Cultuur in de Spiegel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cultuur in de Spiegel"

Transcriptie

1 Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media 14 september 2011

2 Aanleiding Vragen vanuit het werkveld over: Inhoud cultuureducatie Samenhang (intern en extern) Aansluiting (doorlopende leerlijn) en status 2

3 Doelstellingen 1. Het ontwikkelen van een theoretisch kader en 2. De vertaling van dit kader naar een raamleerplan waar scholen en docenten mee uit de voeten kunnen. Kader en raamleerplan bieden inzicht in Inhoud Samenhang (intern en extern) Aansluiting (doorlopende leerlijn) 3

4 Onderzoek( ) Drie leeftijdsgroepen: 4-10; 10-14; scholen, 6 PO, 6 VO en 1 Muziekschool Per school: team van 3-7 docenten + aio + slo er 1. Leertraject / Literatuuronderzoek 2. Ontwikkeltraject / Literatuuronderzoek o Ontwerp o Uitvoering o Evaluatie Raamleerplan (2013) 4

5 Cultuuronderwijs Vooraf: cultuuronderwijs, niet: cultuureducatie Wat is cultuur(onderwijs)? Waarom cultuuronderwijs? Wat is goed cultuuronderwijs (kwaliteit)? 5

6 Cultuuronderwijs? Een potje kleien? Sinterklaas knippen en plakken? Naar Benjamin Britten (of Mozart) luisteren? Een watertoren bezoeken? Hip hop? Architectuur en stedenbouw in de Gouden Eeuw? Voorlezen? Een gesprek over bewaren en verzamelen? Een monument ontwerpen? Enz 6

7 Cultuur? Cultuur is kunst Cultuur is cultureel (zelf)bewustzijn: nieuws (media), geschiedenis (erfgoed), kunst, ideologie, politiek (burgerschap), filosofie Cultuur is wat mensen bindt en ze onderscheidt van andere dieren ( alles wat mensen maken en doen ) Cultuur is aangeleerd gedrag (niet aangeboren) 7

8 Cultuur, cultuur, cultuur en nog eens cultuur! Zelfverbeelding: kunst Zelfbewustzijn: cultuur-in-beperktezin Onderscheidend voor mensen : cultuur-in-brede-zin Aangeleerd gedrag (sociologisch) 8

9 Cultuur is aangeleerd gedrag Niet erfelijk overdraagbaar, maar aangeleerd gedrag (Frans de Waal, De aap en de sushimeester. Culturele bespiegelingen van een primatoloog, 2001) x 9

10 aangeleerd 10

11 2. Cultuur is intentioneel gedrag Dit gedrag onderscheidt mensen van andere dieren. De drie eigenschappen van intentioneel gedrag zijn: o Verdubbeling: het verschil tussen herinnering en hier-en-nu (geheugen en waarneming vallen niet samen) o Omgang met dit verschil (cognitieve vaardigheden) o Reflexiviteit / (zelf)bewustzijn 11

12 intentioneel aangeleerd 12

13 Het DNA van cultuur: de vaardigheden Cultuur is dus een voortdurend proces. Het is iets wat mensen doen. Hoe gebruiken we ons geheugen in de omgang met verschil (cognitieve vaardigheden)? Door vormen van o o o o Waarnemen: het herkennen van situaties Verbeelden: het bedenken en maken van situaties Conceptualiseren: het categoriseren van situaties Analyseren: het ontleden van structuren 13

14 waarnemen verbeelden analyseren conceptualiseren cultuur-in-brede-zin (intentioneel gedrag) 14

15 Bijvoorbeeld: lopen 0. Lopen als aangeboren / aangeleerd vermogen 1. Waarneming: wandelen, rennen of slenteren (schemata) 2. Verbeelding: lopen als een beer, tijger; Nordic walking; snelwandelen, 3. Conceptualisering: rituele vormen van lopen, marcheren schrijden, (volks)dansen 4. Analyseren: het lopen gebruiken om afstanden te meten 15

16 Media: de dragers van cultuur We onderscheiden vier typen media: o Het lichaam (nodig om waar te nemen) o Voorwerpen (het product van de verbeelding - artefact ) o Taal (nodig om te conceptualiseren - begrip ) o Grafische media (om te analyseren - model ) + Het brein ( Wij zijn ons brein ) 16

17 3. Cultuur is cultureel(zelf)bewustzijn Cultuur kan ook betrekking hebben op zichzelf Vormen van cultureel (zelf)bewustzijn zijn: o (zelf)waarneming: het nieuws o (zelf)verbeelding: kunst o (zelf)conceptualisering of (zelf)begrip: ideologie o (zelf)analyse: filosofie; wetenschap 17

18 Het cultureel (zelf)bewustzijn is de basis voor ons (bewuste) handelen. Cultureel (zelf)bewustzijn is o persoonlijk (individueel) o gemeenschappelijk (collectief; historisch) o menselijk (universeel) Voorbeelden van cultureel (zelf)bewustzijn: o Het nieuws; de kerk (godsdienst); politieke debatten; cabaret; de kunsten (muziek, film, literatuur, theater, beeldende kunst); opiniebijlagen; enz. 18

19 zelfbewustzijn intentioneel aangeleerd 19

20 Cultuur is kunst Kunst is o cultureel (zelf)bewustzijn (een spiegel!) o door verbeelding o in een of meer media Kunst is van alle tijden Kunst hoeft niet mooi te zijn, of verrassend, of nieuw Kunst is geen amusement 20

21 verbeelding zelfbewustzijn intentioneel aangeleerd 21

22 Kunst is een (cultureel) proces, het is doen Kunst vormt het individuele en collectieve zelfbeeld (identiteit) - Kunst is niet één ding, maar een combinatie van vaardigheden: o o o Het vermogen tot zelfbewustzijn Het vermogen te verbeelden De beheersing van één of meer media Deze vaardigheden komen ook in andere combinaties voor 22

23 Cultuuronderwijs Al het onderwijs is onderwijs in cultuur Maar cultuuronderwijs is onderwijs over cultuur, en in cultureel (zelf)bewustzijn nieuws, kunst, geschiedenis, ideologie en politiek, filosofie Kunstonderwijs is onderwijs in cultureel (zelf)bewustzijn door verbeelding: receptief en productief, en in alle media. 23

24 Cultuuronderwijs: de samenhang Cultuuronderwijs is onderwijs in: o Cultureel (zelf)bewustzijn: nieuws, kunst, ideologie, wetenschap o Basisvaardigheden: waarnemen, verbeelden, conceptualiseren, analyseren o Mediavaardigheden: lichaam, voorwerpen, taal, grafisch) 24

25 In het cultuuronderwijs (in de kunstvakken, geschiedenis, maatschappijleer, filosofie) ontwikkelen we dit culturele (zelf)bewustzijn in al zijn vormen (met verschillende vaardigheden en media) Zelfbewustzijn en identiteit in een democratische en open samenleving: geef je vis en of leer je vissen? Voor het onderwijs is vooral van belang dat we proberen te bepalen hoe leerlingen dit culturele (zelf)bewustzijn in al zijn verscheidenheid kunnen ontwikkelen: over welke kennis en over welke vaardigheden zouden ze moeten kunnen beschikken? 25

26 Kunstonderwijs als cultuuronderwijs Kunstonderwijs is onderwijs in minstens drie vaardigheden: o o o Cultureel (zelf)bewustzijn (ook bijv. in filosofie, geschiedenis) Verbeelding (ook bijv. in design, zorg, techniek) Mediavaardigheden (ook bijv. in sport, techniek, communicatie en analyse) Zie ook: Harland, in Cultuur en Educatie 23 (2008) 26

27 Voorbeeld: muziekonderwijs Waarnemen (muziek voelen, horen en zien): ritme, geluid, klank, beweging Verbeelden (muziek maken): stem en instrument, spel, samenspel, stijl Conceptualiseren (muziek in taal): genreregels, begrippen, geschiedenis, betekenis en interpretatie Analyseren (muziek in grafische symbolen): notenschrift, sleutels, partituur 27

28 Aansluiting: een doorlopende leerlijn Voor een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs (waarbij wat later komt aansluit bij en voortbouwt op wat eerder is gedaan) dienen we daarom rekening te houden met de ontwikkeling, bij leerlingen, van 1. het vermogen tot (zelf)bewustzijn 2. de cognitieve basisvaardigheden 3. de mediavaardigheden 28

29 Kwaliteit en status? Wat is goed cultuuronderwijs? De kwaliteit van het cultuuronderwijs, en van het kunstonderwijs, is afhankelijk van 1. De deskundigheid van alle betrokkenen (opleiding; professionalisering) 2. Het inzicht in inhoud en samenhang van cultuur (theorie en raamleerplan CiS) 3. De aansluiting bij relevante ontwikkeling van leerlingen (profiel CiS) 4. De beschikbare middelen / materiaal / tijd / ruimte 5. De organisatie en afstemming tussen alle betrokkenen (onderzoek F. Konings voor FCP) 6. Etc.? 29

30 Cultuuronderwijs? Een potje kleien? Sinterklaas knippen en plakken? Naar Benjamin Britten (of Mozart) luisteren? Een watertoren bezoeken? Hip hop? Architectuur en stedenbouw in de Gouden Eeuw? Voorlezen? Een gesprek over bewaren en verzamelen? Een monument ontwerpen? Enz 30

31 Dank voor uw aandacht

Erfgoedonderwijs als cultuuronderwijs. Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media

Erfgoedonderwijs als cultuuronderwijs. Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media Erfgoedonderwijs als cultuuronderwijs Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media 12/14/2012 2 Vragen... Hoe verhoudt erfgoed- zich tot cultuureducatie? Wat zijn kenmerkende eigenschappen van

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. Regioconferenties Maart 2012

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. Regioconferenties Maart 2012 Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Regioconferenties Maart 2012 Inhoud Aanleiding tot dit onderzoek De inhoud: wat is cultuur? Wat betekent dit voor cultuuronderwijs?

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013

Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland. Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Cultuur in de Spiegel Vlaanderen-Nederland Barend van Heusden met Emiel Copini en Astrid Rass Groningen, 1 oktober 2013 Het CiS-project: - Vraagstelling: tegemoet komen aan beoefte aan houvast m.b.t. -

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs 10 e Dag van Taal, Kunst & Cultuur

Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs 10 e Dag van Taal, Kunst & Cultuur Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs 10 e Dag van Taal, Kunst & Cultuur Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media Bij wijze van inleiding De tijd tussen 11.45-12.30

Nadere informatie

Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz

Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz Datum 15-04-2015 Dwarse verbanden: natuur en techniek, wereldoriëntatie, cultuuronderwijs, enz Barend van Heusden Marnix Academie Utrecht, 18 maart 2016 Datum 15-04-2015 2 Inleiding Een heel bekende tegenstelling:

Nadere informatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Barend van Heusden SLO-Conferentie Wetenschap en technologie bij de zaakvakken Utrecht, 16 april 2015 2 Inleiding Wat hebben wetenschap, techniek en wereldoriëntatie

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be - Barend geeft een stavaza van CIS Nederland - Emiel Copini (10-14 jaar) - Theisje van Dorsten (4-10 jaar)

Nadere informatie

Volledige reactie op de stukken van Diederik Schönau en Evert Bisschop Boele over Cultuur in de Spiegel

Volledige reactie op de stukken van Diederik Schönau en Evert Bisschop Boele over Cultuur in de Spiegel Volledige reactie op de stukken van Diederik Schönau en Evert Bisschop Boele over Cultuur in de Spiegel door Barend van Heusden (een samenvatting van deze reactie is gepubliceerd in Kunstzone 6 / mei 2011)

Nadere informatie

Kunst en in cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in Kunstgebouw Magazine #2 / november 2011)

Kunst en in cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in Kunstgebouw Magazine #2 / november 2011) Kunst en in cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in Kunstgebouw Magazine #2 / november 2011) In zijn cultuurbeleid schrijft staatssecretaris Halbe Zijlstra dat hij een stevig fundament voor cultuureducatie

Nadere informatie

Cultuuronderwijs op het Praedinius

Cultuuronderwijs op het Praedinius Cultuuronderwijs op het Praedinius 'Wat CiS het Praedinius opleverde, en wat ook niet..' Astrid Rass Cultuur in de Spiegel/SLO Met dank aan Joke Holwerda van het Praedinius Gymnasium en Emiel Copini van

Nadere informatie

Kunst in (niet: en) cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in het Magazine Cultuureducatie van Kunstbalie, oktober 2012)

Kunst in (niet: en) cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in het Magazine Cultuureducatie van Kunstbalie, oktober 2012) Kunst in (niet: en) cultuur door Barend van Heusden (gepubliceerd in het Magazine Cultuureducatie van Kunstbalie, oktober 2012) Het onderzoek Cultuur in de Spiegel. Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs,

Nadere informatie

Theorie in de praktijk: een kader voor zelfinzicht

Theorie in de praktijk: een kader voor zelfinzicht 1 Theorie in de praktijk: een kader voor zelfinzicht Hoe ontwikkelt het begrip van dit theoretisch kader zich bij docenten, en op welke wijze helpt het ze cultuuronderwijs vorm te geven? Emiel Copini e.j.copini@rug.nl

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel

Cultuur in de Spiegel 11-2-2011 1 Cultuur in de Spiegel Discussie theoretisch kader Cultuurnetwerk Nederland, 3 februari 2011 Barend van Heusden Kunsten, Cultuur en Media 11-2-2011 2 Theoretisch kader 1. Achtergronden 2. Kernpunten

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be 1. Stavaza van CIS Nederland 2. Emiel Copini (14-18jaar) en Theisje van Dorsten (4-10 jaar) 3. Astrid Rass

Nadere informatie

AAN HET WERK MET EEN KERK

AAN HET WERK MET EEN KERK Logica brengt je van A naar B verbeelding brengt je overal Einstein Heleen van den Broek februari 2013 Als je een kerk bezoekt met een klas kinderen en je ziet een toren zoals die van de foto, kan er dit

Nadere informatie

Grip op cultuuronderwijs

Grip op cultuuronderwijs Grip op cultuuronderwijs door Emiel Copini (RuG) en Astrid Rass (SLO) (een beknoptere versie van dit artikel is verschenen in Kunstzone 1, januari 2012) Het onderzoeksproject Cultuur in de Spiegel (2008

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Samenvatting Cultuur in de Spiegel, Culturele instellingen en de doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Promotieonderzoek Fianne E.M.

Samenvatting Cultuur in de Spiegel, Culturele instellingen en de doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Promotieonderzoek Fianne E.M. Samenvatting Cultuur in de Spiegel, Culturele instellingen en de doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Promotieonderzoek Fianne E.M. Konings, 2011 1. Introductie pag.1 1.1 Inleiding 1.2 Aanleiding 1.3

Nadere informatie

Werkconferentie 6 juni 2012

Werkconferentie 6 juni 2012 Werkconferentie 6 juni 2012 1 Afsluitende werkconferentie Cultuur in de Spiegel Astrid Rassen Barendvan Heusden Amersfoort, 6 juni2012 De aanleiding tot dit onderzoek waren vragen: Wat is cultuur? (Inhoud)

Nadere informatie

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij

Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij Fianne Konings en Marjo Berendsen over Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs door Jacolien de Nooij De publicatie van Fianne Konings, Culturele instellingen en een doorlopende

Nadere informatie

Veelgestelde vragen (FAQ) door Astrid Rass en Barend van Heusden

Veelgestelde vragen (FAQ) door Astrid Rass en Barend van Heusden Veelgestelde vragen (FAQ) door Astrid Rass en Barend van Heusden Hieronder een compleet overzicht van de veelgestelde vragen die op onze website te vinden zijn. De vragen in de grijze kaders zijn nieuw

Nadere informatie

GEDURFD OF DUF? cultureel erfgoed en de kunstvakken

GEDURFD OF DUF? cultureel erfgoed en de kunstvakken GEDURFD OF DUF? cultureel erfgoed en de kunstvakken ICC-netwerkmiddag Kunst & Onderwijs Cultureel erfgoed en de kunstvakken. Gedurfd of duf? 22 maart 2017 Programma 14.30 uur Miriam van Meer informeert

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel onder de loep - Visie op kunsteducatie anno 2011 -

Cultuur in de Spiegel onder de loep - Visie op kunsteducatie anno 2011 - Cultuur in de Spiegel onder de loep - Visie op kunsteducatie anno 2011 - Twee jaar geleden is het onderzoek Cultuur in de Spiegel gestart. Doel is het opzetten van een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs.

Nadere informatie

Een geslaagde activiteit

Een geslaagde activiteit Een geslaagde activiteit Toelichting: Een geslaagde activiteit Voor Quest 4 heb ik een handleiding gemaakt met daarbij de bijpassend schema. Om het voor de leerkrachten overzichtelijk te maken heb ik gebruik

Nadere informatie

Kunstproject Wereldverhalen voor het VMBO

Kunstproject Wereldverhalen voor het VMBO Kunstproject Wereldverhalen voor het VMBO BIJLAGE VI ONDERWIJSCURRICULUM INHOUD I II III NIVEAU, VAKKEN EN LEERDOELEN THEORETISCH KADER CULTUUR IN DE SPIEGEL AANSLUITING BIJ REGULIER ONDERWIJSCURRICULUM!

Nadere informatie

Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind

Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind Format aanvragen subsidieregeling cultuureducatie cultuur voor ieder kind Dit format is bedoeld voor scholen die in 2015 een tweede aanvraag doen voor de subsidieregeling cultuur voor ieder kind van de

Nadere informatie

Een analyse-instrument Fianne E.M. Konings

Een analyse-instrument Fianne E.M. Konings Een analyse-instrument Fianne E.M. Konings Inhoudsopgave Culturele instellingen en een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Een analyse-instrument Uitgave van het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP)

Nadere informatie

Cultuuronderwijs door kunstenaars

Cultuuronderwijs door kunstenaars ` Cultuuronderwijs door kunstenaars Toepassing van een analyse-instrument op de visie en lessen van beroepskunstenaars in de klas Master-scriptie Kunsten, Cultuur en Media, Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Leerplan/lessenserie Cultuur in de Spiegel:

Leerplan/lessenserie Cultuur in de Spiegel: kernteam Leerplan/lessenserie Cultuur in de Spiegel: Docent(en): Bestemd voor groep(en): Vak(ken)/vakgebied(en): Aantal leerlingen: Aantal weken/lessen Onderwerp Omschrijving Verantwoording keuze (Nr.

Nadere informatie

Cultuur als bindmiddel

Cultuur als bindmiddel Cultuur als bindmiddel Actiegroep Diversiteit/Cultuureducatie Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.0 België licentie Cultuur doet bewegen

Nadere informatie

Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius

Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius Samenhangend cultuuronderwijs op het Praedinius! 1 en 2 oktober 2013 Het Praedinius Gymnasium 2 De Praediniaan 3 Is er een probleem? Status van cultuurprofielen is laag. Cultuuronderwijs op het Praedinius

Nadere informatie

REFLECTEREN OP MULTICULTURALITEIT (60 MIN)

REFLECTEREN OP MULTICULTURALITEIT (60 MIN) 1 REFLECTEREN OP MULTICULTURALITEIT (60 MIN) INVULLING DEELSESSIE 11.45 12.45 Deelsessie ronde B programma II 15.00 16.00 Deelsessies ronde B programma I Kennismaking Projectuitleg Situaties opdracht Discussie

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden Erfgoedonderwijs 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren 4. Erfgoed in de klas voorbeelden ERFGOED DOEN! Wat is erfgoed? Wat is erfgoed? Definitie Materiële

Nadere informatie

Je culturele vermogens, hoe werk je eraan?

Je culturele vermogens, hoe werk je eraan? Je culturele vermogens, hoe werk je eraan? kunst & maatschappij context biedt (bronnen voor) context aan legt verbanden culturele instelling of externe vakdocent leerkracht of docent tussen leerstof analyseren

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE LKCA-conferentie, Utrecht, 24 november 2014 Lode Vermeersch, Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Kim Tintel contact: lode.vermeersch@kuleuven.be

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Literatuurgeschiedenis. 202 T 6001 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 6002 15 Spelling en werkwoordspelling. 204 T 6003 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

Nieuwsblad over cultuureducatie

Nieuwsblad over cultuureducatie 3 Nieuwsblad over cultuureducatie in het Voortgezet Onderwijs februari 2012 In dit nummer: Cultuur in de Spiegel Oneindig Noord-Holland in de klas Landschap en kunst in Low Holland Kenniskring Cultuur

Nadere informatie

Evalueren van Cultuuronderwijs

Evalueren van Cultuuronderwijs Datum 25-11-2013 1 Evalueren van Cultuuronderwijs Onderzoeksconferentie Cultuureducatie en Cultuurparticipatie Tilburg, 25 november 2013 Anne Sasbrink j.a.sasbrink@rug.nl Datum 25-11-2013 2 Wat is het

Nadere informatie

CULTUUR in de Spiegel

CULTUUR in de Spiegel CULTUUR in de Spiegel icc keuzemodule INHOUD PAGINA Korte toelichting 3 Lesschema bijeenkomst 1 voor trainer 4 Lesschema bijeenkomst 2 voor trainer 6 Bijlage 1 bijeenkomst 1: Creatieve starter Science

Nadere informatie

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8

Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Gratis cultuuronderwijs voor Haagse basisscholen: een digitale ladekast met 128 projecten voor de groepen 1-8 Cultuuronderwijs op zijn Haags Met het project Cultuuronderwijs op zijn Haags (COH) zorgen

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

VELOV conferentie 26 februari 2015 Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Lysbeth Jans, Lode Vermeersch, contact:

VELOV conferentie 26 februari 2015 Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Lysbeth Jans, Lode Vermeersch, contact: VELOV conferentie 26 februari 2015 Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Lysbeth Jans, Lode Vermeersch, contact: wim.lauwers@ucll.be ONDERZOEK VRAGEN EN KADER Hoe cultuureducatie integreren

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

Buurten met Erfgoed in DILBEEK Startdag 07/10/16

Buurten met Erfgoed in DILBEEK Startdag 07/10/16 Buurten met Erfgoed in DILBEEK Startdag 07/10/16 Een initiatief van Erfgoedcel Pajottenland Zennevallei en de gemeente Dilbeek i.s.m. Mooss vzw (procesbegeleiding) Vaststelling: Basisscholen gebruiken

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit

Cultuureducatie met Kwaliteit ontwerp fourpack Cultuureducatie met Kwaliteit Onze ambities 1 2 3 Stappenplan Het kwadrant Drie domeinen 1 Intake 5 Scholingsactiviteiten VERBREDEN 2 Assessment 6 Meerjarenvisie In huis 3 Ambitiegesprek

Nadere informatie

naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden

naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden Barend van Heusden Cultuur in de Spiegel 2 Barend van Heusden 3 Inhoud 5 6 10 13 1 7 19 21 24 25 26 2 8 3 1 33 35 36 Inleiding 1 Achtergrond 2 Cultuur en cognitie 3 De vier culturele basisvaardigheden

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel, naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs

Cultuur in de Spiegel, naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Cultuur in de Spiegel, naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Onderzoeksproject onder verantwoording van: Rijksuniversiteit Groningen; Faculteit der Letteren, afdeling Kunsten, Cultuur & Media.

Nadere informatie

Thema:. Quest 4. Didactisch model 10 stappen ontwerpen cultuuronderwijs.

Thema:. Quest 4. Didactisch model 10 stappen ontwerpen cultuuronderwijs. Thema:. Quest 4 Didactisch model 10 stappen ontwerpen cultuuronderwijs. Stap 1: Onderwerp ( ontwerpprincipe: nieuwsgierigheid) Kies een onderwerp dat bij de ervaringen, ontwikkelingen en de thuis taal

Nadere informatie

NOTITIE DOORLOPENDE LEERLIJN CULTUUREDUCATIE/ CULTUURONDERWIJS IVAK Kunststation C

NOTITIE DOORLOPENDE LEERLIJN CULTUUREDUCATIE/ CULTUURONDERWIJS IVAK Kunststation C NOTITIE DOORLOPENDE LEERLIJN CULTUUREDUCATIE/ CULTUURONDERWIJS IVAK Kunststation C 7 februari 2011 Inleiding In voorliggende notitie beargumenteren IVAK en KunstStation C dat de inzet van beide instellingen

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009. Versie november 2010 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2009 Versie november 2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Aardrijkskunde... 2 Biologie... 3 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 4 Duitse taal en literatuur... 5 Economie... 6

Nadere informatie

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011

STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011. versie oktober 2011 STUDIEWIJZER HAVO COHORT 2011 versie oktober 2011 Inhoudsopgave Aardrijkskunde... 3 Biologie... 4 Culturele en Kunstzinnige Vorming... 5 Duitse taal en literatuur... 6 Economie... 7 Engelse taal en literatuur...

Nadere informatie

KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE

KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE KWALITEITSCRITERIA FONDS CULTUUREDUCATIE ZWOLLE Fonds Cultuureducatie Zwolle en kwaliteit cultuuronderwijs De gemeente Zwolle wil dat alle basisschoolleerlingen een stevige culturele basis krijgen. Hiervoor

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Literatuurgeschiedenis. 202 T 5002 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 5003 15 Spelling en werkwoordspelling. 204 T 5004 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

Aan de slag met een leerlijn Erfgoededucatie. 13 Juni 2013 World Trade Center Rotterdom

Aan de slag met een leerlijn Erfgoededucatie. 13 Juni 2013 World Trade Center Rotterdom Aan de slag met een leerlijn Erfgoededucatie 13 Juni 2013 World Trade Center Rotterdom Op zoek naar mogelijkheden en kansen voor een leerlijn erfgoededucatie in het Rotterdamse basisonderwijs Opzet presentatie

Nadere informatie

Piet Mondriaan. Inspirators voor de toekomst

Piet Mondriaan. Inspirators voor de toekomst Piet Mondriaan 74 VSO DE HELDRING IN AMSTERDAM: MEER ZELFVERTROUWEN DANKZIJ CULTURELE EDUCATIE 75 Dankzij culturele educatie krijgen onze leerlingen meer zelfvertrouwen en zijn ze gelukkiger. Naam: VSO

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

MATCH ONDERWIJS CULTUUR AMSTERDAM

MATCH ONDERWIJS CULTUUR AMSTERDAM Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Vergelijkingen Raamleerplannen Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Amsterdam & Leerplankader SLO Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. In het kort: raamleerplannen

Nadere informatie

De leerlingen leggen hun ervaringen vast in een portfolio.

De leerlingen leggen hun ervaringen vast in een portfolio. Het leergebied Arts in de bovenbouw staat voor: Leerlingen ontwikkelen kennis en vaardigheden om de wereld van kunst en cultuur te verkennen, begrijpen en zelf een bijdrage te leveren. Creativiteit is

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Spelling en werkwoordspelling. 202 T 5002 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 5003 15 Literatuurgeschiedenis. 204 T 5004 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

KLASSIEKE MUZIEK DOOR DE OGEN VAN BOVENBOUWLEERLINGEN

KLASSIEKE MUZIEK DOOR DE OGEN VAN BOVENBOUWLEERLINGEN Beeldvorming over klassieke muziek bij leerlingen (10-12 jaar), gezien vanuit de ontwikkeling van het cultureel zelfbewustzijn KLASSIEKE MUZIEK DOOR DE OGEN VAN BOVENBOUWLEERLINGEN Minke van der Stelt

Nadere informatie

Cultuuronderwijs. Visietekst van het GO! onderwijs van de. september 2012. Vlaamse Gemeenschap

Cultuuronderwijs. Visietekst van het GO! onderwijs van de. september 2012. Vlaamse Gemeenschap Cultuuronderwijs Visietekst van het GO! september 2012 onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 2 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Inleiding 3 3 Situering 4 3.1 Begripsomschrijving 4 3.1.1 Cultuureducatie

Nadere informatie

Studiewijzer per opleiding

Studiewijzer per opleiding Nederlandse taal en literatuur 201 T 5001 15 Literatuurgeschiedenis. 202 T 5002 20 Spreekvaardigheid: mondelinge voordracht. 203 T 5003 15 Spelling en werkwoordspelling. 204 T 5004 25 Schrijfvaardigheid.

Nadere informatie

Samen leren Samen spelen Met elkaar en van elkaar leren

Samen leren Samen spelen Met elkaar en van elkaar leren Samen leren Samen spelen Met elkaar en van elkaar leren Blazersklas: Alternatief voor muziekonderwijs Samen leren spelen is met elkaar leren en van elkaar leren Spelenderwijs leren Goed voor sociale en

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel in de praktijk

Cultuur in de Spiegel in de praktijk Cultuur in de Spiegel in de praktijk Een leerplankader voor cultuuronderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Cultuur in de Spiegel in de praktijk Een leerplankader voor cultuuronderwijs

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

CULTUUREDUCATIE BOVEN

CULTUUREDUCATIE BOVEN CULTUUREDUCATIE BOVEN KCE ZEEUWS- VLAANDEREN WIE KCE ZEEUWS-VLAANDEREN HET PROGRAMMA Van 13.30 tot 14.15 uur Presentatie Van 14.15 tot 14.30 uur Van 14.30 tot 15.00 uur Koffie en thee in de foyer Dansduet

Nadere informatie

Definities kernbegrippen sector

Definities kernbegrippen sector Definities kernbegrippen sector De begrippen die binnen onze sector gehanteerd worden zijn flexibel en aan verandering onderhevig, vooral omdat het om abstracte begrippen gaat die vaak in een beleidsmatige

Nadere informatie

3 Theoretische leerweg

3 Theoretische leerweg Programma van ing en afsluiting Schooljaar 2015-2016 3 Theoretische leerweg Gomarus College Cohort 2015 Programma van ing en afsluiting Vak:aardrijkskunde periode type duur weging ED01 1, 2 Arm en rijk

Nadere informatie

Portfolio 2014 / 2015 CKV Voor klas 3

Portfolio 2014 / 2015 CKV Voor klas 3 Portfolio 2014 / 2015 CKV Voor klas 3 Naam: Klas: Inleiding Dit is jouw persoonlijke CKV-portfolio, waarmee je het onderdeel CKV in het derde en vierde leerjaar afrondt. CKV is een wettelijk verplicht

Nadere informatie

Cultuurbeleidsplan 2015-2019

Cultuurbeleidsplan 2015-2019 CBS Maranatha Hoogklei 7, 9671 GC Winschoten Cultuurbeleidsplan 2015-2019 1. Inleiding Dit is het cultuureducatieplan van de CBS Maranatha in Winschoten. Een plan dat is opgesteld om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

PTA Kunst VWO Belgisch Park cohort

PTA Kunst VWO Belgisch Park cohort Examenprogramma Kunst Het eindexamen Kunst bestaat uit: een schoolexamen Kunst Beeldende Vormgeving en een centraal schriftelijk examen Kunst Algemeen. Domeinen Kunst Beeldende Vormgeving Domein A: Vaktheorie

Nadere informatie

Basisonderwijs in cultuur

Basisonderwijs in cultuur Masterscriptie Basisonderwijs in cultuur Een onderzoek naar het versterken van de positie van cultuuronderwijs door middel van een diagnose-instrument. Anja Sinnige Jaltadaheerd 39, 9737 HB Groningen Telefoonnummer:

Nadere informatie

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk?

Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? Doorgaande leerlijnen cultuureducatie, hoe werkt dat in de praktijk? www.kunstedu.nl info@kunstedu.nl 06 11322235 www.kunstedu.nl Cultuureducatie denkkader: VISIE verankering cultuurmenu verankering cultuurmenu

Nadere informatie

Leerlijnen Cultuureducatie. SKVR Projectbureau Onderwijs & Innovatie

Leerlijnen Cultuureducatie. SKVR Projectbureau Onderwijs & Innovatie Leerlijnen Cultuureducatie SKVR Projectbureau Onderwijs & Innovatie Programma Ontwikkelproces SKVR activiteiten in verlengde leertijd Waarom leerlijnen cultuureducatie Van praktijk naar leerlijn Kinderen

Nadere informatie

Vestiging: Montessori Lyceum Flevoland. HAVO / aardrijkskunde Pagina 1 van 18. Totale weging 55

Vestiging: Montessori Lyceum Flevoland. HAVO / aardrijkskunde Pagina 1 van 18. Totale weging 55 081015 HAVO 20142016 / aardrijkskunde Leerjaar 5 H5SE1 ED 1 Aarde 1 (H5 + H6) + selectie Aarde 2 (H7 + H8) S 120 J 30 H5SE2 ED 1 Indonesië (H9 + H10) + Wonen in Nederland (H11 + H12) S 120 J 25 Totale

Nadere informatie

Cultuur in de spiegel: naar een doorlopende leerlijn geïntegreerde cultuureducatie

Cultuur in de spiegel: naar een doorlopende leerlijn geïntegreerde cultuureducatie Cultuur in de spiegel: naar een doorlopende leerlijn geïntegreerde cultuureducatie Project onder verantwoording van: Rijksuniversiteit Groningen; Faculteit der Letteren, afdeling Kunsten, Cultuur & Media.

Nadere informatie

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit Reizen in de Tijd is een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. De activiteiten gaan over de leerlingen en de plek

Nadere informatie

C.S.G. Willem van Oranje Programma voor Toetsing en Afsluiting Mavo 3

C.S.G. Willem van Oranje Programma voor Toetsing en Afsluiting Mavo 3 Vak: Nederlands Schrijfdossier ens de cursus zijn er 2 schrijfopdrachten (elke schrijfopdracht wordt met een voortgangscijfer beoordeeld). Fictiedossier 2 boeken zelfstandig lezen; titel en auteur meedelen

Nadere informatie

Cultuureducatie, geen vak apart

Cultuureducatie, geen vak apart Cultuureducatie, geen vak apart Uitvoeringsplan Theo Thijssen Inleiding Op Educatief Centrum Theo Thijssen wordt gewerkt aan een ononderbroken ontwikkeling van kinderen van 0-13 jaar. Het ondernemend leren

Nadere informatie

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan OVSG Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan VVKBaO Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Rhedelijk Cultureel. Leerplan. September 2015

Rhedelijk Cultureel. Leerplan. September 2015 Rhedelijk Cultureel Leerplan September 2015 1 Inhoudsopgave 1. Ter inleiding 3 2. Missie en visie 4 2.1 Missie 2.2 Visie 2.3 Doelstellingen 2.4 Werkwijze 3. Uitgangspunten en kwaliteitsbeleid 5 3.1 Uitgangspunten

Nadere informatie

Cultuuronderwijs in school

Cultuuronderwijs in school Cultuuronderwijs in school Handreiking voor het schrijven van een beleidsplan cultuuronderwijs Het Motto Een motto of beweegreden is een korte tekst die de bedoeling van iets weergeeft. In dit geval een

Nadere informatie

Centrum voor muziek, dans en cultuureducatie

Centrum voor muziek, dans en cultuureducatie MT Cultuur- Educatie Instrumentaal- Vocaal Dans 75 docenten 3 docenten 4 consulenten 3000 lln 400 lln 36.000 lln (PO/SO) Cultuur- Educatie PO Projecten Kunstmenu 7000 15.000 Projecten ontwikkelen Introductie

Nadere informatie

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 Muzische opvoeding Muzikale opvoeding klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 1. Het kind musiceert met klank en muziek 3 1.1 Musiceren en experimenteren met de stem, met aandacht voor een goed stemgebruik

Nadere informatie

Kunst en cultuur voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie. Paul van Geert Universiteit Groningen

Kunst en cultuur voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie. Paul van Geert Universiteit Groningen Kunst en cultuur voor kinderen? Reflecties vanuit de ontwikkelings- en de onderwijspsychologie Paul van Geert Universiteit Groningen 1 Wat is cultuur en kunst?.. Vanuit het perspectief van ontwikkeling

Nadere informatie

C.S.G. Willem van Oranje Programma voor Toetsing en Afsluiting Mavo 3

C.S.G. Willem van Oranje Programma voor Toetsing en Afsluiting Mavo 3 Vak: Frans Geen schoolexamens (min.) Herkansbaar? Vak: Duits Geen schoolexamens (min.) Herkansbaar? Vak: Engels Leesdossier (1 boek) (min.) Herkansbaar? Uiterlijke inleverdatum donderdag 25 juni 2015 voor

Nadere informatie

Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - vmbo) 2010

Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - vmbo) 2010 Doorlopende leerlijn in de kunst en cultuurvakken (PO - vmbo) 2010 De samengevatte vakinhoudelijke kerndoelen en eindtermen per kernvaardigheid Kernvaardigheden Produceren en presenteren Kernconcepten:

Nadere informatie

primair onderwijs groep 4 en 8 samen Mijn verhaal van Brabant docentenhandleiding

primair onderwijs groep 4 en 8 samen Mijn verhaal van Brabant docentenhandleiding primair onderwijs groep 4 en 8 samen Mijn verhaal van Brabant docentenhandleiding Inhoud Een doorlopende leerlijn erfgoededucatie 3 Leerdoelen 6 Voorbereiding op het museumbezoek 7 De museumles Mijn verhaal

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE VELON Congres, Papendal, Arnhem, 26 & 27 maart 2015 Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Lode Vermeersch, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul LERARENOPLEIDINGEN Leerkracht

Nadere informatie

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen

Alvast hartelijk dank voor het invullen! De teams van Kunststation C, IVAK de Cultuurfabriek, Cultuur Educatie Stad en Museumhuis Groningen Wij verzoeken u vriendelijk de volgende vragen over cultuureducatie op uw school te beantwoorden. Uw antwoorden zijn voor ons van groot belang om de ondersteuning van cultuureducatie op de scholen de komende

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting

Programma van Toetsing en Afsluiting Vak: Aardrijkskunde Afdeling: Havo 4 20 Domein B: Wereld Arm en Rijk S 100 Stof W afgesloten 20 22 Domein C: Aarde Systeem Aarde S 100 Stof W afgesloten 20 23 Domein A: Vaardigheden:Functies Binnenstad

Nadere informatie

Projectinformatie DIEREN VERZAMELEN. Groep 5-6 Erfgoed keuzeproject Primair Onderwijs

Projectinformatie DIEREN VERZAMELEN. Groep 5-6 Erfgoed keuzeproject Primair Onderwijs Projectinformatie DIEREN VERZAMELEN Groep 5-6 Erfgoed keuzeproject Primair Onderwijs BESTE LEERKRACHT Graag informeren wij u over het project Dieren verzamelen waaraan uw school binnenkort mee doet. In

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

Cultuuronderwijs: kwaliteit door kennis

Cultuuronderwijs: kwaliteit door kennis faculteit der letteren cultuur in de spiegel prof.dr.b.p. (Barend) van Heusden Oude Boteringestraat 23 9712 GC Groningen E b.p.van.heusden@rug.nl T 050 363 6018 Contactpersoon M.C.H.(Hadewijch) de Jong

Nadere informatie

Stappen voor 3 ontwerpbijeenkomsten

Stappen voor 3 ontwerpbijeenkomsten Stappen voor 3 ontwerpbijeenkomsten 1. Bepaal het uitgangspunt van de les(senreeks): is een onderwerp, een vaardigheid of een medium het startpunt? 2. Behandel vragen 1 tot en met 3 van de ontwerpcyclus.

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend

Cultuureducatiebeleid. in Purmerend Cultuureducatiebeleid in Purmerend Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners 30.000-90.000 inwoners (middelgrote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Haarlem

Cultuureducatiebeleid. in Haarlem Cultuureducatiebeleid in Haarlem Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners meer dan 90.000 inwoners (grote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie