TSC Contact. Mobiliteit. nummer 108 herfst Leerlingenvervoer. Afscheid van school...en dan? Autorijden & epilepsie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TSC Contact. Mobiliteit. www.stsn.nl. nummer 108 herfst 2009. Leerlingenvervoer. Afscheid van school...en dan? Autorijden & epilepsie"

Transcriptie

1 TSC Contact Mobiliteit Leerlingenvervoer 15 Afscheid van school...en dan? 28 Autorijden & epilepsie 30 Temple Grandin, het voordeel van autisme 32 nummer 108 herfst 2009

2 Dagelijks bestuur STSN Hans Ploegmakers, voorzitter Marlies van Zuilen, secretaris Theo Rijkelijkhuizen, penningmeester Secretariaat STSN Marlies van Zuilen Telefoon: Couwenhoven 53-09, 3703 ES Zeist adres: Website: Redactie Haike Doornbos Corinne Kijl Cora Moret Tamara Visser Vormgeving Mieke Kroondijk adres: Adres TSC Contact Hoogstraat 20, 4285 AH Woudrichem adres: TSC-Poli UMC Utrecht Polikliniek Interne Geneeskunde: Telefoon: Dr. B.A. Zonnenberg: Telefoon: , zoemer 1154 TSC-Poli: elke week op afspraak Telefoon: Sylvia Tóth Centrum Utrecht Wilhelmina Kinderziekenhuis Secretariaat telefoon: Klinische Genetica Erasmus MC, Rotterdam Dr. Anneke Maat-Kievit Telefoon: (maandag, dinsdag en donderdag) inhoud 4 Bestuursmededelingen 5 Lotgenotenrubriek 10 Sponsor de STSN 12 STSN-er in beeld 13 Verkort jaarverslag Leerlingenvervoer 17 Column Lara 18 Leren van paarden 20 Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) 23 Nieuws van de CG-raad 24 Mijn verhaal 26 Fietsen 28 Afscheid van school... en dan? 30 Autorijden & epilepsie 32 Temple Grandin, het voordeel van autisme 35 Nieuws van de CG-raad 36 Tip en truc hoek 37 Nieuws van de CG-raad 38 Vermelding zusterorganisaties Multidisciplinaire TSC polikliniek voor kinderen Erasmus MC, Sophia Kinderziekenhuis Drs. M.C.Y. de Wit, kinderneuroloog Drs. G.C.B. de Heus, kinderarts Telefoon: (polikliniek kinderneurologie) TSC-poli maandelijks op afspraak Bank Rabobank rekeningnummer: ABN-AMRO Bank rekeningnummer: Voor België: KBC Bank Turnhout rekeningnummer: , t.n.v. STSN herfst 2009 TSC Contact

3 van de redactie Beste lezers, Toen de redactie aan het brainstormen was over de inhoud van het contactblad, met als thema mobiliteit, kwamen er al snel ideeën naar boven. Het waren absoluut goede ideeën, maar de ervaringen erbij waren een beetje negatief. Zitten we echt in de hoek waar alle klappen vallen of kijken we soms alleen door een verkeerde bril? Onlangs viel mijn oog op een artikel. Het ging over een koeriersbedrijf; niet zo maar een koeriers-bedrijf, maar een bedrijf waarvan 90% van de personeelsleden een lichamelijke beperking heeft of chronisch ziek is. De oprichtster van het bedrijf is van mening dat mensen met een lastig lichaam te vaak thuis op de bank belanden. Ze vindt dat mensen afhankelijk worden gemaakt, terwijl ze met wat aanpassingen prima in staat zijn om te werken. Een commercieel bedrijf maar dan wel met een hart. Kijk, dat zijn de mooie berichten, die geven de burger weer moed! Het zou stimulerend werken wanneer de overheid werkgevers met een dergelijk initiatief beloont en niet afstraft. Daarmee wordt immers aan mensen met een chronische ziekte of een beperking veel werkplezier geboden en kunnen ze, gebruik makend van hun talenten, een waardevolle bijdrage leveren aan de maatschappij. Een bijdrage, soms met hulpmiddelen, die de vrijheid en zelfstandigheid vergroten. Artikelen genoeg in dit TSC Contact, verwijzend naar hulpmiddelen, ingezet wanneer er sprake is van een beperking: paarden, fietsen, auto s of vervoer naar en van school of opvang en een nieuwe plek na school. We hopen dat u er zich als lezer, op een inspirerende, informatieve, misschien confronterende manier, maar altijd met een glimlach van herkenning, in kunt vinden. Een verkeerde bril? Misschien een bril met gekleurde glazen. Kritisch kijkend moeten we constateren dat er van overheidswege geen eensduidend beleid en opvolging hierop bestaat. Opvolging van het beleid geschiedt ad hoc. Per gemeente zijn regelingen en vergoedingen verschillend. Dat schept verwarring. Weet u als betrokkenen bij de STSN gesteund. De STSN blijft zich als belangenbehartiger en serviceorganisatie inzetten voor mensen met TSC! Namens de redactie, Haike Doornbos 108 ISSN jaargang 27 nummer 108 herfst 2009 TSC Contact herfst

4 bestuursmededelingen tekst Hans Ploegmakers Voorlichtingsfilmpjes op de site Deze zomer hebben we de reeks geplande filmpjes op onze website voltooid. Konden we u in het vorige TSC Contact enkele nieuwe deelproducten melden, deze keer gaat het om een impressie van de gezinsdag in Avifauna en een verhaal van een moeder van een zoon met TSC. In het laatste verhaal wordt het Expertiseteam TSC en Gedrag vermeld. Over dit team en de rol van het zogenaamde CCE vindt u elders in dit blad een artikel. Met de hulp van veel meewerkenden en de financiële steun via de ontwikkelingssubsidie van PGO hebben we dit project kunnen afronden. Wij mogen trots zijn op het resultaat. Huisartsbrochure In de serie Informatie voor de huisarts staat de brochure over Tubereuze Sclerose op het punt te verschijnen. Op het moment van het opstellen van deze bestuursmededelingen ligt de tweede drukproef van de brochure bij de drukker. Daarmee komt er een belangrijk product gereed om de huisarts snel en effectief te informeren over een van die aandoeningen die zij of hij maar weinig tegenkomt in de eigen praktijk. Via zult u op de hoogte worden gehouden over het vervolg en over hoe u de brochure in uw bezit kunt krijgen én uw huisarts natuurlijk. De brochure is tot stand gekomen door een samenwerkingsverband tussen de STSN, de VSOP en het Nederlands Huisartsen Genootschap, mede dankzij de financiële bijdrage van het Innovatiefonds Zorgverzekeraars. is het vak vergelijkbaar met dat van de huisarts of verpleeghuisarts. In vergelijking met deze twee vakgebieden heeft de AVG zich nader gespecialiseerd op diverse aspecten van de geneeskunde zoals bijvoorbeeld de psychiatrie, klinische genetica, zintuigstoornissen, epilepsie en andere neurologische stoornissen en revalidatie. Vanuit deze deskundigheid is hij in staat zowel gezondheidsproblematiek te behandelen als hierover adviezen te verstrekken aan cliënt, cliëntvertegenwoordigers, professionele begeleiders en aan andere artsen. Goede kennis van TSC is dus heel belangrijk voor de AVG. We willen als STSN de bekendheid met TSC en de STSN van de AVG n gaan versterken. We willen dat doen via het verspreiden van de nieuwe huisartsbrochures onder de AVG n. In overleg met de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten zal naar meer opties gezocht worden. Voor meer info zie Comité van Aanbeveling Zeer verheugd zijn we met de uitbreiding van het Comité van Aanbeveling van de STSN. Professor Blijham, tot 2009 voorzitter van de Raad van Bestuur van het Universitair Medisch Centrum Utrecht, neemt vanaf heden, naast Tim Noortman en Monique Velseboer, zitting in het Comité van Aanbeveling. Hij stond destijds (voor zijn Raad van Bestuur periode) aan de wieg van de TSC poli in Utrecht en heeft nog steeds een klik met de STSN. In het volgende nummer van het TSC Contact zal hij zich nader voorstellen. Arts voor Verstandelijk Gehandicapten (AVG) De Arts voor Verstandelijk Gehandicapten is sinds begin 2000 als medisch specialisme erkend. In hetzelfde jaar is de opleiding tot AVG van start gegaan aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Aangezien bij een aanzienlijk deel van de mensen met TSC ook sprake is van een verstandelijke handicap kan deze beroepsgroep voor de STSN een interessante partner blijken te zijn. De AVG is een integraal werkend arts, die zich begeeft op een breed terrein van de geneeskunde, zich uitstrekkend van bijvoorbeeld oogheelkunde tot orthopedie en interne geneeskunde. In die zin 4 herfst 2009 TSC Contact

5 lotgenotenrubriek Gezinsdag 2009 Met een record aantal aanmeldingen vond de gezinsdag dit jaar plaats in Avifauna. Ondanks het niet geheel positieve weersvooruitzicht, had iedereen er heel veel zin in. tekst Kathinka van Zuilen foto s Jan-Paul Wagenaar De ochtend begon droog en er stond bij de ontvangsttafel al snel een lange rij. Daar kregen de kinderen allemaal een sleutelhanger en de ouders een tasje. Iedereen kon daarna lekker gaan genieten van alle mooie vogels in het park. De kinderen konden ook nog lekker genieten van de zeer leuke speeltuin met veel verschillende attracties. Om uur was er een goed verzorgde lunch en was er gelegenheid om met elkaar in contact te komen en ervaringen uit te wisselen. Na de lunch werd er door Monique Velzeboer, namens de Johan Neeskens Stichting, een cheque van 5000 overhandigd aan de voorzitter, Hans Ploegmakers. Deze was hier natuurlijk zeer verheugd mee en het TSC Contact herfst

6 lotgenotenrubriek geld zal dan ook goed besteed worden voor het lustrumjaar in Gedurende de dag waren er shows met veel verschillende vogels en kon je ook kijken naar het voeren van de dieren. Bij de papegaaien was het zelfs mogelijk om de dieren zelf te voeren. Dit was natuurlijk heel leuk, maar soms was het ook een beetje eng omdat de dieren allemaal tegelijk op je af kwamen vliegen. Tijdens de gehele dag werd er gefilmd door een filmploeg. Er werd een leuk filmpje gemaakt van de gezinsdag. Deze is momenteel te bewonderen op de website. Gelukkig was het weer onze vriend voor een groot deel van de dag, want het is lang droog gebleven. Wederom een zeer geslaagde gezinsdag. Volgend jaar weer! We hopen dan nog meer mensen te mogen begroeten! [advertentie] Het kleine kinderwarenhuis met leuke exclusieve kinderkleding van goede kwaliteit en die betaalbaar is. Voor de kinderen is er altijd een verrassing! Kom snel eens kijken in onze trendy kinderwinkel, de koffie staat klaar en voor de kinderen is er iets lekkers. Tot ziens bij 4YouFashion! (www.4youfashion.nl) Kerkwijk 1C (naast de Blokker) 5258 KA Berlicum Tel: herfst 2009 TSC Contact

7 Groei en ontwikkeling Verslag van de LBO contactdag Ook dit jaar waren we weer in de gezellige zolderkamer in het Stayokay hostel in Bunnik. Vorig jaar waren er negen, dit jaar maar liefst twaalf deelnemers, waarvan drie partners. Het contact komt steeds meer los en dat is mooi om mee te maken. Er werd van te voren onderling gebeld wie er wel of niet kwam, en samen gereisd. tekst Edda Kammenga foto Cora Moret Gezien de grote groep besloten we niet te beginnen met een uitwisselingsrondje hoe het met iedereen ging, maar gingen we speeddaten. In zes tweetallen werd steeds vijf minuten over één onderwerp gesproken, daarna schoof iedereen een stoel op en kwam een ander onderwerp aan bod in een nieuw tweetal. Zo had na een half uur iedereen met elkaar gesproken. De onderwerpen waren: gezondheid, werk, familie, hobby s en trots. Op het onderwerp waar ben je trots op gingen we met elkaar nog even door. Trots op zelfstandig wonen; dat ik mijn rijbewijs heb; mijn gezondheid gaat de goede kant op; kan beter omgaan met spanning; dat ik van negatief iets positiefs kan maken; op mijn doorzettingsvermogen: op mijn werk; trots dat ik onafhankelijker ben. Vervolgens gingen we in twee groepen (de vrouwen met Cora, en de mannen met Edda) praten over het thema groeien in zelfstandigheid. Als je zelfstandiger wilt worden in b.v. werk, wonen, beslissingen nemen, dan is dat iets wat je moet leren. Wie zelf keuzes kan maken, en zelf beslissingen kan nemen over zijn leven, krijgt vaak meer zelfvertrouwen. Hoe geef je aan wat je zelf wilt, hoe kun je zelf initiatieven nemen en hoe pak je dat aan? Het kan ook wel eng en spannend zijn. Iedereen heeft sterke kanten die je hiervoor kunt gebruiken. De tijd vloog om, iedereen had veel te vertellen over de successen in het verleden, de wensen die er in de toekomst liggen en hoe je dat zou kunnen aanpakken. Wat wil men zoal concreet bereiken? Zelf initiatief nemen om met anderen iets te doen; op zichzelf wonen; mensen aan durven spreken; zelfstandig, zonder ouders, het ziekenhuis kunnen bezoeken; op financieel gebied meer leren. Het Lunchen in de tuin van het theehuis was ook duidelijk wat je ervoor moet doen als je ergens zelfstandiger in wilt worden: je moet je voorbereiden, je moet stappen nemen. je moet gemotiveerd zijn, dus het zelf willen; initiatief nemen; wilskracht hebben; positief denken; eigen beslissingen nemen en bedenken wat je zelf kunt doen. En natuurlijk hoef je dit allemaal niet alleen te doen. Er zijn veel mogelijkheden om ondersteuning te krijgen om stap voor stap verder te komen. De middag stond in het teken van de ontspanning. Eerst heerlijk lunchen in het theehuis. Het was prachtig weer, dus konden we buiten zitten. Daarna een wandelingetje om het eten te laten zakken. Weer terug op onze zolder was het tijd voor een creatieve activiteit, tekenen. De opdracht was: maak een trofee voor jezelf. Het resultaat was kleurig en gevarieerd. Een van de deelnemers tekende een mond: het praten was haar eigenlijk TSC Contact herfst

8 lotgenotenrubriek best mee gevallen en daar was ze wel trots op. Een andere deelnemer kwam er tekenend niet uit en besloot een gedicht te maken. Dit gedicht, positief en bemoedigend, mag hier niet ontbreken: Mijn ervaring van vandaag door jullie gekregen door Jan Boogert We zijn geëindigd met een blik naar volgend jaar. Willen we zo doorgaan met de contactdag, of iets veranderen? De tijd was te kort om daar diep op in te gaan. Maar in het najaar neemt Edda met alle deelnemers contact op voor ideeën voor het soort activiteit, het onderwerp, de locatie en de naam van LBO-contact. Deze dag met veelal praten, kun je niet ongemerkt voorbij laten. Er waren gesprekken bij die spraken me aan, en hoop nu blij en positiever verder te gaan. Zo heeft ieder zijn problemen, die ons meenemen. Sta er niet teveel bij stil, en probeer te doen wat je wil. Maar doseer het, met positief kijken, door het negatieve iets te laten wijken. Al lukt het niet, het is geen punt, want door zo nu en dan wat rust te nemen, bij iedere vorm van problemen, is er altijd weer een tijd, wanneer je verder kunt. J We zijn benieuwd wat daar uit komt en kijken met plezier vooruit naar de volgende contactdag! Een middag met iets lekkers verslag van een kringgesprek met oudere TSC-patiënten en hun partners In 1965 waren er in Nederland elf gevallen van TSC bekend. Nu zijn dat er veel meer. TSC-patiënten die wat ouder zijn, zijn dus opgegroeid in een situatie waarin veel onbekend was over deze ziekte. Dus kan het gebeuren, dat je pas ontdekt TSC te hebben wanneer die bij je eigen kind ontdekt wordt. Dan vallen de stukjes van een puzzel in elkaar, bijvoorbeeld: Aha, dus zó komt het dat ik moeite heb voor mezelf op te komen.... Over dit soort ervaringen praten we, met drie echtparen en met Arni Hubbeling en Jurjen Tak, bij Jurjen thuis in Diemen. Koffie, thee en wat lekkers - dat lekkers blijkt tijdens het gesprek een interessant onderwerp. tekst Arni Hubbeling Een rondje We maken het niet ingewikkeld, zo n bijeenkomst. Drankje, hapje, en dan stelt iedereen zich aan iedereen voor hoe heet je, wat doe je en wat deed je, hoe loopt de TSC in de familie, wat betekende dat voor jou en waaraan merk je dat het lastiger wordt, als je oud wordt? En: hoe gaat je levenspartner daar mee om? En je kinderen? Het gesprek ontwikkelt zich dan als vanzelf; voor de één is de ziekte een vervelend, maar geaccepteerd deel van zijn leven, maar voor een ander is het nog steeds een zoektocht naar antwoord op 8 herfst 2009 TSC Contact

9 raadselachtige symptomen. Daarbij belandt iedereen in de medisch wereld, met positieve en negatieve ervaringen met artsen. Bij de één veel steun, maar bij de ander soms slordigheden, het dossier niet gelezen, niet terugkomen op afspraken... Wat kunnen we er zelf aan doen om goed geholpen te worden? Houden we zelf wel voldoende de regie in handen of laten we meer over aan deskundigen dan goed voor ons is? En: zorgen we dat we goed gecontroleerd worden? Zeker iemand met TSC doet er goed aan een boodschappenlijstje mee te nemen naar de dokter. Hoe speelt het bij de kinderen en dan weer bij hun kinderen? Het gesprek is een mozaïek van dramatische verhalen. De één vertelt hoe zij verstoten werd door haar man en één van haar kinderen, maar toch weer iemand vond die haar volledig accepteerde. De ander vertelt hoe één van haar kinderen het hele huis aanpast om voor haar ouders en haar broer te kunnen zorgen. We horen ondertussen natuurlijk van die typische problemen met het verwerken van prikkels die we zo vaak zien bij TSC. Bijvoorbeeld: liever SMS-sen dan bellen, want dan heb je meer bedenktijd. Geen dingen tegelijk kunnen doen. Overzicht kwijtraken bij werkdruk of al in paniek raken als je je boodschappen niet meer overziet. Meer tijd nodig hebben dan anderen. TSC en ouder worden Sneller moe worden, minder goed onthouden, dat is natuurlijk normaal als je ouder wordt, maar bij TSC-patiënten die al moeite hadden om veel te onthouden, tikt dat harder aan. Bij vrouwen komen problemen met de baarmoeder regelmatig voor. Nog maar sinds kort weten we dat langdurig bloeden uit de baarmoeder kan samenhangen met TSC. Bij beide vrouwelijke TSC-patiënten in deze groep was de baarmoeder verwijderd, maar zonder dat men onderzocht had of TSC de oorzaak zou kunnen zijn van het probleem. bij de dokter, bepaalde vragen aan de orde stelt. De dokter bedenkt zelf ook niet altijd dat TSCpatiënten moeite kunnen hebben met het onthouden van alle informatie die wordt verteld zeker als dat telefonisch gaat. Dat doet een extra sterk beroep op je assertiviteit. Wanneer je zelfbeeld kwetsbaar is, door je levensgeschiedenis, is dat lastig. Tijdens het gesprek blijkt dat, wanneer het moeilijk is om voor jezelf op te komen, de partners die taak overnemen. Dat kan een onevenwichtigheid in de relatie geven soms zelfs afhankelijkheid. Een probleem bovenop al het medische gedoe. Over een jaar weer Nog een keer doen? Over een jaar weer, vonden de meesten. En waarom dan precies? Omdat je, wanneer je bij elkaar zit, opeens kunt ontdekken dat een probleem, waarvan je altijd dacht dat niemand dat echt zou snappen, ook bij anderen kan voorkomen. Om te horen hoe anderen er mee omgaan. Om eens stil te staan bij het effect van TSC op het leven van jezelf en van je partner. Om te delen wat dat betekent voor je (huwelijks)relatie, of voor je kinderen en je kleinkinderen. Om soms om een concrete tip te krijgen omdat acht mensen meer weten dan twee. Om het verband tussen bepaalde problemen en TSC te horen verduidelijken door de gespreksleiders, die zich daar in verdiept hebben. Om weer even op het belang van het onderzoeksprotocol gewezen te worden, en op de informatie op de site van de STSN. Om met die informatie dan je eigen kind met TSC ook weer beter te begrijpen. Of om de goede taart en de slagroomsoesjes natuurlijk. Arni Hubbeling, psycholoog en psychotherapeut, lid werkgroep gedrag van de STSN. Jurjen A. Tak, orthopedagoog en supervisor, en zo nu en dan klussend voor de STSN. Je leeft, je leert... Opgroeien met eigenaardigheden die niet goed begrepen worden of zelfs worden veroordeeld, vraagt grote veerkracht. Een leerproces; met doorzettingsvermogen je doel bereiken voelt positief; maakt sterk. Wanneer, om wat voor reden ook, doelen niet worden gehaald, kun je bijvoorbeeld het geloof in jezelf verliezen. Soms moet er veel worden overwonnen voordat je zelf, bijvoorbeeld TSC Contact herfst

10 sponsoring Sponsor de STSN tekst Hans Ploegmakers In dit nummer van het TSC Contact zoals gebruikelijk de rubriek Sponsor de STSN Bijzondere kids maken kunst Wij bedanken Marianna de Jong uit Alphen aan de Rijn hartelijk voor haar gift van 1500 aan de STSN. Marianna schildert al jaren en kwam een tijdje geleden op het idee om met kinderen met een beperking te gaan schilderen. Zo ook met Jasper die TSC heeft. Recent vond er een verkoop aan familieleden van de jonge kunstenaars plaats van een aantal kunstwerken die geproduceerd waren. De opbrengst kwam ten goede aan de STSN. Geweldig idee en een geweldig resultaat! Hans Ploegmakers en Monique Velzeboer Johan Neeskens Award Op 27 juni jl. tijdens de STSN gezinsdag, reikte Monique Velzeboer, lid van het Comité van Aanbeveling van de STSN aan voorzitter Hans Ploegmakers een prachtige cheque uit die zij te danken had aan de Johan Neeskens Award Zie ook Ideeën voor sponsoring lustrum? In 2011 viert de STSN haar zesde lustrum. We lieten in het vorige TSC Contact in deze rubriek al wat weten over onze plannen met daarin centraal een wetenschappelijk symposium. Voor onze lustrumactiviteiten hebben we sponsoren nodig. Vandaar mijn oproep om daar eens goed over na te denken. Hebt u een idee, een ingang bij een potentiële sponsor of bent u bereid met wat andere STSN ers daar aan te gaan werken het komend jaar, laat het dan even weten aan het bestuur: het telefoonnummer van het secretariaat Bijzondere kids maken kunst 10 herfst 2009 TSC Contact

11 vindt in de colofon. We hebben na onze vorige oproep nog niets hierover gehoord van onze leden, dus denk niet dat doet iemand anders wel. Graag uw hulp! Cadeautip Geef ons laatste jubileumboek Sterke portretten. Wij hebben TSC cadeau aan familieleden, vrienden, bekenden, buren, leerkrachten, begeleiders enz. Te bestellen bij ons secretariaat en via de site voor 15. In onze webwinkel kunt u natuurlijk nog veel meer interessants vinden. Periodieke schenking Aan de STSN een schenking doen kan een interessant fiscaal voordeel voor u betekenen. Omdat de STSN door de Belastingdienst wordt erkend (de ANBI-status), kunt u in één klap de STSN blij maken en tegelijk zelf een fiscaal voordeel hebben. Dat kunt u bijvoorbeeld via een akte van schenking bij de notaris regelen. Voor informatie kunt u altijd contact opnemen met onze penningmeester Theo Rijkelijkhuizen....help ons helpen. De afmeting van de prachtig uitgevoerde kaart is: 10 x 15 cm. De tekst aan de binnenkant van de kerstkaart luidt: Prettige kerstdagen en gelukkig nieuwjaar. De kaarten worden in setjes van 10 stuks geleverd, inclusief envelop. De prijs voor één setje is: 5, exclusief portokosten voor verzending. Bestelling via het secretariaat: Marlies van Zuilen, Couwenhoven 53-09, 3703 ES Zeist, of via: Tevens is er voor bedrijven de interessante mogelijkheid deze kerstkaart als wenskaart voor relaties te bestellen. De beste wensen voor uw zakenrelaties èn voor de STSN! De kaart, op A5-formaat, kan blanco worden geleverd of voorzien worden van uw eigen tekst en logo. Prijsopgave op aanvraag. Nieuwe ideeën en initiatieven voor sponsoring blijven welkom! Kerstkaarten Een fundraising actie met de mogelijkheid het werk van de STSN te steunen: kerstkaarten. Voor en door de STSN. Hieronder ziet u de afbeelding van de kerstkaart, die u bij de STSN kunt bestellen: Het feest van de sterren van Marte Streefkerk. Het feest van de sterren van Marte Streefkerk TSC Contact herfst

12 interview STSN-er in beeld allemaal van postbode-elastieken om balletjes van te maken. Trouwens, in Hoogland, waar ik woon (bij Amersfoort) regent het lang niet zo vaak als je wel zou denken. Verder werk ik twee keer in de week ergens als huishoudelijke hulp. Marjan Bravenboer Zou jij je aan de lezers willen voorstellen? Hallo, ik ben Marjan Bravenboer en ik vertaal artikelen uit het Engels betreffende TSC, die in de medische vakbladen verschijnen. Ik ben 52 jaar, in het dagelijks leven TNT-postbezorger en heb drie zoons, van 22, 21 en 15 jaar oud. Ik ben nu 10 jaar gescheiden en woon sinds kort samen met mijn vriendin Els, waarmee ik sinds 6 jaar een lat-relatie heb. Niemand in onze familie heeft TSC, wel heeft mijn oudste zoon het Syndroom van Asperger (een autistische stoornis) wat hem er niet van weerhouden heeft het gymnasium te doorlopen en nu geschiedenis te studeren. Kun je jezelf in vier woorden omschrijven? Vrolijk, sportief (wandelen en zwemmen), vasthoudend, een beetje een einzelgänger. Wat is je relatie met de STSN? Ik had mijzelf aangeboden voor vrijwilligersvertaalwerk op een website. Daarop werd door de STSN gereageerd. Nu ben ik dus vertaalster bij de STSN. Werk je ook en hoe geef je daar invulling aan? Na 15 jaar op het secretariaat van een advocatenkantoor te hebben gewerkt, wilde ik graag een baan in de buitenlucht. Ik werd postbezorger bij TNT-Post. Ik bezorg alleen s middag en luister ondertussen heerlijk naar radio 1. Ik geniet van alle poezen uit de buurt, die door mij geaaid willen worden en voorzie de kinderen uit de buurt Heb je nog tijd voor hobby's? Mijn hobby s zijn krant lezen, borduren, de Nederlandse politiek bijhouden, vertalen voor jullie en voor de Speel-o-theek voor gehandicapten waarvoor ik vrijwilligerswerk doe. De website heet wie weet hebben de lezers er iets aan. Verder zwemmen met mijn jongste zoon en vriendin en wandelingen maken bij ons door de polder. Hoe breng je het liefst de vakantie door? Ik ga altijd samen met mijn vriendin met vakantie. Zij houdt erg van het maken van verre reizen; ik ga met haar mee en ik begin het wel steeds leuker te vinden. We zijn intussen in IJsland, Mongolië, Maleisië, China, Rusland en India geweest. Mijn zonen zijn weleens mee geweest naar Portugal en naar Parijs. Ik vind reizen wel leuk en erg enerverend! Op reis vind ik het altijd leuk om contact te maken met de mensen die daar wonen. Hoe denk je over de STSN? Ik vind dat STSN een vereniging is die veel werk verzet voor zijn leden, lezingen en bijeenkomsten organiseert en ook het contact met wetenschappers onderhoudt. Ik vind het een uitdaging om voor jullie te vertalen, vooral ook omdat de materie qua moeilijkheidsgraad grenst aan wat ik kan behappen. Gelukkig is mijn vriendin chemicus en ik laat haar tegenwoordig altijd even lezen wat ik vertaald heb. Wie zou je graag als volgende persoon willen aanmelden voor deze rubriek en waarom? Ik vind de filmpjes op de website erg indrukwekkend. Ze zijn gemaakt door Inge Tol. Graag een portret van haar in het volgende nummer. 12 herfst 2009 TSC Contact

13 jaarverslag 2008 Verkort jaarverslag 2008 Jaarverslag 2008 In het Jaarverslag plus Jaarrekening 2008, in het kort ook wel jaarverslag genoemd, wordt verantwoording afgelegd tegenover onze doelgroep en diegenen die de STSN in 2008 financieel en/of anderszins ondersteunden. Het jaarverslag verschaft beknopte achtergrondinformatie over de STSN als organisatie, over haar visie en plannen op korte en middellange termijn. In 2008 werd naast de reguliere subsidie ook ontwikkelingssubsidie ontvangen. De besteding daarvan is ook in dit verslag verantwoord. Opbrengsten In de onderstaande tabel Staat van Baten & Lasten over 2008 (2007) zijn onder Opbrengsten de diverse inkomsten van STSN gepresenteerd. Gerealiseerde opbrengsten waren in 2008 hoger dan begroot. Dit werd met name veroorzaakt door de ontwikkelingssubsidie. Ontwikkelingssubsidie is een extra financiële stimulans voor met name kleine patiëntenorganisaties en ouderenbonden om in de periode te professionaliseren. Ondanks dat de STSN reeds zeer professioneel opereert, is in 2008 gebruik gemaakt van deze subsidie. Deze is voornamelijk ten goede gekomen van stimulering lotgenotencontact en voorlichting (o.a. websitefilmpjes). De STSN hoopt ook in 2009 en 2010 gebruik te maken van de ontwikkelingssubsidie. Daarnaast blijft het vergroten van de opbrengsten van sponsoring en fondsenwerving een aandachtspunt. Naast ledenbijdragen en subsidie, kan hiermee een nog betere basis gelegd worden voor de continuïteit van de kernactiviteiten van de STSN. Bestedingen In de tabel Staat van Baten & Lasten over 2008 (2007) zijn de uitgaven aan de diverse (kern)activiteiten gepresenteerd. In 2008 zijn de kernactiviteiten lotgenotencontact, voorlichting, belangenbehartiging en instandhoudingskosten qua kosten net boven of net onder de begroting uitgekomen. Daarnaast werd een substantieel bedrag in het kader van ontwikkelingssubsidie uitgegeven. Ondanks dat hier een enorme inspanning tekst Jan-Paul Wagenaar voor moest worden geleverd, heeft dit de Invulling van begrote activiteiten niet belemmerd. Deze zijn conform planning uitgevoerd. Resultaat 2008 In de tabel Staat van Baten & Lasten over 2008 (2007) staat voor 2008 een begroot resultaat van Het gerealiseerde resultaat is positiever uitgevallen, ondanks dat de bestedingen van de ontwikkelingssubsidie de baten enigszins overschreden. Een deel van het resultaat is ondergebracht in een bestemmingsfonds ter stimulering van het lotgenotencontact. De STSN is voornemens dit bestemmingsfonds in 2011, een lustrumjaar, voor extra activiteiten aan te wenden. De STSN gaat er vooralsnog van uit dat het Fonds PGO akkoord gaat met het jaarverslag 2008 en de STSN niet kort op de berekende subsidie. Ambities voor 2009 Naast de gebruikelijke aandacht voor een goede invulling van de speerpunten lotgenotencontact, voorlichting en belangenbehartiging zijn er voor 2009 een aantal concrete ambities neergelegd. Het goed benutten van de ontwikkelingssubsidie (o.a. de websitefilmpjes) Het afronden en inzetten van de huisartsenbrochure. Het concept is vrij ver gevorderd. De verwachting is dat de brochure in de eerste helft van 2009 klaar komt. Betekent ook een communicatieactie richting AVG en. Het expertisecentrum in Rotterdam wordt steeds verder ingevuld. Het comité van aanbeveling zal worden uitgebreid. Hans heeft Geert Blijham gevraagd. Het groter maken van de vrijwilligerspool. Het verder neerzetten van het lotgenotencontact. Dit alles zal, met het oog op continuïteit en voortbestaan van de STSN, de volle aandacht van bestuur en vrijwilligers hebben in Conclusie De STSN heeft in 2008 haar voorgenomen activiteiten succesvol kunnen uitvoeren en bekostigen. De STSN realiseert zich echter dat om de continuïteit TSC Contact herfst

14 jaarverslag 2008 en kwaliteit van haar activiteiten te waarborgen, zowel op korte als op langere termijn inspanningen gedaan moeten worden om sponsors èn vrijwilligers aan de STSN te blijven binden! Op 10 april j.l. heeft Verstegen Accountants, gevestigd te Dordrecht, het jaarverslag van de STSN vastgesteld. Het complete Jaarverslag plus Jaarrekening 2008 is bij het secretariaat van de STSN ter inzage beschikbaar. Staat van Baten & Lasten over 2008 (2007) in Euro s Begroting 2008 Realisatie 2008 Realisatie 2007 Opbrengsten (Baten) Ledenbijdragen Subsidiebaten Ontwikkelingssubsidie Sponsoring en advertenties Baten uit fondsenwerving Inkomsten uit activiteiten Financiële baten Totaal Beschikbaar doelstellingen Bestedingen (Lasten) Lotgenotencontact Voorlichting Belangenbehartiging Instandhoudingkosten Voorwaardescheppende act Bestede ontwikkelingssubsidie Afschrijving inventaris Totaal Bestedingen Resultaat Resultaatbestemming: Risicoreserve Bestemmingsfonds inzake: Stimulering Lotgenotencontact Resultaat herfst 2009 TSC Contact

15 artikel Leerlingenvervoer Wanneer je kind niet lopend of fietsend naar school kan vanwege de afstand of een handicap, kun je onder bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor een bijdrage in de kosten van leerlingenvervoer. De gemeente vergoedt de vervoerskosten van een kind tussen woonadres en de dichtstbijzijnde, voor de leerling toegankelijke, school (in principe op basis van de kosten van openbaar vervoer). tekst Corinne Kijl De keuze voor een bepaalde school moet gemaakt zijn op basis van levensbeschouwelijke gronden. Andere gronden, zoals onderwijsinhoudelijke voorkeuren, verplichten de gemeente niet tot vergoeding. Voor leerlingenvervoer komen leerlingen in aanmerking die onderwijs volgen bij de volgende instellingen: scholen voor basisonderwijs: regulier of bijzonder; speciale scholen voor basisonderwijs (sbo); speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso): zoals ZMLK en vso-zmlk, ZMOK en vso-zmok, mytyl- en tyltylonderwijs, scholen voor zintuiglijk gehandicapten, meervoudig gehandicapten (mg) en vso-mg. voortgezet onderwijs (vo), alleen als er sprake is van een structurele handicap. De gemeente vergoedt de volgende kosten van uw kind: Als uw kind zelfstandig of onder begeleiding reist met het openbaar vervoer en de school voor speciaal onderwijs op meer dan vier km van uw woning ligt en de speciale school voor basisonderwijs op meer dan zes km van uw woning ligt. Als de gemeente openbaar vervoer met begeleiding toestaat, krijgt u een vergoeding voor uw kind en de begeleider Als uw kind niet zelfstandig of onder begelei- TSC Contact herfst

16 artikel ding met het openbaar vervoer kan reizen, heeft hij/zij recht op aangepast vervoer. Onder aangepast vervoer wordt verstaan vervoer per besloten (school)busvervoer, taxi, treintaxi of bustaxi. Bij de gemeente kunt u een schriftelijk verzoek indienen voor leerlingenvervoer. Meestal moet ook de indicatie van de commissie van indicatiestelling worden bijgevoegd (b.v. onder welk cluster valt je kind, welk onderwijs bevelen zij aan). De gemeente zal het verzoek toetsen aan de regeling leerlingenvervoer. Binnen acht weken moet de gemeente een besluit nemen. U ontvangt van de gemeente een beschikking. In deze beschikking is vermeld of u aanspraak op vervoer heeft en welke vervoerskosten u vergoed krijgt. Als u aanspraak maakt op vervoer, krijgt u bericht van de vervoersmaatschappij waarmee de gemeente een overeenkomst heeft gesloten. Dit kan elk jaar een andere maatschappij zijn, vaak die met het goedkoopste aanbod en dat merk je in alles (zoveel mogelijk kinderen in één bus, waardoor je vaak een onlogische route krijgt, dit alles om de kosten te drukken) Zoals u ziet bestaan er meerdere mogelijkheden van vervoer, per gemeente wel verschillend, b.v. een stadsbus die langs opstapplaatsen rijdt (veel kinderen), een busje dat je kind bij je woning komt halen en afzet (± 8 kinderen) met of zonder begeleiding, een taxi met of zonder begeleiding, met het openbaar vervoer met of zonder begeleiding, op de fiets met of zonder begeleiding. Een ander soort vervoer is het Wmo-vervoer. De Wet maatschappelijke ondersteuning heeft als doel dat iedereen kan meedoen in de maatschappij, daar passen ook vervoersvoorzieningen in, zoals een taxibus of een taxikostenvergoeding. Deze uitvoerende taak ligt ook bij de gemeente. Als u een aanvraag indient voor bv. vervoersvoorziening, beoordeelt een specialist of u daarvoor in aanmerking komt. (www.info-wmo.nl) Dan is het zover, je verzoek is ingewilligd en het busje staat voor de deur. Het is even wennen om je kind mee te geven, maar toch ook een luxe,denk je Het komt regelmatig voor dat het positieve gevoel van ouders, overschaduwd wordt door negatieve ervaringen met leerlingenvervoer. Een volle warme bus en niet mogen drinken, veel lawaai, vroeg vertrekken en laat thuis, een onaardige chauffeur die nergens rekening mee houdt, onlogische ritvolgorde, je kunt jezelf afvragen: wat doe ik m n kind aan! Hebt u ook problemen met het leerlingenvervoer meegemaakt of juist positieve dingen en wilt u die met ons delen, mail het ons dan! In het winternummer van het TSC Contact komen hier op terug! nieuws Ik wil fietsen De stichting Ik wil fietsen wil mensen met een beperking stimuleren om (weer) te gaan fietsen. Hiervoor zijn veel mogelijkheden. Er zijn diverse speciale fietsen, maar ze staan niet in elke fietswinkel. Op de website staan links naar diverse fietsfabrikanten en winkels waar u wel voor deze fietsen terecht kunt. Ook vindt u er verhalen die betrekking hebben op het fietsen voor bijzondere fietsen en hoe dat zo gekomen is. 16 herfst 2009 TSC Contact

17 column Lara Geschreven door Sandra Visch, getrouwd met Marlon en mama van Lara (over 2 maanden 4 jaar!) en Tessa (8 maand). Lara heeft TSC. tekst en foto Sandra Visch Anders Je ziet niets aan haar en het gaat echt goed met haar zijn veel gehoorde opmerkingen over Lara. Kennissen, vrienden en familie denken volgens mij dat we het fijn vinden als ze dat zeggen. Ze staan er niet bij stil dat ze het misschien niet helemaal goed zien. Het klopt inderdaad dat je aan haar uiterlijk (nog) niets ziet. Vooral mensen die geen (kleine) kinderen hebben, zien gewoon een peuter die praat, lacht, zingt, huilt, gilt, etc. Ja, het gaat ook best goed met haar, ze is soms net een gewone gezonde peuter. Ze zit sinds kort helemaal in de fase dat kan ik zelf! en dan gaat ze gillen en huilen als je haar wilt helpen. Vervolgens ook weer huilen als het toch niet lukt. De zelluf doen fase hoort echt bij de peuterleeftijd en is heel normaal. Ik vind het heel mooi om te zien bij Lara. Maar ze is eigenlijk geen peuter meer, ze is al (bijna) een kleuter. We zijn lekker op vakantie geweest, een weekje naar Center Parcs. Best een geslaagde vakantie, ondanks een zieke Tessa (flinke griep) en een groot gebrek aan nachtrust. Lara vond het super om elke dag langs de kinderboerderij te gaan en de geitjes en de koe te voeren. Vaak lekker zwemmen met papa. Lekker eten is ook een van haar hobby's en dat hebben we veel gedaan. En natuurlijk: de muziek. Elke avond was er entertainment in de vorm van kidsdisco of een ander 'figuur' die muziek maakte. Geweldig vond Lara het. Het maakt niet uit wat voor muziek of liedje het is: Lara danst er altijd op. Zelfs bij een rockband of een shantykoor, maar die waren er nu niet hoor. Natuurlijk zijn er meer kinderen die gek zijn op muziek, maar Lara geniet echt het meest van allemaal. Ze is dan enorm enthousiast en kijkt ons met een gelukzalige lach aan! Heerlijk om te zien. Maar in een groep kinderen valt haar anders-zijn wel extra op. Er werden ook opdrachtjes gegeven met de kidsdisco. Bijvoorbeeld dat iedereen gauw moet gaan zitten als de muziek stopt en weer mag gaan dansen als de muziek begint. Lara is dan toch echt de enige die er niets van snapt en duidelijk in de war is. Iedere keer als ze aan het dansen is, stopt ineens de muziek. Verward kijkt ze dan rond. Alle kinderen zitten op de grond, dat ziet ze natuurlijk wel, maar die informatie komt toch niet echt aan bij haar. Ook niet als we het uitleggen, het voordoen of aanwijzingen geven: Lara, je moet gaan zitten, de muziek is gestopt. Dan gaat ze uiteindelijk wel zitten, maar staat vervolgens helemaal niet meer op, ook niet als het spel klaar is. Anders zijn is niet verkeerd, natuurlijk vinden wij Lara bijzonder en heel speciaal, maar het anders-zijn vind ik wel moeilijk voor haar. Ze lijkt het zelf nog totaal niet te beseffen, maar dit zal niet altijd zo blijven. Misschien wordt ze er later wel mee gepest, maar daar probeer ik niet teveel aan te denken. Ik ben benieuwd hoe het straks op school zal gaan...over 2 maanden al! Wat wordt onze kleine meid al groot! TSC Contact herfst

18 artikel Leren van Paarden Leren van Paarden is geen manege en ook geen paardenpension. Wat is het wel? Het is een heerlijke plek, aan de rand van de Brabantse Biesbosch, waar ruimte is en rust heerst. Het is een plek waar mens en dier met respect voor elkaar en de omgeving omgaan. Er is individuele aandacht voor elkaar. Het is de plek waar Tanja Kleijn haar droom heeft gerealiseerd; werken met paarden en mensen met een beperking in ruimte, rust. tekst en foto Haike Doornbos pompjes, het zogenaamde hoefmechanisme. Door het lopen word het bloed dat naar beneden in alle vier de hoeven komt ook weer omhoog gestuwd. Als het paard niet loopt, op stal staat, werkt het hoefmechanisme slecht waardoor het paard allerlei problemen met zijn lichaam krijgt. Kortom, de stallen zijn er voor het gemak van de mens en niet voor het paard. Tanja met één van haar paarden Wanneer ik Tanja ontmoet, is ze druk bezig met drie kinderen en evenzoveel pony s. De kinderen zijn druk bezig met borstelen, de pony s staan er ontspannen bij. Ze lacht: Dit zijn mijn buurkinderen. Ze komen vaak helpen; er is altijd wel wat te doen. Vandaag mogen ze de pony s borstelen en daarna mogen ze, aan de lijn, rennen in de bak, maar ook mest opruimen behoort tot de klusjes. Eerst krijg ik een sightseeing over het terrein. De paarden van Tanja lopen in de wei. Alleen bij slecht weer staan ze op de paddock, dat is een loopstal met buitenverblijf zodat ze altijd in beweging zijn. Tanja: Paarden zijn kuddedieren, ze moeten altijd kunnen lopen omdat ze lichamelijk en geestelijk daarop ingesteld zijn. Een paard heeft, in vergelijking met de omvang van het lichaam, een klein hart. Om dat bloed nu toch goed rond te kunnen pompen heeft een paard vier Toen ze 7 jaar was begon Tanja met paardrijden; op haar 16e ging ze naar de paardenschool in Deurne. Ze ging vervolgens de orun opleiding doen en ze werd officieel paardrij-instructeur. In aanvulling op haar beroep als paardrij-instructeur, volgde ze ook nog de 1-jarige opleiding tot FPGinstructeur, (Federatie Paardrijden Gehandicapten red.) om mensen met een beperking te kunnen lesgeven. Ze werd daarna beroepsmilitair. Toch vond ze niet haar manier van werken in de reguliere paardenwereld want ze miste waar het werkelijk om ging, het wezen paard. Ze wilde een manier van werken met paarden en mensen die gebaseerd is op wederzijds respect en vertrouwen. Niet het paard als fiets zien, maar als een dier dat ons kan helpen op velerlei gebied. Om dat te kunnen realiseren moeten we de taal van de paarden leren, lichaamstaal. Ze kwam in aanraking met de methode Centered riding van Sally Swift, waarbij het bewust worden van het eigen lichaam als ruiter en dat van het paard centraal staat en met het Freestyle-systeem van Emiel Voest, dat gebaseerd is op werken met de natuurlijke eigenschappen van het paard. Inmiddels is Tanja bevoegd instructeur in beide methoden. Inzichten die men krijgt over wat het 18 herfst 2009 TSC Contact

19 paard voor dier is, inzichten krijgen over wie men zelf is, bewust worden van het eigen lichaam en wat het kan en natuurlijk ook dat van het paard, maakt, dat men veel meer in harmonie met het paard omgaat. Het paard is onbevooroordeeld, zuiver, heeft geen verwachtingen en spiegelt het innerlijk van de mens. Als men gaat werken met een loslopend paard in een ruimte van 14 x 14 m, dan gaat men dat doen door middel van lichaamstaal. Spelenderwijs ontdekt men dat er controle mogelijk is op een afstandje over richting en snelheid van het paard en word er gewerkt aan leiderschap. Hierbij zal het paard een grote spiegel zijn voor kind en volwassene. beperkingen kunnen ook je talent zijn. Ik kijk niet naar wat een kind niet kan, maar naar wat een kind wel kan. Anders dan bij een manege heeft Leren van Paarden geen winstbejag, maar werkt puur vanuit passie! Voorafgaand aan de training vindt er altijd een intakegesprek plaats. Van beide kanten moet er sprake zijn van een goed gevoel! Wilt u meer informatie of wilt u contact zoeken met Leren van paarden : Zich bewust zijn van de beperkingen van het kind of de volwassene, zich bewust zijn van de lichaamstaal van het paard is voor Tanja heel belangrijk; veiligheid staat voorop. Ze vindt het zeer belangrijk dat zowel het kind als de volwassenen een goede uitleg krijgt om het contact tussen mens en dier goed te doen verlopen. Ze gaat uit van het individu, kijkt naar de mogelijkheden per persoon, naar de lichaamstaal tussen mens en dier en past de begeleidende acties daar op aan. Bij kinderen met autisme is het heel belangrijk dat ze vertrouwd raken met de geuren en weten hoe bijvoorbeeld borstels aanvoelen. Het is een heel proces dat in gang wordt gezet. Daarin ontstaat het contact tussen mens en dier. Voor kinderen met ADHD is het soms moeilijk de aandacht vast te houden; Tanja gaat dan gewoon wat anders doen zoals even lekker in het zand spelen, daarna wordt de training hervat. De beweging van het paard is drie-dimensionaal en zet in de hersenen van de mens veel in beweging. Zo kan een kind dat een spasme heeft op een paard meer tot ontspanning komen, zowel fysiek als mentaal, zal de balans van een kind of volwassene verbeterd worden. De motoriek wordt door middel van allerlei leuke oefeningetjes op het paard verbeterd; een druk kind kan rustiger worden of juist een rustig kind meer actief. Tanja houdt van een simpele uitleg en werkt veel met voorbeelden, picto s, laten voelen, noem maar op. Haar einddoel? Kinderen en volwassenen op een leuke en leerzame manier een stukje op weg helpen naar hun doel, samen met het paard, het goede meegeven; wederzijds respect en vertrouwen opbouwen, hun zintuigen prikkelen en groei in zelfstandigheid ontwikkelen. Tanja: Je kunt beperkingen hebben, maar je TSC Contact herfst

20 CCE TSC Expertiseteam en het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) In een van de filmpjes op de website wordt melding gemaakt van het TSC Expertiseteam. Dit team kan veel betekenen voor mensen die grote problemen hebben met gedragsaspecten die met TSC te maken hebben. In dat filmpje wordt ook verwezen naar het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE). Aanmelding voor het TSC Expertiseteam loopt namelijk altijd via het CCE. Hoe dat precies in elkaar zit, daarover gaat dit artikel. Daarvoor gaan we in op de oorsprong, het werkveld en de werkwijze van het CCE en van het expertiseteam. Ten slotte gaan we in op de procedure die geldt voor het aanvragen van hulp van het TSC Expertiseteam. tekst Hans Ploegmakers 1. Het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) Voor de oorsprong, het werkveld en de werkwijze van het CCE, maken we gebruik van het CCC- Magazine van juni 2009 en de website Het CCE al meer dan 20 jaar De foto s van Jolanda Venema in de landelijke pers zorgen eind jaren tachtig voor grote maatschappelijke beroering. De verstandelijk beperkte jonge vrouw is vastgeketend omdat niemand meer weet hoe haar te behandelen. Uit onderzoek van de Inspectie voor de Volksgezondheid naar soortgelijke misstanden, blijkt dat er veel meer schrijnende situaties zijn. Daarom roept de landelijke overheid in 1989 vijf regionale Consulententeams in het leven. Deze teams krijgen de taak om instellingen voor verstandelijk beperkte mensen te adviseren en te ondersteunen bij de zorg voor cliënten met ernstig probleemgedrag. De vijf regionale centra en CCE Nederland fuseerden dit jaar tot één landelijk Centrum voor Consultatie en Expertise. Het werkterrein van het CCE Het CCE zoekt oplossingen voor bijzondere en complexe zorgvragen van cliënten die aangewezen zijn op de gehandicaptenzorg, de verpleging en verzorging en de geestelijke gezondheidszorg. Als de reguliere zorgverlening geen oplossing meer heeft, kan een bijzondere zorgvraag ontstaan. Het CCE komt in actie bij complexe gedragsproblemen of als de kwaliteit van leven van een cliënt sterk is verminderd. Er is dan geen zicht op verbetering. In dat geval kunnen cliënten, hun naasten of de zorginstelling een beroep doen op het CCE. Het CCE werkt aanvullend en de ondersteuning is altijd tijdelijk. Totdat de situatie is verbeterd, of familieleden of hulpverleners aangeven weer zelf verder te kunnen. Onafhankelijk Het CCE benadert de complexe problemen vanuit verschillende invalshoeken en specialismen en doet een beroep op een uitgebreid netwerk van consulenten met ervaring in de praktijk. Dit zijn specialisten zoals orthopedagogen, psychologen, gedragsdeskundigen, artsen, verpleegkundigen, geriaters en psychiaters. Zij zijn niet in dienst van het CCE en kijken onafhankelijk naar een vastgelopen zorgsituatie. Daarbij dragen ze mogelijkheden aan voor een betere behandeling of begeleiding van de cliënt en kunnen ze bijvoorbeeld ook bijdragen aan de deskundigheidsbevordering van het team. De consulenten zijn ook in te zetten voor een second opinion over een bestaand zorgplan of voor inhoudelijk advies over het zorgplan van cliënten voor wie instellingen extra financiële hulp aanvragen. Dat kan volgens de beleidsregel Extreme Zorgbehoefte van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De consulenten van het CCE werken nauw samen met de reguliere zorgverleners die verantwoordelijk zijn en blijven voor de persoon die zorg nodig heeft. Verspreiden van kennis Een andere belangrijke taak van het CCE is het 20 herfst 2009 TSC Contact

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Leerlingenvervoer naar school van school

Leerlingenvervoer naar school van school Leerlingenvervoer naar school van school Alle kinderen hebben recht op onderwijs. Ouders en verzorgers moeten er zelf voor zorgen dat hun kinderen elke dag naar school kunnen. Het uitgangspunt is dat u

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN &Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN & & VOLWASSENEN Ondersteuning voor mensen met een beperking Heb je een beperking of heeft je zoon of dochter een beperking? Dan is wat ondersteuning soms erg welkom. Ons Tweede

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom In opdracht van: Nederlandse Vereniging voor mensen met een wijnvlek of het Sturge-Weber syndroom Ontwikkeld door: Het Ondersteuningsburo

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

ACTIVITEITEN EN WERK VOOR MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL

ACTIVITEITEN EN WERK VOOR MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL Ondersteuning bij activiteiten en werk ACTIVITEITEN EN WERK VOOR MENSEN MET EEN LICHAMELIJKE HANDICAP EN/OF NIET-AANGEBOREN HERSENLETSEL Voorpagina: Gerben de Gruijl: Jarenlang had ik mij beziggehouden

Nadere informatie

Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE

Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE Sport- en beweegvragen van kwetsbare doelgroepen/ mensen met een beperking in het sociale wijkteam en de rol van MEE Dordrecht 17 maart 2016 Nynke Tilstra, Sportconsulent Introductie MEE Uitleg Wijkteams

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil!

Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! Ouderen Vrijwilligerswerk, omdat je meer wil! De herkenning en glimlachen als je patiënten komt halen doen je goed. Wie Mondriaan Ouderen is een onderdeel van Mondriaan,

Nadere informatie

ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN

ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN Inhoud: - Zorgeloos op uitje -Wat is autisme? - Wat houd een uitje precies in? - 15 TIPS om uw uitje tot een succes te maken Marinka

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

MS Vereniging Nederland Regio Brabant West Paganinistraat 11 5144 XN Waalwijk T 0416-333074 www.msvereniging.nl

MS Vereniging Nederland Regio Brabant West Paganinistraat 11 5144 XN Waalwijk T 0416-333074 www.msvereniging.nl November 2009 MS Vereniging Nederland Regio Brabant West Paganinistraat 11 5144 XN Waalwijk T 0416-333074 www.msvereniging.nl Beste Leden, Met deze nieuwsbrief informeren wij u graag over de laatste ontwikkelingen

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

MEE op Weg. IJsseloevers

MEE op Weg. IJsseloevers IJsseloevers MEE op Weg Vanuit haar droom van een inclusieve samenleving en missie MEE maakt meedoen mogelijk heeft MEE IJsseloevers het initiatief genomen tot het project MEE op Weg. MEE op Weg Vanuit

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Sportief bewegen na kanker. Kanker

Sportief bewegen na kanker. Kanker Sportief bewegen na kanker Kanker Sportief bewegen na kanker...................................... Bewegen: goed en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de gezondheid en is nog

Nadere informatie

is er voor u! plannen voor 2015 1

is er voor u! plannen voor 2015 1 is er voor u! plannen voor 2015 1 Welkom bij de Eik! In 2014 was het alweer 10 jaar geleden dat de Eik haar deuren opende. In de prachtige omgeving van landgoed Eikenburg met een prettige, warm aandoende

Nadere informatie

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding

Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015. Inleiding Nieuwsbrief Odensehuis Hoeksche Waard no.3. 1 e kwartaal 2015 Inleiding Over 3 maanden is het Odensehuis al weer een jaar open. We beginnen goed op gang te komen. Het is duidelijk dat er behoefte is aan

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen

Bemoeizorg Parkstad. Volwassenen Bemoeizorg Parkstad Volwassenen Bemoeizorg Parkstad 7 1 2 3 4 8 5 9 10 6 Wat is bemoeizorg? Bemoeizorg is de ongevraagde bemoeienis van hulpverleners met mensen die hulp nodig hebben, maar daar zelf niet

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Stichting Werken met Eric en Cindy

Stichting Werken met Eric en Cindy Jaarverslag 2007 Stichting Werken met Eric en Cindy Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De Stichting a. aanleiding b.bestuursleden c. doelstelling d. werkwijze 3. Ontwikkelingen in 2007 a. bestuur b. scholen

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

POLIKLINIEKEN. Poliklinieken van SEIN

POLIKLINIEKEN. Poliklinieken van SEIN POLIKLINIEKEN Poliklinieken van SEIN 1. Gespecialiseerde zorg GESPECIALISEERD Welkom op de polikliniek van SEIN Naast de klinieken (in Zwolle en in Heemstede) heeft SEIN twaalf poliklinieken. Deze zijn

Nadere informatie

Dit boekje is van:..

Dit boekje is van:.. Ik en mijn plan Dit boekje is van:.. Hallo, Jij bent cliënt bij SOVAK. Je hebt bij SOVAK een persoonlijk begeleider. Samen maak je afspraken over wat jij zelf doet en wat SOVAK doet. Die afspraken staan

Nadere informatie

Aan: Gemeente Ede en deelnemers medemaken Leerlingenvervoer t.a.v. Mw Susan van der Zwaag Postbus 9022 6710 HK Ede

Aan: Gemeente Ede en deelnemers medemaken Leerlingenvervoer t.a.v. Mw Susan van der Zwaag Postbus 9022 6710 HK Ede Aan: Gemeente Ede en deelnemers medemaken Leerlingenvervoer t.a.v. Mw Susan van der Zwaag Postbus 9022 6710 HK Ede Betreft: Aanbevelingen medemaken Leerlingenvervoer Ede, 3 februari 2015 Geachte Mw van

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Nieuwsbrief Jaargang 15, 2015

Nieuwsbrief Jaargang 15, 2015 Nieuwsbrief Jaargang 15, 2015 VSO Mikado Stiemensweg 44 Terugblik op ouderavond schooltijden Op donderdag 22 januari vond de ouderavond plaats waarin een model werd gepresenteerd voor mogelijke nieuwe

Nadere informatie

Hoi allemaal, Groetjes, Kim

Hoi allemaal, Groetjes, Kim Even voorstellen Ik heet Harjon van den Poll, ben 38 jaar, getrouwd en vader van twee kinderen. Ik ben creatief, ondernemend, sociaal en sportief. Mijn passie is om mensen te laten ervaren wat ze willen

Nadere informatie

MEE: PARTNER IN HET CJG

MEE: PARTNER IN HET CJG 1e kwartaal 2016 MEE: PARTNER IN HET CJG MEE ondersteunt mensen met een beperking zodat zij mee kunnen doen in de samenleving. Wij helpen iedereen (weer) grip op hun leven te krijgen, onder andere door

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis KINDEREN

&Ons Tweede Thuis KINDEREN &Ons Tweede Thuis KINDEREN & & KINDEREN Inleiding Het liefst zorg je als ouder zelf voor je kind maar soms heb je hulp nodig. Bijvoorbeeld als je kind een achterstand in de ontwikkeling of een verstandelijke,

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Leerlingenvervoer in Kampen 2015-2016

Leerlingenvervoer in Kampen 2015-2016 Leerlingenvervoer in Kampen 2015-2016 Alle kinderen hebben recht op onderwijs. Ouders en verzorgers moeten er zelf voor zorgen dat hun kinderen elke dag naar school kunnen. Meestal is dat geen probleem.

Nadere informatie

Welkom bij Centrum Jeugd. Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden

Welkom bij Centrum Jeugd. Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden Welkom bij Centrum Jeugd Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden Welkom bij Centrum Jeugd Je gaat deelnemen aan een van de behandelingen bij Centrum Jeugd van GGz Breburg. De behandelaren

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Gezinspsychiatrie in Beilen

Gezinspsychiatrie in Beilen informatie voor kinderen Gezinspsychiatrie in Beilen Dagbehandeling, kliniek en centrum voor gezinshereniging www.ggzdrenthe.nl Met het hele gezin in behandeling Jouw gezin komt misschien in behandeling

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking ASVZ Touwbaan 1 Postbus 121 3360 AC Sliedrecht t 0184 491200 info@asvz.nl www.asvz.nl ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking anders denken anders voelen anders doen Psychotherapie Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Diagnostisch centrum

Diagnostisch centrum REINAERDE Diagnostisch Centrum Als uw kind zich anders ontwikkelt De ontwikkeling van kinderen verloopt niet altijd vanzelfsprekend. Bijvoorbeeld als uw kind een ontwikkelingsachterstand of beperking heeft

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Familie- en vriendenzorg. Informatie voor mantelzorgers. Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is

Familie- en vriendenzorg. Informatie voor mantelzorgers. Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is Familie- en vriendenzorg Informatie voor mantelzorgers Zorgbalans Omdat goede zorg heel persoonlijk is Familie- en vriendenzorg Uw partner, familielid, vriend of andere naaste krijgt zorg bij Zorgbalans.

Nadere informatie

De huid en het brein. Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1

De huid en het brein. Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1 De huid en het brein Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1 Het Centrum voor Neurologische Leer- en ontwikkelingsstoornissen

Nadere informatie

In de put, uit de put

In de put, uit de put In de put, uit de put Ouderen In de put, uit de put Introductie Wachten tot het beter gaat? Wachten in de hoop dat het gepieker en verdriet vanzelf overgaat? In de put, uit de put 1 Veel piekeren, weinig

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN VERSTANDELIJKE OF MEERVOUDIGE HANDICAP

ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN VERSTANDELIJKE OF MEERVOUDIGE HANDICAP Ondersteuning bij werk en activiteiten ONDERSTEUNING VAN MENSEN MET EEN VERSTANDELIJKE OF MEERVOUDIGE HANDICAP Voorpagina: Arthur Klous houdt van zijn werk in een kopieerwinkel. Ik heb het hier uitstekend

Nadere informatie

Wat heeft dit kind nodig?

Wat heeft dit kind nodig? ADHD PDD-NOS Leerstoornis Gedragsstoornis Team Wat heeft dit kind nodig? Lynn leest in haar leesboek. Tegelijkertijd tikt ze constant met haar pen op haar tafel. Dat doet ze wel vaker. De kinderen van

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp Vrijwilligerswerk Mantelzorg Vrijwillige hulp Burenhulp Maak samen het verschil. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil. Hun inzet op het gebied van onder andere cultuur, zorg, sport, natuur

Nadere informatie

Wonen, dagbehandeling en ontwikkeling voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren

Wonen, dagbehandeling en ontwikkeling voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren Wonen, dagbehandeling en ontwikkeling voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren Op weg naar zelfstandigheid Onze dochter heeft een visuele beperking en een ontwikkelingsachterstand. Kan ze een paar

Nadere informatie

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen

Kinderen. Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Kinderen Hoe Yulius kinderen met autisme kan helpen Voor wie is dit boekje? Je hebt dit boekje gekregen omdat je autisme hebt of omdat je nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK. kinderen

HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK. kinderen HULP BIJ OPVOEDING BEHANDELING BEGELEIDING OBSERVATIE DIAGNOSTIEK kinderen Soms heeft een gezin extra begeleiding nodig. Bijvoorbeeld als uw kind een achterstand in de ontwikkeling of een verstandelijke,

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Aanvraagformulier leerlingenvervoer SCHOOLJAAR 2015-2016. 1. Gegevens leerling. 2. Gegevens aanvrager. 3. Soort onderwijs:

Aanvraagformulier leerlingenvervoer SCHOOLJAAR 2015-2016. 1. Gegevens leerling. 2. Gegevens aanvrager. 3. Soort onderwijs: Aanvraagformulier leerlingenvervoer SCHOOLJAAR 2015-2016 Wij verzoeken u dit formulier volledig in te vullen en het vakje aankruisen indien van toepassing. Uw aanvraag wordt voor de aanvang van het schooljaar

Nadere informatie

Inknippen van je tongriempje

Inknippen van je tongriempje Wilhelmina Kinderziekenhuis Inknippen van je tongriempje Wat staat er in deze folder Inleiding voor ouders 2 Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar 4 Inknippen van het tongriempje 6 Tips 9 Wil je meer

Nadere informatie

levend en dood tegelijk

levend en dood tegelijk levend en dood tegelijk levend en dood tegelijk lezing over NAH in een gezin 9 april 2015 Carina van Welzenis alias Karin van Leeuwen 28 december 2004 rtl nieuws Twee bomen geraakt Een enorme klap, daarna

Nadere informatie

Zo gewoon mogelijk verder met ASS Sterker in de samenleving.

Zo gewoon mogelijk verder met ASS Sterker in de samenleving. Zo gewoon mogelijk verder met ASS Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Froukje is een vlotte, jonge meid. Ze staat midden in het leven. Maar soms worden mensen heel boos om haar opmerkingen. Froukje

Nadere informatie

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR

centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR centrum voor verstandelijke beperking en psychiatrie MET ELKAAR VOOR ELKAAR De Swaai is een samenwerking tussen GGZ Friesland en Talant en biedt volwassenen met zowel een verstandelijke beperking als

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

Moebius Syndroom Stichting

Moebius Syndroom Stichting Moebius Syndroom Stichting Nieuwsbrief Jaargang 10 nummer 2 Augustus 2006 Het is alweer zomervakantie! Wij als bestuur wensen jullie een mooie en zonnige vakantie toe! En we hopen jullie alemaal te zien

Nadere informatie

Oktober 2012. Wat vindt u van de Wmo-maatregelen zoals een scootmobiel die 8 km/uur kan? Onzinnig. Tegen. Tegen. Belachelijk!!!!

Oktober 2012. Wat vindt u van de Wmo-maatregelen zoals een scootmobiel die 8 km/uur kan? Onzinnig. Tegen. Tegen. Belachelijk!!!! Oktober 2012 Zó! Zoetermeer heeft aan scootmobielgebruikers gevraagd wat zij vinden van de bezuinigingen op de Wmo en vooral wat ze vinden van het voorstel om scootmobielen te verstrekken die een stuk

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

eenvoudig eenvoudig en duidelijk Thema samenwerken Patricia knipt Stiena Schilderen met Vincent REINAERDE

eenvoudig eenvoudig en duidelijk Thema samenwerken Patricia knipt Stiena Schilderen met Vincent REINAERDE eenvoudig eenvoudig en duidelijk Thema samenwerken Patricia knipt Stiena REINAERDE Schilderen met Vincent inhoud voorjaar 2014 3 Een sterk stel Yvonne (rechts) met Nancy Het buurtteam in Leidsche Rijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief 14, september 2010

Nieuwsbrief 14, september 2010 Stichting WoonMere Nieuwsbrief 14, september 2010 Redactie: Mariska Elfrink Hallo allemaal, Eindelijk is het dan gebeurt: we zijn verhuist naar ons eigen appartement! Inmiddels wonen we hier alweer een

Nadere informatie

Schooljaar 2015-2016. Leerlingenvervoer in Almere. Vóór 1 juni aanvragen, ieder schooljaar weer!

Schooljaar 2015-2016. Leerlingenvervoer in Almere. Vóór 1 juni aanvragen, ieder schooljaar weer! Schooljaar 2015-2016 Leerlingenvervoer in Almere Vóór 1 juni aanvragen, ieder schooljaar weer! 2 Leerlingenvervoer in Almere Alle kinderen hebben recht op onderwijs. Ouders en verzorgers moeten er zelf

Nadere informatie

Iedereen heeft een eigen verhaal

Iedereen heeft een eigen verhaal informatie voor ouders Iedereen heeft een eigen verhaal > Goed om te weten als uw kind tijdelijk bij JJC verblijft Uw zoon of dochter gaat tijdelijk naar JJC in Den Haag. Wij gaan uw kind intensief begeleiden

Nadere informatie

Dagbesteding Psychogeriatrie

Dagbesteding Psychogeriatrie Dagbesteding Psychogeriatrie Contact: Stichting Rosengaerde Pastoriestraat 1 7721 CT DALFSEN Telefoon algemeen (0529) 431541 Telefoon keuken (0529) 432514 Fax (0529) 432937 e-mail Internet Info@rosengaerde.nl

Nadere informatie

Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs

Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs Jaarverslag 2014 Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs (SVA) De Ontmoeting 49 3823 HH Amersfoort Contactpersoon: Linda Rook (voorzitter) T 06 244 34 397 E info@vluchtelingenambassadeurs.nl

Nadere informatie

Handleiding scouts, explorers en roverscouts The International Award for Young People

Handleiding scouts, explorers en roverscouts The International Award for Young People Handleiding scouts, explorers en roverscouts The International Award for Young People Inleiding The International Award for Young People (TIAFYP) is een uitdagend programma voor jongeren tussen de 14 en

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren Informatie voor kinderen, jongeren en ouders Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt?

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? Beste kinderen, Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? In mijn vrije tijd ben ik natuurgids. Met mijn verrekijker en vergrootglas trek ik naar allerlei plekjes om de natuur

Nadere informatie