Diagnose en classificatie van myelodysplastische syndromen volgens FAB- en WHO-classificatie in het UZ Leuven. Jan Rega 24/05/2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Diagnose en classificatie van myelodysplastische syndromen volgens FAB- en WHO-classificatie in het UZ Leuven. Jan Rega 24/05/2011"

Transcriptie

1 Diagnose en classificatie van myelodysplastische syndromen volgens FAB- en WHO-classificatie in het UZ Leuven Jan Rega 24/05/2011

2 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

3 1.Definitie Heterogene groep van clonale haematopoïetische stamcelziekten Ineffectieve haematopoiese vaak gepaard gaand met toegenomen apoptose Perifere cytopenie(ën) (RBC>BLP>WBC igv. unicytopenie) Dysplasie in 1 of (vaak) meerdere haematopoïetische cellijnen in bloed en/of beenmerg Verhoogd risico op AML ( preleukemie ) (+/- 30%)

4 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

5 2. Epidemiologie en etiologie Vooral oudere leeftijd: Mediane leeftijd 70j Incidentie 3-5/ /jaar >20/ /jaar(>70j) Man > vrouw Etiologie: De novo of primair (benzeen, rokers, pesticiden, ) Secundair (chemotherapie, radiotherapie)

6 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

7 3. Kliniek Vaak toevallige vondst Symptomen bij uitgesproken cytopenie(ën): anemie (kortademigheid, vermoeidheid, ) trombopenie (bloedingen, ) neutropenie (recurrente infecties, orale ulcera, ) hepato-splenomegalie weinig frequent Transfusienood ijzerstapeling Multi-orgaanfalen Auto-immuunfenomenen: gewrichtslijden, cutane vasculitis, Sweet syndroom, Prognose en overleving ~ type MDS, IPSS, WPSS,..

8 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

9 4.Diagnostiek Kliniek PB BM Botbiopt: Cytogenetica (Moleculaire genetica, IF, )

10 NCCN-richtlijn,2010

11 Richtlijn ELN,2009

12 Cytologie PB/BM Persisterende perifere cytopenie(ën) Dysplasie: 10% dysplastische cellen in één of meerdere cellijnen: erytroïde reeks (dysertropoïese) myeloïde reeks (dysgranulopoïese) megakaryocytaire reeks (dysmegakaryopoïese)

13 Dysplastische afwijkingen Dyserytropoïese Dysgranulopoïese Dysmegakaryopoïese Perifeer Macrocytose Aniso-/poikilocytose Dimorf Basofiele stippeling Fragmentocyten Afwijkende normoblasten Hypo-/hypergranulatie Hyposegmentatie (pseudo- Pelger, ringvormen), hypersegmentatie, Döhle bodies, clumping chromatine Megatrombocyten, hypo- /hypergranulatie Centraal Megaloblastoïd Kernafwijkingen Cytoplasma-afwijkingen (basofilie, Howell-jolly lichaampjes, ghosted cytoplasma), ringsideroblasten Hypo-hypergranulatie Atypische korreling (vacuolisatie, basofieleeosinofiele korreling), myelocyten & staven met monocytaire kenmerken Micro-megakaryocyten Grote mononucleaire megakaryocyten, grote megakaryocyten

14 Andere oorzaken dysplasie Vitamine B12- en foliumzuurdeficiëntie Blootstelling zware metalen Direct voorafgaandelijke chemotherapie Onstekingsreacties (oa. HIV) en kanker Chronische leverziekte en alcohol

15 Histologie

16 Cytogenetica

17 Moleculaire genetica Mutaties in individuele genen geïdentificeerd die gelinked zijn met oa. MDS (FLT3, RAS, MLL, RAS, ) Meer inzicht nodig in moleculaire pathogenese MDS Contributie in diagnostiek MDS thans onvoldoende uitgeklaard

18 Minimaal diagnostische criteria en ICUS NCCN IWG ELN > 2007; valent et al.: consensus rapport MDC 2005, Mufti et al.: ICUS

19

20 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

21 5.Classificatie Doel: Prognose Therapeutische beslissingen Voorwaarden: Reproduceerbaar Biologisch relevant ~ prognose Eenvoudig Algemeen aanvaard en gebruikt Weinig veranderingen in de tijd

22 Steensma, D. P. Hematology 2009;2009:

23 French-American-British (FAB)- classificatie 1982 Gebaseerd op: % blasten in PB/BM ringsideroblasten # monocyten in PB Auerstaven

24 PB BM Refractaire anemie (RA) BL < 1% BL < 5% RA met ringsideroblasten (RARS) BL < 1% BL < 5% Ringsideroblasten > 15% van de erytroblasten RA met excess van blasten (RAEB) BL < 5% BL 5 20% RAEB in transformatie (RAEB-t) BL > 5% BL 20 30% of aanwezigheid van Auerstaven Chronische myelomonocytaire leukemie (CMML) Elke bovenstaande met > 10*9/L monocyten Elke bovenstaande met promonocyten

25 Kritiek op FAB Heterogene subgroepen variabel aantal cellijnen variabele outcome variabele cytogenetica (oa. 5q- syndroom) CMML eerder myeloproliferatieve aandoening? WHO 2001

26 WHO 2001 vs FAB 20% blasten ipv. 30% blasten voor AL (zeer ongunstige prognose en 50 à 60% evolutie naar AML bij 20-30% blasten) sommige patiënten RAEB-t zonder kenmerken van dysplasie # aangetaste cellijnen invloed op de prognose

27 WHO 2001 RA(RS) (FAB) RA(RS) (WHO): enkel RR aangetast (>15% RS) Refractaire cytopenie met multilijnen dysplasie (RCMD)(RS) MDS niet classifieerbaar (MDS-U): enkel MR of MK reeks aangetast MDS geassocieerd met geïsoleerde del(5q)

28 WHO 2001 RAEB RAEB-1: 5-9% blasten in BM Uni-of multilineaire dysplasie RAEB-2: 10-19% blasten in BM evt. Auerstaven Uni-of multilineaire dysplasie

29

30 WHO type Median survival Cumulative risk of AML evolution after 2 years (%) RA 67 4 RARS 68 2 RCMD RSCMD q-Syndrome 96 9 RAEBI RAEBII 12 50

31 WHO 2001 MAAR: Voorwaarde: eenvoudig? Unilineaire (niet-erytroïde) dysplasie? Cytopenie met cytogenetische afwijkingen zonder dysplasie? Pediatrische MDS, MDS met fibrose, hypoplastische MDS?

32 WHO 2008 vs WHO 2001 RCUD: RA + RT + RN Childhood MDS (inclusief RCC) RCMD en RCMD-RS: 1 categorie t-mds: geen onderscheid tussen topomerase-inhibitoren en alkylerende agentia MDS-U: verfijnd

33

34 MDS-RA Refractory anemia without ringed sideroblasts

35 MDS-RARS Refractory anemia with ringed sideroblasts

36 MDS-RCMD Refractory cytopenia with multi-lineage dysplasia

37 MDS-RAEB Refractory anemia with excess blasts RAEB I (5-9% blasts) RAEB II (10-19% blasts)

38 Blastenexces

39 MDS associated with isolated del (5q) 5q- syndrome

40 Prognostische factoren in MDS Clinical parameters Age Previous exposure to radiation of chemotherapy Laboratory findings Number and degree of cytopenias in blood LDH activity Thymidinkinase activity ß2-microglobulin Presence of peripheral blasts Bone marrow morphology Blast cell count WHO type Degree of dysplasia Number of dysplastic cell lines Myelofibrosis Abnormal localization of immature precursors (ALIP) Cytogenetic findings Numerical aberrations Structural aberrations Karyotypic evolution Clonal status Hypo- of hyperploidity Molecular findings P53 mutations Immunophenotyping CD13, CD33, CD34 expression Lymphoid markers P170 glycoprotein expression Bone marrow culturing Abortive myeloid cluster formation Presence of clonogenic leukaemic cells

41 International Prognostic Scoring (IPSS) System (IPSS)

42 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

43 6.Retrospectieve analyse Patiënten en methoden: : alle patiënten met vermoeden van MDS (n=214), nazicht KWS, cytologie, APO, KT Nieuwe diagnoses MDS weerhouden (n=98) Cytologisch onderzoek: 100 cellen PB/300 BM, verslag volgens FAB en WHO 2001 of 2008 Histologisch botbooronderzoek met kleuringen Cytogenetica: minimaal 20 metafasen, soms aangevuld met FISH-onderzoek

44 A) Verdeling volgens FAB-WHO 2001/ RA (25%) 21 RARS (22%) 35 RAEB (36%) 7 RAEBt (7%) 9 CMML (9%)

45 A) Verdeling volgens FAB-WHO 2001/ RA(5%) 15 RCMD (17%) 2 Del(5q) (2%) 2 t-mds (2%) 7 RARS (7%) 12 RCMD-RS (13%) 2 MDS/MPD-U-RARS (2%) 16 RAEB-1 (17%) 21 RAEB-2 (22%) 4 AML (4%) 6 CMML-1 (6%) 3 CMML-2 (3%)

46 A) Verdeling volgens FAB-WHO 2001/ RA (5%): ongewijzigd ivg. met WHO RCMD (30%): RCMD en RCMD-RS 2 Del(5q) (2%): ongewijzigd ivg. met WHO t-mds (2%): ongewijzigd ivg. met WHO RARS (7%): ongewijzigd ivg. met WHO MDS/MPN-U-RARS (2%): ongewijzigd ivg. met WHO RAEB-1 (17%): ongewijzigd ivg. met WHO RAEB-2 (22%): ongewijzigd ivg. met WHO AML (4%): ongewijzigd ivg. met WHO CMML-1 (6%): ongewijzigd ivg. met WHO CMML-2 (3%): ongewijzigd ivg. met WHO 2001

47 FAB WHO 2001 WHO RCMD 15(17) RA 24(25) Del(5q) 2(2) RA 5(5) t-mds 2(2) RA 5(5) RCMD 27(30) Del(5q) 2(2) t-mds 2(2) RCMD -RS 12(13) RARS 21(22) RARS 7(7) RARS 7(7) MDS/M YP-U- RS 2(2) MDS/M YP-U- RS 2(2)

48 FAB WHO 2001 WHO 2008 AML MDS/ MPD RAEB 1 16(17) RAEB 2 21(22) CMML 2 3(3) RAEB 35(36) AML 4(4) CMML 1 6(6) CMML 1 6(6) CMML 2 3(3) RAEB 1 16(17) RAEB 2 21(22) RAEBt 7(7) CMML 9(9) AML 4(4) t-mds 2(2) t-mds 2(2)

49 B) Aanvraagpatroon Frequentie histologisch onderzoek BM niet aangevraagd? 57 van de 214 gevallen (27%) Frequentie cytogenetisch onderzoek BM niet aangevraagd? 25 van de 214 gevallen (12%) Frequentie histologisch en cytogenetisch onderzoek BM niet aangevraagd? 13 van de 214 gevallen (6%)

50 C) Diagnostische aspecten Sensitiviteit en specificiteit cytologisch en histologisch beenmerg onderzoek? Sensitiviteit Specificiteit Cytologie 90% 92% Histologie 74% 92%

51 Concordantie Gevallen van MDS waarvan cytologische, histologische en cytogenetische resultaten beschikbaar (n=79) Resultaten gecodeerd naargelang waarschijnlijkheid voor diagnose MDS: 0,1,2,3: geen MDS/DD/waarschijnlijk MDS/zeer waarschijnlijk MDS -> vereenvoudigd: geen MDS/DD: - en waarschijnlijk MDS/zeer waarschijnlijk MDS: +

52 Concordantie Cytogenetica: aanwezigheid van cytogenetische afwijkingen gecodeerd als 1, 2,3 naargelang aard afwijking of vereenvoudigd als + KWS: weinig waarschijnlijk MDS/DD:0, vermoeden, zeer waarschijnlijk, MDS:1,2,3 of vereenvoudigd 0,1: -, 2,3,4: +

53 Cytologie Cytologie (vereenvoudigd) 0: weinig waarschijnlijk/geen MDS - 1: DD - 2: vermoeden + 3: MDS zeer waarschijnlijk + Histologie BM Histologie BM (vereenvoudigd) 0: weinig waarschijnlijk/geen MDS - 1: DD - 2: vermoeden/andere hematologische maligniteit + 3: MDS zeer waarschijnlijk + Cytogenetica 0: normaal KT 1: lijst WHO: alleen 8, -Y, del (20q) of andere of MOL+ of FISH + 2: lijst WHO+ (exclusief 3 afwijkingen zie 2) 3: Complexe/-7 Cytogenetica (vereenvoudigd) KWS 0: weinig waarschijnlijk/geen MDS 1: DD 2: vermoeden 3: MDS zeer waarschijnlijk KWS (vereenvoudigd) : MDS +

54 Concordantie bij aanwezigheid MDS

55 Concordantie bij afwezigheid MDS

56 Frequentie voorkomen cytogenetische afwijkingen Cytogenetische-afwijking Aantal % Totaal (n=47) C Y del(5q) del(20q) 2 4-7, , del(11q) 1 2 Del (5q), del (20q) 1 2 del(20q)v 1 2 del(1p) 1 2

57 Frequentie cytogenetische afwijkingen per WHO (2008)-categorie WHOcategorie -7, , +19 Cytogenetische afwijking C del 11q Del 5q/20q del(20q)v del5q -Y Eindtotaal 5Q- 2 2 RAEB RAEB RARS RCMD t-mds 2 2 Eindtotaal

58 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

59 7.Besluit(1) Moeilijk diagnose gezien ook discordanties Verdeling MDS gevallen volgens FAB en WHO 2001/2008 ~ Europese studies MDS-U, RT/RN niet aangetroffen Overeenstemming tussen ondersteunend resultaat cytologie, histologie en cytogenetica in circa 1/3 bij MDS-gevallen 2/3 gevallen cytologie en histologie beide ondersteunend voor diagnose bij MDSgevallen

60 7.Besluit(2) Cytogenetische afwijkingen in circa 50% van de gevallen Diagnose soms gesteld enkel obv. aanwezigheid cytogenetische afwijking Verbetering mogelijk van klinische zorgpad

61 Inhoud 1. Definitie 2. Epidemiologie en etiologie 3. Kliniek 4. Diagnostiek 5. Classificatie 6. Retrospectieve analyse 7. Besluit 8. To do s

62 8.To do s Cytologisch onderzoek: meer systematische classificatie volgens (FAB), WHO 2008 Nood aan systematische codering en registratie van hematologische maligniteiten (kankerregistratie, studies, publicaties) Nood aan multidisciplinair overleg. Werkvoorstel geformuleerd, implementatie lopende.

Module n : workshop BC 202. Title : Dysplasia in MDS. Molecular Biology and Cytometry Course, May , Mol

Module n : workshop BC 202. Title : Dysplasia in MDS. Molecular Biology and Cytometry Course, May , Mol Module n : workshop BC 202 Title : Dysplasia in MDS Lecturer : Jan Philippé Molecular Biology and Cytometry Course, May 7-8 2009, Mol Myelodysplasie (MDS) Heterogene groep verworven aandoeningen van de

Nadere informatie

Myelodysplasie. Ellen Kramer, Isala Zwolle 7 maart 2013

Myelodysplasie. Ellen Kramer, Isala Zwolle 7 maart 2013 Myelodysplasie Ellen Kramer, Isala Zwolle 7 maart 2013 WHO, afgrenzing met andere beelden Kenmerken van MDS, algemeen Beenmerg cellulariteit doorgaans toegenomen, soms normocellulair, soms hypocellulair

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Myelodysplastisch syndroom Regionale richtlijn IKW, Versie: 1.1 Laatst gewijzigd: 11-02-2002 Methodiek: Consensus based Verantwoording: Regionale tumorwerkgroep haemato-oncologie Inhoudsopgave Algemeen...1

Nadere informatie

MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM. Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)?

MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM. Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)? MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)? De benaming Myelodysplastisch Syndroom (MDS), ook wel myelodysplasie genoemd, staat voor een groep van beenmergstoornissen waarbij de

Nadere informatie

CAT Critically Appraised Topic

CAT Critically Appraised Topic CAT Critically Appraised Topic Diagnose en classificatie van myelodysplastische syndromen volgens FABen WHO-classificatie (2001/2008) in het UZ Leuven Author: Dr. Jan Rega Supervisor: Dr. C. Brusselmans

Nadere informatie

WHO classificatie AML RBM 15-januari 2009

WHO classificatie AML RBM 15-januari 2009 WHO classificatie AML 2008 RBM 15-januari 2009 AML > 20% blasten in beenmerg of bloed uitzondering AML met t(8;21), inv(16),t(16;16) of t(15;17) Promonocyten worden bij de blasten gerekend AML with recurrent

Nadere informatie

INFOBLAD MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM (MDS)

INFOBLAD MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM (MDS) INFOBLAD MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM (MDS) Stichting Contactgroep Leukemie, najaar 2008 De Stichting Contactgroep Leukemie brengt (ex) leukemiepatiënten en hun naasten met lotgenoten in contact, informeert

Nadere informatie

Diagnostische score van flowcytometrie in MDS

Diagnostische score van flowcytometrie in MDS Diagnostische score van flowcytometrie in MDS Marisa Westers Afdeling Hematologie, VU Medisch Centrum, Amsterdam Flowcytometrie bij MDS MDS is een maligniteit diagnose MDS heeft verstrekkende en levenslange

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Inwendige geneeskunde Myelodysplastisch syndroom www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INW022 / Myelodysplastisch syndroom / 20-07-2013 2 Myelodysplastisch

Nadere informatie

Juveniele myelomonocytaire leukemie. Andrica de Vries

Juveniele myelomonocytaire leukemie. Andrica de Vries Juveniele myelomonocytaire leukemie Andrica de Vries CMMol bij kinderen, anders dan bij volwassenen? Andrica de Vries Casus 2 jaar oud meisje Symptomen: moeheid, recidiverende infecties, bleek, hepatosplenomegalie

Nadere informatie

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom

Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Workshop Flowcytometrie in MDS 5 september 2012 Prognostische toepassing van flowcytometrie bij het myelodysplastisch syndroom Canan Alhan VU Medisch Centrum Cancer Center Amsterdam Klinische prognostische

Nadere informatie

Myelo-Dysplastisch Syndroom

Myelo-Dysplastisch Syndroom Myelo-Dysplastisch Syndroom 1938 Refractory anemia, Rhoades 1949 Chronic erythremic myelosis, Dameshek 1963 Smoldering acute leukemia, Rheingold 1973 Pre-leukemic syndrome, Saarni 1982 Myelodysplastic

Nadere informatie

Het myelodysplastische syndroom: diagnostiek en risicoanalyse

Het myelodysplastische syndroom: diagnostiek en risicoanalyse O V E R Z I C H T S A R T I K E L E N Het myelodysplastische syndroom: diagnostiek en risicoanalyse Auteur Trefwoorden P.W. Wijermans Myelodysplastisch syndroom, WHO-classificatie, IPPS-risicoscore. Samenvatting

Nadere informatie

Het myelodysplastisch syndroom: richtlijnen voor diagnostiek 2013

Het myelodysplastisch syndroom: richtlijnen voor diagnostiek 2013 1 Het myelodysplastisch syndroom: richtlijnen voor diagnostiek 2013 Myelodysplastic syndromes: guidelines for diagnosis 2013 A.A. van de Loosdrecht, G. Huls, P. Wijermans, B. Löwenberg, M. Jongen-Lavrencic,

Nadere informatie

Dysplasie bij niet-maligne aandoeningen

Dysplasie bij niet-maligne aandoeningen Dysplasie bij niet-maligne aandoeningen Morfologische afwijkingen bij het myelodysplastisch syndroom Cellijn Erytropoïese Bloed Dyserytropoïese: anisocytose, poikilocytose, macrocyten, microcyten,grove

Nadere informatie

HET BLOEDBEELD IN HEMATOLOGISCHE MALIGNITEITEN. Heidi Castryck 12 februari 2013

HET BLOEDBEELD IN HEMATOLOGISCHE MALIGNITEITEN. Heidi Castryck 12 februari 2013 HET BLOEDBEELD IN HEMATOLOGISCHE MALIGNITEITEN Heidi Castryck 12 februari 2013 Indeling Myeloproliferatieve aandoeningen Myelodysplastisch syndroom en akute myeloïde leukemie Lymfoproliferatieve aandoeningen

Nadere informatie

Epoëtine +/- hematopoëtische groeifactoren bij myelodysplastische syndromen

Epoëtine +/- hematopoëtische groeifactoren bij myelodysplastische syndromen Epoëtine +/- hematopoëtische groeifactoren bij myelodysplastische syndromen Toelichting Mede op grond van internationale richtlijnen (Bowen et al., 2003) worden erytropoëse stimulerende groeifactoren (epoëtine-α,

Nadere informatie

Acute megakaryoblasten leukemie

Acute megakaryoblasten leukemie Acute megakaryoblasten leukemie 4 de Hematomorfologie symposium Microscopisch beenmerg onderzoek in de dagelijkse praktijk Rotterdam, 22 maart 2012 Auke Beishuizen Overzicht presentatie Inleiding Casus

Nadere informatie

Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS?

Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS? inhoud Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS? Hoofdstuk 4 : Wat zijn de symptomen van MDS? - anemie - trombopenie - neutropenie Hoofdstuk

Nadere informatie

RBM terugkommiddag Huishoudelijke mededelingen. 22 juni 2011

RBM terugkommiddag Huishoudelijke mededelingen. 22 juni 2011 RBM terugkommiddag Huishoudelijke mededelingen 22 juni 2011 Huishoudelijke mededelingen Volgende terugkommiddag januari 2012, datum volgt Algemeen mailadres: RBM@erasmusmc.nl Adreswijzigingen of contactpersonen

Nadere informatie

WORKSHOP ANEMIE. een Maastrichtse aanpak. Michel van Gelder internist-hematoloog

WORKSHOP ANEMIE. een Maastrichtse aanpak. Michel van Gelder internist-hematoloog WORKSHOP ANEMIE een Maastrichtse aanpak Michel van Gelder internist-hematoloog met dan aan: Sacha Zeerleder(hematoloog, AMC) & Arno Gingele(1 e jaarsaios, MUMC) Na deze Workshop ben je ONGETWIJFELD in

Nadere informatie

het myelodysplastisch syndroom

het myelodysplastisch syndroom het myelodysplastisch syndroom Arjan A. van de Loosdrecht Department of Hematology VU University Medical Center Cancer Center Amsterdam (CCA) Amsterdam, The Netherlands Oncologie dagen 2014 Ede, Reehorst

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE BEENMERGONDERZOEK

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE BEENMERGONDERZOEK ISSN 0778-8363 FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN

Nadere informatie

MYELODYSPLASIE. Stef MEERS, MD, PhD Hematoloog Iridium Kankernetwerk Zorgprogramma Oncologie Voorkempen 1 december 2010

MYELODYSPLASIE. Stef MEERS, MD, PhD Hematoloog Iridium Kankernetwerk Zorgprogramma Oncologie Voorkempen 1 december 2010 MYELODYSPLASIE Stef MEERS, MD, PhD Hematoloog Iridium Kankernetwerk Zorgprogramma Oncologie Voorkempen 1 december 2010 Indeling Pathogenese van MDS Classificatie / Risicostratificatie Behandeling Pathogenese

Nadere informatie

Chronische myeloproliferatieve aandoeningen

Chronische myeloproliferatieve aandoeningen Lessenreeks Hematologie Chronische myeloproliferatieve aandoeningen Chronische myeloproliferatieve aandoeningen (1) Chronische myeloproliferatieve aandoeningen (2) - overproductie van 1 of meerdere myeloïde

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT BEENMERGONDERZOEK 2013

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT BEENMERGONDERZOEK 2013 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Trombocytose Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Casus 1 Vrouw, 25 jaar Laboratoriumonderzoek hemoglobine 11,2 g/dl 11,0-14,4 hematocriet 0,341

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen

Acute myeloïde leukemie. Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Acute myeloïde leukemie Dimitri A. Breems, MD, PhD Internist-Hematoloog Ziekenhuis Netwerk Antwerpen Normale bloedcelvorming Acute myeloïde leukemie (AML) Klonale proliferatie van immature hematopoëtische

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN GLOBAAL RAPPORT

Nadere informatie

Dysplasie in AML en (cyto)genetische. afwijkingen: Chromosoom 3q26 afwijkingen en EVI1

Dysplasie in AML en (cyto)genetische. afwijkingen: Chromosoom 3q26 afwijkingen en EVI1 Dysplasie in AML en (cyto)genetische afwijkingen: Chromosoom 3q26 afwijkingen en EVI1 patient 0390606 BM H11-172 8-2-2011 patient 0390606 dag 24 kuur I H11-428 4-4-2011 patient 0390606 dag 24 kuur I H11-428

Nadere informatie

Myelofibrose, PV en ET. Harry C Schouten Department of Hematology Maastricht University Medical Center Maastricht, Netherlands

Myelofibrose, PV en ET. Harry C Schouten Department of Hematology Maastricht University Medical Center Maastricht, Netherlands Myelofibrose, PV en ET Harry C Schouten Department of Hematology Maastricht University Medical Center Maastricht, Netherlands plt ery MSC PSC mono neutro eo baso Blympho LSC T lympho MyeloProliferatieve

Nadere informatie

Het beenmergbiopt bij myelodysplastisch syndroom: toegevoegde waarde bij het stellen van de diagnose en bepalen van de prognose

Het beenmergbiopt bij myelodysplastisch syndroom: toegevoegde waarde bij het stellen van de diagnose en bepalen van de prognose Het beenmergbiopt bij myelodysplastisch syndroom: toegevoegde waarde bij het stellen van de diagnose en bepalen van de prognose Auteurs Trefwoorden E. Verburgh, C. De Wolf-Peeters en G. Verhoef beenmergbiopt,

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Met wie kan ik erover praten? Zoekt u hulp of andere informatie? Hebt u er behoefte aan om uw hart eens te luchten? Zoekt u informatie over een type kanker of de behandelingsmogelijkheden? Wilt u weten

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Flowcytometrie in MDS Marisa Westers

Flowcytometrie in MDS Marisa Westers Flowcytometrie in MDS Marisa Westers Amsterdam Standaardisatie van flowcytometrie in MDS 2005 start werkgroep Flow in MDS binnen de Nederlandse Vereniging voor Cytometrie 8 deelnemende laboratoria VU Medisch

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Acute myeloïde leukemie Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Bloedcelvorming - hematopoiese selfrenewal Multilineage differentiation Acute myeloïde leukemie - AML Normaal beenmerg Bloedarmoede

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nieuwe vooruitzichten in de karakterisering en behandeling van acute myeloïde leukemie Nederlandse samenvatting 134 Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van bloedkanker, een kwaadaardige aandoening

Nadere informatie

Papendal Ellen Kramer; Isala, Zwolle. Mars van t Veer; Addenbrooke s, Cambridge, UK

Papendal Ellen Kramer; Isala, Zwolle. Mars van t Veer; Addenbrooke s, Cambridge, UK Beenmergdiagnostiek Papendal 2014 Ellen Kramer; Isala, Zwolle Marielle Wondergem; VUMC, Amsterdam Mars van t Veer; Addenbrooke s, Cambridge, UK Patient 1a: Mevr N 66 jr Leuco 140 x10 9 /l Thrombo 62 x10

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman. Geen (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman. Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman Geen (potentiële) belangenverstrengeling Hemofagocytair syndroom klinische presentatie, behandeling en complicaties S. Boerman, AIOS St

Nadere informatie

Casus 1. Man, 52 jaar. Pancytopenie. Hb: 5,4 WBC: 3,8 granulo s 1.68 Plt: 98 LDH: 450. Casus 1

Casus 1. Man, 52 jaar. Pancytopenie. Hb: 5,4 WBC: 3,8 granulo s 1.68 Plt: 98 LDH: 450. Casus 1 Casus 1 Man, 52 jaar. Pancytopenie Hb: 5,4 WBC: 3,8 granulo s 1.68 Plt: 98 LDH: 450 Casus 1 Difje Casus 1 Wat is de volgende stap? Vit B12 / foliumzuur Bloedkweek Beenmerg aspiraat Direkte antiglobuline

Nadere informatie

Workshop Master Class: flowcytometrie in MDS

Workshop Master Class: flowcytometrie in MDS Workshop Master Class: flowcytometrie in MDS Werkgroep: Progenitoren Rik Brooimans, Andre Bijkerk, Laboratorium Medische en Tumorimmunologie, Erasmus MC Daniel den Hoed, Rotterdam André Mulder, Afdeling

Nadere informatie

Bloedwaarden. Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014. door Joost Lips

Bloedwaarden. Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014. door Joost Lips Bloedwaarden Wat zeggen ze en wat kunnen we er mee? Landelijke contactdag Stichting Hematon 11 oktober 2014 door Joost Lips Aanvraag bloedonderzoek Bloedafname Bewerking afgenomen bloed (1) Kleuren van

Nadere informatie

Kwaliteitscontrole binnen de moleculaire diagnostiek van hematologische maligniteiten

Kwaliteitscontrole binnen de moleculaire diagnostiek van hematologische maligniteiten Radboud University Medical Centre Nijmegen Centre for Molecular Life Sciences Kwaliteitscontrole binnen de moleculaire diagnostiek van hematologische maligniteiten Bert van der Reijden, PhD Laboratorium

Nadere informatie

Hematologie: werken in teamverband!

Hematologie: werken in teamverband! Hematologie: werken in teamverband! Hematologie Zeer intense samenwerking tussen clinicus, klinisch bioloog, anatomopatholoog en cytogeneticus is cruciaal Aan hand van twee casussen willen we het zorgpad

Nadere informatie

Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen

Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen Lessenreeks Hematologie Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen Caroline Brusselmans & Mieke Develter LAG chronische lymfoproliferatieve aandoeningen chronische lymfoproliferatieve aandoeningen chronische

Nadere informatie

KLINISCH-GENETISCHE KENMERKEN VAN PEDIATRISCHE MYELODYSPLASIE: RECENTE INZICHTEN EN HUN IMPACT OP DIAGNOSE, CLASSIFICATIE EN BEHANDELING

KLINISCH-GENETISCHE KENMERKEN VAN PEDIATRISCHE MYELODYSPLASIE: RECENTE INZICHTEN EN HUN IMPACT OP DIAGNOSE, CLASSIFICATIE EN BEHANDELING FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Academiejaar 2012-2013 KLINISCH-GENETISCHE KENMERKEN VAN PEDIATRISCHE MYELODYSPLASIE: RECENTE INZICHTEN EN HUN IMPACT OP DIAGNOSE, CLASSIFICATIE EN BEHANDELING

Nadere informatie

De rol van flowcytometrie in de classificatie van het myelodysplastisch syndroom

De rol van flowcytometrie in de classificatie van het myelodysplastisch syndroom De rol van flowcytometrie in de classificatie van het myelodysplastisch syndroom Auteurs Trefwoorden C. Alhan, T.M. Westers, G.J. Ossenkoppele en A.A. van de Loosdrecht classificatie, diagnose, flowcytometrie,

Nadere informatie

Algemene inleiding hematologie

Algemene inleiding hematologie Algemene inleiding hematologie dr. Barbara Cauwelier 11.03.2017 Hematopoïese Hematopoïese Normaal perifeer bloed Normaal beenmerg Normale erythropoïese beenmerg perifeer bloed (May-Grünwald-Giemsa) Reticulocyten

Nadere informatie

Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen

Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen Is er een rol voor het gebruik van Immunoglobulinen bij CML? M. Roeven Canisius Wilhemina Ziekenhuis Nijmegen Opbouw Casus Bespreking literatuur Hypothesen met betrekking tot casus Voorgeschiedenis: 1957

Nadere informatie

Kankerinfo. Myelodysplastisch syndroom. Met wie kan ik erover praten? kanker. be/info publicaties. voor al uw vragen over kanker

Kankerinfo. Myelodysplastisch syndroom. Met wie kan ik erover praten? kanker. be/info publicaties. voor al uw vragen over kanker Met wie kan ik erover praten? Zoekt u hulp of andere informatie? Hebt u er behoefte aan om uw hart eens te luchten? Zoekt u informatie over een type kanker of de behandelingsmogelijkheden? Wilt u weten

Nadere informatie

Moderator. Speaker Drs. A.M.P. Demandt Internist-hematoloog MUMC

Moderator. Speaker Drs. A.M.P. Demandt Internist-hematoloog MUMC MYELOFIBROSE: DILEMMA VAN TRANSPLANTEREN Moderator Dr. B.J. Biemond Speaker Drs. A.M.P. Demandt Internist-hematoloog MUMC Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg

Nadere informatie

Van acute myeloïde leukemie (WHO 2001) naar myeloïde precursor neoplasieën (WHO 2008): een kritische vergelijking

Van acute myeloïde leukemie (WHO 2001) naar myeloïde precursor neoplasieën (WHO 2008): een kritische vergelijking Van acute myeloïde leukemie (WHO 2001) naar myeloïde precursor neoplasieën (WHO 2008): een kritische vergelijking From acute myeloid leukaemia (WHO 2001) towards myeloid precursor neoplasms (WHO 2008):

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum ---- ---- 29 mei 2009. Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer PAK/29056553 Dr. M.W. van der Linden (020) 797 80 07

Uw brief van Uw kenmerk Datum ---- ---- 29 mei 2009. Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer PAK/29056553 Dr. M.W. van der Linden (020) 797 80 07 Nederlandse Zorgautoriteit Mw. drs. C.C. van Beek MCM Postbus 3017 3502 GA Utrecht Uw brief van Uw kenmerk Datum ---- ---- 29 mei 2009 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer PAK/29056553 Dr. M.W. van

Nadere informatie

Diagnose en classificatie van acute leukemieën. Dana Van Kerkhoven en Caroline Brusselmans LAG

Diagnose en classificatie van acute leukemieën. Dana Van Kerkhoven en Caroline Brusselmans LAG Diagnose en classificatie van acute leukemieën Maligne aandoeningen Myelodysplastische Syndromen Chronische myeloproliferatieve aandoeningen Chronische lymfoproliferatieve aandoeningen Acute leukemieën

Nadere informatie

Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie. Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium

Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie. Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium Therapie op maat voor patiënt met Acute lymfatische Leukemie Dr V. de Haas Kinderarts-oncoloog/hematoloog Hoofd SKION laboratorium Casus 8-jarig meisje wordt gezien door huisarts - Sinds een week bleek

Nadere informatie

CAT Critically Appraised Topic. Nut van flowcytometrie bij MDS

CAT Critically Appraised Topic. Nut van flowcytometrie bij MDS Auteur: Steven Pauwels Supervisor: dr. J Rummens, dr. B. Maes, dr. V. Peeters Date: 21-04-2010 CLINICAL BOTTOM LINE CAT Critically Appraised Topic Nut van flowcytometrie bij MDS Niettegenstaande flowcytometrie

Nadere informatie

Hypereosinofiel syndroom

Hypereosinofiel syndroom Hypereosinofiel syndroom R. Fijnheer Meander Medisch Centrum/UMCUtrecht HES Incidentie: 2-4 per 1.000.000 per jaar Man> vrouw Leeftijd: 30-70 erg in belangstelling: glivec, mepolizumab etc. Lastig voor

Nadere informatie

Kanker Instituut. Integrale Diagnostiek Hemato-oncologische Laboratoria Erasmus MC Rotterdam. Hematologie Immunologie Klinische Genetica Pathologie

Kanker Instituut. Integrale Diagnostiek Hemato-oncologische Laboratoria Erasmus MC Rotterdam. Hematologie Immunologie Klinische Genetica Pathologie Kanker Instituut Integrale Diagnostiek Hemato-oncologische Laboratoria Erasmus MC Rotterdam Hematologie Immunologie Klinische Genetica Pathologie 2017 Introductie Integrale diagnostiek is van essentieel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 147 148 Maligne lymfomen zijn kwaadaardige woekeringen van verschillende typen witte bloedcellen. Deze aandoeningen ontstaan meestal in lymfklieren, maar in ongeveer 40% van de

Nadere informatie

Casus 4: Perifeer bloed: erytroblasten: 600/100 leukocyten

Casus 4: Perifeer bloed: erytroblasten: 600/100 leukocyten 22.06.2011 RBM 2011 Casus 4: Perifeer bloed: erytroblasten: 600/100 leukocyten Casus 4: Nederlands tijdschrift voor hematologie Casus 4 Hoeveel blasten in het NEC heb je nodig voor de diagnose erytroleukemie/aml-

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Geen (potentiële) belangenverstrengeling Azacitidine, een gekke oorzaak van crazy paving M. Roeven; M. Cruijsen; W. van der Velden, Casus

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN

WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE

Nadere informatie

Myelodysplasie Patienten forum BHS. 24 Januari 2013 D.Selleslag Haematologie AZ Sint-Jan Brugge

Myelodysplasie Patienten forum BHS. 24 Januari 2013 D.Selleslag Haematologie AZ Sint-Jan Brugge Myelodysplasie Patienten forum BHS 24 Januari 2013 D.Selleslag Haematologie AZ Sint-Jan Brugge eosinofiel bloedplaatje neutrofiel staaf neutrofiel segment lymfocyt monocyt basofiell Normale bloedwaarden

Nadere informatie

Hematologische maligniteiten

Hematologische maligniteiten Hematologische maligniteiten Resultaten uit de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) 20 januari 2016 Otto Visser De Nederlandse Kankerregistratie (NKR) Eén landelijke databank sinds 4 februari 2008 landelijke

Nadere informatie

Lessenreeks Hematologie. Anemie. Diagnose en Gebreksanemieën. Caroline Brusselmans & Pieter Vermeersch LAG

Lessenreeks Hematologie. Anemie. Diagnose en Gebreksanemieën. Caroline Brusselmans & Pieter Vermeersch LAG Lessenreeks Hematologie Anemie Diagnose en Gebreksanemieën Wat is Anemie? Definitie Reductie in het totale aantal RBC, de hoeveelheid hemoglobine of de RBC massa (hematocriet) verminderd zuurstoftransport

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Myelopoïese en afwijkingen van de leucocyten

Myelopoïese en afwijkingen van de leucocyten Lessenreeks Hematologie Myelopoïese en afwijkingen van de leucocyten Caroline Brusselmans & Mieke Develter LAG Samenstelling perifeer bloed Rode bloedcellen Trombocyten Witte bloedcellen BLOEDCELLEN WBC

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT BEENMERGONDERZOEK ENQUETE 2015/1

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT BEENMERGONDERZOEK ENQUETE 2015/1 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

MYELODYS- PLASTISCH SYNDROOM (MDS) Patiëntenboekje. Myelodysplastische. syndromen (MDS) is een. verzamelnaam voor een. aantal kwaadaardige

MYELODYS- PLASTISCH SYNDROOM (MDS) Patiëntenboekje. Myelodysplastische. syndromen (MDS) is een. verzamelnaam voor een. aantal kwaadaardige Myelodysplastische syndromen (MDS) is een verzamelnaam voor een aantal kwaadaardige beenmergaandoeningen. Kenmerken zijn de afwijkende vormen van de bloedcellen en het onvermogen om gezonde bloedcellen

Nadere informatie

Innovatie in de Hematologie. het belang van onderzoek en toetsing. Prof. Dr. P. Sonneveld Afdeling Hematologie Erasmus MC Rotterdam

Innovatie in de Hematologie. het belang van onderzoek en toetsing. Prof. Dr. P. Sonneveld Afdeling Hematologie Erasmus MC Rotterdam Innovatie in de Hematologie het belang van onderzoek en toetsing Prof. Dr. P. Sonneveld Afdeling Hematologie Erasmus MC Rotterdam Hematologie Ziekten van bloed, beenmerg en lymfeklieren Acute en chronische

Nadere informatie

Van transplantatie tot pil

Van transplantatie tot pil Van transplantatie tot pil Ontwikkelingen binnen de afdeling Hematologie Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie samen werken aan de zorg voor kanker Hematologen houden van bloed! Afdeling Hematologie

Nadere informatie

Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom. MDO-praatje

Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom. MDO-praatje Centraal zenuwstelsel betrokkenheid in cutaan T-cel lymfoom MDO-praatje Casus Patient CutaanT-cel lymfoom, type mycosis fungoides met aanwijzingen voor lymfeklierbetrokkenheid (niet PA-bewezen). Buikproblemen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het multipel myeloom of de ziekte van Kahler is een kwaadaardige celwoekering van plasmacellen in het beenmerg die een monoklonale zware of lichte keten immunoglobuline produceren.

Nadere informatie

Leukemie op de kinderleeftijd. Eveline de Bont, hoofd kinderoncologie/hematologie, Beatrix Kinderziekenhuis, UMCG, Groningen

Leukemie op de kinderleeftijd. Eveline de Bont, hoofd kinderoncologie/hematologie, Beatrix Kinderziekenhuis, UMCG, Groningen Leukemie op de kinderleeftijd Eveline de Bont, hoofd kinderoncologie/hematologie, Beatrix Kinderziekenhuis, UMCG, Groningen André Mulder, arts klinisch chemicus, Laboratoriumgeneeskunde, UMCG, Groningen

Nadere informatie

anemie 1.1 Overzicht van de anemieën 1.2 Congenitale anemieën 1.3 Verworven anemieën

anemie 1.1 Overzicht van de anemieën 1.2 Congenitale anemieën 1.3 Verworven anemieën I N H O U D hoofdstuk 1 anemie 13 1.1 Overzicht van de anemieën 13 1.2 Congenitale anemieën 16 1.2.1 De thalassemieën 16 1.2.2 Sikkelcelanemie 19 1.2.3 Andere hemoglobinopathieën 22 1.2.4 Aangeboren membraanafwijkingen

Nadere informatie

Hoofd-hals kanker epidemiologie, etiologie, symptomatologie en diagnostiek

Hoofd-hals kanker epidemiologie, etiologie, symptomatologie en diagnostiek Hoofd-hals kanker epidemiologie, etiologie, symptomatologie en diagnostiek M. Lacko KNO-arts/Hoofd-hals oncoloog Oncologie symposium, Maastricht 21 mei 2015 Indeling presentatie 1. Incidentie en epidemiologie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting nederlandse samenvatting Algemene inleiding Primair bot lymfoom is een zeldzame aandoening. Het is een extranodaal subtype van het grootcellig B non Hodgkin lymfoom, dat zich

Nadere informatie

Demethylerende medicatie bij myelodysplastisch syndroom

Demethylerende medicatie bij myelodysplastisch syndroom Stand van zaken Demethylerende medicatie bij myelodysplastisch syndroom Epigenetica als target voor therapie Martijn L. Manson, Ellen J.B. Derissen, Pierre W. Wijermans, Jan H.M. Schellens en Jos H. Beijnen

Nadere informatie

De betekenis van de cytologische morfologie in de diagnostiek van maligne hematologische aandoeningen

De betekenis van de cytologische morfologie in de diagnostiek van maligne hematologische aandoeningen 2 De betekenis van de cytologische morfologie in de diagnostiek van maligne hematologische aandoeningen anno nu The importance of cytological morphology in diagnosing hematological malignancies to day

Nadere informatie

Zin of onzin van moleculaire onco-hematologie in een perifeer labo

Zin of onzin van moleculaire onco-hematologie in een perifeer labo Zin of onzin van moleculaire onco-hematologie in een perifeer labo een kwestie van service! 06 januari 2004 Pieter De Schouwer 1 periferie??? Waar is het centrum? 06 januari 2004 Pieter De Schouwer 2 Leuven?

Nadere informatie

Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek. bij hematologische maligniteiten

Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek. bij hematologische maligniteiten Minimal Residual Disease (MRD)) onderzoek bij hematologische maligniteiten MRD Principe, doel en eigenschappen Technieken voor MRD analyse Klinische toepassingen Minimal Residual Disease Bij diagnose:

Nadere informatie

Patiënten met hematologische maligniteiten in de dagelijkse Nederlandse praktijk: studies op basis van kankerregistraties Dr. Avinash Dinmohamed

Patiënten met hematologische maligniteiten in de dagelijkse Nederlandse praktijk: studies op basis van kankerregistraties Dr. Avinash Dinmohamed Patiënten met hematologische maligniteiten in de dagelijkse Nederlandse praktijk: studies op basis van kankerregistraties Dr. Avinash Dinmohamed Afdeling Onderzoek, Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL),

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Dit proefschrift gaat over (symptomatische) vulvovaginale candidiasis en over de asymptomatische aanwezigheid van Candida in de vagina. Vulvovaginale candidiasis (VVC) wordt veroorzaakt door

Nadere informatie

Myelodysplastisch Syndroom

Myelodysplastisch Syndroom 1 Myelodysplastisch Syndroom Introductie MDS is een beenmergziekte waarbij de aanmaak van nieuwe bloedcellen abnormaal verloopt.hierdoor ontstaat een gebrek aan normaal functionerende rode bloedcellen,

Nadere informatie

Myelodysplastic syndromes in the Netherlands: a population-based study on incidence, primary treatment and survival in the period

Myelodysplastic syndromes in the Netherlands: a population-based study on incidence, primary treatment and survival in the period Het myelodysplastisch syndroom in Nederland: een population-based onderzoek naar incidentie, primaire behandeling en overleving in de periode 001-010 Myelodysplastic syndromes in the Netherlands: a population-based

Nadere informatie

Down syndroom en myeloide proliferaties. Marjolein Blink

Down syndroom en myeloide proliferaties. Marjolein Blink Down syndroom en myeloide proliferaties Marjolein Blink Overzicht presentatie Syndroom van Down en leukemie TMD (transiente leukemie) en ML-DS (Myeloid Leukemia of Down Syndrome) TMD screeningsstudie Casus

Nadere informatie

Folliculair Lymfoom graad 3B (FL3B)

Folliculair Lymfoom graad 3B (FL3B) Nederlandse samenvatting Folliculair Lymfoom graad 3B (FL3B) Inleiding Een maligne lymfoom is een kwaadaardige woekering van witte bloedcellen die zich meestal manifesteert in lymfeklieren en zich verspreidt

Nadere informatie

Laboratoriumdiagnostiek hematologische maligniteiten Radboud universitair medisch centrum

Laboratoriumdiagnostiek hematologische maligniteiten Radboud universitair medisch centrum Laboratoriumdiagnostiek hematologische maligniteiten Radboud universitair medisch centrum Versie 3 08-2015 Inhoudsopgave Introductie 3 Contact informatie 4 Benodigde materialen 5 Acute Myeloïde Leukemie

Nadere informatie

Richtlijnen voor flowcytometrie in MDS

Richtlijnen voor flowcytometrie in MDS Richtlijnen voor flowcytometrie in MDS Marisa Westers Afdeling Hematologie, VU Medisch Centrum, Amsterdam Implementatie van MDS-FCM in NL (NVC MDS-flow-werkgroep) Discussie over te voeren strategie vanuit

Nadere informatie

Bronchuscarcinoom Incidentiegegevens, initiële behandeling AZ Groeninge Kris Van Oortegem Pneumologie

Bronchuscarcinoom Incidentiegegevens, initiële behandeling AZ Groeninge Kris Van Oortegem Pneumologie Bronchuscarcinoom 2002 Incidentiegegevens, initiële behandeling AZ Groeninge Kris Van Oortegem Pneumologie Bronchuscarcinoom 2002 (n=112) Kleincellig versus Niet-kleincellig kleincellig 18% niet-kleincellig

Nadere informatie

Nieuwe. behandelingen. bij inhl/cll. Ann Janssens, MD, PhD Hematology, Leuven 14 oct 2016

Nieuwe. behandelingen. bij inhl/cll. Ann Janssens, MD, PhD Hematology, Leuven 14 oct 2016 Nieuwe behandelingen bij inhl/cll Ann Janssens, MD, PhD Hematology, Leuven 14 oct 2016 Indicaties voor behandeling CLL/iNHL Diagnose Behandeling Uitgebreide ziekte aantal en grootte klieren Grootte milt,

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Geen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding

Nadere informatie

Richtlijn Flowcytometrie bij MDS

Richtlijn Flowcytometrie bij MDS Richtlijn Flowcytometrie bij MDS Werkgroep Nederlandse vereniging voor Cytometrie Daniel den Hoed Kliniek, Rotterdam Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam Isala klinieken, Zwolle Sanquin, Amsterdam SKION,

Nadere informatie

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting

CHAPTER XII. Nederlandse Samenvatting CHAPTER XII Nederlandse Samenvatting Dit proefschrift behelst een aantal klinische en translationele studies met betrekking tot de behandeling van het primair operabel mammacarcinoom. Zowel aspecten van

Nadere informatie

Primaire preventie Behandeling P(rimaire p)reventie Secundaire preventie

Primaire preventie Behandeling P(rimaire p)reventie Secundaire preventie 1 Screening en gezondheidsbeleid Voorkomen is altijd beter dan genezen? Leuven, 24 april 2015 Prof. Dr. Joost Weyler Epidemiologie en Sociale Geneeskunde Screening en preventie Schema 2 Screening en preventie

Nadere informatie

Monosomaal karyotype bij acute myeloïde leukemie: superieure cytogenetische herkenning van een zeer slechte prognose

Monosomaal karyotype bij acute myeloïde leukemie: superieure cytogenetische herkenning van een zeer slechte prognose Monosomaal karyotype bij acute myeloïde leukemie: superieure cytogenetische herkenning van een zeer slechte prognose Auteurs Trefwoorden D.A. Breems en B. Löwenberg acute myeloïde leukemie, cytogenetica,

Nadere informatie

HOVON 97 AML. Inleiding Geachte heer, mevrouw,

HOVON 97 AML. Inleiding Geachte heer, mevrouw, Patiënteninformatie behorende bij de studie: HOVON 97: Gerandomiseerde onderhoudsbehandeling met Azacitidine bij oudere patiënten ( 60 jaar) met acute myeloïde leukemie- en Myelodysplasie (Type RAEB en

Nadere informatie

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal.

Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. CASUS 2 Presentatie Een 24-jarige vrouw presenteert zich met hypermenorrhoea, veel hematomen en bloedneuzen. Haar vorige menstruatie verliep normaal. Lichamelijk onderzoek Bleek, veel hematomen, veel bloed

Nadere informatie

VARIATIE IN KANKERZORG: EEN ZORG? SABINE SIESLING OUTCOMES RESEARCH AND PERSONALIZED CANCER CARE

VARIATIE IN KANKERZORG: EEN ZORG? SABINE SIESLING OUTCOMES RESEARCH AND PERSONALIZED CANCER CARE VARIATIE IN KANKERZORG: EEN ZORG? SABINE SIESLING OUTCOMES RESEARCH AND PERSONALIZED CANCER CARE aantal per 100.000 (ESR) MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING KANKERINCIDENTIE 550 500 450 400 350 300 250 200 150

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE ISSN 0778-8363 WIV J. Wytsmanstraat, 14 B-1050 BRUSSEL FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA

Nadere informatie