Ze denken: we doen het zelf wel. Jan-Hein Strop Vraag: wat is het best bewaarde geheim van de Zuidas? Antwoord: de integratie van ABN Amro door Fortis. Zo af en toe komt er een klein beetje licht door de ramen, maar wat zich afspeelt achter de gordijnen is strak afgeschermd. Een van de weinige dingen die de buitenwacht met zekerheid kan vaststellen is dat er bij ABN Amro een ongekende uittocht heeft plaatsgevonden. Een groot deel van het hoger management van de bank is door de Belgen weggezuiverd. In de laag van vijftien directeuren-generaal zijn alleen Jan Peter Schmittmann (CEO business unit Nederland) en Chris Vogelzang (CEO private banking) er binnen Fortis goed uitgekomen, zegt een voormalige hooggeplaatste ABN Amro-medewerker. Iedereen die weg is, is onvrijwillig vertrokken. Het rücksichtslose ingrijpen van Fortis bij vermogensbeheer is meer dan de helft eruit gegooid heeft er volgens de ingewijde hard ingehakt. De cultuur bij Fortis was: jullie onderschatten ons. Aan het eind van de dag krijgen wij toch onze zin. De benoemingen zijn ongelooflijk politiek. Het zijn stuk voor stuk mensen die volstrekt loyaal zijn aan Brussel. Ze hebben liever incompetente mensen die doen wat er gezegd wordt. Dat leidde tot allerlei clashes, want wij vroegen: waarom? Fortis is niet zichtbaar hiërarchisch, maar vergeleken bij Fortis zijn wij anarchistisch. Er is een enorm productiviteitsverlies, het ligt op zijn gat nu. Vanaf dag één was er volgens de ingewijde sprake van wantrouwen tussen de Belgen en de Nederlanders. De cultuur bij Fortis was: jullie onderschatten ons, aan het eind van de dag krijgen wij toch onze zin. Het zat ze erg dwars dat al die vermogensbeheerders van ABN Amro meer verdienden dan de Belgische collega s. Wie zich in het slagveld veilig waande als onmisbare kracht, heeft een grote fout gemaakt. Want het zijn geen begripvolle Duitsers die de macht hebben gegrepen, maar Belgen. Een gemoedelijk volk toch, daar vlak onder Brabant? Ja, zeggen Nederlanders die in België werkten, het zijn prettige, hardwerkende collega s, en de lunchcultuur is een verademing, maar vergeten dat Belgen machtdenkers zijn, is op zijn minst naïef te noemen. Ook ING maakte de afgelopen jaren op een harde manier kennis met de voortschrijdende Belgificatie. Topman Michel Tilmant mag dan een heel internationale achtergrond hebben, hij blijft op één punt een echte Belg. Na binnenkomst begon hij binnen de kortste keren met posities te schuiven. Philip Charls, oud-directeur van de Nederlandse kamer van koophandel in Brussel, kent veel ING ers. Hij zegt: Binnen vijf maanden had Tilmant mannetjes in alle managementcomités. En toen riepen de Nederlanders: oh, hij integreert zo goed! Maar wat ze niet zien is dat hij bezig is met een machtsspel. Fons Trompenaars, topconsultant op het gebied van bedrijfscultuur, heeft de slachting op de Zuidas met belangstelling gevolgd. Zo n overname begrijpen de Belgen wel, het gaat hun om de macht. Ze denken: we doen het zelf wel. Hij snapt dat dat voor Nederlanders lastig is. Wij doen selectie op heel andere, meer inhoudelijke gronden. Belgen denken topdown. Dat Belgen hun eigen mensen op sleutelposities neerzetten, verwondert ook John Heller niet. Tot voor kort was hij bestuursvoorzitter van ING Insurance België. In die functie zag hij het grote belang van het netwerk. Belgen omringen zich met Belgen, gaan voor de relatie en versterken elkaar. Wij hebben daar moeite mee. Ik spreek veel Nederlanders die in België zijn stukgelopen. Volgens consultant Trompenaars bestaan er zeer diepgaande culturele verschillen tussen Nederland en zijn zuiderburen. Het is versluierend dat de Vlamingen Nederlands spreken, daar moet je mee uitkijken. Bovendien zijn Belgen net oesters, ze zijn erg gesloten, sterk aan elkaar gebonden en veel politiek gevoeliger. Dat ze de Nederlandse transparantie missen, heeft Vlamingen absoluut niet gehinderd een succesvolle opmars te maken in de Nederlandse bestuurskamers: Rudi de Becker bij Hagemeyer, Frank de Moor bij Macintosh en natuurlijk Jean-Francois van Boxmeer bij Heineken, om maar drie voorbeelden te noemen. Trompenaars verklaart de opmars der Belgen als volgt: Zij zijn hier succesvoller dan andersom, omdat ze relationeel zijn. Daar investeren ze in. Dan ga je beter met cultuurverschillen om. Daarnaast zijn ze meer visionair, meer langetermijndenkers. Oud-directeur Charls van de kamer van koophandel deelt Trompenaars visie. De gewoonte om tijd te nemen voor relaties is gebruikelijk in het internationale zakenleven. Daar past de Belgische cultuur beter bij Belgen zijn net oesters. Ze zijn erg gesloten, sterk aan elkaar gebonden en veel politiek gevoeliger dan de Nederlandse. En zo is een misser volgens Charls al snel gemaakt. Wij zijn echt eigenaardig. Een typisch voorbeeld: een Nederlander maakt meteen bij kennismaking een grapje. Weet je wat die Belg dan denkt? Deze man neemt mij niet serieus. Oud-ING verzekeringsman Heller heeft op dit punt nog wel een wijze raad voor Nederlanders die met Belgen moeten samenwerken: Toon respect voor die mijnheer, geef nooit ongevraagd advies, praat niet direct over je privéleven en vertel waar je mee bezig bent. Luister goed, vooral naar wat een Belg niet zegt. En laat in vergaderingen nooit, maar dan ook nooit je baas gezicht verliezen. Toon geduld, we zijn botte honden. 1. Vier redenen om te beleggen in Internetaandelen (II) MARK LEENARDS Vorige week beschreef ik twee redenen waarom ik gecharmeerd ben van internetaandelen: de ruime keuze binnen de sector en de enorme groei van dit type bedrijven. Afgelopen week stond de sector weer vol in de schijnwerpers door matig ontvangen cijfers van onder andere Yahoo en Baidu. Opkomende markten Net als Google een week eerder waren die cijfers overigens prima. Ondanks de slechtere vooruitzichten voor de Amerikaanse economie blijven de internetgiganten groeien in omzet en winst. Ik geloof overigens niet dat een bedrijf met de omvang van Google nog jarenlang met tientallen procenten kan blijven groeien. Net als Microsoft zal ook de superzoekmachine te maken krijgen met concurrentie en wetgeving tegen monopolievorming. Daarnaast is het een stuk makkelijker om te groeien van 100 miljoen winst tot 1 miljard dan van 10 miljard naar 100 miljard. Kansen liggen ook voor deze sector in opkomende markten. In Azië maakte vorig jaar circa 14 procent van de bevolking gebruik van internet, tegenover 71 procent in Noord-Amerika. Desondanks woont bijna 40 procent van de internetgebruikers in Azië. Indien de groei van de afgelopen zeven jaar doorzet in het Verre Oosten, dan woont over een aantal jaar meer dan 90 procent van alle internetgebruikers wereldwijd op dit continent. Het probleem is dat Aziatische internetaandelen vaak bijzonder hoog gewaardeerd zijn. De Chinese zoekmachine Baidu verhandelt bijvoorbeeld tegen 85 keer de verwachte winst. Voor goedkopere alternatieven moeten beleggers dus toch aan de andere kant van de oceaan zijn. EarthLink, een Amerikaanse aanbieder van internettoegang en bijbehorende diensten (en tevens mijn favoriete internetaandeel) rapporteerde afgelopen donderdag een winst per aandeel van 52 dollarcent over het eerste kwartaal. Analisten hadden slechts gerekend op 33 cent. Gebaseerd op de vooruitzichten van het management zal de winst per aandeel voor 2008 uitkomen op 1,50 dollar, waarmee de service provider gewaardeerd wordt op slechts 6 keer de winst. Momentum Net als alle webbedrijven is EarthLink echter wel onderhevig aan sterke schommelingen in de winst én de koers. Het bedrijf noteerde in de toptijden van de internethausse 50 dollar, maar kelderde tot 6 dollar in 2007, toen de onderneming uit Atlanta een fors verlies boekte. Nog steeds vertonen de marges aanzienlijke schommelingen, maar sinds de vrije val van de beurzen in januari is het type aandeel als EarthLink in de gratie bij beleggers. Inmiddels heeft het aandeel dan ook belangrijke technische weerstanden doorbroken. Ook andere internetaandelen stegen afgelopen maanden sterk en het zou zomaar kunnen dat deze trend doorzet. Na de jarenlange focus op opkomende markten en grondstoffen zijn beleggers immers wel aan iets nieuws toe. 1 Het door Mark Leenards beheerde SBS Global Equity Fund bezit aandelen EarthLink Inc. Het aandeel wordt verhandeld op de Nasdaq met code ELNK.

8 8 Economie Olie Pijpleiding afgesloten die eenderde van de Britse olie levert Grote oliestaking in Schotland Honderden Grangemouth-medewerkers legden hun werk neer. REUTERS Een staking over de pensioenen van raffinaderijmedewerkers leidde dit weekend in Schotland en Noord- Engeland tot rijen bij de pomp. Edward Deiters Oliemaatschappij BP heeft gistermorgen noodgedwongen de kraan van een cruciale oliepijpleiding in de Noordzee dichtgedraaid. De afsluiting is het gevolg van een staking door vele honderden medewerkers van de enige olieraffinaderij in Schotland. De pijpleiding levert vanuit het immense Forties-olieveld eenderde van de Noordzee-olie in Engeland. De staking draait om een plan om te snijden in de pensioenen en zal ook vandaag nog voortduren. Verschillende Britse media meldden gisteren dat de staking een productieverlies van 60 miljoen euro per dag zou kunnen veroorzaken. De afgesloten Forties pijpleiding transporteert dagelijks vaten olie uit ongeveer 65 olievelden in de Noordzee. Ook is ongeveer eenvijfde van de Britse gastoevoer afhankelijk van dit pijpleidingsysteem. De aangekondigde staking bij de Grangemouth raffinaderij leidde vrijdag en zaterdag al tot rijen bij de pomp in Schotland en Noord-Engeland. Om dit hamsteren tegen te gaan zijn sommige benzinepompen in en om Edinburgh begonnen met de rantsoenering van brandstof. Automobilisten mogen voor maximaal 20 pond (23,50 euro) in hun tank gooien. Andere pompstations zouden volgens de BBC al door hun voorraden heen zijn. De Schotse regering benadrukte dat er genoeg voorraden zijn, maar kondigde gisteren toch aan dat zeven olietankers ongeveer vaten brandstof, voornamelijk diesel, vanuit Europese havens als Rotterdam, Amsterdam en Göteborg naar Schotland zullen vervoeren. Daarmee zouden de Schotten en de bewoners van Noord-Engeland tien dagen voortkunnen. De olieprijs steeg vrijdag al met drie dollar per vat naar 119,50 dollar. Dat is slechts veertig dollarcent onder het vorige record, dat vorige week dinsdag werd gevestigd. De oorzaak van de explosieve prijsstijging lag onder meer in toegenomen spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Een Amerikaans schip in de olierijke Perzische Golf vuurde vrijdag waarschuwingsschoten af op twee Iraanse schepen. Inmiddels kampen bedrijven als Exxon Mobil en Shell met productiebeperkingen vanwege de onrust in het land. De stakingsperikelen in Schotland zouden daarbovenop wel eens heel goed de volgende recordprijs kunnen gaan veroorzaken. Volgens Grangemouth-eigenaar Ineos duurt het twee tot drie weken voor de raffinaderij na de staking weer volledig in bedrijf kan zijn. 1 Beurs Beurs vandaag Rapportages en dividend Beleggers die feestvieren missen niets Officieel is het Damrak deze week één dag dicht, officieus zijn het er twee. Een hele reeks fondsen gaat ex-dividend en TNT, KPN, DSM en Royal Dutch Shell komen door met hun kwartaalcijfers. Woensdag en donderdag komt de Nederlandse beurs hevig in aanvaring met de internationale kalender. Terwijl Europa donderdag 1 mei viert en ook de Amsterdamse beurs dicht is, gaat die feestdag geruisloos voorbij aan het gros van de Nederlanders. Dat is een dagje eerder op Koninginnedag wel anders, alleen is dan het Damrak open! Logisch, want het internationale beursbedrijf NYSE Euronext kan hier natuurlijk geen rekening mee houden, alle smeekbedes van de Nederlandse professie ten spijt. Toch is het grappig om te zien dat er die dag overal in Amsterdam enorm wordt gehandeld, behalve op Beursplein 5. Het lijkt een nooit afgesproken, maar wel effectief protest. Handelaren en beleggers die moeten werken, kijken meer tv dan naar hun koersenschermen. De handel is op die dag dan ook dun, heel erg dun. Op hun beurt zorgen de beursgenoteerde bedrijven weer voor een volkomen blanco agenda. Beleggers die wél Koninginnedag vieren, missen daarom niets. Dat is de andere dagen van de week wel anders. Om te beginnen begint het eerste kwartaalcijferseizoen nu echt op gang te komen in Nederland. En hoe, met vier grote AEX-bedrijven maandag en dinsdag weten beleggers of ze op Koninginnedag kunnen drínken of zich moeten bédrinken. Staan de winsten al onder druk door vooral die dreigende Amerikaanse recessie en wat voorspellen de bedrijven voor de nabije toekomst? 30 april is de dag van de vrijmarkt. Kom op, Shell Meeste aandacht gaat uiteraard uit naar Royal Dutch Shell dinsdag, dat met een beurskapitalisatie van 157,83 miljard euro verreweg het grootste Nederlandse bedrijf is. Gelet op de sky-high olieprijs maken beleggers zich geen enkele zorgen om de omzet en winst, dat doen ze over andere dingen. Niet alleen raakt de olie (eens) op, de olielanden zelf nemen ook steeds meer zelf het heft in handen. De vroeger almachtige maatschappijen worden nu naar hartelust ingehuurd en weer naar huis gestuurd. Met name Rusland laat zich niet onbetuigd. Het is getuige de kwakkelende aandelenkoers Shell-topman Jeroen van der Veer nog niet gelukt beleggers te overtuigen dat zijn bedrijf zowel deze uitdaging de baas kan, als wel dat Shell in de toekomst niet zozeer een olie-, maar een energiebedrijf is. Behalve Shell zijn er ook nog de traditionele volksaandelen TNT (maandag), DSM en KPN (dinsdag) die op veel aandacht mogen rekenen. De rapportageagenda: Maandag TNT AND Dinsdag DSM KPN Royal Dutch Shell USG People Ten Cate Simac Donderdag Tele Atlas Vrijdag Sopheon Daverende Dividendweken Behalve cijferseizoen, zijn het ook nog eens De Daverende Dividendweken op de beurs. Dividend is de winstuitkering van bedrijven aan hun aandeelhouders. Ze mogen zelf weten of en hoeveel ze uitkeren. Exdividend gaan betekent dat op beursopening het dividend van de koers afgaat. Het geld verdwijnt tenslotte uit de onderneming en gaat naar de aandeelhouders, die dat na enkele dagen of weken op hun giro krijgen. Het lijstje: Maandag Reed Elsevier: 0,311 euro Draka: 0,68 euro Vopak: 0,95 Beter Bed: 0,70 euro Crown Van Gelder: 1,00 euro Accell: 1,25 euro Exact: 0,83 euro Gamma: 2 euro DNC: 0,50 euro Dinsdag Vedior: 0,36 euro Vrijdag Fortis: 0,59 euro Corio: 2,80 euro USG People: 0,70 euro Met de dividenduitkering van Reed Elsevier, Vedior en Fortis staat de AEX deze week bij voorbaat al 1,73 indexpunt op achterstand, oftewel -0,4% Heinekenweer? 111 Eindelijk lente! Vrouwen bloot, handel dood, is een legendarisch gezegde. Oftewel, als het mooi weer is, is er weinig handel op de beurs. Nog zo n cliché is dat Heineken en Unilever goed presteren in een lange, warme zomer. Deze vlieger gaat ook niet meer op. Beide zijn nu actief over de hele wereld en het regent altijd wel ergens. 1

9 Oog voor de mens achter de cijfers. Bij Rekenmeesters hechten we veel waarde aan een individuele benadering. Het is onze missie om financieel specialisten het werkklimaat te bieden dat zij zoeken. En dat gaat verder dan een warm welkom en aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. Persoonlijke aandacht, betrokkenheid en oprechte interesse is waar het bij ons om draait. Dat maakt werken met Rekenmeesters zo bijzonder. Of het nu gaat om een project of een vast dienstverband. Kijk maar eens op rekenmeesters.nl Rekenmeesters oog voor de mens achter de cijfers

10 10 Het Verhaal HET KOMT WEL GOED MET DIE KREDIETCRISIS Vijf Nobelprijswinnaars laten hun licht schijnen over de economische crisis. Redactie economie Edmund Phelps Een crisis? Ha ha, dat is de vraag van de dag. De financiële sector zit in een moeilijke spagaat. Om het woord verlamd te gebruiken zou overdreven zijn, maar de financiële wereld is wel verzwakt door alle onzekerheden. Het is waarschijnlijk de meest uitdagende economische situatie waar de Amerikaanse economie voor heeft gestaan sinds de Grote Depressie. Ik ben geboren op de absolute bodem van die crisis en heb sindsdien wel wat pieken en dalen meegemaakt, maar om heel eerlijk te zijn: dit is intellectueel gezien wel de meest uitdagende periode waarin ik ooit heb gewerkt. Het duurde ook echt langer dan normaal voor wij als economen doorhadden wat er gebeurd was. Toch is het nog maar de vraag of dit allemaal doorzet: het is bijvoorbeeld helemaal niet duidelijk of de werkloosheid boven de 6 procent gaat komen, wat het een van de mildste recessies sinds de Tweede Wereldoorlog zou maken. Daarnaast blijft het grootste deel van de Amerikaanse economie relatief sterk. Historisch gezien liggen de investeringen als percentage van het Bruto Nationaal Product nog steeds erg hoog. De export richting Oost-Europa en Azië is booming en heel veel bedrijven presteren bovenmaats. Ik denk dus dat de Amerikaanse economie een onderliggende kracht heeft die als kussen kan fungeren voor een heel erge terugval. Of we iemand de schuld kunnen geven? Iedereen zoekt hier andere zondebokken: van de hebberige bankiers, slapende politici en toezichthouders tot Alan Greenspan. Één ding is zeker: De CEO s van de investment banks hebben hun investeringen niet goed gemanaged. Als iemand het verdient om met pijltjes op te gooien, dan zijn zij het. Ze hebben er een rotzooi van gemaakt en veel geld van hun aandeelhouders verloren. Het duidt op een grote zwakte in ons systeem. Hoe kiezen we de juiste bestuurders, politici en managers? En hoe zorgen we dat ze de procedures volgen? Iedereen praat over regulering en ik ben het ermee eens dat er regels moeten komen voor bijvoorbeeld banken om te zorgen dat ratio s tussen schulden en kapitaal boven de als 50, zoals bij het ingestorte Bear Stearns, niet meer voorkomen. Dat is natuurlijk volledig belachelijk en onverantwoordelijk. Er is veel ruimte voor verbetering in de financiële sector. In dit geval hebben mensen gewoon niet op zitten letten waar het om banken ging. Goed toezicht had de huidige situatie voor een heel groot deel kunnen voorkomen. Nobelprijswinnaars Prescott (2004, links) en Engle (2003). REUTERS De CEO s van investment banks verdienen het om pijltjes op te gooien. Ze hebben er een rotzooi van gemaakt. Eric Maskin Laat ik beginnen te zeggen dat ik geen expert ben op het gebied van financiële markten. Maar als het dan toch moet Het is ontstaan door de onderlinge afhankelijkheid van banken en andere instanties die geld uitlenen. Ze kunnen alleen geld uitlenen als anderen dat ook doen. Om geld uit te lenen, moeten ze namelijk ook zelf geld lenen. En als niemand anders geld uitleent, lukt dat niet. Er kunnen dus twee dingen gebeuren. Of iedereen leent geld uit, of niemand. Dat tweede is het geval bij een creditcrunch. Ik kan niet slagen in een financiële omgeving als ik de enige ben. De vraag voor de overheid is: hoe doorbreek je zo n situatie waarin niemand nog uitleent? Ze moeten banken een verzekering geven. Zodat als banken door het uitlenen van geld in de problemen zouden komen, de overheid klaar staat om ze te redden. Dat gebeurde met Bear Stearns. Er zijn daarbij wel twee krachten die tegenovergesteld bewegen. De overheid moet grote banken redden als ze falen. Dat is de enige manier om hieruit te komen. Als je dat zonder voorwaarden doet, gaan banken onverantwoorde risico s nemen. Dan gaan ze ook aan twijfelachtige schuldenaren geld uitlenen. Immers: waarom zou je je zorgen maken over de terugbetaling, als je toch weet dat je gered wordt door de overheid? De overheid moet slechts reddingsacties ondernemen, als zij er iets voor terugkrijgt. Ze moet inzicht krijgen in alle leningen die de banken hebben uitstaan. Dat is in 1930 gedaan. Het probleem toen was dat mensen hun vertrouwen verloren in de bank. Ze renden allemaal tegelijk naar de bank en de bank ging failliet. Dat is opgelost door een verzekering van de overheid. Als een bank failliet ging, kregen klanten hun saldo vergoed door de overheid. Dan ontstaat de neiging tot risicovol gedrag van banken. Dat werd opgelost door extra toezicht op de leningen. Nu gaan er veel financiele transacties buiten de spaarbanken om. Dat mag niet meer gebeuren. De toezichthouders moeten meer inzicht krijgen in alle financiële instituten. Harry Markowitz We zitten zeker in een recessie. Die is ingeleid door de financiële bedrijven, door een kleine prijsdaling in de huizenprijzen. Maar die financiële bedrijven stapelden het ene op het andere product. Toen er paniek uitbrak, vielen ze over elkaar heen om alles weer te verkopen. Door de maatregelen van de Fed is het alleen maar verergerd: die veroorzaken een enorme inflatie. Banken hebben veel nieuwe kredietproducten ontwikkeld. Die werden zo ingewikkeld dat niemand precies wist welke schuldenaren er achter zaten, en of die wel solvabel waren. Als we iemand de schuld moeten geven van deze ellende zijn het de financiële ingenieurs. Ze hebben met mijn portfoliotheorie in de hand allemaal gekke dingen gedaan. Het is de bedoeling dat je een portefeuille samenstelt van zeg 60 procent in aandelen en 40 procent in obligaties. Zo zijn er nog wat combinaties mogelijk. Zo doen de grote pensioenfondsen het. Die zitten daarom Luister van 26 april t/m 2 mei naar De Klassieke Top 1000 Aller Tijden Een week lang de 1000 mooiste klassieke werken, gekozen door de Classic FM luisteraars. Licht klassiek voor elk moment Classic FM is overal te ontvangen via de kabel, internet, Canal Digitaal en Digitenne Kabelfrequenties: Amsterdam 96.1 Den Haag 92.5 Rotterdam 97.1 Utrecht 95.9 Kijk op of bel (60 ct p/m) voor andere kabelfreqenties.. Eric Maskin GEVANGENIS- DILEMMA De Amerikaan Eric Maskin won in 2007 met Hurwicz en Myerson de Nobelprijs Economie voor de Mechanisme Ontwerp Theorie die het efficiënt functioneren van markten verklaart. Het bekendste voorbeeld is het gevangenisdilemma, waarbij twee schuldigen de keus hebben hun collega-boef te verraden of hun mond te houden. Dat laatste doen ze allebei niet uit angst dat de ander praat. Daardoor gaan ze allebei de gevangenis in. James J. Heckman (2000) Ik heb het heel druk, maar er zijn ongetwijfeld genoeg anderen die u graag van een ongefundeerde mening voorzien... Edmund Phelps KORT EN LANG BEGRIJPEN De Amerikaan Edmund Phelps (75) houdt het in zijn werk doorgaans dichtbij de realiteit. Hij ontwikkelde onder meer theorieën over werkloosheid, economische groei, arbeidsmarkt en kapitaalmarkten. In 2006 won hij de Nobelprijs. Zijn werk draagt volgens het Nobel-comité bij tot een beter begrip van de relatie tussen korteen langetermijneffecten van economisch beleid.. James Mirrlees (1996) Ik ben op reis en eigenlijk de rest van de maand onderweg. Sorry, maar het komt niet goed uit om u al de telefoonnummers te geven.

11 Het Verhaal 11 De vraag voor de overheid is: hoe doorbreek je zo n situatie waarin niemand nog uitleent? Maskin (2007, links), Markowitz (1990, boven) en Phelps (2006). FOTO S: REUTERS EN PICTURE-ALLIANCE/DPA ook niet in de problemen. Ook sommige grote banken hebben het goed gedaan, die zitten maar met een klein plukje subprime-schulden. Bij bijvoorbeeld Citibank en Bear Stearns was dat wel anders. Hoe die zoveel risico in deze markt hebben kunnen nemen? Ik weet het niet. Persoonlijk denk ik dat deze crisis groter is dan die in Die duurde eigenlijk maar één of twee dagen. Toen gaven de zogenoemde portefeuilleverzekeringen problemen, gebaseerd op de theorieën van collegalaureaten Fischer Black en Myron Scholes. Banken gingen opties nabouwen. Daardoor kochten ze aandelen als ze omhoog gingen en verkochten ze als de prijzen daalden. De beursbewegingen werden hierdoor versterkt. Op de vrijdag voor Black Monday daalde de Dow Jones met honderd punten, wat toen erg veel was. Meteen gingen de brokers collectief verkopen, omdat ze allemaal hetzelfde Black & Scholes gebruikten. Daardoor stortte het echt in elkaar. Als je kijkt naar de beursbewegingen van toen, zie je dat 1987 eigenlijk een non-event was. Alleen de partijen die deze portfolio Insurance gebruikten zijn het schip in gegaan. Misschien hadden zij de theorie niet helemaal begrepen. Maar Scholes en Robert Merton begrepen het wel, ze hadden de theorie zelf bedacht. Maar in 1997 toen ze allebei bij Long Term Capital Management (LTCM) werkten, werden zij van de markt geveegd. Ze hadden een veel te risicovolle hefboom gebruikt, speculeerden met een te groot gedeelte geleend geld. Merton is een van de slimste mensen ter wereld, maar toch ging het fout. Een week na dat gedoe met Bear Stearns belde een van mijn klanten, Riverview Investment. Ik vroeg wat ik met mijn aandelen in de Dow Jonesindex moest doen. Zij zeiden dat ze al een jaar short zaten in Bear Stearns. Dit is pas het topje van de ijsberg, werd mij verteld. Toen heb ik snel mijn indexfondsen verkocht en alleen cashgeld aangehouden. Een dag later schroefde de Fed de rente met vijftig basispunten omlaag en stortten de markten in. Edward Prescott De afgelopen tijd is er een periodieke groei geweest in de huizenmarkt als resultaat van te veel bouwen. Dit heeft geleid tot een afname van de economische groei. Periodieke crises zijn onderdeel van een efficiënt financieel systeem. De verliezen van de houders van subprime-hypotheken zijn verwaarloosbaar. Sommige mensen hadden tijdelijk een lage huur. De mensen die verkeerd gokten en veel verloren waren ontwikkelaars en speculanten in de top van de markt. Toch zijn er gunstige tekenen voor de Amerikaanse economie. Robert Fry Engle III Nee, ik heb de crisis niet zien aankomen. Slechts een handjevol mensen zag het aankomen, waaronder een paar bij Goldman Sachs. Ook ik zag niet hoe ver de CDO s (Collateralized Debt Obligation, obligatie met hypotheek als onderpand) waren doorgedrongen in het financieel systeem. Zoveel van wat er is misgegaan heeft te maken met de verkeerde berekening van risico. Beleggers koch- Ik ben optimistischer over de economie dan veel anderen. De recessie is een feit, maar die zal niet lang en diep zijn. ten producten die vrij waren van risico, dachten ze. Probleem is dat juist het risico van CDO s heel moeilijk te berekenen is, want dat hangt af van in welke mate de hypotheekleners hun verplichtingen niet nakomen. Als dat niet alleen gebeurt in risicovolle leningen, maar ook in beter beoordeel- de kredieten is het heel lastig. Als het willekeurig gebeurt is het geen groot probleem, maar dat is niet zo gebleken. Ik vind dat banken en beleggers wel beter hadden moeten nadenken. Het is wel erg gemakkelijk om de rating agencies (Moody s, S&P etc, red.) de schuld te geven. De kredietcrisis is de ergste in twee decennia, maar niet zo erg als die van 29. Dat komt vooral om dat er nu instituties zijn die verdere ontsporing verhinderen. Daarom hebben we nu niet iets als een bank run. De Fed (De Amerikaanse centrale bank, red.) doet meestal verstandige dingen, hoewel ik niet enthousiast ben over al die renteverlagingen. Ik ben optimistischer over de economie dan veel anderen. De recessie is een feit maar die zal niet lang en diep zijn. 1. Harry Markowitz RISICO VAN BELEGGEN De Amerikaan Harry Markowitz (81) publiceerde in 1952 een artikel genaamd Portfolio Selection. Daarin legt hij uit dat beleggers risico kunnen verminderen of rendement verhogen door beleggingen te spreiden over verschillende sectoren, landen en soorten effecten. Hij ontving hiervoor in 1990 de Nobelprijs voor de Economie.. Edward Prescott MONETAIRE POLITIEK George A. Akerlof (2001) Mijn vrouw werkt bij de Fed, en daarom mag ik u niets zeggen. Edward Prescott (67) ging in 2004 met de Nobelprijs naar huis, voor zijn werk op het gebied van monetaire politiek. Mede dankzij zijn inzichten zijn overheden, in ieder geval in Europa, terughoudend met het verlagen van de rente om de economie te stimuleren en beperken ze zich tot het bestrijden van inflatie. Prescott is verbonden aan de Arizona State University en de onderzoeksafdeling van de Federal Reserve Bank van Minneapolis. Robert Fry Engle III MANAGEN VAN RISICO Robert Fry Engle III (65) Amerikaans Nobelprijswinnaar economie in 2003 heeft een baanbrekende methode ontwikkeld om onvoorspelbare bewegingen van financiële markten en het renteniveau te analyseren. Engle s methode is zodoende een hulpmiddel voor het kwantificeren en het managen van risico. Thomas Schelling (2006) Excuses, maar ik acht mezelf niet gekwalificeerd om commentaar te geven.

12 Staan de beste stuurlui aan wal? Werken bij het Rijk is werken aan zaken van maatschappelijk belang. Zo ook bij Rijkswaterstaat. Eén van de taken van Rijkswaterstaat is het beheren van de waterwegen en het begeleiden van het waterverkeer. Nederland kent druk bevaren waterwegen. Om de beroepsvaart en de pleziervaart optimaal te kunnen bedienen laat Rijkswaterstaat in de zomermaanden haar gezicht op de waterweg nog meer zien. Door de grote drukte op het water in de lente en zomer, kunnen veel sluismeesters de drukte op hun sluis nauwelijks verwerken. Daarom krijgen verschillende sluiscomplexen in het land in de zomer een steward ter ondersteuning. De steward is het visitekaartje van Rijkswaterstaat. Méér informatie? Rijkswaterstaat zoekt stewards met watersportaffi niteit voor de zomermaanden. Als steward krijg je van Rijkswaterstaat een driedaagse training waarin je theoretische kennis van het varen in en rond de sluizen krijgt, afgewisseld met praktijkoefeningen waarin je ervaart hoe het in- en uitvaren bij sluizen werkt. Als steward geef je instructies bij het in- en uitvaren van sluizen waarbij je let op de ruimte die grotere schepen nodig hebben. Je geeft vooral aan de pleziervaart aan waar zij plaats moeten nemen in de sluis en je let op de snelheid en veiligheid van de sluis. Je bent het doorgeefl uik voor boodschappen van de sluismeester aan de schippers. Je helpt schippers (vooral pleziervaart) bij het aanmeren van boten en je informeert hen over activiteiten in de regio, veiligheid op het water en afgesloten vaarwegen. Sollicitatie:

13 Perspectief 13 VANDAAG: DUURZAAMHEID & ZINGEVING Duurzaam voor 1 uur Idealistische ondernemers kunnen in Rotterdam bij The Hub een tijdelijke werkplek huren. Voor een uurtje of een maand. Deze plek inspireert ons enorm. Na Londen, São Paulo en Berlijn steunen ondernemers elkaar met innovatieve ideeën en wereldwijde contacten. Surfen of mediteren Mark Teijgeler is oprichter van het Abc van Meditatie, een bedrijf dat meditatietrainingen geeft aan particulieren en bedrijven. Als trainee bij de ABN Amro werd hij niet gelukkig, nu heeft hij alleen nog tijd voor zijn passie SIMONE BEST Een plankje maakt de meester Managers vergroten hun assertiviteit met Tang Soo Do, het betere ellebogenwerk en een vernieuwd billenbewustzijn. up17

14 14 Perspectief Telecom Series 2008 Onafhankelijke en high-level bijeenkomsten met de focus op focus op diverse functies binnen de totale telecombranche. Nationaal Congres Inburgering 22 & 23 mei 2008 Het congres m.b.t. inburgering. De innovatietrajecten, inburgeringsprogramma s, taaken rolverdeling. Toekomst van Betalingsverkeer 29 mei 1008 SEPA Live! De eerste ervaringen, visies en inzichten. Dag van de Jeugdzorg 4 & 5 juni 2008 Dé ontmoetingsplaats voor ruim 200 professionals werkzaam binnen de Jeugdzorg. Financiering Scholenbouw 4 & 5 juni 2008 Samenwerking tussen gemeente, school, woningcorporatie en bouwer m.b.t. private financiering, eigendom, beheer en exploitatie van schoolgebouwen. scholenbouw Toekomst van de ouderenzorg 10 juni 2008 Effectieve samenwerking tussen cure en care Pensioen Forum 10 & 11 juni 2008 De ontmoetingsplek voor bestuurders en beslissers in de pensioensector. Economie 170 bedrijfjes in één pand Een uurtje geld verdienen aan n betere wereld In The Hub kunnen sociale en duurzame ondernemers een werkplek huren. Voor een uurtje of voor een maand. Het initiatief is al succesvol in Londen, Johannesburg, São Paulo en Berlijn. Het gaat om diversiteit van mensen die in één ruimte belanden In het middenen kleinbedrijf valt nog een wereld te winnen Maaike Homan ROTTERDAM Inspireren en gebruikmaken van elkaars netwerk zijn de belangrijkste functies van The Hub. In het statige pand in Rotterdam kunnen honderdzeventig beginnende en ervaren ondernemers terecht. Ze streven allemaal maatschappelijke verandering na en zijn sociaal innovatief. Hun doel: geld verdienen aan een betere wereld. Op de begane grond zijn het café en een zaaltje voor workshops en bijeenkomsten. Twee trappen omhoog is de grote werkruimte waar iedereen op elk gewenst tijdstip kan binnenvallen. Er staan drie grote houten tafels met bureaustoelen. Overal hangen stopcontacten voor de snoeren van laptops. Op de planken in de naastgelegen bibliotheek staan boeken in elk genre: van Michael Moore en Naomi Klein tot de Dalai Lama, alles wat je moet weten over internet en het magazine The Economist. Een plek huren in The Hub kan vanaf vijftien euro per dag. Deze vrijdagochtend is het rustig. Ronald Ligtenberg (34) en Maarten Molenaar (25) van Stichting Skyway zitten tegenover elkaar aan tafel. Zij organiseren dansavonden voor doven. Wij maken graag het onmogelijke mogelijk, vertelt Ligtenberg. Hij laat een filmpje zien op YouTube van een avond in Paradiso waar duizend doven en horenden dansen. Je kunt emoties prima overbrengen via zintuigsprikkeling. Wij hebben panelen ontwikkeld die trillen, zetten dansende gebarentolken in en hebben een aromajockey die geuren verspreidt, licht hij toe. Het concept van Skyway breidt zich snel uit over de wereld. Zo hebben de ondernemers avonden georganiseerd in Madrid, Mexico en Zuid- Afrika. Finland kan daar binnenkort aan worden toegevoegd. Waarom ze dan geen eigen kantoor hebben maar in The Hub zitten? Molenaar: Wij hebben nu nog ruimte nodig voor twee dagen in de week, maar belangrijker nog is dat deze plek enorm inspireert. Hij doelt op het contact met andere ondernemers: van ICT-consultants en duurzamesieradenontwerpers tot kunstenaars en vormgevers. Je krijgt niet alleen energie van werken in een ruimte met anderen, maar hebt ook veel aan elkaars netwerk. Ligtenberg vult aan:.. Duurzame koffiebonen DOUWE EGBERTS GAAT VOOR DE GROENE ESPRESSOKOFFIE Douwe Egberts gaat op de Al Goretoer. Vanaf 1 mei is alle espressokoffie - in supermarkten én restaurants - duurzaam. De gigant koopt de groene koffie in via een speciale tussenorganisatie. Het gaat om ongeveer 1,25 miljoen kilo koffiebonen. Sara Lee, het Amerikaanse moederbedrijf, wil volgend jaar in totaal 20 miljoen kilo duurzame koffiebonen verwerken. Dat zijn nog eens een hoop verantwoorde bakkies. Geld verdienen aan een betere wereld, luidt het doel van The Hub. Eén jongen die zich met open sources bezighoudt, geeft nu een workshop op de Leisure Academy in Breda waar ik ook werk. Bovendien geven de ondernemers elkaar veel feedback, vertelt hij. Dat is precies de bedoeling van The Hub, zegt initiatiefneemster en sociaal wetenschapper Moraan Gilad (35). Ideeën worden onderling kritisch bekeken, aangevuld en versterkt. Het gaat om de diversiteit van mensen die in één ruimte terechtkomen. Zij kwam voor het eerst met The Hub in aanraking in Londen. Daar wordt binnenkort een derde vestiging geopend. Ruim tweeduizend ondernemers kunnen in de Londense Hub terecht. In Nederland heeft ze direct onderzoek laten verrichten naar de haalbaarheid van The Hub. Gilad stelt één eis aan ondernemers die zich aanmelden voor een lidmaatschap: het bedrijf moet een bijdrage leveren aan een betere wereld. Gilad noemt dat geen naïef idealisme. Ondernemen en geld verdienen zijn ook zeker niet ondergeschikt aan een betere wereld creëren. Die twee gaan hand in hand. Naast gebruikmaken van elkaars netwerk kunnen ondernemers ook begeleiding krijgen. Startende ondernemers kunnen vanuit het netwerk praktische informatie krijgen over het schrijven van een businessplan.. Minder goed geïsoleerd HUURDERS HEBBEN MEER LAST VAN TOCHT EN LAWAAI Ruim een kwart van alle huurders ergert zich aan geluidsoverlast. Van de eigenhuisbezitters heeft 14 procent last van lawaai. Dat blijkt uit een onderzoek van USP Marketing Consultancy. Van de respondenten onder de 35 jaar zegt 27 procent last te hebben van geluidsoverlast. Bij mensen boven die leeftijd is dat zo n 18 procent. Jongeren en huurders hebben ook vaker last van tocht en een gebrek aan bergruimte dan ouderen en kopers. Het verschil tussen jongeren en ouderen en tussen huurders en kopers heeft volgens het onderzoek te maken met de financiële mogelijkheden. Ouderen en woningeigenaren hebben meestal meer geld. Daardoor hebben ze duurdere en beter geïsoleerde huizen. Jongeren en huurders wonen vaker in een flat, waardoor ze ook boven- en onderburen hebben. Dat brengt een grotere kans op geluidsoverlast met zich mee... Zonnebos (1) In het Twentse Bussloo willen ze een speciaal bos aanleggen. Betonnen bomen van 15 meter hoog, met zonnepanelen van 125 vierkante meter, moeten tot huishoudens stroom gaan geven.. Zonnebos (2) Het energievriendelijke bos wordt geplaatst tussen bestaande bomen. Er komen ook uitkijktorens en paden, zodat je tussen de zonnepanelen kunt wandelen. Het plan kost 60 tot 80 miljoen euro.

15 Perspectief 15 Anderen denken mee. Dat mis je als je thuiswerkt. FOTO S: ANDREAS TERLAAK Gilad: Je hebt hier meer aan al die talenten en ervaringen dan alleen op je zolderkamer zitten. Tegen een uur of twee s middags stroomt het pand vol met ondernemers. Iemand bezwaar als ik hier zo een werkoverleg heb? Ik heb namelijk niet zo n zin om in de vergaderruimte te zitten, roept Jojanneke van den Bosch (32). Ze heeft haar eigen projectcommunicatiebureau, Eos genaamd. Niemand heeft bezwaar, dus strijkt ze neer op de kussens in de nis van het raam. Terry Ezra (39) uit Londen werkt achter een van de tafels aan een uitwisselingsprogramma tussen Nederlandse en Engelse toneelschrijvers. Een hele klus, zegt hij lachend. Aan weer een ander bureau werkt Driss El Ghaleb (42). Hij werkte ruim veertien jaar in de ICT-wereld en als docent wis- en natuurkunde. Sinds twee maanden heeft hij een eigen bedrijf met twee vrienden. Een uit de hand gelopen avond in de kroeg, noemt hij het. En: Het begon te knagen dat open source software amper in toegepaste vorm bestaat. Veel software is nog steeds een obstakel voor de massa. El Ghaleb wil daar wat aan doen. Zeker in het midden- en kleinbedrijf (MKB) valt nog een wereld te winnen volgens hem. Bedrijven hebben vaak niet eens een website en zijn onbekend met de voordelen van online administreren. Hij wil jongeren in Rotterdam die buiten de boot dreigen te vallen, opleiden tot open software Ondernemen, geld verdienen en een betere wereld gaan hand in hand specialist voor het MKB. Ik haat clichés maar het is een win-winsituatie. Spil in dit web van ondernemers is Arianne Notenboom (34). Zij is één van de zogenoemde hub-hosts en daarnaast werkzaam als vrije vormgever. Haar taak binnen The Hub is kort samengevat van alles en nog wat faciliteren zodat de leden van The Hub hun werk kunnen doen. Ik blijf op de hoogte waar iedereen mee bezig is en kan daardoor ook weer mensen en ideeën aan elkaar koppelen. Vandaag is ze vooral druk met de telefoon aannemen. Steeds meer ondernemers zijn op de hoogte van The Hub en dat betekent meer aanmeldingen. Notenboom leidt ze allemaal vol enthousiasme rond. Elke werkdag tussen negen en vijf loopt een host rond. Leden die met enige regelmaat in het pand werken, kunnen een sleutel krijgen. We zijn aan het kijken of we ook een Hub kunnen openen in Amsterdam, vertelt Gilad. Mogelijkheden voor een Hub in Utrecht worden ook onderzocht. In Rotterdam verliep de zoektocht naar een locatie snel, mede dankzij het enthousiasme van de huisbaas, de gemeente Rotterdam en andere subsidieverstrekkers. Wij kunnen onszelf net bedruipen van de huurinkomsten, dus een startkapitaal was nodig. Niet alleen de contacten tussen de ondernemers in Rotterdam zijn belangrijk, maar ook de internationale contacten. Via het intranet staan alle aangesloten ondernemers wereldwijd met elkaar in contact. Gilad: Innovatie kun je niet sturen of plannen. In The Hub kom je elkaar tegen en vanuit die ontmoetingen en gesprekken onstaan nieuwe ideeën. Alleen lukt dat niet. Jojanneke van den Bosch is klaar met werkoverleg en holt zo weer naar een volgende afspraak. Haar specialisatie is vastgoed en ruimtelijke ordening. Zo heeft ze onlangs een recreatiekrant gemaakt voor de provincie Zuid-Holland. Daarnaast ontwikkelt ze corporate weblogs en leert ze bedrijven hoe die hiervan kunnen profiteren en zo een informele band met klanten kunnen onderhouden. Haar bijdrage aan een betere wereld is dat ze tien procent van haar inkomsten aan drie goede doelen doneert. Een van die doelen heeft ze zelf opgericht en is bedoeld voor Nederlandse weeskinderen. Van den Bosch is voor de derde keer in The Hub. Het grote voordeel is dat je hier binnen kunt komen wanneer je wilt, vertelt ze. Ik vind het fijn om kennis te delen, te netwerken of gewoon gezellig een broodje te eten met anderen. Bovendien krijg je hier ongevraagd feedback en denken anderen met je mee. Dat mis je als je alleen thuiswerkt. Collega Driss El Ghaleb komt er bij zitten: Ik krijg veel inspiratie hier. Neem Ronald en Maarten van Skyway. Zij maken muziek voor doven. Toen ik dat hoorde werd ik nog vastbeslotener om mijn eigen project door te zetten. Volgens hem wordt het nastreven van idealen in de huidige maatschappij vaak ontmoedigd. In The Hub word je juist aangemoedigd om idealen te realiseren. Hoe lastig dat ook kan zijn. El Ghaleb is elke dag aanwezig in The Hub. Wat dat hem naast werkruimte verder oplevert? Iemand hier luisterde een keer een telefoongesprek af van mij. Hij wist een projectbureau dat mij verder kon helpen. Daar heb ik toen hele bruikbare feedback van gekregen voor mijn eigen bedrijf. Bedrijven die groeien zullen The Hub op een gegeven moment gaan verlaten. Gilad: Vijf personen per bedrijf is het maximum. Het is wel de bedoeling dat die ondernemers nog regelmatig hun gezicht laten zien. Zo blijven ze deel uitmaken van het netwerk, legt Gilad uit. En natuurlijk voor de gezelligheid. Je bouwt hier toch snel een band op met elkaar. 1 LEF.. Breek de regels. Volg nooit de uitgestippelde paden. Probeer wat anders te doen, ook al vertellen mensen dat je gek bent. Alles wat je kunt dromen is mogelijk, het enige wat je nodig hebt is lef. (Vrij naar Paulo Coelho) Na het beleggen kwam de meditatie Mark Teijgeler (36) is oprichter en eigenaar van het Abc van Meditatie. Dat bedrijf geeft meditatietrainingen aan particulieren en bedrijven. Hij is de grootste aanbieder van meditatieworkshops in Nederland. Maddy Stolk Barbara Vos Is je droom uitgekomen? Mijn dromen lagen altijd in de toekomst. Na mijn studie economie werd ik trainee bij ABN Amro. Ik wilde een goeie belegger worden, aanzien hebben, veel geld verdienen. In die tijd surfte ik ook veel, ik draaide mee in de Nederlandse top. Ik leefde op adrenaline en hectiek en werkte altijd ergens naar toe. Maar van het ene op het andere moment kreeg ik last van sportblessures en voor ik het wist, zat ik thuis met een waanzinnige muisarm: ik kon zelfs geen auto meer rijden. Dat was erg confronterend. Ik realiseerde me dat ik bij de bank en als surfer altijd een keiharde werker was. Succes kwam door tomeloze inzet, dacht ik. Maar nu werd ik me ervan bewust dat dit niet waar was. Ik presteerde het beste op de momenten dat ik de dingen met passie deed. Ik heb een sabbatical genomen van de bank en ben gaan reizen, heb meditatieworkshops gevolgd, veel aan yoga gedaan. Wat begon als een genezingsproces werd mijn passie. Nu droom ik niet meer over het bereiken van een doel, maar zijn mijn dromen meer levenprincipes geworden: ik wil lekker in mijn vel zitten, ik wil niet alleen werken voor mijn geld maar vooral voor mijn plezier. Hoe reageerde je omgeving? Toen ik 16 was, heb ik leren mediteren van mijn moeder. Zij heeft me altijd vrij gelaten in mij keuzes en snapte heel goed dat ik met Abc van Meditatie begon. Mijn bankvrienden rolden van de bank van het lachen toen ik vertelde wat ik ging doen. Ze vonden het een hilarisch verhaal. Die drukke, gestreste Mark die meditatietrainingen ging geven, wat een bak. Mark Teijgeler. CHRISTIAAN KROP Wat heb je ervoor achtergelaten? De helpdesk! Als ik nu een eng virus heb, kan ik niemand bellen. Dan moet ik mijn eigen helpdesk zijn en dat kost me een dag werk. Maar ik mis ook de gezelligheid van collega s en de zekerheid van iedere maand salaris op je bankrekening. Wat was een dieptepunt? Vorig jaar werd de website aangevallen door computervirussen. Een ramp. Ik was 10 dagen off line en dat terwijl mijn hele bedrijf op die website leunt. Ik schrok van mijn eigen reactie, ik raakte echt in paniek. Wat was een hoogtepunt? In het begin is iedere mijlpaal een hoogtepunt. De eerste workshop die vol zit. Het eerste bedrijf dat belt of je trainingen wil komen geven. De eerste publicatie over je bedrijf. Wat zou je anderen adviseren? Een uitspraak van St. Francis of Assisi: Start by doing what is necessary, then do what is possible, and suddenly you are doing the impossible. 1. DILEMMA BERGLUCHT Natasja van den Berg, co-auteur van Praktisch Idealisme en hoofdredacteur van JuistNu.nl 111 Vrienden van ons hebben een huis in de Pyreneeën en hebben ons uitgenodigd om een paar dagen over te komen. Het vooruitzicht van een paar dagen berglucht was erg aanlokkelijk. Ze wonen er prachtig, in the middle of nowhere vlak bij de Spaanse grens. Een moordplek. Dus ik op zoek naar een manier om daar snel, goedkoop en milieuvriendelijk te komen. Met de auto doe je er al snel twee dagen over. Dat loont de moeite niet. De bus is de milieuvriendelijkste optie, maar dat is naar Zuid- Frankrijk al helemaal niet te doen. Dat heb ik een keer gedaan toen ik 18 was, en dat was eens maar nooit meer. De trein dan? Iedere milieusite vertelt dat de trein en de auto ongeveer in gelijke mate vervuilen als je met zijn tweeën of meer reist.. Tot mijn grote verbazing ontdekte ik dat er vanaf Brussel een directe TGV naar Perpignan gaat. Deze doet er maar zeven uur over! Ideaal dus, dacht ik. Maar nadat ik een half uur tevergeefs geprobeerd had deze trein online te boeken, dacht ik daar al iets anders over. Vergeleken met een vliegticket online boeken duurde dit echt te lang. Bovendien lukte het niet. Dus moest ik bellen met de helpdesk. Er bestaat ook niet zoiets als reismetdetreinwinkel. nl of cheaptraintickets.nl. De NS-medewerker kon mij na een minuut of twintig mededelen dat het ticket enkele reis zo n 250 euro kostte, om 5 minuten later te melden dat de trein volgeboekt was en dat het alternatief ons niet in 7 uur maar in 12 uur in Perpignan zou brengen en dat we wel even moesten overstappen in Parijs. Tja De enige keuze die over was: niet gaan, of dan toch maar vliegen met klimaatcompensatie. Met het vliegtuig ben je er het snelst. Maar juist korte vluchten zijn relatief het vervuilendst omdat stijgen veel energie kost. Toch vindt nog altijd 83 procent van de vluchten naar of vanaf Schiphol binnen Europa plaats. Hoewel er veel discussie is over hoe vervuilend de luchtvaart precies is, kost het minimaal 3,3 keer zo veel energie als de trein en ruim zes keer zoveel uitstoot van CO2 en luchtvervuilende stoffen. Uiteindelijk gaf de doorslag dat wij beiden wel even een break konden gebruiken. Vervolgens ging het snel. Ik had binnen 10 minuten online de vliegtickets geboekt. Keuze te over. De prijs was eenderde van wat wij voor de trein zouden moeten betalen. Zelfs met de vliegtaks is dit natuurlijk nog steeds een belachelijk verschil. Driemaal goedkoper en minimaal driemaal vervuilender, hier klopt iets niet. Ook het verschil in service en frequentie is belachelijk. Als de trein niet goedkoper wordt, vaker rijdt en online te boeken is, wordt hij nooit een alternatief. 1 MICHIEL VIJSELAAR

16

17 Perspectief 17 Cursus Balans en kracht Een plankje maakt de meester De managers beginnen ietwat stijfjes, maar na het betere ellebogenwerk sneuvelen hun assertiviteitsdilemma s. Lorianne van Gelder DOORN Dagelijks in formeel werktenue, nu in wit-gebleekte karatepakken. De zeven managers (vijf mannen en twee vrouwen) zitten in kleermakerszit op het rode, hoogpolige tapijt en kijken op naar cursusleider Frans Uytterhoeven, trainer bij Schoonderwoerd en partners. Ongemakkelijk verzitten ze van bil. De stijve spieren zijn niet gewend op de grond te zitten. Een fysieke cursus hadden ze ook niet verwacht in dit conferentiecentrum op de Utrechtse Heuvelrug. Tang Soo Do is een Koreaanse verdedigingssport. De principes die je hier leert kun je ook toepassen in gesprekstechnieken met ondergeschikten. Frans draagt ook een karatepak, strak over zijn imposante buik gespannen en dichtgesnoerd met een rode band. Zijn voeten steekt hij met sokken en al in een paar Japanse sandalen. Een grote, grijze snor verhult zijn mond, maar zijn stem is imponerend genoeg om de managers bij de les te houden. Jullie grootste vijand is twijfel en onzekerheid, zegt Frans. Zijn cursus is bedoeld om de persoonlijke effectiviteit van de managers en teamleiders te vergroten. Ze leren assertief zijn, nee zeggen en zichzelf in een ander verplaatsen. Door te weten wat hun fysieke grenzen zijn bij bepaalde Tang Soo Do-oefeningen, leren de managers ook nee te zeggen op de werkvloer. Door zelf een vuist in het gezicht te krijgen, leren ze zich in een ondergeschikte te verplaatsen die slecht nieuws ontvangt. Op de grond voor de benen van de managers liggen plankjes met daarnaast een stift. Voordat ze met de krijgskunstoefeningen beginnen, vraagt Frans hen iets op het plankje te schrijven waar ze vanaf willen. Niet de naam van je ex of een collega opschrijven. Aarzelend pakken de cursisten de stiften op. Aan het eind van de les, zegt Frans, kunnen ze allemaal het plankje doorslaan. Wantrouwen, schrijft een stevige man met een bril op. Met datzelfde wantrouwen kijkt hij naar Frans, een besmuikte glimlach op zijn gezicht.. Koninklijke bedankjes Vaak krijg je er niet eens een foto bij MAARTJE DUIN Cursusleider Uytterhoeven (links) ziet de dood en de Meester (rechts) in de ogen. SIMONE BEST Leiderschap moet ontstaan vanuit kracht, niet met kracht, filosofeert Frans verder. Hij strompelt een beetje, want zijn knie is kapot. Ik verzoek jullie allemaal op te staan. We beginnen met een korte Tang Soo Do warming-up. Dan draagt hij het stokje over aan collega Sa Bom Nim, ook wel Jan van der Schee, sportschoolleraar en Tang Soo Do Meester. Met krakende gewrichten staan de managers op. Vergeleken met Frans is de Meester een energieke en indrukwekkende figuur. Rechtop, met zwarte band, boort hij zijn voeten in de grond. Wie is er nog in militaire dienst geweest? vraagt de Meester. De mannen steken hun hand op. De vrouwen schudden hun hoofd. Geef acht!, schalt Meesters stem door de ruimte. De witte pakken strekken hun armen langs hun lichaam, als stijve planken Ik heb wel eens een cadeautje gestuurd ter ere van een geboorte. Een rood rompertje in het kleinste maatje. Eerlijk is eerlijk, t was een uitverkoopje. Geen lelijk ding hoor, ik zou het mijn eigen kind ook aandoen. Nou, wat denk je? Een standaardbedankje kreeg ik. Ik had het net zo goed kunnen laten. Het is middag, de kinderen zijn naar school en zij zit in de keuken. Plakletters op de ijskast, twee cavia s in een kooi, de tuindeuren staan open. Haar albums met koninklijke bedankjes liggen opengeslagen op tafel. Brieven zijn het, foto s, kaartjes, kindertekeningen. Alles in plastic mapjes beschermd tegen vette vingers en gemorste limonade. Ik noem dat met een nieuw woord: billenbewustzijn. De managers giechelen. Met een jaar of vier werden ze aan het werk gezet. Ik denk dat mama dat deed: toe maar jongens, even lief zijn. n Hoofd met benen en armen, zie je? Zo tekenen ze allemaal op die leeftijd. Dit zullen dan wel meeuwen zijn. Ja, meeuwen met gezichtjes. D r zitten ook wel eens lelijke bij. Dit moeten vogeltjes op een boom voorstellen, maar hij was al tien toen-ie dit maakte. Ik denk dat-ie gewoon geen zin had. De tekeningen zijn gemaakt met viltstift of oost-indische inkt. Een wereld van weelde spreekt eruit, teruggebracht tot kinderlijke proporties. Een driemaster met een vlag in top, een pauw die op een boomtak zit. Een golfer in een ruitjesbroek. Een paleis met een zonnewijzer in het perk en een heleboel kleine raampjes. Dat tekenen doen ze tot een jaar of zestien. Dan worden het handgeschreven briefjes en later saaie standaardbedankjes. Vaak krijg je er niet eens blijven ze staan. De Meester geeft ze allemaal een zet. Stuk voor stuk wankelen ze en vallen ze bijna om. Maak je hoofd leeg en zorg dat je goed geaard blijft staan. Ik noem dat met een nieuw woord: billenbewustzijn. De managers giechelen. Tijd voor rek- en strekoefeningen. Eerst maar eens de tenen aanraken. De lange man in de achterste rij buigt met gemak voorover. Hij kijkt stiekem opzij of iemand zijn flexibiliteit heeft opgemerkt. De stevige man met bril loopt rood aan als hij zijn tenen probeert te raken. Zijn witte karatevest is net te klein: wit vlees piept naar buiten bij iedere buiging. Dit zijn onze computerlichamen niet gewend, roept zijn collega-manager buiten adem. Zweetdruppels parelen op de voorhoofden als ze beginnen met de vechtoefeningen. In parate houding, been voor, arm in een hoek op borsthoogte, paraderen ze door de kamer. De Meester roept huah en bij iedere kreet stoten de cursisten hun arm naar voren. De kreet sterkt hen in hun daadkracht en zelfvertrouwen. Goed zo jongens, roept de Meester. Ze lachen, iedere keer dat ze het opnieuw moeten doen, gaat het beter. De hoge schop gaat de managers minder goed af. Met zweetplekken onder de oksels proberen ze de perfecte hoekschop van de Meester na te doen. Half stappend en schoppend strompelen ze door de kamer. een foto bij. Alleen dat ene kroontje. De brieven zijn gedrukt op wit 75 grams papier, niet handgeschept en ook niet gerecycled. De kaartjes zijn iets zwaarder en hebben rafelige randjes. Kroontjes van goud of in zacht reliëf. Grijze letters met een schreef. Type Chevalier, voor de kenner. Bij verjaardagen en verlovingen schrijf ik, trouwerijen, geboortes, dopen. En toen er eentje haar been brak, heb ik haar beterschap gewenst. Ik schrijf alleen als ik iets terugkrijg, ja, t is niet dat ik het heel persoonlijk maak. Maar ik maak er ook geen handel van. Sommigen bieden ze meteen te koop aan, zodra ze ze binnen hebben. Dat vind ik niet respectvol. Dan moeten wij ook niet gaan piepen als zij ons niet meer bedanken. Ze worden selectiever, dat wel. Vroeger kon je ze feliciteren met een zwemdiploma, een afstuderen, een Dan mogen ze eindelijk tegen elkaar vechten. Dit moeten jullie managers wel kunnen. Ellebogenwerk, zegt de Meester. De deelnemers reageren licht verontwaardigd. Ze positioneren zich tegenover elkaar. Ze durven de ander niet echt te raken. De metaforische vechtersmentaliteit komt juist in deze vechtsport niet tot uiting. Voorzichtig een tikje hier, een schopje daar. De tijd is om, roept Frans, jullie hebben het heel goed gedaan. Het moment voor de ultieme proef is aangebroken; de managers mogen een voor een hun plankjes met slechte eigenschappen doorslaan. Wie wil er eerst?, vraagt Frans. Niemand reageert. Dan staat de eerste manager op. Zelfverzekerd loopt hij naar de tafel met twee tegels om het plankje Focus op het plankje. Probeer het letterlijk en figuurlijk te doorbreken. op te leggen. Krom je vingers als een haak. Focus op het plankje. Probeer het letterlijk en figuurlijk te doorbreken, coacht de Meester. De eerste manager haalt uit en slaat in een keer het plankje door. Nu willen de andere mannen ook wel. Met succes gaan alle plankjes doormidden. Eén vrouw wil zich wel aan de slag wagen. Ze heft haar hand op en laat vol kracht haar hand op het plankje neerkomen. Het plankje valt van de tegels, maar is nog heel. Ze kijkt onzeker om zich heen. Je kunt dingen die je denkt niet te kunnen, spoort Frans haar aan. Ze doet nog een poging. Krult haar vingers, haalt uit en bam! Het plankje breekt. Iedereen klapt. De managers zijn geslaagd. Frans is trots op hun inzet en doorzettingsvermogen. Jullie hebben het heel goed gedaan. De zeven leidinggevenden voelen zich al meer op hun gemak in de karatepakken. In kleermakerszit groeten ze af. Wat is dit leuk! roept een manager tijdens de evaluatie achteraf. De anderen knikken instemmend. Ik zou dit wel een heel jaar willen doen, zegt diezelfde manager terwijl hij zijn vrijetijdskleding weer aantrekt. Herboren lopen ze het conferentiecentrum uit. Licht bezweet en in het bezit van een geheim; een plankje dat ze hebben doorgeslagen. De sleutel tot succes. 1 verhuizing. Overal bedankten ze voor. En nu? Als je ze allemaal een kerstkaart stuurt, krijg je er een namens de hele familie. Laatst hadden ze gewoon een link, kon je je eigen bedankje downloaden. Nou jaaa! dacht ik. Wat een knieperds, zeg. Je bent de rijkste van het land, ik vind: dan mag je best iets terugdoen. Ze heeft er nu een stuk of vijfhonderd. Tegen haar kinderen zegt ze: pas op hoor! Als ik morgen onder een tram lig, doen jullie ze niet voor een habbekrats weg! Wat zouden ze met die rompertjes doen? En met die kaartjes, en die gebreide sokjes? Ik denk niet dat ze ze dragen, maar ze zullen ze toch ook niet weggooien? Misschien bestaan er archieven voor. Of zouden ze ze zelf weer te koop aanbieden? Nee hoor, dat geloof ik niet. Maar je komt er natuurlijk nooit achter. 1

18 18 Media Film Del Toro regisseert Hobbit-films Novum/AP Guillermo del Toro regisseert de twee films naar het boek The Hobbit van J.R.R. Tolkien. Dat heeft producent New Line Cinema bekendgemaakt. Filmvakblad The Hollywood Reporter meldde eerder al dat de 43-jarige filmmaker, die in 2006 alom werd ADSLwinkel.nl Het Net ADSL Surfen & Bellen gratis draadloos modem voordelig bellen incl. kosten KPN-abonnement géén jaarcontract, dus nergens aan vastzitten 19, 95 Gewoon. eerste 6 maanden 29,95 Exclusieve actie alléén bij ADSLwinkel.nl p/mnd GRATIS DVD-pakket met 6 geweldige titels! Alléén bij ADSLwinkel.nl of bel Nederland 1 Nederland 2 Nederland 3 RTL 4 RTL 5 17:00 KRO Kindertijd 17:01 Adriaan 17:11 De zandtovenaar 17:15 Charlie & Lola 17:25 Sesamstraat 17:59 EénVandaag 18:00 NOS Journaal 18:20 EénVandaag 18:45 NOS Sportjournaal 19:00 Lingo 19:25 Ingang Oost 20:00 NOS Journaal 20:30 Radar 21:20 Spoorloos 22:25 Toen was geluk heel gewoon 22:55 Pauw & Witteman 23:50 NOS Journaal geprezen voor zijn film Pan s Labyrinth, was benaderd. Del Toro verhuist voor vier jaar naar Nieuw-Zeeland om daar aan de films te werken. De uitvoerend producent is Peter Jackson, die eerder de bejubelde trilogie rond Tolkiens epos The Lord of the Rings regisseerde. Jackson legde eind vorig jaar een slepend conflict bij met New Line Cinema Mediaredactie Oprah, koop snel een grand foulard, want Hollywoodster Tom Cruise komt weer langs. Drie jaar geleden is het alweer dat Cruise zich als een idioot gedroeg in de studio van Oprah, hij sprong op haar studiomeubilair. Cruise was in de gloria, hij had een nieuwe vriendin. In de tweedelige show die Oprah nu met Cruise maakt, draait het allemaal om de film Risky Business. Het is 25 jaar geleden dat die verscheen. Cruise speelt in de film een tiener wiens ouders een weekje weggaan en die er een dolle boel van maakt. Vrienden en collega s zullen Cruise eren met hagiografische videoboodschappen. De show wordt opgenomen bij Cruise thuis op 2 mei. Op 5 mei komt hij in de studio bij Oprah. 17:00 NOS Journaal 17:10 Schepper & co 17:35 Dr. Quinn, medicine woman 18:25 That s the question 18:55 Man bijt hond 19:25 Kassa 2 19:55 Club van :25 Netwerk 21:00 Tegenlicht: In gesprek met John Gray 22:00 NOS Journaal 22:15 Nova/Den Haag vandaag 22:50 NCRV Dokument: Rotterdam 24/7 23:45 NPS Klassiek over de winstverdeling van de drie kaskrakers. Naar eigen zeggen door andere verplichtingen kon hij toen niet meer de regie van de Hobbit-films op zich nemen. Bijdragen aan het erfgoed van The Lord of the Rings is als een droom die uitkomt, stelt Del Toro in een verklaring. De eerste Hobbit-film wordt in 2010 verwacht. 1 Freak Tom Cruise herkanst bij Oprah Winfrey 17:00 NOS Jeugdjournaal.nl 17:05 SpangaS marathon 17:55 Zigzag 18:25 Het Klokhuis 18:45 NOS Jeugdjournaal 18:59 Nederland 3 19:00 ONM 19:21 NOS Journaal 19:30 De wereld draait door 20:25 Holland Sport 21:30 Mooi! Weer De Leeuw: The day after 22:30 NOS Sportjournaal 22:55 NOS Journaal 23:10 3e klasse D 23:40 De wereld draait door REUTERS In 2005 verdween alle goodwill die Cruise als ster had opgebouwd bijna als sneeuw voor de zon. Door zijn hysterische gelach en zijn rare capriolen vroeg menigeen zich af of de ster wel helemaal goed snik was. De beelden van een malle Cruise gingen de wereld over en waren de bron van talloze parodieën. Op de foto hierboven doet hij het nog even na bij de talkshow van Jay Leno. 1 Reclameprijzen Goud voor Touareg Vrrrooomm, goeiemoggel, nierdonor De Oscars van de Nederlandse reclame zijn weer uitgereikt. Creatieve hoogstandjes effectiviteit onbekend. Jan Kuitenbrouwer De Art Directors Club Nederland is zoiets als de Academy For Motion Picture Sciences, maar dan dus in Nederland, niet voor speelfilms maar voor reclame, en met een gescheiden vak- en ledenjury, waarmee de overeenkomsten al met al zo klein zijn dat de vergelijking niet meer zoveel zin heeft, maar ja, prestigieuze awards op een bepaald vakgebied worden nu eenmaal altijd de Oscars van genoemd, en in die zin gaat de vergelijking dan weer wel op, want dat zijn de ADCN-lampen dus wel degelijk, de Oscars van de Nederlandse reclame. Zij het niet geheel onomstreden, want de ADCN beoordeelt alleen de creatieve kwaliteit van reclame. In de effectiviteit verdiept de jury zich niet, dat doet de vereniging van Erkende Reclamebureaus, die jaarlijks de Effies uitreikt, wat dus eigenlijk de ware Oscars zijn. De Oscars van de bottom line, in elk geval. Opvallend is de lamp in de categorie 17:05 As the world turns 18:00 RTL Nieuws 18:15 Editie NL 18:35 RTL Boulevard 19:30 RTL Nieuws 19:55 RTL Weer 20:00 Goede tijden, slechte tijden 20:30 Crime Scene Investigation 21:25 Women s murder club 22:20 Het roer om: Crisis op Jimmy s farm 23:30 RTL Nieuws 23:40 RTL Weer 23:45 RTL Boulevard Geïntegreerde Communicatie voor de Donor-show van BNN. Een televisieprogramma? Ja, want in feite was dat programma een vorm van reclame, om nierdonoren te werven, en als zodanig ook wel effectief. Niet dat de show veel meer donoren opleverde, bleek inmiddels uit onderzoek, maar qua agenda-setting, zoals het dan heet, was de impact natuurlijk groot. Onlangs berichtten we al over de tv-campagne van Volkwagen, waar de afgelopen maanden weer een paar prachtige spots aan werden toegevoegd en die na bijna 50 jaar nog steeds trouw is aan het principe dat je misschien beter met je zwakte kunt adverteren dan met je kracht. Zo ook de bankier (advocaat?) in rubberlaarzen die de all-terrain capriolen waar een VW Touareg toe in staat is misschien best in praktijk zou willen brengen ( Vrooomm, straight through. ) als hij er maar niet zo vies van werd. Van de ADCN-jury kreeg hij goud. Ook een bekroning voor de Goeiemoggel-spot kon niet uitblijven. Want als een adverteerder érgens van droomt, dan is het dat een van zijn reclameuitingen op eigen kracht onderdeel van de populaire cultuur wordt. Dat lukte ooit een Friese jene-. 17:45 Jensen! 18:30 The king of Queens 19:00 Dharma & Greg 19:30 De Gouden Kooi 20:00 PostcodeLoterij: Deal or no deal 20:30 Holland s next top model 21:30 Dames in de dop 22:30 Jensen! 23:15 De Gouden Kooi 23:45 PostcodeLoterij: Deal or no deal Goede tijden, slechte tijden, uur RTL 7 RTL 8 SBS 6 Net 5 Veronica 18:00 The A-Team 18:55 Baywatch 19:50 Allez allez Zimbabwe 20:30 Joe Dirt 22:10 Warlock 17:25 Oprah Winfrey show 18:15 Dr. Phil 19:05 Een huis vol kleine etterbakjes 20:00 De bruiloft van 20:30 Voetbalvrouwen 21:30 Noppen & naaldhakken 22:55 As the world turns 23:45 Oprah Winfrey show 17:30 Monk 18:30 Hotel 19:00 Hart van Nederland - Vroege editie 19:20 Shownieuws - Vroege editie 19:55 Trauma centrum 20:30 What women want 22:55 Hart van Nederland - Late editie 23:10 Piets weerbericht 23:15 Shownieuws - Late editie 23:45 Gevangen & gevaarlijk 17:20 Will & Grace 17:50 Judging Amy 18:40 Gilmore girls 19:35 McLeod s daughters 20:30 Grey s anatomy 21:25 Julia s tango 22:25 Grenzeloos verliefd 23:25 Notes from the underbelly 23:50 Love my way. 17:15 Totally spies 17:35 Kim Possible 18:00 Politieachtervolgingen 18:05 Seinfeld 18:35 According to Jim 19:00 Trick & Treat 19:05 Friends 19:35 Spin city 20:05 Off centre 20:30 NCIS 21:30 Numb3rs 22:30 Lange Frans stelt kamervragen 23:30 Friends Joe Dirt, uur What women want, uur

19 Media 19 Mannen die vaak al jaren in de haven werken, maken zich op voor vertrek. Documentaire Niemand wil meer werken in de haven Ook de Cup-a-Soupreclame met de tankslang van Christijan Albers kreeg een lamp van de ADCN-jury. verstoker ( Schat, staat de Bokma koud? ), het lukte Centraal Beheer ( Even Apeldoorn bellen ) en afgelopen jaar lukte het KPN met de Goeiemoggel -spot. Niet dat de verschrijvingen in het spotje in de praktijk snel zullen ontstaan, kilo kan kiko worden, of desnoods jijo, om kiklo te produceren moeten je vingers wel erg in de war zijn, en voor transploft geldt hetzelfde, maar dat mag de pret allemaal niet drukken. Of adverteerder KPN er zelf ook garen bij spint is nog de vraag, maar zoals gezegd, daar kijkt de ADCN niet naar. De free publicity rond zo n hypecommercial is sowieso altijd meegenomen, voor de adverteerder, voor het bureau en voor de bedenkers, en dat is ook wat een ADCN-lamp uitdrukt: dat je als reclamecreatief in elk geval voor jezelf effectief reclame hebt gemaakt. In hoeverre die reclame zich ook vertaalt in harde omzetcijfers voor de adverteerder, zal moeten blijken als de Effies worden uitgereikt, die andere Oscars van de Nederlandse reclame. 1 Mediaredactie De beroepsbevolking van de Rotterdamse haven ondergaat een grote verandering. De komende jaren gaat een groot deel van de babyboomers met pensioen. Mannen die vaak al veertig jaar of langer in de haven werken, maken zich op voor vertrek. Wie volgt hen op? In het havengebied, goed voor ruim arbeidsplaatsen in de regio, hebben bedrijfsleven, onderwijs, gemeente en havenbedrijf Rotterdam de handen ineengeslagen om actief mensen te werven. Met name de (allochtone) jongeren uit Rotterdam en omstreken staan niet te dringen aan de poort. Maar het Rotterdamse haven- en industrieel complex leert steeds beter in te spelen op de diversiteit van de moderne beroepsbevolking en het veranderde arbeidsethos. De generatie die afscheid neemt, kende de haven van vader op zoon. De jongeren van nu moeten op een nieuwe manier verleid worden. Ze staan anders in het leven en werk heeft voor hen een andere betekenis. Filmmaker Annemarie van Zweeden schetst in haar mooie documentaire Rotterdam 24/7 met verhalen uit de dagelijkse praktijk een sfeerbeeld van de wisseling van de wacht in de Rotterdamse haven en het vertrek van een ervaren en loyale generatie werknemers. 1 Ned2, Eén 17:05 Vrolijk Vlaanderen 17:35 Buren 18:00 Het journaal 18:10 De rode loper 18:35 Blokken 19:00 Het journaal 19:40 Man bijt hond 20:05 Het weer 20:10 Thuis 20:40 Ladies first 21:30 We gaan nog niet naar huis 21:55 De tabel van Mendelejev 22:40 Het journaal laat 23:01 KENO-uitslagen 23:02 Het weer 23:05 Studio 1 23:30 De rode loper 23:50 Man bijt hond Canvas BBC 1 BBC 2 17:00 Thumb wrestling federation 17:05 Thumb wrestling federation 17:10 Roar 17:35 Grange Hill 18:00 Newsround 18:15 The weakest link 19:00 Nieuws en weerbericht 19:30 Regionaal nieuws en weerbericht 19:55 Party election broadcast by the Conservative Party 20:00 The One show 20:30 Watchdog 20:57 Nieuws en regionaal nieuws 21:00 EastEnders 21:30 Panorama 22:00 Waking the dead 23:00 Nieuws, regionaal nieuws en weerbericht 23:25 Regionaal nieuws en 17:05 Kim Possible in het Disney festival 17:30 Miss BG 17:45 Rocket mijn raket 18:00 Go IV 18:05 Karrewiet 18:15 Peperbollen 18:40 Carl2 19:05 George van de jungle 19:20 Karrewiet 19:30 H2O 20:00 Terzake 20:40 The chasers war on everything 21:05 Louis Theroux 22:10 Expo 58 en de gouden jaren 23:05 Phara 23:45 Weerwolven 19:00 Eggheads 19:30 Great British menu 20:00 Snooker Have I got news for you, uur UITGELICHT Holland Sport Sportquiz met Matthijs van Nieuwkerk en Wilfried de Jong. Ned3, Louis Theroux TV-maker Theroux gaat gokken in Las Vegas. België2, Women s murder club Amerikaanse misdaadserie. RTL4, Dames in de dop Ordinaire meiden moeten dames worden. RTL5, e klasse D Amateurclub probeert degradatie te voorkomen met de hulp van professionals. Ned3, Comedy Central 20:00 That 70 s Show 20:25 Malcolm in the middle 20:50 8 Simple rules 21:15 The Fresh Prince of Bel Air 21:40 South Park 22:00 Am I normal? 23:00 Have I got news for you 23:30 Newsnight 22:05 Frasier 22:30 The knights of prosperity 23:00 That 70 s Show 23:25 Malcolm in the middle 23:50 8 Simple rules Het gesprek Het Beste Van I.s.c.h.a Dagbeeld Vrijdag The Late Show Met David Letterman Dagboek Spraakmakers Dagbeeld Een Politiek Gesprek Fc Het Gesprek The Late Show Met David Letterman Dagbeeld Een Politiek Gesprek Dagboek Discovery Channel 17:05 5th Gear 17:35 5th Gear 18:00 How it s made 18:30 How it s made 19:00 Mythbusters: Shredded plane 20:00 Dirty jobs: Skull cleaner 21:00 Dirty jobs: Vomit Island workers 22:00 Decoding disaster: Nightclub nightmares 23:00 Biker build-off SPRAAKMAKEND NIEUWS Volg het op depers.nl: KUNST Kunstenaar zoekt stervenden voor expositie. MOORDEN Nederlanders verdrinken moedwillig 411 Duitsers. BIKINI In bikini op de piste.

20 20 Puzzels ZWEEDS RAADSEL: onder water zetten sprookjesfiguur scheepstouw ingedikt sap een beetje reis over een water bijbelse naam 6 7 patat tuit van een kan 1 misdaadverhaal geraakt aflevering bijbelse figuur titel 3 ten name van gemalen graan gereedschap vlekkenwater onbesmet vulkaan op Sicilië ivoor verschiet kier OPTISCHE ILLUSIE 2 4 teug 5 atmosfeer Peruaanse titel SUMBRERO CRYPTOGRAM HORIZONTAAL: 1. Bolleboos zonder vaste woon- of verblijfplaats (8); 4. Hierna komt er nog meer (8); 6. Het roven van een kijktoren (4); 8. Uitgesproken aan de grond (7); 9. Engelsen praten over dit poeder (4); 10. Beoefenaar van de karakterkunde in adamskostuum (8); 11. Verband op de wand (8). VERTICAAL: 1. Varensgast die het water bederft (6); 2. Dat hert komt terug als een neergeslagen roofdier (6); 3. Rood worden is een kinderlijke bezigheid (7); 5. Het eerste stukje onderhoud (7); 6. Als vrijer is het een sukkel (6); 7. Als schilder gaf hij niets uit (6). Zweeds -v-a-p-kkampioene -lip-peil renet-res -r-lol-hwig-nepos -aak-help galapartÿ -nap-riel PLATINA Driehoeken A Kakuro & Sumbrero OPLOSSINGEN VAN VRIJDAG Cryptogram HORIZONTAAL: 1. Zwerfkat; 4. trechter; 6. ding; 8. trimmer; 9. kras; 10. geleerde; 11. roepnaam. VERTICAAL: 1. Zitzak; 2. rechts; 3. ketting; 5. remolie; 6. drieen; 7. geheim Kakuro van vrijdag Wat zie je hier, een vrouw of een schedel? Bij onderstaande kakuro vormen de getallen in de zwarte driehoekjes de som van cijfers van 1 tot en met 9, die horizontaal of verticaal in de aangrenzende vakjes worden ingevuld. De Sumbrero links is een drieweg-kakuro waarbij de getallen in de driehoekjes de som vormen van cijfers, die verticaal of diagonaal in de aangrenzende witte vakjes moeten worden ingevuld. De 0 doet helemaal niet mee. Per som mag elk cijfer maar één keer voorkomen. Dus bijvoorbeeld: 4=1+3 of 3+1, maar niet 0+4, 4+0 of Sumbrero van vrijdag SUDOKU SUDOKU SUDOKU KAKURO LETTERMATCH - 53 Bij onderstaande opgave zijn de letters van een woord in twee stukken gesplitst. De gedeelten in reeks A zijn in de juiste volgorde blijven staan, de afgesplitste delen staan in reeks B door elkaar. Doel van dit spel is de afbeeldingen uit reeks B in te kleuren in de afbeeldingen uit reeks A, zodat de letters dan samen een woord vormen. Welk woord is dat? Hierboven staan de letters van het alfabet afgebeeld zoals ze in dit spel gebruikt worden. Opl. vorige: A1/B8 A2/B4 A3/B5 A4/B2 A5/B1 A6/B7 A7/B6 A8/B3 Voorbeeld: + = Puzzelland. LEZERS COLUMN Gastvrijheid Marloes Kroeze Vrijdagavond in winters Oostenrijk. Al vroeg op mijn Tiroler hotelkamer om de volgende ochtend weer koers naar Nederland te zetten. Koffer gepakt, loom gedoucht en met boek snel onder de wol. Tenminste, dat was het idee. Hoewel mijn onderbewuste al een tijdje z n best deed om tot me door te dringen - ik woelde en kon de slaap niet vatten - was HET ineens daar. Als donderslag bij heldere hemel. Boem. Binnen twee seconden stond ik naast het bed, adrenalinescheuten door m n lijf en nog maar één ding aan mijn hoofd: waar heb ik mijn creditcard gelaten?! Ik checkte snel mijn portemonnee en ja hoor: creditcard weg! Als een dolle kleedde ik me aan en rende naar de auto. Het was bijna middernacht en nog voordat ik met gierende banden de koude nacht in reed, bedacht ik waar ik voor het laatst mijn creditcard gebruikt had. Bij het tankstation. Of all places! Vier dagen geleden! Die was weg, zoveel was zeker. Maar ja, je moet toch wat met die paniek in je systeem dus hup die berg op richting Tankstelle. Mét een sprankje hoop. En dat was niet onterecht. Uiteindelijk vond ik de Oostenrijkse bediende die mij het verhaal over mijn creditcard uit de doeken deed. Iemand had hem gevonden en gewoon afgegeven ( ja, je leest het goed). Alsof het allemaal niet gekker kon had hij voor de zekerheid even met Interpay gebeld om te vragen of de kaart als vermist was opgegeven en wat hij nu het beste kon doen. Hij garandeerde me vervolgens dat er daarna echt niemand meer aan de kaart had gezeten. En ik? Ik geloofde hem. Nou ben ik niet echt het emotionele type, maar ik heb daar boven op die berg toch even een traantje weggepinkt over zoveel goedheid. Ben de volgende ochtend nog nooit zo blij geweest een pittige hotelrekening te betalen, was niet zo uitgerust als gepland, maar had wel een leuk verhaal voor het thuisfront. En dat is toch ook heel wat waard. 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL De enorme impact van fatale bedrijfsongevallen Laura Brugmans Ontwerp en vormgeving: Twin Media bv,

Nadere informatie

Les 35. Een nieuw paspoort

Les 35. Een nieuw paspoort http://www.edusom.nl Thema Het stadhuis Les 35. Een nieuw paspoort Wat leert u in deze les? Informatie over het aanvragen en verlengen van uw paspoort of identiteitskaart. Vragen stellen bij het loket.

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

April 2013. Beste allemaal, Burgemeester Aboutaleb op bezoek

April 2013. Beste allemaal, Burgemeester Aboutaleb op bezoek April 2013 Beste allemaal, Burgemeester Aboutaleb op bezoek Wat een geweldige feestweek! De hele week heeft in het teken gestaan van de kroning van prins Willem Alexander tot Koning van ons land. Maandagmorgen

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17

Jongeren en alcohol. peiling Leids JongerenPanel. Colofon. Serie Statistiek 2011 / 17 Jongeren en alcohol peiling Leids JongerenPanel Colofon Serie Statistiek 2011 / 17 Gemeente Leiden Afdeling Strategie en Onderzoek, BOA Sociaal en Economisch Beleid, SEB Postbus 9100, 2300 PC Leiden E-mail:

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2 Bij H&M Tiebe is bij H&M. Zij is samen met haar kind. Het kind heet Laura. Laura is drie jaar. Tiebe is op de derde verdieping. Ze wil een jurk voor een feest kopen. Ze ziet veel mooie jurken. Dan kijkt

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

China. - Tibet Cultuur- les 2.

China. - Tibet Cultuur- les 2. China Pagina 1 - Tibet Cultuur- les 2. Colofon Les voor groep 7/8 50 minuten Aardrijkskunde Leerkracht - handreiking Inleiding In deze les willen we ons verdiepen in de situatie van Tibet. Wat speelt daar

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Une Belle Histoire Nou, daar sta je dan. Met je goede gedrag, langs de snelweg in Belgie met een lekke achterband. Maar wacht, ik ga veel te snel. Vrijdagochtend zouden we met 14 Goodfellas vertrekken

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur 1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur GESPREK MET DE MINISTER-PRESIDENT, NA AFLOOP VAN DE MINISTERRAAD, OVER DE VOORJAARSNOTA EN DE KONINKLIJKE FAMILIE Nederland

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

De WC s op De Geldershof.

De WC s op De Geldershof. 1. Klaas en Lieke wonen in één huis. Klaas gaat boodschappen halen en als hij terug komt liggen er glas scherven op de grond, het raam is open, en Lieke is dood. Wat is er gebeurd toen Klaas weg was? 2.

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek DE GRENS BEREIKT De worsteling van pomphouders in de grensstreek Emile Roemer, voorzitter SPTweede Kamerfractie Februari 2014 INHOUD INLEIDING 3 ACHTERGROND 4 STEEKPROEF 5 RESULTATEN 6 REACTIES POMPHOUDERS

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

1. De tuin wordt opgeruimd

1. De tuin wordt opgeruimd 1. De tuin wordt opgeruimd Wat gaan jullie doen? vraagt mama. Ze is iets lekkers aan het maken: zoute bolletjes. Dat doet ze elke vrijdagmiddag als Joas, Aron en Lisa uit school komen. Vaak helpt een van

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine Piet Boon Van timmerman tot meester ontwerper 114 All Inn Home magazine Het is gewoon waanzinnig leuk om iets te creëren en je visitekaartje achter te laten. Hij begon 25 jaar geleden als timmerman/aannemer

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag.

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 21 21 HOOFDSTUK 2 Te laat! WOORDEN 1 Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 2 Ron,! De bus komt bijna! 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 4 We komen

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

waarom ontwikkelingssamenwerking?

waarom ontwikkelingssamenwerking? ontwikkeling EN waarom ontwikkelingssamenwerking? EUROPESE COMMISSIE DE 116 MEI 2003 EN waarom ontwikkelingssamenwerking? Dit boekje vertelt een verhaal zoals ik vroeger zelf graag aan mijn drie kinderen

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Scandinavië en Baltische staten

Scandinavië en Baltische staten Scandinavië en Baltische staten 1 / 19 2 / 19 3 / 19 4 / 19 5 / 19 6 / 19 7 / 19 8 / 19 9 / 19 10 / 19 11 / 19 12 / 19 13 / 19 14 / 19 15 / 19 16 / 19 Hele gezellig avond gehad en na nog een lekker ontbijtje

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan.

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan. Over dit boek Er bestaan veel verschillende boeken over Tijl Uilenspiegel. Het bekendste boek is uit 1867, van Charles de Coster. De Vlaamse Tijl Uilenspiegel strijdt in dit boek voor de vrijheid tijdens

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen

30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen 30 Tips om de onderhandeling met de makelaar te winnen Waarom Jij koopt drie tot vier huizen in je leven. Je makelaar verkoopt er honderden. Hij kent dus het onderhandelingsspel beter dan jij. Wanneer

Nadere informatie

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Staden voor de oorlog STA_07 De Speyhoek in Staden, voor de oorlog. Iedereen komt naar buiten voor de fotograaf. Moeders met lange rokken en grote schorten, vaders

Nadere informatie

Germa de Vos. Kletsboek. Een vrolijk voorleesboek

Germa de Vos. Kletsboek. Een vrolijk voorleesboek Germa de Vos Kletsboek Een vrolijk voorleesboek 1 Het huis van de tien kinderen 1., daar kun je haast niet lopen. Overal zitten kleintjes hun vetertjes te knopen. 2., daar is het altijd feest, omdat er

Nadere informatie

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman Zeesteen Janneke Holwarda roman De wereld verzaakt; in het dorp van mijn ouders zijn de bladeren rood. Buson 1980 Ze is de jongste. En de vreemdste. Moeder had het zelf gezegd toen de tantes op bezoek

Nadere informatie

zomer Vakantie zomer

zomer Vakantie zomer NieuwsBrief nr.3, 2011 Naar Binnen Beste lezer, Het is weer tijd voor de zomer. In het midden van Nederland is afgelopen week de zomervakantie begonnen. De kinderen hebben zes weken geen school. Zes weken

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Score Nacht van het Condoom

Score Nacht van het Condoom Score Nacht van het Condoom Bij deze de scoren uit: Zeist. In totaal ondervraagde 153 jongeren tussen ( ongeveer )de 15 en 19 jaar Meisjes zonder condoom: 77 Jongens met condoom: 11 Jongens zonder condoom:

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen

Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Spreekopdrachten thema 1 Voorstellen Opdracht 1 bij 1.2 * Doe de opdracht met de groep. Uitleg voor de docent: De cursisten lopen door elkaar door het lokaal. Laat de cursisten elkaar in tweetallen begroeten,

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Jolan. Jolanda Omvlee (42),

Jolan. Jolanda Omvlee (42), Jolan Jolanda Omvlee (42), getrouwd met Ron (48), moeder van Lise (10) en Emmely (6) is directeur van Compassion. Ze geeft leiding aan 38 personen, haar contacten gaan internationaal. 22 tekst Wieteke

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie