Onder geen beding mogen stations vandaag nog smoezelige transitzones zijn Santiago Calatrava

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onder geen beding mogen stations vandaag nog smoezelige transitzones zijn Santiago Calatrava"

Transcriptie

1

2

3 Onder geen beding mogen stations vandaag nog smoezelige transitzones zijn Santiago Calatrava

4 VOORWOORD Dit rapport vormt het verslag van het onderzoek Integrale veiligheid in stations: een samenwerkingsmodel. Dit project kadert binnen het wetenschappelijk onderzoeksprogramma Veiligheid en preventie 2008, van de FOD Binnenlandse Zaken, Algemene Directie Veiligheid en Preventie, Beleid Integrale Veiligheid. Het onderzoek werd georganiseerd in opdracht van de spoorwegpolitie en Securail. Het Expertisecentrum Maatschappelijke Veiligheid, KATHO departement Ipsoc, stond in voor de uitvoering van het onderzoek. Bij de aanvang van dit rapport is allereerst een woord van dank op zijn plaats ten aanzien van de opdrachtgevers, zijnde de spoorwegpolitie, de NMBS-Holding Securail en de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken, Beleid Integrale Veiligheid. Deze diensten hebben ons de nodige informatie aangereikt om van start te kunnen gaan, en doorheen de gehele onderzoeksperiode kon op hun expertise gerekend worden. Vervolgens dienen wij ook alle personen en diensten die hun spontane medewerking hebben verleend aan dit onderzoek te bedanken. Het gaat om de lokale politiezones, burgemeesters en stedelijke of gemeentelijke preventiediensten en de veiligheidscoördinatoren van de openbare vervoersmaatschappijen. Ook de deelnemers aan de verschillende focusgroepen zijn we erkentelijk voor hun opbouwende kritiek en constructieve bijdrage. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat voorliggend rapport een grote praktijknabije en realiteitsgeënte waarde heeft. De personen die een actieve bijdrage leveren bij het project Een veilige en leefbare stationsbuurt Geraardsbergen verdienen in dat opzicht een speciaal woord van dank. Via onze aanwezigheid op de projectvergaderingen, de informele gesprekken en individuele interviews met verschillende van deze personen, is het voor ons mogelijk geweest om een cruciaal beeld te schetsen met betrekking tot het opzetten en het praktische verloop van een samenwerkingsmodel in stationsbuurten. Tot slot wensen we de leden van het begeleidingscomité te bedanken voor hun ondersteuning in de loop van het onderzoek. Volgende personen maakten deel uit van het begeleidingscomité: Voor de opdrachtgever: Dhr. Jacques ICKX, Onderzoekscoördinator, FOD Binnenlandse Zaken AD VP Dienst Beleid Integrale Veiligheid Dhr. Gunter CEUPPENS, Diensthoofd, FOD Binnenlandse Zaken AD VP Dienst Beleid Integrale Veiligheid Dhr. Hendrik VANDERKIMPEN, Dienstchef Corporate Security Service, NMBS-Holding Mevr. Delphine BEATSE, Cel Veiligheidsbeleid, Corporate Security Service, NMBS-Holding Dhr. Johan DE PAEPE, Directeur Operaties, spoorwegpolitie Leden begeleidingscomité: Mevr. Greet AELTER, Coördinator sociale veiligheid, De Lijn i

5 Dhr. Jean-Pierre VAN KEYMEULEN, Directeur Dienst Veiligheid en Controle, MIVB/STIB Mevr. Evelyne PARELLO, Coördinator Preventiedienst, MIVB/STIB Dhr. Marc MASY, Directeur TEC Waals-Brabant Mevr. Ruth SOENEN, Wetenschappelijk medewerker Faculteit Sociale Wetenschappen, Katholieke Universiteit Leuven Mevr. Katrien SOUBRY, Verbindingsofficier federale politie, Crisiscentrum Dhr. Joeri VANBELLE, Vertegenwoordiger Directeur-Coördinator Brussel Dhr. Frédéric TORREELE, Onderzoekscoördinator, Kenniscentrum van de federale politie (DSED) Mevr. Diane REYNDERS, Adviseur-generaal Dienst Strafrechtelijk Beleid, FOD Justitie Dhr. Salih SIVRI, Dienst Strafrechtelijk Beleid, FOD Justitie Dhr. Paul SPAENS, Adjunct-secretaris, Vaste Commissie van de Lokale Politie Dhr. François BUELENS, Vast secretaris, Vaste Commissie van de Lokale Politie Dhr. Jan VANSEVEREN, Bond van Trein-, Tram- en Busgebruikers Mevr. Paulette SLAETS, Adjunct-officier, Coördinatie- en Steundienst Brussel Mevr. Dominique VAN RYCKEGHEM, Algemene Directie, federale politie ACTP, Association Clients Transports en commun ii

6 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD... i INHOUDSOPGAVE... iii INLEIDING Inleiding en probleembestelling Doelstelling Structuur van het rapport Validering van het rapport... 4 DEEL I: METHODOLOGIE Onderzoeksplan Onderzoeksmethodologie Opmaken van een inventaris van de mogelijke betrokken actoren en hun rol in het veiligheidsbeleid Documentanalyse en bronnenstudie Schriftelijke bevraging Semi-gestructureerde interviews Inventarisatie bestaande samenwerkingsverbanden en goede praktijken Schriftelijke bevraging Focusgroepen Individuele semi-gestructureerde interviews Evaluatie van de omzendbrief van 15 april Voorstel tot samenwerkingsverband...11 DEEL II: CONTEXTUEEL EN JURIDISCH KADER Contextueel kader Over transitzones en niet-plekken De vroegere stadssociologen en ecologische criminologen Over beschaafde onverschilligheid en andere stedelijke conventies Op zoek naar boeiende netwerkplaatsen Werken aan veilige stationsomgevingen Besluit...24 iii

7 2. Juridisch Kader Lokale politie Spoorwegpolitie Omzendbrief van 15 april 2002 betreffende de verantwoordelijkheid van de bestuurlijke overheid en de taakverdeling tussen de politiediensten inzake veiligheid bij de spoorwegen B-Security Securail Opdrachten Securail Bevoegdheden Securail Private bewakingsondernemingen Gemeenschapswachten Besluit juridisch kader Definitie station Enge definitie Ruime definitie Besluit Conclusie...30 DEEL III: INVENTARIS BETROKKEN ACTOREN Inventaris betrokken actoren NMBS-Holding Corporate Security Service B-Security en Securail Personeel: conducteurs, loketbedienden en anderen Lokale politie Federale politie Spoorwegpolitie Coördinatie- en Steundienst en Bestuurlijke directeur-coördinatoren (Dirco) De bestuurlijke overheid Federale overheid Provincies en provinciegouverneurs...37 iv

8 Lokaal bestuur Openbaar Ministerie Private bewakingsondernemingen Spoorwegvakbonden Reizigers Bond van Trein-, Tram- en Busgebruikers (BTTB) Zelfstandige ondernemers/winkeliers Andere maatschappijen van het openbaar vervoer Scholen Welzijnsorganisaties (straathoekwerkers, drughulpverlening, buurtwerk en daklozenorganisaties, ) Diensten die instaan voor de alternatieve sancties Taken van de verschillende actoren NMBS-Groep Algemeen Securail Personeel: conducteurs, controleurs en loketbedienden Lokale politie Federale politie Spoorwegpolitie Coördinatie- en Steundienst & Directeur-Coördinator Bestuurlijke overheid Federale overheid Provinciegouverneurs Lokale overheid Openbaar Ministerie Gemeentelijke preventiedienst en gemeenschapswachten Private bewakingsondernemingen Vakbonden Reizigers...48 v

9 2.10. Reizigersbonden Winkeliers Andere vervoersmaatschappijen Scholen Welzijnsorganisaties Diensten alternatieve straffen Conclusie...49 DEEL IV: INVENTARIS BESTAANDE SAMENWERKINGSVERBANDEN EN GOEDE PRAKTIJKEN samenwerkingsverbanden Samenwerking tussen de politiediensten De omzendbrief van 15 april Bijzondere protocolakkoorden tussen SPC en lokale politie Evaluatie van de samenwerking tussen de politiediensten Samenwerking tussen politiediensten en NMBS-Groep Protocol spoorwegpolitie en Corporate Security Service (CSS) Evaluatie samenwerking tussen Securail en de politiediensten Partnerschapsovereenkomst Veiligheid openbaar vervoer Provinciaal veiligheidsoverleg openbaar vervoer Politieplatform veiligheid op het openbaar vervoer Nationaal Veiligheidsplan, Zonaal Veiligheidsplan en de Zonale Veiligheidsraad Nationaal Veiligheidsplan Zonaal Veiligheidsplan en Zonale Veiligheidsraad Goede praktijken Theoretisch kader: De preventiepiramide Niveau 0: De maatschappelijke context Niveau 1: Fundamentele preventie Niveau 2: Algemene preventie Niveau 3: Specifieke preventie Niveau 4: Curatieve maatregelen Overzicht van de maatregelen Niveau 0: De maatschappelijke context...60 vi

10 Niveau 1: Fundamentele preventiemaatregelen Niveau 2: Algemene preventiemaatregelen Niveau 3: Specifieke preventiemaatregelen Niveau 4: Curatieve maatregelen Sociale veiligheid bij de Andere openbare vervoersmaatschappijen De Lijn Visie Veiligheidsbeleid Maatregelen Samenwerking Overlastboetes Veiligheidsdienst Lijncontrole Goede praktijken MIVB/STIB Visie Veiligheidsbeleid Middelen/initiatieven Veiligheidsdienst Administratieve sancties Samenwerking Goede praktijken TEC Visie Veiligheidsbeleid en initiatieven Samenwerking Veiligheidsdienst Administratieve boetes Goede praktijken Samenwerking tussen de vervoersmaatschappijen Conclusie DEEL V: OMZENDBRIEF Bestaande omzendbrief Verbeteringsvoorstellen omzendbrief vii

11 2.1. Aandacht voor andere actoren Samenwerking tussen de politiediensten Conclusie DEEL VI: VOORSTEL SAMENWERKINGSMODEL Fases in het opzetten van een samenwerking Fase 1: Voorbereidingsfase Stap 1: Draagvlak Stap 2: Probleemdefiniëring Stap 3: Partners en projectstructuur Fase 2: Opstellen van het veiligheidsconvenant Stap 4: Beeldvorming en analyse veiligheidssituatie Stap 5: Opstellen veiligheidsarrangement Stap 6: Voorlopige acties Fase 3: Uitvoering, monitoring en evaluatie Stap 7: Uitvoering Stap 8: Monitoring en evaluatie Het samenwerkingsmodel: een veiligheidsconvenant Intentieverklaring stationsomgevingen Inhoud van een integraal actieplan of een handhavingsplan De partners Probleemdefinitie Strategie Inspanningen per partij Projectstructuur Randvoorwaarden Werking samenwerkingsverband Conclusie Regie bij een integraal veiligheidsbeleid Definitie regie Typen regie De burgemeester als regisseur viii

12 3.4. Horizontale sturing Besluit Aandachtspunten bij het werken met partnerschappen Kritische succesfactoren Faalfactoren en knelpunten Pilootproject station Geraardsbergen Doelstelling Partners Taken van de verschillende partners Concreet Beeldvorming Activiteiten Voorlopige concrete acties Evaluatie Conclusie Conclusie EINDCONCLUSIES Samenvattend Naar de toekomst toe BIBLIOGRAFIE BIJLAGEN ix

13 INLEIDING 1. I N L E I D I N G E N P R O B L E E M B E S T E L L I N G In de meeste steden en gemeenten heeft het station en de stationsbuurt een centrale plaats. Door de integratie van een mix aan uiteenlopende functies, kan de stationsomgeving bij uitstek een dynamische en centrale ontmoetingsplaats in de stad worden. Hedendaagse stations moeten ook in staat zijn om de fysieke en sociale barrière tussen de twee aan het station en spoorlijn grenzende buurten op te heffen en te overbruggen. Maar naast passanten en omwonenden, wordt het station uiteraard hoofdzakelijk bevolkt door gebruikers die noodzakelijkerwijs in het station aanwezig zijn, om naar het werk te pendelen, naar school te gaan,. Stations en stationomgevingen spelen, in diverse opzichten, een vitale, stuwende en onmisbare rol in de stedelijke en lokale ontwikkeling. Twee vaststellingen van sociologische aard, die impliciet mee aan de basis van voorliggend onderzoek liggen, verdienen in deze inleiding onze aandacht. De eerste vaststelling berust op het feit dat een constante toename geconstateerd wordt van het aantal gebruikers van het openbaar vervoer en in het bijzonder de trein. Deze positieve evolutie heeft echter ontegensprekelijk ook een keerzijde: het openbaar vervoer wordt in toenemende mate geconfronteerd met criminele en overlastgerelateerde feiten, alsook een vermeend verhoogd gevoel van onveiligheid. In 2008 kreeg het Security Operations Center (SOC), de meld- en controlekamer van de Corporate Security Service (CSS), oproepen binnen. Dit is niet alleen in vergelijking tot het voorgaande jaar (2007) een aanzienlijke stijging; wanneer men deze meldingen en oproepen sedert 2000 in een figuur uitzet (zie figuur 1) kan men een duidelijke negatieve trend vaststellen. Alhoewel de in de figuur vastgestelde trend net zoals dit met criminaliteitscijfers het geval is niet eenduidig kan worden geïnterpreteerd, en mede wordt bepaald door tal van factoren (zoals aangiftebereidheid, prioriteitstelling, beschikbaarheid, bereikbaarheid en bekendheid van de oproepnummers, ), en de oproepen uiteraard ook niet steeds criminaliteit- of overlastgerelateerd zijn, is het niettemin illustratief voor het belang van het thema veiligheid in het openbaar vervoer als sociaal feit. 1

14 Aantal Aantal oproepen bij het Security Operations Center (SOC), Jaar Figuur 1: Aantal oproepen bij het Security Operation Center (SOC) tussen 2000 en 2008 (Bron: Corporate Security Service) Een en ander werd relatief recent nog door de NMBS-Holding en de overheid in de verf gezet op de NMBS Security Day, die onder het thema Agressie in het openbaar vervoer op 23 april 2008 in Brussel plaatsvond. Inge Vervotte, toenmalig bevoegd minister van Overheidsbedrijven, opende de studiedag in dat opzicht ook met een duidelijke boodschap: het debat rond veiligheid en agressie op het openbaar vervoer heeft, aldus de minister, nood aan een betere afstemming van de wettelijke context en verdeling van de bevoegdheden van alle actoren in de veiligheidsketen: de aanpak van de agressieproblematiek in het openbaar vervoer is inderdaad het probleem van iedereen. Het samenbrengen van partners in een geïntegreerde en integrale veiligheidsstrategie met het oog op het ontwikkelen van een multidisciplinair partnership op federaal en regionaal niveau is nu de eerste prioriteit (VERVOTTE, 2008). Een tweede in deze inleiding relevante vaststelling is dat stations, voornamelijk deze in grote steden, niet langer enkel fungeren als doorgangsplaatsen of transitzones maar ook als ontmoetingsruimten. We komen hier in het contextueel kader nog uitgebreid op terug. Het stationsgebouw werd, in de geschiedenis van de spoorwegen, geenszins steeds als een publiek toegankelijke plaats beschouwd; de publieke toegang tot het station was mogelijk, zij het onder voorwaarden. Bijzonder indicatief voor deze manier van denken is de status van het perronkaartje : Volgens het Koninklijk Besluit van 5 november 1895 op de bewijzen van toegang tot de stations wordt aan al wie verlangt in de stations van de staatsspoorwegen te gaan, bewijzen afgegeven die ieder eenmaal recht tot toegang verlenen. De toegang tot de stations was door dit perronkaartje beperkt in de tijd (VANDERKIMPEN & DE MAET, 2007). Het staat dan ook symbool voor de sociologische betekenis die men het station en de stationsomgeving lange tijd toedichtte: het station als een transitzone bij uitstek, als plek 2

15 waar men komt om zich vervolgens zo snel mogelijk terug te verwijderen, als plaats om zich in de eerste plaats te verplaatsen. Het station als niet-plek. Tegenwoordig echter ziet men in diverse, met name grootstedelijke stationsomgevingen, een mix van functies en een toenemende economische bedrijvigheid opduiken. Dergelijke ontwikkelingen kunnen de continue stroom pendelaars omvormen tot potentiële klanten, en biedt stations mogelijkheden om het plaatskarakter van hun omgevingen te herevalueren. Commerciële ruimtes en zelfs volledige winkelgalerijen worden gevestigd in en rond de stations. Dit maakt niet alleen dat pendelaars en forenzen meer tijd in het station kunnen en willen doorbrengen, het trekt ook een heel nieuw type publiek aan. De rol van het station is doorheen de jaren dus sterk geëvolueerd en zal dat in de toekomst ongetwijfeld verder doen. Naast en parallel aan de evolutie van de functie van stationsomgevingen, hebben zich nieuwe actoren, die op het terrein op een of andere manier actief zijn op het domein van de sociale veiligheid in het station, zich bij de reeds bestaande dispositieven gevoegd en werd de bevoegdheid van bepaalde diensten uitgebreid. Een voorbeeld hiervan is de oprichting van een veiligheidsdienst bij de NMBS-Groep (Securail), de rol van de spoorwegpolitie (SPC) en de bijdrage van de lokale politie. Hierbij zullen we uitgebreid stilstaan in deel II, hoofdstuk Juridisch kader en deel III Inventaris betrokken actoren. Als gevolg van deze observaties en evoluties is er nood aan een grondige reflectie met betrekking tot de manier van omgegaan met criminaliteits- en veiligheidsfenomenen in en rond het station, en de taak van de verschillende actoren die kunnen worden betrokken bij het bestrijden van deze fenomenen en het verhogen van de veiligheid en leefbaarheid. Het ontwikkelen van een integraal veiligheidsbeleid op maat van een station en de stationsbuurt dringt zich op. 2. D O E L S T E L L I N G In essentie staat in dit onderzoek de ontwikkeling van een integraal veiligheidsbeleid en samenwerkingsmodel voor stations centraal. Hiertoe worden alle betrokken actoren op exhaustieve wijze geïdentificeerd en geïnventariseerd. Het is de bedoeling dat de rol en de taak die deze verschillende actoren kunnen spelen binnen in een integraal veiligheidsbeleid voor stations, vanuit de integrale veiligheidsgedachte en binnen een samenwerkingsmodel, worden bepaald. Het spreekt voor zich dat hierbij rekening wordt gehouden met het bestaande juridische kader en de aanwezige samenwerkingsmogelijkheden. 3. S T R U C T U U R V A N H E T R A P P O R T Het onderzoeksrapport bevat 6 delen, namelijk: Deel 1: Methodologie. In eerste instantie wordt voorzien in een beschrijving van het onderzoeksplan en de verschillende fasen waarin dit onderzoek werd ingedeeld. In tweede instantie worden de onderzoeksmethodologie en de dataverzameling van dit onderzoek beschreven. 3

16 Deel 2: Contextueel kader. In dit deel conceptualiseren we het onderwerp van dit onderzoeksrapport, met name de veiligheid in stations en de mogelijkheid om hier samen aan te werken. In eerste instantie bekijken we het station, en bij uitbreiding de publieke ruimte, vanuit een sociologische invalshoek. Ook de hiermee samenhangende (veiligheids)problemen worden op deze manier benaderd. Vervolgens schenken we aandacht aan het juridisch kader waarbinnen een aantal actoren de veiligheid in stations en de stationsomgeving als opdracht opnemen, om vervolgens het station te definiëren. Deel 3: Overzicht van de betrokken actoren. In dit deel geven we een inventaris van de actoren die betrokken kunnen worden bij een integraal veiligheidsbeleid voor het station en de stationsbuurt. In eerste instantie geven we aan waarom deze actoren hierbij kunnen betrokken worden om vervolgens in een tweede hoofdstuk na te gaan welke rol ze dan precies kunnen spelen in een dergelijk veiligheidsbeleid. Deel 4: Overzicht van de bestaande samenwerkingsverbanden en goede praktijken. In het eerste hoofdstuk van dit deel gaan we na welke samenwerkingsverbanden inzake de veiligheid in stations reeds bestaan. In het tweede hoofdstuk zetten we een aantal, binnen- en buitenlandse, goede praktijken op een rij. In het laatste hoofdstuk schenken we aandacht aan de visie op sociale veiligheid bij de andere vervoersmaatschappijen en ook hier gaan we op zoek naar goede praktijken. Deel 5: De omzendbrief. In de eerste plaats lichten we kort toe wat de inhoud van de bestaande omzendbrief is en welke kritieken hierop worden gegeven. Vervolgens worden een aantal aanbevelingen geformuleerd met het oog op een actualisering van de omzendbrief. Deel 6: Ontwerp van een samenwerkingsmodel. In dit zesde deel stellen we een samenwerkingsmodel voor. In een eerste hoofdstuk besteden we aandacht aan de verschillende fases die moeten doorlopen worden bij het opstellen van een samenwerkingsverband om vervolgens over te gaan naar het samenwerkingsmodel zelf, dat enerzijds bestaat uit de intentieverklaring en anderzijds uit het veiligheidsplan, dat zich vertaalt in hetzij een handhavingsplan, hetzij een integraal actieplan. Omdat hierbij de regie een belangrijke sleutel tot succes is, wordt in dit deel ook stilgestaan bij de regierol en de functies van de regisseur. In het volgende hoofdstuk gaan we dan dieper in op de kritische succesfactoren enerzijds en de faalfactoren en knelpunten anderzijds. In een vijfde en laatste hoofdstuk nemen we een kijkje in Geraardsbergen, waar men gestart is met een dergelijke samenwerking met als doel de veiligheid en leefbaarheid in de stationsbuurt te vergroten. 4. V A L I D E R I N G V A N H E T R A P P O R T De doelstellingen van het onderzoek, de methodologie en veldwerkfase, en de verschillende opties die in dit rapport zijn opgenomen, werden in ruime mate met de leden van het begeleidingscomité van het onderzoek besproken. Gedurende het project stonden verschillende bijeenkomsten met het begeleidingscomité, interviews met betrokken actoren, uitgebreide focusgroepen en een actieve betrokkenheid bij het pilootproject in 4

17 Geraardsbergen op de agenda. Op basis van deze ontmoetingsmomenten werd het mogelijk om op een efficiëntie manier de verschillende fasen van het onderzoek te doorlopen, keuzes te maken en beslissingen te nemen. Daarom dank aan de mensen die tijdens deze bijeenkomsten aanwezig waren en een constructieve bijdrage hebben geleverd aan dit onderzoek. Hun inbreng is onmiskenbaar van groot belang geweest bij het tot een goed einde brengen van dit onderzoek. We kunnen stellen dat dit eindrapport ook deels hun rapport is. Voorliggend rapport bevat ideeën en voorstellen met betrekking tot de constructie van samenwerkingsverbanden voor een integraal veiligheidsbeleid in stations; hierbij gaat ook aandacht naar de kritieke succesfactoren en knelpunten, naar de sterktes en zwaktes, van dergelijke samenwerkingsmodellen. De fundamentele keuzes moeten echter nog door de opdrachtgevers zelf worden genomen. Wij hopen, en vertrouwen er op dat dit onderzoeksrapport hiertoe een bijzonder bruikbaar instrument kan zijn en zo de aanzet kan vormen tot veranderingen op beleidsmatig vlak en in de praktijk van het werkveld. 5

18 6

19 DEEL I: METHODOLOGIE Onderstaand deel bevat twee hoofdstukken. Ten eerste wordt het onderzoeksplan beschreven waarin de twee grote fasen van het onderzoek worden voorgesteld en ten tweede wordt er stil gestaan bij de gehanteerde onderzoeksmethodologie. 1. O N D E R Z O E K S P L A N Het onderzoek verliep over drie fasen en had de volgende doelen voor ogen: 1) Een duidelijk overzicht geven van de rollen en bevoegdheden van de verschillende actoren die betrokken zijn bij de implementatie van een integraal en geïntegreerd veiligheidsbeleid in de stations; 2) Een overzicht geven van de bestaande samenwerkingsverbanden en good practices ; 3) Het formuleren van aanbevelingen voor de aanpassing van de omzendbrief van 15 april 2002 betreffende de verantwoordelijkheid van de bestuurlijke overheid en de taakverdeling tussen de politiediensten inzake veiligheid bij de spoorwegen; 4) Het uitwerken van een doeltreffend en optimaal samenwerkingsverband tussen de verschillende actoren. In het bijzonder worden pragmatische aanbevelingen uitgewerkt over de manier waarop deze samenwerking uitgevoerd kan worden. De vier beschreven doelstellingen worden in dit onderzoek verspreid over drie grote fases. In een eerste fase wordt een literatuur- en bronnenonderzoek, met inbegrip van de relevante reglementering en wetgeving, alsook de overeenkomsten die met betrekking tot de thematiek kunnen bestaan tussen de verschillende verantwoordelijkheidsniveaus, voorzien. In een volgende fase worden alle bij het veiligheidsbeleid potentieel betrokken actoren geïdentificeerd en geïnventariseerd. In de derde en laatste fase van het onderzoek worden alle reeds bestaande samenwerkingsverbanden, initiatieven en acties met betrekking tot de veiligheid in en rond stations geïnventariseerd en geëvalueerd. Tenslotte wordt er een samenwerkingsmodel opgemaakt. Deze fases werden in de loop van het onderzoek goed afgebakend en binnen de voorziene termijn afgerond. De vier doelstellingen vormen ook meteen de structuur en verdere indeling van dit rapport. Zowel in de beschrijving van de onderzoeksmethodologie als in de verdere beschrijving van de resultaten komt deze indeling consequent terug. 2. O N D E R Z O E K S M E T H O D O L O G I E In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de gehanteerde methodologie die het veldwerk mogelijk maakte. In essentie wordt hieronder per doelstelling een beschrijving gegeven van de methoden van het onderzoek. 7

20 2.1. Opmaken van een inventaris van de mogelijke betrokken actoren en hun rol in het veiligheidsbeleid In eerste instantie werd een inventarisatie gemaakt van alle mogelijke actoren die kunnen betrokken worden bij een integraal veiligheidsbeleid in stations en stationsbuurten. In tweede instantie werd nagegaan welke specifieke rol deze actoren kunnen spelen in dit veiligheidsbeleid Documentanalyse en bronnenstudie Gebruik makend van een kwalitatieve onderzoeksstrategie (BIJLEVELD, 2005), namelijk een uitgebreide documentenanalyse en bronnenstudie, werd een eerste inventaris opgemaakt van alle mogelijke betrokken actoren bij het veiligheidsbeleid en hun rol hierin Schriftelijke bevraging Deze initiële inventaris werd aangevuld door de resultaten van een schriftelijke bevraging (met betrekking tot samenwerkingsverbanden en genomen initiatieven) die per mail werd verstuurd naar alle politiezones en lokale besturen die op hun grondgebied een station en/of stopplaats hebben Semi-gestructureerde interviews Naast de documentanalyse en bronnenstudie, en de schriftelijke bevraging, werden ook gerichte (semi-)gestructureerde interviews afgenomen bij actoren betrokken in het veiligheidsbeleid in stationsomgevingen. De selectie gebeurde op basis van ontbrekende informatie over de rol en bevoegdheden van bepaalde partners. De geselecteerde personen werden gecontacteerd en werkten zonder uitzondering bereidwillig mee. Bij een semi-gestructureerd interview maakt de onderzoeker gebruik van een duidelijke lijst van topics die dienen te worden bevraagd. Er wordt echter wel een grote flexibiliteit van de onderzoeker gevraagd tijdens het interview aangezien de volgorde van de onderwerpen niet vastligt en er ruimte is voor de respondent om verdere ideeën te ontwikkelen (DENSCOMBE, 1997). Deze manier van werken is dan ook uitermate geschikt om extra en ontbrekende informatie te verzamelen. De topiclijst die de leidraad was bij deze semi-gestructureerde interviews, bevatte volgende onderwerpen: de rol en bevoegdheden van de actor in kwestie in het veiligheidsbeleid en actoren die, in de perceptie van de respondent, een te kleine rol krijgen toebedeeld. De verzamelde gegevens aangaande de rol en de bevoegdheden van de partners werden verwerkt in deel II Inventaris betrokken actoren en hun rol. Dit deel is tot stand gekomen op basis van de literatuur- en bronnenstudie, schriftelijke bevraging en semi-gestructureerde interviews. 8

21 2.2. Inventarisatie bestaande samenwerkingsverbanden en goede praktijken Teneinde een inventaris te kunnen maken van de bestaande samenwerkingsverbanden, hebben we gebruik gemaakt van de schriftelijke bevraging, focusgroepen en bijkomende individuele semi-gestructureerde interviews Schriftelijke bevraging De schriftelijke bevraging gehouden bij de korpschefs en het lokale bestuur van steden en gemeenten waar een station en/of stopplaats aanwezig is, werd ook gebruikt om te peilen naar bestaande samenwerkingsverbanden waarvan de bevraagde dienst één van de partners is, en naar initiatieven die op het grondgebied werden genomen inzake de veiligheid in het station en de stationsomgeving, zij het door de bevraagde dienst zelf, zij het door een andere actor. Onrechtstreeks kreeg de onderzoeksgroep op deze manier ook meer informatie over de problemen in de betreffende stationsbuurten en de antwoorden hierop. De keuze voor een schriftelijke bevraging is logisch gezien de grote doelgroep die we wensten te bereiken. Het afnemen van een schriftelijke enquête, via , biedt immers het praktische voordeel dat op relatief korte tijd, en met een beperkte kost, een aanzienlijk aantal schriftelijke antwoorden kan worden bekomen. Een nadeel van de methodiek is echter dat de deelname afhankelijk is van de bereidwillige medewerking van de bevoegde personen. Er zijn in België 550 stations (inclusief stopplaatsen). Voor 510 stations zijn zowel de lokale politie als het lokale bestuur bevraagd. In totaal hebben we een respons gehad van 264 antwoorden, waarvan 61 procent van de lokale politie, 20 procent van het lokale bestuur (hoofdzakelijk van burgemeester of van preventiediensten) en 19 procent van beiden. Dit maakt een totale respons van 52 procent. Gezien deze respons, zou het fout zijn te veronderstellen dat de resultaten uit de bevraging representatief zijn voor alle stations; ze zijn hoogstens indicatief en bieden een partieel zicht op het geheel Focusgroepen Na de oplijsting van de bestaande samenwerkingsverbanden en initiatieven, op basis van de bevraging, werden door de onderzoeksgroep enkele good practices geselecteerd. De criteria die we hiervoor hanteerden waren de aanwezigheid van een (breed) partnerschap, in het oog springende of innovatieve initiatieven met betrekking tot veel voorkomende problemen en de betrokkenheid van niet voor de handliggende actoren. Vervolgens werden twee focusgroepen georganiseerd waarop zowel leden van de lokale politie als van de spoorwegpolitie werden uitgenodigd. De doelstelling van deze focusgroepen was: Een evaluatie van de bestaande samenwerkingsverbanden tussen hoofdzakelijk de spoorweg- en lokale politie, met als vertrekpunt de omzendbrief van 15 april 2002; Een evaluatie van enkele goede praktijken en verdere aanvulling van de initiële lijst met partners die kunnen betrokken worden bij het veiligheidsbeleid in de stationsomgeving. 1 Zie bijlage 1: Resultaten schriftelijke bevraging. 9

Publiek cameratoezicht Spoorwegdomein

Publiek cameratoezicht Spoorwegdomein Studiedag publiek cameratoezicht 6 oktober 2011 - Leuven Publiek cameratoezicht Spoorwegdomein Melissa Geyssens Gunther Symons Adviseurs NMBS-Holding - Corporate Security Service De NMBS - Groep Structuur

Nadere informatie

Lokaal Integraal Veiligheidsbeleid:

Lokaal Integraal Veiligheidsbeleid: Lokaal Integraal Veiligheidsbeleid: Onderzoek naar een geïntegreerde aanpak i.o.v. FOD Binnenlandse Zaken Onderzoeker: Tom Bauwens Promotor: prof. dr. Els Enhus Copromotoren: prof. dr. Paul Ponsaers &

Nadere informatie

BUURTINFORMATIENETWERKEN ZELFSTANDIGE ONDERNEMERS

BUURTINFORMATIENETWERKEN ZELFSTANDIGE ONDERNEMERS COD24_BROCH BlauwOK2deV_NL 26-09-2005 14:33 Page 1 BUURTINFORMATIENETWERKEN ZELFSTANDIGE ONDERNEMERS OPSTART - PROCEDURE Preventie ter bevordering van veiligheidsgevoel en sociale betrokkenheid Stap mee

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Actie ter ondersteuning van de federale beleidsnota drugs

Actie ter ondersteuning van de federale beleidsnota drugs FEDERAAL WETENSCHAPSBELEID Wetenschapsstraat 8 B-1000 BRUSSEL Tel. 02 238 34 11 Fax 02 230 59 12 www.belspo.be Actie ter ondersteuning van de federale beleidsnota drugs Projectformulier ten behoeve van

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

STIB Afdeling Security. Stations en burgers: tussen normen en gebruiksvriendelijkheid. Afspraak van de Vooruitgang 2012

STIB Afdeling Security. Stations en burgers: tussen normen en gebruiksvriendelijkheid. Afspraak van de Vooruitgang 2012 STIB Afdeling Security Stations en burgers: tussen normen en gebruiksvriendelijkheid. Afspraak van de Vooruitgang 2012 Inleiding Doelstellingen van de presentatie: De "partnerschapsaspecten" met de omgeving

Nadere informatie

GOF. Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen

GOF. Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen Belgische gedragscode voor veiliger gsm-gebruik door jonge tieners en kinderen Voorwoord In februari 2007 ontwikkelden de Europese mobiele providers en content providers een gezamenlijke structuur voor

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Antwerpen School aan de beurt

Antwerpen School aan de beurt www.besafe.be Antwerpen School aan de beurt Antwerpen - School aan de beurt 1 Antwerpen School aan de beurt FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie Directie Lokale Integrale Veiligheid

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ASPECTEN

PSYCHOSOCIALE ASPECTEN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN Welke lessen kunnen we trekken uit de evaluatie van de pestwet? Sofie D Ours, Preventieadviseur Psychosociale IDEWE 20 september 2011 Kursaal Oostende PreBes vzw Diestersteenweg

Nadere informatie

Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School. 25 augustus 2006

Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School. 25 augustus 2006 BIJLAGE Bijlage nr. 2 Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School BRREEDDEE SCCHOOLL BEGELEIDING EN ONDERZOEK BRUSSELSE PROEFPROJECTEN 25 augustus 2006 1.

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

DBK: Het Gents Model Concept & implementatie Organisatie vanuit Justitie en vanuit Hulpverlening

DBK: Het Gents Model Concept & implementatie Organisatie vanuit Justitie en vanuit Hulpverlening DBK: Het Gents Model Concept & implementatie Organisatie vanuit Justitie en vanuit Hulpverlening 1 INHOUD PRESENTATIE I. Belgisch drugbeleid II. O.M. en problematisch druggebruik III.De rechtbank en problematisch

Nadere informatie

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Augustus 2011 Waar werknemers onderdeel zijn van een organisatie, wordt beoordeeld.

Nadere informatie

Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011)

Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011) Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011) Verkeerskundige interpretatie van de belangrijkste tabellen (Analyserapport) D. Janssens, S. Reumers, K. Declercq, G. Wets Contact: Prof. dr. Davy

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

I n h o u d s o p g a v e 1. Inspectiediensten met bijzondere politiebevoegdheden: een conceptueel kader 2. Methodologie

I n h o u d s o p g a v e 1. Inspectiediensten met bijzondere politiebevoegdheden: een conceptueel kader 2. Methodologie 1. Inspectiediensten met bijzondere politiebevoegdheden: een conceptueel kader...................................... 1 1.1. Inleiding.............................................. 1 1.2. Mala in se versus

Nadere informatie

13740/1/00 REV 1 ADD 1 die/jel/nj 1 DG J

13740/1/00 REV 1 ADD 1 die/jel/nj 1 DG J RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 februari 2001 (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2000/0157 (COD) 13740/1/00 REV 1 ADD 1 LIMITE SOC 455 FIN 492 CODEC 915 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN

Nadere informatie

Een versterkte veiligheid in het openbaar vervoer in Brussel

Een versterkte veiligheid in het openbaar vervoer in Brussel Een versterkte veiligheid in het openbaar vervoer in Brussel I. Inleiding Het federaal regeerakkoord, de algemene beleidsnota van de Minister van Binnenlandse Zaken en het nationaal veiligheidsplan van

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, KONINKRIJK BELGIE 1000 Brussel, Zetel : Ministerie van Justitie Poelaertplein 3 Tel. : 02/504.66.21 tot 23 Fax : 02/504.70.00 COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER O. ref. : 10

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Extern standpunt. Workshop FOD Economie 22/5/13. Zakenrecht & zakelijke zekerheden 2011-12 1. Prof.Dr. R. Feltkamp

Extern standpunt. Workshop FOD Economie 22/5/13. Zakenrecht & zakelijke zekerheden 2011-12 1. Prof.Dr. R. Feltkamp Extern standpunt Workshop FOD Economie 22/5/13 Prof. Dr. K. Byttebier Hoogleraar VUB (Vz. PREC) Advocaat (Everest) Prof. Dr. R. Feltkamp Docent VUB (PREC-BuCo) Advocaat (MODO) Zakenrecht & zakelijke zekerheden

Nadere informatie

www.besafe.be Evere Project Conflictbeheersing

www.besafe.be Evere Project Conflictbeheersing www.besafe.be Evere Project Conflictbeheersing Evere Project Conflictbeheersing FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie Directie Lokale Integrale Veiligheid 2014 Evere Project

Nadere informatie

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

SAMENVATTING EN CONCLUSIES SAMENVATTING EN CONCLUSIES Aanleiding en vraagstelling De aanleiding van dit onderzoek is de doelstelling van het ministerie van Veiligheid en Justitie om het aantal vrijwilligers bij de Nationale Politie

Nadere informatie

OP ZOEK NAAR EEN PLATFORM VOOR DEBAT EN ACTIE: NAAR EEN NETWERK VAN EN VOOR DORPEN.

OP ZOEK NAAR EEN PLATFORM VOOR DEBAT EN ACTIE: NAAR EEN NETWERK VAN EN VOOR DORPEN. OP ZOEK NAAR EEN PLATFORM VOOR DEBAT EN ACTIE: NAAR EEN NETWERK VAN EN VOOR DORPEN. Oswald Devisch, Sarah Martens Onderzoeksgroep ArcK Universiteit Hasselt CONTEXT: demografische & sociale transities zoals

Nadere informatie

Misdrijf vaak in voormalige woonbuurt dader

Misdrijf vaak in voormalige woonbuurt dader Misdrijf vaak in voormalige woonbuurt dader Terug naar vertrouwd terrein Crimi-trends Criminelen slaan vaak toe in hun eigen buurt, die ze als hun broekzak kennen. Ook na een verhuizing zoeken ze hun oude

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II Opgave 2 Rondhangen Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 en tabel 1. Inleiding De Kamer ontvangt elk jaar een rapportage van de minister van Justitie over de voortgang van de aanpak van problematische

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING

SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 6.11.2007 SEC(2007) 1425 WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE Begeleidend document bij het Voorstel voor een kaderbesluit van de Raad tot wijziging

Nadere informatie

Voorwoord 11 Paul Ponsaers Inleiding 21 Herman Reynders. maatwerk 23 Brice de Ruyver & Jelle Janssens. 1. Inleiding 25 2. Onderzoeksaanpak 29

Voorwoord 11 Paul Ponsaers Inleiding 21 Herman Reynders. maatwerk 23 Brice de Ruyver & Jelle Janssens. 1. Inleiding 25 2. Onderzoeksaanpak 29 Voorwoord 11 Paul Ponsaers Inleiding 21 Herman Reynders De schaalvergroting van de Limburgse politiezones: maatwerk 23 Brice de Ruyver & Jelle Janssens 1. Inleiding 25 2. Onderzoeksaanpak 29 2.1. Doel

Nadere informatie

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT), Gent 1. Gemotiveerd advies van de beoordelingscommissie Collectiebeherende Cultureel-erfgoedorganisaties over indeling bij het Vlaamse niveau en toekenning

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Inleiding. Johan Van der Heyden

Inleiding. Johan Van der Heyden Inleiding Johan Van der Heyden Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 26 E-mail : johan.vanderheyden@iph.fgov.be

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be Vlaanderen is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN Een nieuwe procesaanpak www.complexeprojecten.be U heeft het als bestuur of als private initiatiefnemer wellicht reeds meegemaakt. De opstart en uitvoering

Nadere informatie

Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer. Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement

Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer. Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement Inhoudsopgave Psychosociale risico s? De nieuwe wetgeving De psychosociale risicoanalyse

Nadere informatie

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België?

Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? Percepties van jongeren over politieoptreden: ethnic profiling in België? dr. Antoinette Verhage Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht Universiteit Gent VANASSCHE, N., VERHAGE, A., (2015),

Nadere informatie

www.besafe.be Bergen Project Welzijn op school

www.besafe.be Bergen Project Welzijn op school www.besafe.be Bergen Project Welzijn op school Bergen Project Welzijn op school FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie Directie Lokale Integrale Veiligheid 2014 Bergen Project

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 10 / 95 van 5 april 1995 ------------------------------------------- O. ref. : A / 95 / 006 BETREFT : Ontwerp van koninklijk besluit

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) onderhoudt middels de organisaties Kerk in Actie (KiA) en ICCO Alliantie contacten met partners in Brazilië. Deze studie verkent de onderhandelingen

Nadere informatie

Bijlage nr 10 aan ZVP 2014-2017 BIJLAGE 10 LOKALE VEILIGHEIDS- BEVRAGING 2011

Bijlage nr 10 aan ZVP 2014-2017 BIJLAGE 10 LOKALE VEILIGHEIDS- BEVRAGING 2011 BIJLAGE 10 LOKALE VEILIGHEIDS- BEVRAGING 2011 Lokale veiligheidsbevraging 2011 Synthese van het tabellenrapport Pz Blankenberge - Zuienkerke Inleiding De lokale veiligheidsbevraging 2011 is een bevolkingsenquête

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Ons kenmerk L110/05.23786. Aantal bijlagen

Ons kenmerk L110/05.23786. Aantal bijlagen Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Datum 6-9-05 Datum

Nadere informatie

«Multiple communities en hun politiële aanpak»

«Multiple communities en hun politiële aanpak» CPS STUDIEDAG Beveren, woensdag 26 mei 2010 «Multiple communities en hun politiële aanpak» Korte reflectie vanuit de politiepraktijk Jan BUYS, FGP - DJF 1. Community policing Externe oriëntering (politie

Nadere informatie

Functionaliteitseconomie: Hefboom voor duurzame ontwikkeling in België? Samenvatting. Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling

Functionaliteitseconomie: Hefboom voor duurzame ontwikkeling in België? Samenvatting. Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling Functionaliteitseconomie: Hefboom voor duurzame ontwikkeling in België? Samenvatting Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling 1 P a g i n a F u n c t i o n a l i t e i t s e c o n o m i e : h e f b o o

Nadere informatie

VERTROUWEN & VERANTWOORDELIJKHEID WIM VANDERSTRAETEN

VERTROUWEN & VERANTWOORDELIJKHEID WIM VANDERSTRAETEN VERTROUWEN & VERANTWOORDELIJKHEID WIM VANDERSTRAETEN VAN WAAR KOMT VERTROUWEN? De EU markt (economisch): groei staat onder druk Voor het eerst sinds jaren Oorzaken? Opvoeding? Opleiding? Economie? Waarom?

Nadere informatie

Convenant Buurtpreventie Blaricum

Convenant Buurtpreventie Blaricum Convenant Buurtpreventie Blaricum Partijen zijn: Gemeente, vertegenwoordigd door: burgemeester Politie, vertegenwoordigd door: korpschef Buurtpreventievereniging, vertegenwoordigd door: voorzitter en secretaris.

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Wij danken allen die het mogelijk hebben gemaakt om deze Conferentie te houden.

Wij danken allen die het mogelijk hebben gemaakt om deze Conferentie te houden. Voorwoord Dit concept document is tot stand gekomen vanuit presentaties, discussies en overwegingen met verschillende belangengroepen bij de Organisatie van de Conferentie Ordening Goud sector in Suriname

Nadere informatie

LOLA REPORTER BOEK. Een didactisch proces waarbij we zoeken naar duurzame alternatieven voor alledaagse bezigheden.

LOLA REPORTER BOEK. Een didactisch proces waarbij we zoeken naar duurzame alternatieven voor alledaagse bezigheden. LOLA Looking for Likely Alternatives REPORTER BOEK Naam: Klas: Jaar: Een didactisch proces waarbij we zoeken naar duurzame alternatieven voor alledaagse bezigheden. Doelen: Veronderstel dat je een journalist

Nadere informatie

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips Sport en tewerkstelling van jongeren Marc Theeboom / Joris Philips studie Kan sport bijdragen tot competentie-ontwikkeling voor kortgeschoolde jongeren, waardoor hun tewerkstellingskansen toenemen? initiatieven

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, KONINKRIJK BELGIE 1000 Brussel, Postadres : Ministerie Waterloola Kantoren : Regentsch Tel. : 02 Fax : 02 / COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 30 / 97 van 5 november

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Stationsproject Station 2020 Hasselt

Stationsproject Station 2020 Hasselt Stationsproject Station 2020 Hasselt Lokale politie HAZODI Federale politie Hasselt Provincie Limburg Stad Hasselt Corporate Security Service van de NMBS-Holding De Lijn 1 Voorwoord De lokale politie HAZODI

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun C Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 21/22 van het Kankerplan: Psychosociale

Nadere informatie

Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit?

Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit? Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit? Voor gemeenten en provincie is veiligheid een belangrijk thema. Hoe ervaren Groningers de veiligheid? Wat kunnen zij zelf doen om de veiligheid in de

Nadere informatie

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer 27 november 2014 Jan Demey & Rianne Welvaarts Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer AGENDA Definitie

Nadere informatie

De Leerexpert buitengewoon op maat Kwaliteit handelingsplanning. Divisie SECUNDAIR ONDERWIJS. vanuit CLB LEONARDO. Lyceum. Werking

De Leerexpert buitengewoon op maat Kwaliteit handelingsplanning. Divisie SECUNDAIR ONDERWIJS. vanuit CLB LEONARDO. Lyceum. Werking Werking vanuit CLB De Leerexpert buitengewoon op maat Kwaliteit handelingsplanning Wie zijn wij? BASIS- BUITEN- GEWOON SECUNDAIR CLB VOLWASSENEN- DEELTIJDS KUNST- DE LEEREXPERT NOORD 1 NOORD 2 OOST ZUID

Nadere informatie

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat.

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat. Gemeentelijke regie bij integrale veiligheid Veel gemeenten hebben moeite met het vervullen van de regierol op het gebied van integrale veiligheid. AEF heeft onderzoek gedaan naar knelpunten bij de invulling

Nadere informatie

Woord vooraf... 11. Inleiding en methodologie... 15. 1 Doelstelling van het onderzoek... 15

Woord vooraf... 11. Inleiding en methodologie... 15. 1 Doelstelling van het onderzoek... 15 Inhoudstafel Woord vooraf... 11 Inleiding en methodologie... 15 1 Doelstelling van het onderzoek... 15 2 Onderzoeksteam... 17 2.1 Kernteam UGent... 17 2.2 Expertengroep... 17 2.3 Begeleidingscomité...

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting SAMENVATTING

Nederlandse samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING 1. Doelstellingen van het onderzoek Dit onderzoek heeft tot doel om twee belangrijke wetten uit het Nederlandse familierecht te evalueren, de Wet openstelling huwelijk en de Wet geregistreerd

Nadere informatie

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

KRAPTE OP DE ARBEIDSMARKT, KANSEN VOOR VROUWEN? EEN SECTORALE INVALSHOEK

KRAPTE OP DE ARBEIDSMARKT, KANSEN VOOR VROUWEN? EEN SECTORALE INVALSHOEK Herwerkte versie onderzoeksvoorstel VIONA 2001, thema 5, topic 1 KRAPTE OP DE ARBEIDSMARKT, KANSEN VOOR VROUWEN? EEN SECTORALE INVALSHOEK Miet Lamberts Hoger Instituut voor de Arbeid K.U.Leuven E. Van

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, KONINKRIJK BELGIE 1000 Brussel, Postadres : Ministerie van Justitie Waterloolaan 115 Kantoren : Regentschapsstraat 61 Tel. : 02 / 542.72.00 Fax : 02 / 542.72.12 COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE

Nadere informatie

Kunnen vrijwilligers bij de politie aan de slag?

Kunnen vrijwilligers bij de politie aan de slag? Kunnen vrijwilligers bij de politie aan de slag? ANALYSE WERKGROEP VASTE COMMISSIE VAN DE LOKALE POLITIE Overzicht uiteenzetting Mogelijkheden inzet vrijwilligers politie België Politie in bijberoep Conclusie

Nadere informatie

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Version 1/2013 Uitdagingen in de gezondheidszorg Als professionele zorgaanbieder

Nadere informatie

I-rater. Best Peter Crew Leader Brainwave

I-rater. Best Peter Crew Leader Brainwave Best Peter Crew Leader Brainwave I-rater Dit rapport werd gegenereerd op 24-11-2015 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-11-2015. HET THALENTO I-RATER RAPPORT Het I-rater

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Keynote CPTED t.b.v. Workshop SBM Leuven 26-2-2015. Henk Neddermeijer MSc. Henk Neddermeijer MSc

Keynote CPTED t.b.v. Workshop SBM Leuven 26-2-2015. Henk Neddermeijer MSc. Henk Neddermeijer MSc Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) CPTED -een te beperkte naam voor een groots concept inleiding ter gelegenheid van de vakbeurs New Security in de Brabanthal Leuven 26 februari 2015

Nadere informatie

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Presentatie Privacy Binnen het programma doorontwikkeling veiligheidshuizen is Privacy een belangrijk onderwerp.

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Eval uat i e Camer at oezi cht Gouda Ei ndr appor t Samenvatting en conclusies De gemeente Gouda is begin 2004 een proef gestart met cameratoezicht in de openbare ruimte op diverse locaties in de gemeente.

Nadere informatie

Handleiding bij projectvoorstel Innovatie

Handleiding bij projectvoorstel Innovatie OP ESF Vlaanderen 2014-2020 Prioriteit uit OP: 5 Innovatie en Transnationaliteit Handleiding bij projectvoorstel Innovatie Analyse De bedoeling is dat je bij het beantwoorden van de vragen helder en to

Nadere informatie

voor de basisopleiding een probatiestage van 6 maanden in te voeren. In punt 2 van deze omzendbrief vindt u dienaangaande reeds enkele toelichtingen.

voor de basisopleiding een probatiestage van 6 maanden in te voeren. In punt 2 van deze omzendbrief vindt u dienaangaande reeds enkele toelichtingen. 14 MEI 2013. - Ministeriële omzendbrief GPI 73 betreffende de aanwerving, de selectie en de opleiding van de personeelsleden van het basiskader van de politiediensten Aan de Dames en Heren Provinciegouverneurs,

Nadere informatie

Burgerparticipatie in het stedelijke mobiliteitsplan van Amiens Métropole

Burgerparticipatie in het stedelijke mobiliteitsplan van Amiens Métropole BEPOMM Inspiratiemeeting Mobiliteitsmanagement Brussel - 24 februari 2015 Burgerparticipatie in het stedelijke mobiliteitsplan van Amiens Métropole Pierre TACHON PDU (Plans de Déplacements Urbains) Stedelijke

Nadere informatie

Stedelijk Kompas. Werkbijeenkomst Commissie Maatschappij Donderdag 8 december 16.00 19.00 uur

Stedelijk Kompas. Werkbijeenkomst Commissie Maatschappij Donderdag 8 december 16.00 19.00 uur Stedelijk Kompas Criteria locatiekeuze woonvoorzieningen verslaafde daklozen Werkbijeenkomst Commissie Maatschappij Donderdag 8 december 16.00 19.00 uur Programma Opening door wethouder Meeuwis Toelichting

Nadere informatie

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN, VOLKSGEZONDHEID EN LEEFMILIEU

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN, VOLKSGEZONDHEID EN LEEFMILIEU MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN, VOLKSGEZONDHEID EN LEEFMILIEU Europese Unie LIFE. - Communautair Financieel instrument voor het Leefmilieu Programma LIFE Natuur 1999 1. Context. In het kader van de verordening

Nadere informatie

Corporate brochure RIEC-LIEC

Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC Corporate brochure RIEC-LIEC 1 De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vraagt om een gezamenlijke, integrale overheidsaanpak. Daarbij gaan de bestuursrechtelijke, strafrechtelijke

Nadere informatie

Plan van de uiteenzetting

Plan van de uiteenzetting Dienstorganisatie en planning bij de politiediensten Brugge - 29 mei 2007 Flexibiliteit en arbeidstijd bij de politie: knelpunten en uitdagingen voor de kwaliteit van het arbeidsleven Dr Gérard Valenduc

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

POLITIEZONE DEERLIJK HARELBEKE TOELICHTINGSNOTA VOOR DE ZITTING VAN DE POLITIERAAD VAN 14.10.2008

POLITIEZONE DEERLIJK HARELBEKE TOELICHTINGSNOTA VOOR DE ZITTING VAN DE POLITIERAAD VAN 14.10.2008 POLITIEZONE DEERLIJK HARELBEKE TOELICHTINGSNOTA VOOR DE ZITTING VAN DE POLITIERAAD VAN 14.10.2008 Openbare zitting 1. Zonaal veiligheidsplan 2009 2012. Goedkeuring van de delen die behoren tot de bevoegdheid

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid

Nieuwsbrief. Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid Techniek, (g)een zorg voor later - technische geletterdheid bevorderen Leerlijnen technische geletterdheid Tijdens het schooljaar 2009 2010 werkte het Steunpunt Diversiteit & Leren samen met RVO - Society,

Nadere informatie

Dirk Meulemans Stafmedewerker Management en Organisatie. de positie van projectverantwoordelijke in een gemiddeld bestuur Hoe zou ik dat nu aanpakken?

Dirk Meulemans Stafmedewerker Management en Organisatie. de positie van projectverantwoordelijke in een gemiddeld bestuur Hoe zou ik dat nu aanpakken? Inspiratiedag Kinderopvang: Huizen van het Kind: in de praktijk Dirk Meulemans Stafmedewerker Management en Organisatie Inleiding Wie ben ik niet? Vertrekpunt: de positie van projectverantwoordelijke in

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie