ALS JE VEEL REIST, RAAK JE VEEL KWIJT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ALS JE VEEL REIST, RAAK JE VEEL KWIJT"

Transcriptie

1 Relatiemagazine van de Christelijke Hogeschool Ede November 2009 nr. 4 ALS JE VEEL REIST, RAAK JE VEEL KWIJT DE WERELD ALS WERKTERREIN VOOR CAREL MAASLAND Verpleegkundigen moeten leiden, niet lijden I Thema: Over de grens I Freelancen in IJsland en Azerbeidzjan I Internationale ambities hbo I Post-hbo belicht huiselijk geweld I

2 INHOUD In deze SCHERP 4 Identiteit Opleidingen 10 OVER DE GRENS 12 Over de grens/coverstory Over de grens/rond de tafel discussie 16 De Christelijke Hogeschool Ede (CHE) is een protestants christelijke hogeschool op gereformeerde grondslag. De CHE heeft tien opleidingen, 4000 studenten en 425 medewerkers. Daarnaast biedt de CHE cursussen, trainingen, advies en onderzoek aan via CHE-Transfer. Christelijke Hogeschool Ede Oude Kerkweg JS Ede Telefoon: Verpleegkunde Verpleegkunde Educatie Leraar Basisonderwijs Theologie Godsdienst Pastoraal Werk Leraar Godsdienst / Levensbeschouwing Mens & Organisatie Management Economie & Recht Personeel & Arbeid Journalistiek & Communicatie Journalistiek Communicatie Sociale Studies Maatschappelijk Werk & Dienstverlening Sociaal Pedagogische Hulpverlening Onze missie bevat het profiel van een student die bij ons zijn of haar diploma haalt. Eén van de kenmerken is dat hij of zij inhoudelijk gemotiveerd is, deskundig, bij de tijd op het vakgebied én internationaal georiënteerd. Met die inhoud en deskundigheid zit het wel goed, maar hoe zit het met internationaal georiënteerd? Ook daarover zijn mooie dingen te melden: we hebben diverse uitwisselingsprogramma s voor studenten, docenten treden op in het buitenland, we doen mee aan internationale conferenties, tal van studenten doen een buitenlandse stage, we bieden duale opleidingen in het buitenland aan en we hebben zelfs een digitale internationale opleiding. We moeten ook wel, want onze samenleving en ook ons beroepenveld wordt in rap tempo internationaler. Daarom is het goed dat studenten aan den lijve ervaren dat internationale contacten nodig, verrijkend en gewoon ook leuk zijn. Ik kan dat uit eigen ervaring meer dan bevestigen. Hiermee zeg ik eigenlijk nog niet veel bijzonders, het ligt eigenlijk voor de hand vandaag de dag. Alle hogescholen zouden dit zo kunnen zeggen. Daarom voeg ik er iets aan toe. Want juist voor CHE-ers is er een bijzondere reden om echt internationaal te denken en te werken. Immers, wij belijden met het Apostolicum het geloof aan de heilige, algemene (lees: wereldwijde), christelijke kerk. Als onze studenten en medewerkers hun internationale kennis en ervaring in déze context zien en beleven, krijgt het pas echt betekenis. Want er is wereldwijd christelijk hoger onderwijs, dat opleidt voor kaderfuncties waarin je zoutend zout bent. Juist ook internationaal kunnen wij elkaar tot een hand en voet zijn. En ook dat zeg ik uit eigen ervaring. De CHE kan en moet zich daarom de komende jaren internationaal nog veel verder ontpoppen, zowel om te leren van onze buitenlandse broeders en zusters, maar ook om onze eigen derde kernwaarde, verantwoordelijkheid, internationaal waar te maken. Want eerlijk gezegd vind ik dat wij qua internationalisering nog maar aan het begin staan. Dr. Kees Boele Voorzitter College van Bestuur Christelijke Hogeschool Ede Over de grens/mediareis Nieuws Over de grens/oud-student Transfer Sociale Studies En verder Voorwoord 2 / Nieuws 8 en 30 / Over de grens: column Jos Strengholt 21 / Over de grens: CHE in beeld 22 / Over de grens: Zomergasten 24 / Over de grens: De Stelling 25 / Column Stefan Paas 33 / CHE-Transfer Mens & Organisatie: 2 3 Zicht op ontwikkelingswerk 35 / CHE-Transfer Nieuws 36 / Publicaties 40 / De vierkante meters van 41 / Agenda 42

3 IDENTITEIT Het is heerlijk om anders te zijn! CHE mikt op win-win-situatie Aan blanke westerse christelijke studenten heeft de CHE geen tekort. Niet-westerse christenen met niet-westerse christenmigranten kom je er echter nauwelijks tegen. Een vertekend beeld of toch een getrouwe afspiegeling van de Doorgaan Wederkerigheid christelijke achterban hier te lande? Hier wringt Pieter Boersema, CHE June Beckx, SKIN een schoen. Er zijn namelijk christelijke immigranten, waaronder protestantse, in Nederland. Waarom studeren zij niet bij de CHE die op haar beurt wel christen professionals aflevert die moeten wonen en werken in een multiculturele samenleving? Hoogste tijd voor een verkenning en een uitwisseling van ervaringen en gevoelens. Om een beeld te krijgen van de christelijke migrantenkerken, nodigde de CHE in mei christelijke migrantenleiders met verschillende achtergronden uit voor een miniconferentie. Doel was elkaar leren kennen en het opbouwen van een netwerk. Vanuit de CHE presenteerden zich het Christelijk Centrum voor Multicultureel Onderwijs van de Pabo en Godsdienst & Pastoraal Werk (GPW). Pieter Boersema van de vakgroep Godsdienstwetenschappen leidde de conferentie in. Drie deelnemers over hun gevoel. Een prettige start in een open sfeer en mét vervolgacties. Pieter Boersema spreekt met vertrouwen over de toekomst. Deze eerste ontmoeting is onderdeel van een onderzoeksproject waarin de CHE wil inventariseren wat er leeft onder christenmigranten. De aanwezige migrantenleiders vormen een goede afspiegeling en toonden bevlogen reacties. De uitdaging van nu is doorgaan. Laten we het oorspronkelijke enthousiasme niet blussen met afwachten en vergeten. Daarom hebben we een aantal nieuwe bijeenkomsten - intern en extern - gepland en hebben we acties op stapel staan. Waarin overigens voor Journalistiek en de Pabo ook al rollen zijn weggelegd. De culturele verschillen moeten we zeker niet bagatelliseren maar we moeten er ook voor waken dat ze geen culturele overgevoeligheden worden. Daar moeten we open en verstandelijk mee omgaan. Gelukkig hebben we op de CHE ook een behoorlijk aantal docenten met buitenlandervaring. Het doel is dat we elkaar beter begrijpen en elkaar uiteindelijk aanvullen op de plekken waar gewenst. Dan zijn we op de goede weg. Prof. dr. Pieter Boersema is voorzitter van de vakgroep Godsdienstwetenschappen aan de CHE en aan de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven. Als antropoloog is hij onder andere betrokken bij het culturele aspect van leidinggeven in kerk en gemeente. Van 1978 tot 1989 heeft hij op Sumba (Indonesië) en op Haïti gewerkt als deskundige op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Ook werkte hij als consultant bij diverse projecten in de Oekraïne, Nigeria, Malawi, Zimbabwe, Bolivia en Papua. June Beckx kent de wereld van de christelijke immigranten als geen ander. Tot eind oktober dit jaar was zij coördinator van SKIN (Samen Kerk In Nederland). Gezinnen van christenmigranten zien hun kinderen graag op scholen die een christelijke basis hebben. Helaas bestaat er onder hen nog weinig kennis over christelijke vervolgopleidingen zoals hogescholen en universiteiten. Dat geldt ook voor de volwassen voorgangers van de migrantenkerken. Weliswaar volgen zij een specifieke op Nederland gerichte cursus via het Hendrik Kraemer Instituut van de PKN, maar die cursus heeft meer weg van een inburgeringcursus. Voor hen sluiten de eisen van universiteiten ook niet aan op de opleidingen die zij in hun herkomstland volgden. Op dat opleidings- en kennisgebied vallen dus behoorlijke gaten en dat staat weer een goede aansluiting in de weg. Toen lag daar de uitnodiging van de CHE. De opzet en de stevige christelijke basis van de CHE waren voor ons een echte eyeopener, dat hadden we nog niet eerder gezien. Direct werd al duidelijk dat door een opzet van wederkerigheid tussen de CHE en SKIN, wij onze mensen voorlichting kunnen geven én dat wij samen zinvolle contacten kunnen opbouwen. Deze samenwerking kan beide partijen zeer vruchtbare resultaten opleveren. Verschillen aanvoelen In de praktijk blijkt namelijk dat er toch behoorlijke cultuurverschillen bestaan tussen kinderen van christenmigranten en Nederlandse kinderen. Zo wordt Nederlandse kinderen geleerd kritisch te zijn tegenover leerstof en docenten, kinderen van christenmigranten wordt geleerd respect te tonen en nergens tegenin te gaan. Als de docenten van een onderwijsinstituut dit weten, kunnen zij daar rekening mee houden. Ze hoeven zich zeker niet uitputtend te verdiepen in andere culturen en religies. Maar door het aannemen van een open houding die een aanvoelen voor deze situaties ontwikkelt, kan een zeer opbouwende en daarmee waardevolle communicatie ontstaan. SKIN Christelijke immigranten uit verschillende continenten vormden in 1992 een platform waaruit in 1997 SKIN ontstond, een vereniging van migrantenkerken en gemeenschappen. De leden erkennen de Bijbel als Gods woord en spreken elkaar daarop aan. De SKIN-kerken willen in Nederland een plaats om thuis te zijn en daarom willen de leden leren over taal, registratie, inburgering, werk en wetten en regels. Naast missionaire betrokkenheid bij de Nederlandse samenleving, moeten ook de eigen culturen en talen uitnodigend zijn voor een ieder. Daarvoor brengt SKIN migrantenkerken in contact met Nederlandse kerken, de overheid en andere organisaties. SKIN telt vijftig lidkerken. Verder op pagina 7 > 4 5

4 Wij durven pittige cliënten aan Bij Ontmoeting is er een open sfeer. We hebben een pittige doelgroep en dan moet je weten wat je aan elkaar hebt. Ik krijg veel steun van mijn teamleden. Regelmatig hebben we intervisiebijeenkomsten. Of we houden even ruggespraak, bij een lastige case bijvoorbeeld. Pieter den Dekker, maatschappelijk werker Ontmoeting geeft professionele hulp aan dak- en thuislozen vanuit een bijzondere missie: christelijke naastenliefde. Dat doen we met betrokken medewerkers, met hart voor de doelgroep. In een pas gehouden onderzoek naar tevredenheid van medewerkers kreeg Ontmoeting gemiddeld een 8. Wil jij ook bijdragen aan onze bijzondere missie? Houd dan onze website in de gaten voor actuele vacatures, of stuur een open sollicitatie. Stichting Ontmoeting Postbus GB Houten tel Bindende krachten Moses Alagbe, migrantenpastor Wat mij opviel was vooral de open, relaxte en tegelijkertijd ook serene sfeer, zo anders dan ik gewend was van de opleidingsinstituten en studiecentra die ik ken. Hier nam iedereen de tijd om oprecht naar elkaar te luisteren. Ik had een aantal voorgangers van migrantenkerken meegenomen en ook zij voelden dit. De christelijke basis is sterk aanwezig, want het werd direct duidelijk dat de missie van de CHE bestaat uit het verspreiden van de naam van Jezus. Die opstelling beviel mij en de andere deelnemers bijzonder goed. Ook onder onze jongeren is een dwang om te studeren. Helaas maken sommige opleidingen die zij kiezen geen deel uit van het aanbod van de onderwijsinstellingen met een christelijke signatuur. Culturele verschillen en miscommunicatie bestaan zeer zeker tussen de jongeren van christenimmigranten en de Nederlandse jongeren. Ook op scholen. Maar laten we ons daar alsjeblieft niet blind op staren. Laten we focussen op wat ons bindt, ons geloof, de hoop en de liefde. Want het is toch heerlijk om anders te zijn! Christelijke basisschool? Want waar de wereld behoefte aan heeft is transformatie. Op politiek, sociaal en economisch gebied. De mensen weten niet meer wie ze zijn en waarom ze hier zijn. Er is een enorme sociale ellende. Alleen via onze inzet en het Woord kunnen we hier een positieve verandering aan geven. 7 Als ik al kijk naar het christelijke niveau van de basisscholen hier in Zuidoost, kan ik alleen maar tot de conclusie komen dat ik dat niveau bedroevend laag vind. De toevoeging christelijk is een naam zonder inhoud. Dat kan toch veel beter? Waarom leren de kinderen niets over het verantwoord gebruiken en beheren van alle middelen die God ons via zijn schepping geeft; over rentmeesterschap en gemeenschapsplichten? Dat is toch onze taak? Bij de CHE heb ik hierover al een balletje opgeworpen. Daar is toch een mooie rol weggelegd voor de Pabo-studenten? Zo zie je, de kennismaking met de CHE is van verschillende kanten een vruchtbaar bezoek geweest. Dat moet het plan van de Heer zijn. Moses Alagbe Moses Alagbe is pastor van het Maranatha Community Transformation Center in Amsterdam. Daarnaast leidt hij de Amsterdamse Bijbel Academie (ABA) die Afrikaanse geloofsgenoten traint in theologie, zending en gemeentewerk. Alagbe is ook betrokken bij de stichting Leven & Vrede en GATE (Gift from Africa to Europe), een trainings- en zendingsnetwerk voor Afrikaanse voorgangers in Europa en is bovendien bestuurslid van SKIN. Na zijn vertrek uit Nigeria studeerde Alagbe landbouwkunde in India en gaf daarna enkele jaren les in Lagos (Nigeria). Na omzwervingen koos hij Amsterdam voor een theologische studie waar hij in 1998 een master Zending behaalde aan het Tyndale Theological Seminary Badhoevedorp. In 2008 behaalde hij zijn doctoraal Transformationeel Leiderschap voor Mondiale Steden bij Bakke Graduate University Seattle (USA).

5 NIEUWS GPW ontvangt NVAO-keurmerk voor goed onderwijs De opleiding Godsdienst Pastoraal Werk (GPW) van de CHE is goed beoordeeld door de Nederlands- Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Deze garantie voor kwaliteit ontving de opleiding GPW voor haar goede kwaliteit van onderwijs, voorzieningen, medewerkers en de maatschappelijke relevantie. Het onafhankelijke keurmerk is door de overheid verplicht voor alle hbo-opleidingen. Het onderzoek op de CHE wordt uitgevoerd door Certiked. Alle varianten van de opleiding GPW worden goed gewaardeerd, van voltijd en deeltijd tot de nieuwe digitale opleiding. Specifiek worden de samenhang van het nieuwe curriculum, de beroepsgerichtheid, de medewerkers en de intensieve interactie met de beroepspraktijk genoemd. De docenten staan veelal met één been zelf in de beroepspraktijk en ontplooien binnen het onderwijs veel activiteiten die hen opnieuw met het beroepenveld in aanraking brengen. De studenten vinden het merendeel van de docenten niet alleen betrokken bij de opleiding maar ook vakkundig op hun vakgebied, aldus het rapport. Feestelijke opening duale traject Dordrecht De CHE en gemeente Dordrecht brengen theorie en praktijk samen tijdens de feestelijke opening op 2 september van het duale traject in Dordrecht. (V.l.n.r. Twee studenten Verpleegkunde, wethouder D.A. van Steensel van de gemeente Dordrecht, J.J. Ensing hoofd P&O Albert Schweitzer Ziekenhuis en C.P. Boele, voorzitter College van Bestuur CHE). Student Journalistiek wint NVJ-prijs met scriptie Straathond van de democratie? Voor het derde jaar op rij wint een student Journalistiek van de CHE de scriptieprijs van het vakblad De Journalist van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Karin de Geest deed dat in de categorie Bachelor/hbo met haar afstudeerscriptie Straathond van de democratie? Neemt de parlementaire pers haar verantwoordelijkheid? De prijs werd uitgereikt tijdens de Nacht van de Journalistiek op 26 september. Doorbijter De jury beoordeelde de scripties op originaliteit van onderwerpkeus en op aanpak, stijl en diepgang. Zij omschreef de scriptie van Karin als zeer doorwrocht en waardeerde het feit dat de auteur er veel tijd in heeft gestoken. Ook vond ze het sterk dat zij heel veel, en de juiste mensen heeft gesproken. De auteur is een doorbijter en wij nemen daarvoor ons petje af, aldus de jury. Politieke spelletjes In de categorie Bachelor/hbo was Karin de Geest niet de enige winnaar. De prijs moet gedeeld worden met Fatma Akgul, die met haar scriptie Hoe bericht het NOS Journaal over de multiculturele samenleving? even hoog scoorde als zij. De jury vond beide scripties duidelijk beter dan de rest: Beide hebben veel, beide zijn zorgvuldig en actueel maar beide missen ook iets. Ze kon zodoende geen keuze maken. Karin de Geest: Ik wilde onderzoeken of de parlementaire pers goed haar werk doet. Ik kwam erachter dat zij vaak steken laat vallen. De pers geeft veel aandacht politieke spelletjes en daardoor te weinig aan de inhoud. Bijvoorbeeld bij het debat waar Wilders wegliep; daar had de pers veel aandacht voor het feit dat hij wegliep en wat iedereen in de zaal er van vond, maar helaas weinig voor het gehouden debat. Tijdens de Nacht van de Journalistiek stond de CHE naast de prijsuitreiking nog meer in de schijnwerpers. Er werd een tijdschrift gepresenteerd dat vijf studenten van de CHE hadden gemaakt als bijlage voor De Journalist. Dit tijdschrift kwam voort uit de prijs van de NVJ-wedstrijd Voet tussen de deur. Opening academisch jaar 31 augustus 2009 Lector Verpleegkundige Beroepsethiek CHE aangesteld Tijdens de officiële opening van het academisch jaar voor studenten en medewerkers van de CHE op 31 augustus 2009, maakte dr. C.P. Boele, voorzitter van het CvB, bekend dat dr. B.S. (Bart) Cusveller als lector is aangesteld van het lectoraat Verpleegkundige Beroepsethiek aan de CHE. Het lectoraat is verbonden aan de Academie voor Verpleegkunde. Naast Cusveller werd ook dr. M. (Martine) Noordegraaf aangesteld. Zij is benoemd tot lector Jeugd en Gezin van de Academie voor Sociale Studies. Deze laatste benoeming kwam zeer recent tot stand. Lectoraat Verpleegkundige Beroepsethiek Het lectoraat Verpleegkundige Beroepsethiek richt zich op de competentie van verpleegkundigen in het spanningsveld tussen de verantwoordelijkheid goede zorg te verlenen enerzijds en de organisatie waarin zij werken anderzijds. Dr. Bart Cusveller zal de komende vier jaar leiding geven aan het onderzoek van de Academie voor Verpleegkunde. Ook de kenniskring is ondertussen een feit. Drs. Auke Bos, Ria den Hertog MscN en drs. Martin te Lintel Hekkert zijn vanaf 1 september actief als kenniskringlid. De officiële installatie van het lectoraat en de presentatie van de onderzoeksplannen vinden plaats op 21 januari Cusveller zal tijdens zijn lectorale rede met de titel Wat je van verpleegkundigen mag verwachten ingaan op de uitdaging van de verpleegkundige beroepsverantwoordelijkheid. Actuele ontwikkelingen CHE Bart Cusveller volgde van de hbo-v aan de Hogeschool De Vijverberg, die later fuseerde tot de CHE en studeerde van Wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit. Van was hij wetenschappelijk medewerker van het Prof. dr. G.A. Lindeboom Instituut, waar hij in 2004 promoveerde. Sinds 2003 is hij werkzaam als opleidingsdocent Verpleegkunde aan de CHE. In zijn toespraak ging Boele in op een aantal actuele ontwikkelingen binnen de CHE. De instroom van ongeveer nieuwe studenten op de CHE laat een stijging van ongeveer 3% zien ten opzichte van vorig jaar. Uit de gegevens van Studielink blijkt dat het marktaandeel van de CHE in totaal voor wat betreft haar opleidingen, ongeveer gelijk blijft. Boele kondigde de start aan van de duale opleidingen Verpleegkunde (14 studenten) en Sociaal Pedagogische Hulpverlening (6 studenten) in Dordrecht. Tevens maakte hij bekend dat het pand dat de CHE vorig schooljaar aankocht, de naam Zuid heeft gekregen. Naast Boele sprak hogeschoolpastor A.L. Penning-Eek over het thema vrijheid. Het studentenleven kan ervaren worden als een vrij leven. Echte vrijheid is echter te vinden in de bevrijding van de slavernij van de zonde door Jezus Christus. Engelstalig semester verenigt M&O en Communicatie De Academie Mens en Organisatie (M&O) en de opleiding Communicatie hebben gezamenlijk een Engelstalig semester ontwikkeld dat start op 1 februari De bedrijfskundige variant International Business from a value based perspective en de communicatievariant International Corporate Communication kennen een aantal gezamenlijke onderwijsmodules en een eigen specialisatiedeel. Ook buitenlandse studenten kunnen zich voor dit semester inschrijven. Drie aspecten geven extra meerwaarde aan dit programma. In de eerste plaats werken Nederlandse en buitenlandse studenten intensief samen in mixed teams, wat een belangrijke leerervaring oplevert. Daarnaast is de samenwerking met het bedrijfsleven een belangrijke component in dit project. Een subsidie vanuit de EVD heeft het mogelijk gemaakt om nauwe relaties met het bedrijfsleven aan te gaan, in binnen- en buitenland. Ook studenten zullen in diverse onderwijsprogramma s projecten voor het internationale bedrijfsleven gaan uitvoeren. Ten slotte is ook de samenwerking tussen de opleidingen M&O en Communicatie een nieuwe ontwikkeling die mogelijkheden geeft voor een multidisciplinaire aanpak. Meer info vind je op /english of neem concact op met Hendrie van Maanen, 8 9

6 OPLEIDINGEN Verpleegkundigen moeten leiden, niet lijden Derdejaars luchten hart bij CDA-Kamerlid Sabine Uitslag Toch wel wat onder de indruk lopen de derdejaarsstudenten hbo-v van de CHE het Binnenhof in Den Haag op. Op deze zonnige junidag bieden zij Kamerlid Sabine Van klacht naar kracht Met het bezoek aan de Tweede Kamer sloten de studenten en tutoren het semester af en lieten de hbo-v-ers zien het gesprek aan te kunnen gaan over dat waar verpleegkundigen voor staan. Hoewel de gebundelde adviezen in De Goede Zorg krant voor medestudenten nuttig zijn, twijfelt de derdejaarsstudent of de politiek er iets mee kan. Volgens Uitslag is het echter heel waardevol. Als jullie je mond niet openen, weten wij niks. Het begint bij jullie. Gebruik daarom je professie en ken je verantwoordelijkheden. Verpleegkundigen komen te weinig voor zichzelf op. Ze klagen in de koffiekamer, maar doen verder niets met hun problemen. Ga naar je leidinggevende, zoek het hogerop. Accepteer niet als men zegt dat daar niets aan te doen is. We hebben niet voor niets een vakbond! Witte woede Als Uitslag vraagt of de studenten wel eens van de witte woede gehoord hebben, blijft het stil. Schouderophalend kijken ze elkaar aan. Jammer, vindt de politica. Dat is juist een goed voorbeeld van hoe verpleegkundigen hun stem kunnen laten horen. In 1989 vroegen verpleegkundigen na jaren van bezuinigingen aandacht voor de salarisachterstand, hoge werkdruk en het gebrek aan erkenning. Uit deze protestbeweging kwam onder meer de beroepsorganisatie NU 91 voort. Verder stelde de regering de Commissie-Werner in, vertelt Uitslag. Dat leidde tot veel verbeteringen, zoals een samenhangend opleidingsstelsel voor de niveaus in de praktijk. Voor jezelf opkomen heeft dus blijkbaar effect. Uitslag De Goede Zorg krant aan, vol tips voor een betere zorg in Nederland. Sabine Uitslag, politiek en rockband Albertina van Ravenhorst is één van de studenten die met enkele anderen een artikel geschreven heeft. Hiermee wil ze een verbeterpunt aankaarten vanuit de praktijk van hun stage. Een studiegenoot liep stage op een afdeling met Korsakov-patiënten. Daar was een patiënte die ieder half uur een sigaret zou krijgen. Soms kwam dat niet goed uit en kreeg ze niets. Ze is het toch zo weer vergeten, werd dan gezegd. Niet echt respectvol. In ons artikel geven we daarom adviezen om deze situaties te voorkomen. Input uit de praktijk Sabine Uitslag zit een jaar in de CDA-fractie. Gesteund door haar persoonlijk medewerker Patrick Groenewegen probeert ze de zorg in Nederland te verbeteren. Allebei hebben ze ervaring in het vak en daardoor kennen ze de werkvloer van binnen uit. Gemiddeld brengen zo n zestig verpleegkundigen per week een bezoek aan Den Haag om te praten over het vak. Geweldig, noemt Uitslag deze ontmoetingen. Hierdoor weten wij wat anders moet. Binnen de politiek kunnen wel wetten gemaakt worden, maar we hebben input uit de praktijk nodig om te weten of ze werken. Zo niet, dan moet één en ander aangepast worden. Studente Marlies Brouwer schreef met twee anderen over de soms moeizame communicatie tussen verpleegkundigen en artsen. Intervisie onder verpleegkundigen kan dit verbeteren, denkt zij. Door samen in gesprek te gaan, ontdekken zij hun onderlinge verantwoordelijkheid en zien dat meer collega s moeite hebben de arts aan te spreken. Op lange termijn durven verpleegkundigen wel eerder het gesprek met een arts aan te gaan en dat verhoogt uiteraard de zorgkwaliteit. Als Sabine Uitslag (36) op de middelbare school zit, besluit ze verpleegkundige te worden. Ze volgt de hbo-verpleegkunde in Enschede en gaat daarna door met de studie gezondheidswetenschappen, richting verplegingswetenschap. Op haar 25e wordt ze hoofd Opleidingen van Adhesie (GGZ) in Deventer. Na vijf jaar kiest ze voor de gehandicaptenzorg en wordt leidinggevende Zorg Expertise. Tijdens het werken in de praktijk loopt ze tegen dingen aan die ze anders wil zien. Binnen de politiek worden de wetten gemaakt waar wij verpleegkundigen aan het bed mee De zorg is de grootste beroepsgroep in Nederland, vult Groenewegen aan. Maar tegelijkertijd zijn we de minst georganiseerde groep. In Den Haag denkt men waarom zouden we in gesprek gaan met de vakbonden als daar maar tien procent lid van is? Daar zit wel iets in. Een mogelijk oorzaak hiervan is volgens Groenewegen het feit dat vooral veel vrouwen dit beroep uitoefenen. Ze werken vaak deeltijd en als ze klaar zijn op de afdeling, trekken ze de deur dicht en gaan ze naar huis. Als iets niet goed loopt, hebben ze daar niet de hele week mee te maken. Daardoor blijft het vaak bij klagen, maar gebeurt er weinig. We moeten juist van de klacht naar de kracht gaan. te maken krijgen. Daarom wilde ik invloed uitoefenen op de plek waar die regels opgesteld worden. Vanaf september 2008 maakt Uitslag deel uit van de CDA-fractie waar ze het belang van goede zorg blijft benadrukken. In het weekend woont ze bij haar man in Welsum, doordeweeks in Den Haag. Eigenlijk ben ik net een student, ik woon nog steeds op kamers. In haar vrije tijd zingt ze in een rockband en zit ze in verschillende commissies die de zorg in Nederland willen verbeteren. Niveau vier of vijf? Iets waar Uitslag ook aandacht voor wil vragen, is het verschil tussen niveau vier of vijf op de werkvloer. Als hbo-er mag je meer verdienen en andere taken uitvoeren dan een mbo-er. In de praktijk is echter weinig verschil tussen de salarissen en bezigheden. Terwijl dat eigenlijk niet eerlijk is. Ik maak me met mijn discussiepunten niet altijd even populair, maar je krijgt hier vanzelf een dikke huid. Ik verwacht niet dat dit binnen twee jaar verandert, veranderingen kosten tijd. Maar ik wil de zorg graag proactief zien, met meer cohesie. We moeten er zelf wat moois van maken, niemand heeft ons met het mes op de keel gedwongen de verpleging in te gaan. Verpleegkundigen moeten leiden, niet lijden

7 OVER DE GRENS COVERSTORY HR kan niet zonder spiritualiteit De wereld als werkterrein voor bevlogen P&O-er Carel Maasland Bevindt hij zich de ene dag in een klein telefonieverkooppunt in Guatemala, de volgende dag schuift hij aan in de boardroom van Millicom International Cellular in Luxemburg. Om het weekend door te brengen in Zweden, waar zijn gezin tot voor kort woonde. De wereld is het werkterrein van Carel Maasland, die stamt uit de eerste lichting studenten Personeel & Arbeid (1988) van De Vijverberg, de voorloper van de CHE. Sinds 1 maart werkt Maasland als wereldwijd directeur Human Recources bij Millicom, een Zweeds beursgenoteerd bedrijf. Millicom richt zich op de verkoop van mobiele telefonie, internet en kabeltelevisie in opkomende markten in Azië, Afrika en Midden- en Zuid-Amerika. Het kennismaken met alle HR-organisaties en afdelingen in de zestien landen waarop Millicom zich focust, heeft Maasland de eerste maanden bij zijn nieuwe werkgever vele vlieguren bezorgd. Ben ik op reis, dan breng ik minimaal eenderde van mijn tijd door in gesprek met de klant. De overige tijd spendeer ik met het management en de lokale HR-afdeling. Voor mij zijn de meningen van al die mensen over ons en hun eigen werk belangrijk. Zij hebben de ideeën over hoe het beter kan. Zo n medewerker kan de HR-directeur van Millicom Sierra Leone zijn, maar ook de uitbater van een kiosk in Tanzania die de prepaid kaarten van het Zweedse bedrijf verkoopt. In veel landen heeft Millicom een ambulante verkooporganisatie. Onze verkopers starten hun dag op een locatie met een door ons betaald ontbijt. Daar bespreken ze de resultaten van de vorige dag. Dat ontbijt is geen overbodige luxe voor veel van deze mensen. Voor mij zijn de meningen van al die mensen over ons en hun eigen werk belangrijk. Zij hebben de ideeën over hoe het beter kan. Het werk als familie Achter Maaslands keuze voor het vak van Human Resources ligt naar eigen zeggen zijn interesse in mensen. En dan vooral in het gedrag van mensen op de werkvloer. Participerende observatie, dat vind ik een van mijn belangrijkste tools. Wat hij bij zijn Latijns-Amerikaanse collega s herkent, is een grote passie voor het werk. Vaak beschouwen ze het werk als familie. En er leeft een breed gedragen besef dat je talent moet benutten. Veel managers hebben zich uit armoedige situaties omhoog gestudeerd en gewerkt. Ze weten van dichtbij wat het is om géén geld te hebben en zijn sterk gemotiveerd om vooruit te komen. Maasland vergelijkt het met het woekeren met talenten dat hem eigen is vanuit zijn calvinistische jeugd. Zijn vader was dominee in de Nederlands Hervormde kerk en de familie Maasland verhuisde regelmatig. Maasland groeide op in Zuid-Holland en de Veluwe. Uiteindelijk belandde hij in 1988 op De Vijverberg waar hij zijn passie voor HR ontdekte. Ik heb nooit de klassieke P&O-manager willen zijn. Een soort boekhouder van mensen die vooral administreert. Ik houd van het organisatieadvieswerk en werk graag voor bedrijven waarbij de medewerkers direct betrokken zijn bij het product. De telecomaanbieders werken in een speelveld waar netwerken, prijzen en producten relatief vergelijkbaar zijn. Het grote onderscheid moet de klantprestatie en het innovatievermogen van onze medewerkers zijn. Waarden, normen, machismo Dat onderscheid begint aan de top. Waarden zie je terug in leiderschap, meent Maasland. En leiderschap toont zich door voorbeeldgedrag. Daarom horen werving en selectie bij de meest strategische activiteiten van een onderneming. Je kunt fantastische mensen aantrekken, maar als ze de juiste waarden missen, ondermijnen ze je bedrijf. Statische waarden bestaan, statische normen niet. Wat in cement wordt gemetseld en nooit wordt bevraagd, daar sta ik argwanend tegenover. Wat in Europa niet zou werken, kan in Afrika een uitkomst zijn. Een van de zes gouden regels die Millicom hanteert, is dat werknemers géén liefdesrelatie mogen ontwikkelen met een collega. In veel van onze emerging markets is machismo en seksuele intimidatie op de werkvloer een probleem. Vooral tussen managers en ondergeschikten. We merken dat we met een gedragsnorm in bijvoorbeeld Afrika hoogopgeleide, talentvolle vrouwen aantrekken die zich beschermd voelen door onze bedrijfswaarden. > 12 13

8 OVER DE GRENS COVERSTORY Privileges Voor zijn aantrede bij Millicom werkte Maasland voor IKEA. Eerst als hoofd HR in Nederland, later als HR-manager wereldwijd op het hoofdkantoor van IKEA in Zweden om ten slotte vanuit Moskou directeur te worden van Rusland en alle overige voormalige Sovjetdeelstaten uitgezonderd de Baltische. Ikea is een bedrijf met duidelijke opvattingen. Zeer sociaal voor haar werknemers en bovendien wars van status. Dat uit zich in een aantal (on)gemakken waar iedere manager mee te maken krijgt. Geen eigen kamer, secretaresse, of business class-vluchten. Alles zo basic mogelijk om de kosten te drukken en de manager niet te vervreemden van de grote meerderheid van de klanten. Maasland: De gedachte daarachter is dat status onnodig afstand schept en de onderlinge communicatie hindert. Wie bijdraagt aan de ontwikkeling van de onderneming verdient status. Dat uit zich niet in privileges, maar in het respect van de medewerkers. Ook Millicom kent alleen kantoortuinen met meerdere bureaus en een persoonlijk assistent is er voor Maasland, lid van het MT van de bijna 3,5 miljard dollar omzet draaiende onderneming, niet bij. Het bestuur deelt samen één assistent in Luxemburg die mijn reizen regelt. Ruimte om te ontplooien Is het toevallig dat Maasland opnieuw bij een dergelijk bedrijf werkt? Het zal een slag van de molen uit Ede zijn geweest. Ik denk met veel warmte terug aan wat ik in Ede gedoceerd kreeg. Wij zijn geïndoctrineerd door de boeken van Goudzwaard en zijn economie van het genoeg! Verantwoord omgaan met de factor arbeid, kapitaal en grondstoffen. Op dat moment had ik dat nog niet zo in de gaten, later besefte ik hoe waardevol het is. Letterlijk, vol waarden. Volgens Maasland is een HR-opleiding op christelijke grondslag juist daarom nodig. In dit vak héb je het vooral over waarden. Wat ligt er aan je handelen ten grondslag? Wat drijft je werknemers? HR kan niet zonder spiritualiteit. Mensen geven via werk betekenis aan hun leven. Ik wil werken voor een bedrijf dat verantwoording neemt voor zijn sociaal beleid. En ruimte geeft aan medewerkers om zich te ontplooien. Ik voer graag een goed gesprek met medewerkers over wat hen drijft en bezighoudt. Onlangs, in Sierra Leone, sprak ik met acht van onze high potentials. Het zijn mensen die in een door burgeroorlog verscheurd land leven. Dan wil ik graag van ze weten waar ze, gepokt en gemazeld door het leven, voor willen staan als leidinggevende. Misschien denken ze soms over mij wat een rare, maar vaker denk ik dat ze die oprechte belangstelling waarderen. Kerkbezoek in Miami HR mag zijn vakgebied zijn, Maasland was ook graag documentairemaker geweest. Of zendeling. Misschien ben ik mijn roeping als predikant misgelopen, iets van herder, leraar en priester. Ik probeer er op bescheiden wijze vorm aan te geven via mijn baan als personeelsman. Als kind bezocht hij zendingsbijeenkomsten van de kerk. Dan keek ik ademloos naar de filmpjes uit verre landen. Mijn interesse en liefde voor niet-westerse sociologie en culturele antropologie is op die manier ontstaan. Normaal lidmaatschap van een kerk lukt nauwelijks in het leven dat Maasland nu leidt. In augustus zijn we vanuit Zweden naar de Verenigde Staten verhuisd, zodat ik dichter bij een deel van mijn werkterrein woon. In Miami hebben we ons aangesloten bij de Presbyteriaanse kerk. We werden onlangs, echt waar, uit de Heidelberger catechismus onderwezen. Op reis heeft hij zijn MP3-speler met PKN-preken uit Nederland. Het zingen van psalmen raakt me nog steeds. Het is vertrouwd voor me en staat voor het onveranderlijke in een leven dat voor mij vol is van voortdurende verandering. Als je zoveel reist raak je veel kwijt van wat als schil om de kern van het geloof zit, zoals cultuur en traditie. Wat me in de ontmoeting met mensen op het werk altijd weer raakt, is hoe het evangelie bevrijding brengt. Soms vertellen collega s hun geloofsverhaal op de gekste momenten en plaatsen. Vaak ontroerend in hun eenvoud. Ik ervaar het zelf ook in ons persoonlijk leven dat we het gelukkig niet zelf hoeven te doen. De wolk-vuurkolom gaat ons voor. Arbeidsethos Nogmaals onderstreept Maasland het belang van een HR-vakopleiding met een levensbeschouwelijke achtergrond. Maar blijf niet op je christelijke roze wolk. De werkelijkheid vraagt om verplaatsing in het kikvorsperspectief. Naar de weerbarstige praktijk van alledag van gewone mensen. Wie als docent of student het perspectief van Maasland wil zien, is van harte welkom om een paar weken mee te lopen. Niet zonder opdracht natuurlijk, voegt hij haastig toe. Ik hoop dat mijn toenmalige opleiding compromisloos is in het afleveren van mensen die voldoen aan wetenschappelijke eisen en een sterk arbeidsethos. Bij de selectie van mijn mensen let ik niet zozeer op cijfers. Wel kijk ik hoe ze hun studietijd invulden. Zijn ze er met minimale inzet doorheen gerold of hebben ze vanaf het begin koers gezet om het maximale eruit te halen? Thuis Dat de wereld Maaslands werkterrein zou worden lag eigenlijk van meet af aan vast. In 1988 moesten we in de startweken van de P&A-opleiding in een brief schrijven waar we terecht wilden komen na onze studie. Ik heb die brief nog steeds. Wat ik opschreef komt in grote lijnen overheen met de positie die ik nu heb. Als eerste student van zijn lichting deed Maasland bovendien een internationale afstudeerstage in de gezondheidszorg in Roemenië. Het moest wel geheel in eigen tijd. Over de grens studeren of een stage lopen was nog niet zo ingeburgerd als nu. Dat zijn internationale focus de nodige flexibiliteit van zijn vrouw en vier kinderen vraagt realiseert Maasland zich. Ik heb een partner die weergaloos is in het organiseren en improviseren. En zij houdt altijd de moed erin. En thuis? Dat is voor ons de plek waar we met elkaar zijn. Dat kan dus overal ter wereld zijn

9 OVER DE GRENS ROND DE TAFEL DISCUSSIE vlnr: Susan van der Ree, Peter Blokhuis, Elly van den Berg We worden gezien als een achtergebleven clubje Drie CHE-docenten over globalisering en de witte CHE Globalisering en internationalisering zijn al jaren hot items op de CHE. De ene na de andere student zit maanden in het buitenland voor stage of studie en de wijde wereld speelt een belangrijke rol in het onderwijs. Maar er blijven ook vragen. Waarom zien we zo weinig allochtonen op de CHE? En hoe zit het met onze eigen Hollandse cultuur? Verliezen we die niet uit het oog? SCHERP ging om de tafel met Peter Blokhuis, Elly van den Berg en Susan van der Ree. De drie tafelgasten zijn bepaald geen wereldvreemde lieden. Peter Blokhuis is als opleidingsmanager van Journalistiek en Communicatie én als voorzitter van de ChristenUnie geregeld over de landsgrenzen te vinden. Over een week of wat zit ik namens de opleiding in Zuid-Afrika, vertelt hij. Susan van der Ree is docent Nederlands en betrokken bij het CHE-Talencentrum. Ze woonde jaren in Zuid-Afrika waar zij werkzaam was als lector aan de University of the Western Cape. Ook Elly van den Berg woonde lange tijd buiten Nederland. In Suriname hield ze zich, samen met haar man, jarenlang bezig met tweedekansonderwijs aan Surinaamse jongeren. Nu is ze opleidingsdocent Onderwijskunde en Pedagogiek en betrokken bij de kwaliteitszorg op de CHE. Blokhuis bijt het spits af. Het gevaar van globalisering is dat wij mensen, en dus ook onze studenten, het gevoel krijgen te leven in een amorfe wereld. Maar voor die wereld moeten we onze ogen niet sluiten. We moeten begrijpen hoe de dingen in elkaar steken en hoe ze tot stand komen. Zo kun je op een gezonde manier van uit je Nederlandse ogen naar de wereld kijken. Geërgerde reacties Van der Ree knikt. In Zuid-Afrika heb ik geleerd dat het van groot belang is dat we belangstelling opbrengen en begrip tonen voor verschillende culturen. Zo sprak ik met Zuid-Afrikanen die aanvankelijk weinig moesten hebben van de nieuwe president Jacob Zuma. Ze hebben kritiek op een aantal punten. Maar Zuma heeft kaas gegeten van de edele kunst die luisteren heet; in Zuid- Afrika van het grootste belang. Daarom nodigt hij mensen uit om ze hun verhaal te laten vertellen. Ik sprak met een basisschooldirecteur en die had dat zeer gewaardeerd. Zuma luisterde en hij deed er ook nog eens wat mee door bijvoorbeeld toe te zeggen dat hij basisscholen zal bezoeken om zich op de hoogte te stellen van de kwaliteit van het onderwijs. Heb je kennis van een cultuur, dan kom je binnen zo n context ook veel verder. Tafelgenoot Van den Berg is het daar mee eens. In Suriname heb ik bijvoorbeeld wel eens geërgerde reacties gezien op ontwikkelingshulp van Nederlanders. Die komen dan in keurige pakken heel snel even langs om te vertellen hoe het verder moet in Suriname. En dan, hop, weer het vliegtuig in, terug naar het geweldige Nederland. In Suriname is het belangrijk dat je belangstelling toont naar de welstand van iemand. Dat je de tijd neemt om te ontdekken hoe een land en zijn inwoners in elkaar steken. En niet dat je met veel tam tam voorschrijft hoe het allemaal moet. Hoe goed bedoeld ook. White middle class Internationaal gezind als ze zijn, vinden de drie tafelgasten het jammer dat de CHE qua populatie nu niet bepaald veelkleurig te noemen is. De CHE is uitgegroeid tot een white middle class-wereldje. Van der Ree. De allochtonen zijn op één hand te tellen. Blokhuis: Op de CHE vind je een sterke homogeniteit. In religieuze zin, maar ook op cultureel vlak. Bijna alle studenten en medewerkers zijn christen of hebben in ieder geval wel wat met de orthodox-christelijke traditie. En als ze dat niet hebben, tekenen ze op z n minst een verklaring waarin ze aangeven positief tegenover het christelijk geloof te staan, voegt Van der Ree toe. het is van belang dat ook onze studenten zich leren te verbinden met hun eigen omgeving In sommige landen is er door oorlog of conflicten zoveel gebeurd, dat je denkt: hoe is het eigenlijk mogelijk dat deze mensen samen kunnen leven?, vraagt Blokhuis zich af. Mensen die bij de moordenaars van familieleden in de straat wonen. Simpelweg omdat ze niet anders kunnen. In ons land hebben we zo n situatie niet en toch is het moeilijk om open en gastvrij naar buitenlanders te zijn. Het is evengoed een uitdaging om in zo n heterogeen palet als op onze school veelkleurigheid aan te brengen. Vooral omdat we door een heel aantal mensen om ons heen worden gezien als een achtergebleven clubje. Van der Ree: Gelukkig is men daar ook mee bezig. Beetje eng Van den Berg: Ik juich stages of afstudeerprojecten in het buitenland dan ook echt toe. Blokhuis: Maar ze kunnen wat mij betreft net zo goed naar de Bijlmer gaan. Zeker als het om maatschappelijk werk of iets dergelijks gaat. Je vindt daar een grote diversiteit aan nationaliteiten en culturen. Dat is Van den Berg met hem eens. Belangrijk is in ieder geval dat studenten leren samen te leven met andere culturen. Dat kan zeer verrijkend zijn. Van der Ree: Je ziet studenten soms terugkomen als een ander mens. En als ze zo gauw mogelijk weer terug willen, heeft het gewerkt. Dan is er iets gaan leven in die mensen. Ik ben heel blij met een project in Veenendaal dat vanuit een aantal kerken in samenwerking met een buurthuis is opgezet. Na schooltijd kunnen - allochtone - leerlingen huiswerkbegeleiding krijgen in het buurthuis. Vrijwilligers kunnen aan de slag gaan om daar een helpende hand te bieden. Ook op de Pabo wordt dit project gepromoot. Zo kunnen ze in contact komen met allerlei culturen door de kinderen die op dat buurthuis afkomen. Ze krijgen daar dan een vrij studiepunt voor. Maar er is jammer genoeg weinig belangstelling bij de studenten. Toch een beetje eng denk ik. Wat Nederland is Na een flink halfuur is er in het kleine hokje van de CHE veel gesproken over de rijke kant van andere culturen, maar veel nationalistische tonen zijn er niet gevallen. Hoe zit dat? Moeten studenten op de CHE niet wat meer behept worden met een gezonde portie vaderlandsliefde om te komen tot een goede visie op de globalisering? Het is wel van belang dat mensen, en dus ook de studenten op onze school zich leren verbinden met hun eigen omgeving, zegt Blokhuis. Maar dat zit niet in attitude, haringen met uitjes, tulpen, de koningin of iets dergelijks. Het zit in de fysieke omgeving, de sfeer. Verplaats je alle Nederlanders naar de woestijn, dan heb je nog geen Nederland. Nederland is het rivierenland, de steden, het platteland, de kust. Van der Ree: Een mens is een mens door een ander mens. Als je je daar van bewust bent, kun je op de plek waar je woont al een heel eind komen

10 OVER DE GRENS MEDIAREIS Belangrijkste advies: bijna drie keer zo groot is als Nederland en waar het openbaar vervoer buiten Reykjavik schaars is. Couchsurfers regel een creditcard! Mediareis: Freelancen in IJsland en Azerbeidzjan Op de wereldranglijst voor persvrijheid liggen de landen mijlenver uit elkaar. IJsland, de bestemming van Harmke Bert en zijn reisgenoten ontdekten tijdens de voorbereidingen hoe weinig er over Azerbeidzjan in Nederland te vinden is. Ook op internet viel de zoektocht hem tegen. Het land is nauwelijks in beeld bij het Westen. Dit voorjaar schoot een Georgiër dertien mensen dood op een universiteit in de hoofdstad Bakoe. Was dat in de VS of Duitsland gebeurd dan stond het groot op onze voorpagina s. Nu krijgt het een tweekolommertje op pagina 3 of verder, geeft Bert als voorbeeld. De groep zocht daarom Azerbeidzjanen in Nederland op. Een Nederlandse journaliste van Azerbeidjaanse afkomst bracht ons in contact met mensen uit Bakoe. Dat was voor ons heel waardevol. Dat die contacten ook hun keerzijde hadden, ontdekte Bert later. Studenten krijgen alleen bij de voorbereiding in Ede nog hulp van docenten. Tijdens de reis zijn ze op elkaar aangewezen. De IJslandgroep regelde een paar gratis overnachtingen door recensies voor hostels te schrijven. Of couchsurfing.com, waar je hartelijke IJslanders vindt bij wie je gratis kunt slapen. Harmke: Een van de couchsurfers bood ons daarnaast het gebruik van haar busje aan. Ter plaatse bleek dat busje niet meer over de vierde en vijfde versnelling te beschikken. Wat die vrouw betrof kon je er nog prima mee rijden, maar wij vonden het levensgevaarlijk. Verhalen verkopen Betalende opdrachtgevers vinden, bleek niet eenvoudig. Harmke vindt het een van haar meest leerzame ervaringen deze reis. Ik heb veel opgestoken over freelancen. Je kunt wel graag in de Telegraaf of de Volkskrant publiceren, maar die zitten niet op jou te wachten. Ook reisbladen hebben hun eigen netwerk. Het zijn de kleinere vakbladen die wel interesse hebben voor de verhalen over hun beroep in den vreemde. Zo wist Harmke een vakblad voor de kinderopvang te strikken en komt er een interview met een IJslandse slager in het slagersblad Vlees in Bedrijf. Een Fries sufferdje kon een interview met een voormalige dorpsbewoner die nu in IJsland woont, op waarde schatten. Eigenlijk superleuk, volgens Harmke, want je spreekt de normale burger. Die heeft ze als zeer prettig ervaren. IJslanders zijn behulpzaam en vriendelijk. Niet op een overdreven manier. Ze blijven ook positief, ondanks de financiële ellende die ze meemaken. Voor de Azerbeidzjan-gangers was het verkopen van producten nog lastiger. Reisbladen geven aan dat ze hun eigen contacten hebben, geen geld hebben, eerst de tekst willen zien of zijn gewoon niet geïnteresseerd in dit land, somt Bert de reden van de afwijzingen op. Beautysalon Voor Bert en zijn reisgenoten was de taal, Azeri, wel een barrière. Via een Azerbeidjaanse vrouw in Nederland kwamen we ter plaatse aan twee mensen die werkten bij het Azerbaijan State Committee for Diaspora. Zij vingen ons op en hebben in praktische zin veel voor ons gedaan. Maar achteraf zou ik die hulp niet weer accepteren. Zij waren er vooral op uit om > Schippers (20), staat op nummer 1. Bert de Boer (22) ging met jaargenoten naar de republiek Azerbeidzjan. Deze voormalige Sovjetstaat bezet een magere 150 e plaats. En weet heel Nederland dankzij de economische crisis en Icesave waar IJsland ligt, Azerbeidzjan is nauwelijks in de kolommen van de Nederlandse media te vinden. Journalistiekstudenten Harmke en Bert hebben beiden geschreven pers als afstudeerrichting gekozen. Harmke gaf onlangs voorlichting aan derdejaarsstudenten over de mediareis: Dat gebeurt ieder jaar. Vierdejaars geven tips aan de volgende lichting die een mediareis voorbereidt. Mijn belangrijkste advies? Regel een creditcard! Zelfs kinderen lopen er mee rond in IJsland. Geen wonder trouwens dat hun financiële situatie nu zo slecht is, grapt Harmke. Maar zonder creditcard kun je geen auto huren. Dat ontdekten we twee weken voor vertrek. En een auto is onmisbaar in een land dat Geen crisis voor IJslandse slager Auteur: Harmke Schipper voor Vlees in Bedrijf De zaken van Christensen lopen wel goed. Hij heeft een supermarkt en een slagerij waar in totaal twintig mensen werken. Ik heb niets van de crisis gevoeld, vertelt de slager. Ik heb mijn vaste klanten en we geven goede service. Het is voor ons eigenlijk hetzelfde als voor de crisis. Het enige verschil dat Christensen merkt sinds de crisis, is dat er weer vraag is naar grote stukken vlees. Twintig jaar geleden ben ik gestopt met het verkopen ervan, maar ik verkoop nu weer een heel lam. Die snijden klanten dan zelf in stukken en stoppen het in de vriezer

11 OVER DE GRENS MEDIAREIS COLUMN Jos Strengholt woont in Egypte. Hij werkt in de media en is priester in de Anglicaanse kerk. Verplichte mediareis voor vierdejaarsstudenten Journalistiek Een mediareis laat Edese studenten kennis maken met hun vakgebied in een ander land. De groepen kiezen zelf hun bestemming. De studenten werven vooraf opdrachtgevers en maken tijdens de reis journalistieke producties voor Nederlandse media. Deze zomer bezochten 41 studenten in groepen van gemiddeld vijf personen de landen: IJsland, Albanië, Spanje, San Marino (Italië), Azerbeidzjan, Marokko, Tunesië, Kenia en Suriname. hun land zo positief mogelijk te presenteren. Door die propagandistische instelling liep een verhaal over een schoonheidssalon in Azerbeidzjan in het honderd. Het Nederlandse vakblad De Beautysalon had wel interesse in een verhaal daarover, lacht Bert. Ik wilde bij zo n klein zaakje naar binnen. Maar mijn begeleider wist iets beters. Omdat ik hem nodig had om te vertalen vertrouwde ik daar maar op. Een miscalculatie waardoor de opdracht van Bert in de soep liep. Op de laatste dag van de reis bracht de gids hem naar een mooie kliniek voor plastische chirurgie. Rommelige bijeenkomsten Bert: Bepaalde afspraken met personen die wij wilden, kwamen maar niet van de grond. Of onze contactpersoon of zijn werkgever, het staatscomité, daar belang bij had? Misschien. Radio en TV zijn in Azerbeidzjan door de staat gecontroleerd. De geschreven pers heeft wel meer vrijheid. In het Azerbeidjaanse Media Centrum hebben we onafhankelijke journalisten gesproken en een meeting met journalistiekstudenten gehad. Rommelige bijeenkomsten waar ook onze gidsen niet van onze zijde weken. Harmkes groep heeft tijdens de IJslandreis nauwelijks andere journalisten gezien. We wilden studenten journalistiek ontmoeten maar die hadden al vakantie. Echt behoefte om over de journalistiek te praten had ik ook niet. Ik vroeg me af of wat we nog van elkaar konden leren, qua persvrijheid staan onze landen zo dicht bij elkaar. En doet IJsland het nog beter in de wereldranglijst dan Nederland met zijn achttiende plaats. De toekomst Harmke en Bert vinden dat ze veel hebben geleerd van hun reis. Harmke wijst op het freelancen. Heel leerzaam. Maar niets voor mij. Ik ben een 9-tot-5- mens. Steeds zelf achter opdrachtgevers aanjagen en met mijn stukkies leuren wil ik niet. Ze is inmiddels begonnen aan een stage bij het glossy magazine Beau Monde, waar niet de financiële crisis maar verhalen over het wel en wee van celebrities de lezers boeien. Bert ziet een buitenlands correspondentschap wel zitten: Alleen houd ik van achtergrondverhalen en wil ik niet achter het harde nieuws aanjagen. Ik zou Azerbeidzjan best nog een keer willen bezoeken. Maar dan op eigen houtje. Het is een fascinerend land. De wereld is mijn parochie Jos Strengholt De wereld is mijn parochie, zei John Wesley ( ). Het was hem niet genoeg om alleen voor de mensen in zijn eigen kerkelijke omgeving zorg te dragen; een christen volgt Christus na, die voor de hele wereld kwam en niet alleen voor de Veluwe. En de prachtige studenten van de CHE weten het! Ik heb ze in Egypte als stagiairs zien langskomen, bevlogen en klaar om de wereld te veroveren. Bijvoorbeeld zo n aardig meisje, maar wel één die dacht dat ze Gods antwoord voor de wereld was. Na een paar weken had ze al zulke heimwee dat ze gillend gek werd en lang voor het eind van haar stage naar moeders pappot (of was het haar vriendje?) terugvluchtte. Ik heb nooit meer van haar gehoord. Ik hoop dat ze heeft geleerd om door te bijten als de dingen tegen zitten. Of die jongen waaraan ik me kapot irriteerde omdat hij bij het douchen het douchegordijn altijd buiten het bad hing. Elke dag een waterballet dus! Ik hou niet van zo n gordijn tegen mijn benen, was zijn lamme excuus. Diezelfde vent organiseerde na drie maanden stage een afscheidsfeest waar tien Egyptische vrienden kwamen opdagen. He? Hoe was het mogelijk dat hij in zo korte tijd zoveel sociale relaties had kunnen leggen? Echt super! Hij woonde later vele jaren buiten Nederland en werkt nu voor een christelijke organisatie die prachtig ontwikkelingswerk doet. Ik herinner me dat leuke blonde meisje dat véél te korte rokjes droeg voor in een conservatief moslimland. Moet toch kunnen? was haar houding, en hoe durfde ik er iets van te zeggen... Ze schreef overigens prima artikelen voor Nederlandse kranten, met veel empathie voor Egypte. Ze was echt een doorbijter, en ging later als prima zendelinge naar een land in Azië. Nu heeft ze een verantwoordelijke functie bij een christelijke organisatie die vooral buiten de Nederlandse landsgrenzen werkt. De wereld is maar een heel klein bolletje, een spikkeltje in het heelal, maar het is wel de knikker waar het God om te doen is. En waar het dus ook ons om te doen moet zijn. Je hoeft geen predikant als John Wesley te zijn om de hele wereld als je parochie te beschouwen. Ook voor ons in gewone beroepen is de wereld ons werkterrein en het werk waartoe de Schepper ons roept, is meer dan zomaar een carrière maar de plek om handen en voeten te geven aan het Evangelie. Jos Strengholt De (Psychiatrisch) verpleegkundigen Begeleiders/ Sociotherapeuten Uit het reisverslag van Bert de Boer Baku by night is een lust voor het oog. De glitter, glamour en architectuur om ons heen zouden een willekeurige wereldstad niet misstaan. Ach, blijkbaar moet men de enorme opbrengsten van de olie- en gaswinning uit de Kaspische Zee toch ergens aan kwijt. Desnoods aan de straatstenen. De stoep blijkt dan ook van glimmend marmer te zijn. Fonteinen fonkelen in fel licht dat steeds van kleur verandert, lantaarns zijn kunstwerken op zich en feeërieke parken zien er zelfs ruim na middernacht nog uitnodigend uit. In wat voor fascinerende stad zijn we beland? Flitsende limousines en patserige Hummers bepalen samen met oude Lada s het straatbeeld. Enorme wolkenkrabbers rijzen op in de buurt van de Oude Stad, die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Arme bedelaars strekken hun gerimpelde hand uit naar keurige zakenmannen die in het voorbijgaan snel wat muntgeld lozen, terwijl ze luidkeels telefoneren met een van de drie hypermoderne telefoons die ze altijd op zak hebben. Heb jij dat in je? Dan hebben jij en Altrecht elkaar waarschijnlijk veel te bieden. Altrecht is een instelling voor geestelijke gezondheidszorg met vestigingen in de regio Utrecht en daarbuiten waar mensen met psychische problemen terecht kunnen voor specialistische hulpverlening. Met 2700 collega s op dertig afdelingen bieden we zo goed mogelijk behandeling en zorg op maat. Daar komt veel bij kijken. En dan doelen we vooral op de kwaliteiten van onze professionals. Je moet bijvoorbeeld over een flinke dosis teamgeest beschikken. Voldoe je aan alle eisen, dan zijn we een meer dan interessante werkgever. We bieden je uitstekende mogelijkheden voor verdere ontwikkeling. Variatie én groeimogelijkheden. Een open, innovatieve cultuur en - niet te vergeten - prima arbeidsvoorwaarden. Iets voor jou? Bel (030) voor meer informatie. Of ga naar voor een overzicht van de vacatures. Altrecht. Daar haal je het beste uit jezelf 20 21

12 OVER DE GRENS CHE IN BEELD Verder kijken dan economisch gewin CHE en de internationalisering van het hbo In de tijd van Erasmus studeerden meer mensen in een ander land dan tegenwoordig, hoewel ze zich toen te voet moesten verplaatsen en we nu met het vliegtuig kunnen. Minister van Onderwijs Ronald Plasterk, deed deze uitspraak in april jl. op de tiende Bologna-top, een Europese bijeenkomst over de toekomst van het hoger onderwijs. Erasmus is ook de naam van een onderdeel van het Europese Leven Lang Leren Programma (LLP) dat Europese activiteiten van hogeronderwijsinstellingen stimuleert. Internationalisering op het hbo is al tien jaar hot. Op papier is veel bereikt op het terrein van internationalisering van het hoger onderwijs, maar er kunnen nog veel meer afgelopen tien jaar een enorme vlucht genomen. Ook de heeft de internationalisering van het hoger onderwijs de studenten de grens over. In de komende tien jaar moet het CHE werkt er aan om de transfers tussen hogescholen in gemiddelde van studenten die mobiel zijn geweest, omhoog Europa moeiteloos te maken. Vorig jaar reikten we ongeveer van 12 naar 20 procent. De Europese onderwijsministers 120 beurzen uit aan studenten die over de grens stage of kwamen in Leuven dit jaar overeen dat er een Europees onderwijs volgden. kwalificatiesysteem moet komen voor onderwijsinstellingen. Geen hitparade van universiteiten of hogescholen, aldus Dat lijkt veel maar op een totaal van studenten is Minister Plasterk, maar wel meer duidelijkheid over de het 3%. Dat komt omdat we hierin niet de talloze studenten kwaliteit, zodat studenten weten waar ze een bepaald vak meetellen die een buitenlandervaring vanuit onze school het beste kunnen gaan studeren. opdoen. Zo heeft onder meer de Pabo een verplichte Een direct gevolg van het eerste Bologna-initiatief in 1999 is Europese werkweek, worden vanuit Journalistiek en de invoering van de structuur van bachelor (undergraduate) Communicatie verplichte mediareizen gemaakt en stuurt en master (graduate) in Herkenbare en vergelijkbare de Academie Mens & Organisatie studenten tien dagen graden maken het voor studenten makkelijker om over te naar Roemenië voor het maken van een businessplan met stappen. Daarnaast is de vereiste duidelijkheid gekomen Roemeense studenten, somt Gijsbertsen op. over de zwaarte van vakken in Europese studiepunten: het European Credit Transfer System (ECTS). Op de CHE heeft iedere opleiding een eigen coördinator internationalisering die per academie invulling geeft aan Verplichte Europese werkweek dit onderwerp. Want internationalisering behelst meer dan Gertie Gijsbertsen is adviseur internationalisering op de studenten over de grens sturen. Ook het vanuit internationaal perspectief belichten van de beroepen waarvoor Christelijke Hogeschool Ede. Door de Bologna-doelstellingen de Gertie Gijsbertsen CHE opleidt, het lesgeven aan buitenlandse studenten en burgerschapsvorming in Ede horen erbij. Christelijk mondiaal netwerk De CHE maakt onder meer werk van de internationalisering in het IAPCHE-netwerk (International Association of Promotion of Christian Higher Education). Een christelijk mondiaal netwerk van docenten, professoren, universiteiten en hogescholen, legt Gijsbertsen uit. Zo n netwerk is onmisbaar. Niet in het minst omdat internationalisering veel geld kost. Het Nuffic verdeelt het Europese geld dat voor internationalisering van hoger onderwijs beschikbaar is. Gijsbertsen: Een voorwaarde om bijvoorbeeld subsidie te krijgen voor het maken van lesprogramma s is dat de aanvraag door drie Europese hogescholen gezamenlijk wordt gedaan. In de praktijk loopt het niet altijd zo vlot. Docenten hebben het curriculum van een opleiding al snel vol. Het contact en de samenwerking met buitenlandse scholen komen dan op tweede plan. Maar groei is er. De CHE heeft partnerschappen met hogescholen en universiteiten in Finland, Roemenië, Hongarije, Frankrijk, België, Zweden en Polen. Over de grens Gijsbertsen ziet meer dan economisch profijt van internationalisering. Voor Europa is de samenwerking niet alleen belangrijk om de concurrentiekracht en economische positie in de wereld te vergroten, ook het in vrede samenleven telt. Daarvoor moet je elkaars cultuur en taal kennen. De CHE wil studenten opleiden die verder kijken dan economisch gewin. Die over de grens willen uit betrokkenheid met de medemens en de natuur en uit het belang van de internationale aanpak van wereldproblematiek. Op dit moment is de CHE bezig met de formulering van haar visie tot Gijsbertsen: Daarin komt duidelijk naar voren dat de CHE een internationaal georiënteerd kenniscentrum wil zijn waarin de nadruk ligt op onderwijs, onderzoek én transfer. En dat internationalisering in de visie van de CHE geen doel op zichzelf is, maar een instrument voor burgerschaps- en beroepsvorming. Olivia Manders wint Fulbright beurs Olivia Manders (student Journalistiek) ontving de Fulbright beurs voor talentvolle Nederlandse studenten, onderzoekers en docenten die een periode van studie, onderzoek of onderwijs willen doorbrengen aan een gerenommeerde Amerikaanse instelling. Olivia studeert met deze unieke beurs voor haar Journalism masters degree aan de Columbia University. Het Bologna-intiatief Titels in het hbo Een Nederlandse hbo heet in het buitenland University of Applied Sciences. En welke titel draag je als je afgestudeerd bent aan een Nederlandse hbo-opleiding? De kwestie van titulatuur sleept al jaren en de partijen worden het niet eens. Minister Plasterk stelt voor om iedere individuele hogeschool de graden Bachelor of Applied Arts of Bachelor of Applied Sciences te geven. Daar horen de afkortingen BAA of BASc bij. De extra A van Applied maakt het verschil helder met het WO-bachelor dat de titels BA (Bachelor of Arts) of BSc (Bachelor of Science) voert. De HBO-raad, de vereniging van 45 hbo-instellingen, ziet daarin een probleem: de BAA en BASc-titels zijn internationaal niet herkenbaar. Daarmee zou de Nederlandse hbo-afgestudeerde meteen op een achterstand komen bij sollicitaties over de grens. Immers, iemand van een vergelijkbare opleiding in Duitsland of het Verenigd Koninkrijk mag wél de internationaal herkenbare titel BA dragen. En hoe aantrekkelijk zijn we nog voor buitenlandse studenten als we ze een titel ontzeggen die internationaal herkend en gewaardeerd wordt? In een compromisvoorstel van de Kamerfracties van CDA en PVDA wordt de titel aangevuld met het vakgebied, bijvoorbeeld Bachelor of Arts in Education voor een leraar. Duale opleidingen op Nederlandse Antillen In september startten drie medewerkers van twee zorginstellingen op Bonaire de duale opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH). Zij studeren in Ede zonder het eiland te verlaten. Ede komt naar hen toe. Ook biedt de Pabo al jaren duale trajecten aan op de Nederlandse Antillen. In juni 1999 maakten 29 Europese landen in Bologna de afspraak om hun hoger onderwijs in 2010 beter op elkaar te laten aansluiten: een gemeenschappelijk en open Europees Hoger Onderwijs, met onderling vergelijkbare graden en erkende diploma s. Er volgt een decennium met grote veranderingen voor wetenschappelijk en hoger beroepsonderwijs. Internationale herkenbaarheid van het hoger onderwijs maakt het voor studenten gemakkelijker om uit te wisselen en bereidt hen beter voor op de internationale arbeidsmarkt. Ook de internationale concurrentiepositie en de aantrekkingskracht van het Europese hoger onderwijs moeten hiervan profiteren. Inmiddels doen 46 landen op vrijwillige basis mee. Genoemde elementen zijn nog in lang niet alle landen op dezelfde manier ingevoerd. Maar in 2009 stelden de onderwijsministers nieuwe doelen waarbij ook de hogescholen een belangrijke rol moeten vervullen in de kenniseconomie

13 OVER DE GRENS ZOMERGASTEN Nederlanders zijn zó rationeel Buitenlandse Erasmusstudenten over hun studie in Ede Een hogeschool of universiteit in Nederland kan met het Erasmus University Charter (EUC) deelnemen aan het Erasmusprogramma van de EU. Het Erasmusprogramma subsidieert en stimuleert uitwisseling, nascholing en stage van studenten binnen aangesloten landen. Onder Erasmusvlag studeren buitenlandse De Stelling Nederlandse studenten zijn in vergelijking met studenten in andere West-Europese landen, minder happig om over de grens te gaan voor hun studie. Het percentage blijft steken op 2,4 procent, zo n 14 duizend studenten per jaar. Duitse en Zweedse jongeren zijn beduidend reislustiger. De onderwijsministers uit de 46 landen die zijn aangesloten bij het Bologna-proces vinden dat het aantal studenten in Europa dat de komende tien jaar in het buitenland gaat studeren, moet verdubbelen naar 20%. Goed voor de persoonlijke ontwikkeling én de kwaliteit van het hoger onderwijs. Het zou verplicht moeten zijn om tijdens je hbo-opleiding ten minste één stage of lesblok in een ander land te doen. studenten ook op de CHE en gaan Edese studenten de grens over. Zomer 2009 had de CHE 12 studenten uit Turkije, Hongarije, Roemenië en Indonesië te gast. advertising en Zsofia wil journalist worden. Beiden zijn aarzelend over de snelheid waarmee ze de door hun begeerde baan gaan vinden. In Hongarije is het werkeloosheidscijfer boven de 10 procent, vertelt Zsofia, zonder praktijkervaring maak je weinig kans. Een groot pluspunt van de Nederlandse hboopleidingen vinden de buitenlandse studenten de koppeling met de praktijk. Serkan: In Turkije kennen we vooral schriftelijke examens aan het einde van een semester, hier maak je je de stof op veel meer manieren eigen. Oneens Zo n verplichting maakt niet dat je er open voor zult staan. En die openheid is wel nodig om iets aan zo n ervaring te hebben. Want ik denk wel dat het erg goed voor je is. Ik heb zelf geprobeerd naar Tanzania te gaan tijdens mijn Pabo-opleiding, maar dat ging uiteindelijk niet door. Vanaf mijn eerste tot mijn twaalfde jaar woonde ik in Brazilië. De mensen daar staan erg open voor anderen, ze idealiseren het Westen en kijken er tegenop. Nederlanders vinden vaak dat ze alles goed of misschien wel beter doen. Dat is geen onwil, ze verplaatsen zich over het algemeen gewoon weinig in anderen, misschien omdat dit land al zo welvarend en ontwikkeld is waardoor het minder nodig lijkt. Eva de Kloe van de Beek oud-student Pabo Oneens Je kunt dit studenten niet verplichten. Het kost bakken met geld en daarnaast heeft niet iedereen de mogelijkheid. Denk aan moeilijke gezinssituaties of getrouwde studenten. We weten allemaal dat er vele studenten zijn die in Nederland prima op hun plek zitten en hier misschien zelfs meer kennis opdoen binnen hun vakgebied dan in het buitenland. Verplichten heeft geen kans van slagen. Verder vraagt studeren elders om maatwerk en dat kost veel moeite en tijd voor zowel student als docent. De opleidingen moeten een buitenlandtraject aanbieden, daar moet je niet naar hoeven zoeken. Maarten Ter Keurs vierdejaarsstudent Communicatie De Waaromvraag Ondanks de werkdruk en de zwaarte van het Erasmusprogramma hebben ze geen spijt van hun keuze. Serkan: Het lesprogramma is kwalitatief hoog en uitdagend. Je leert er heel veel van. In de omgang tussen studenten en docenten ziet Serkan weinig verschil met zijn thuisland. Op mijn faculteit in Istanbul is dat contact ook laagdrempelig. Alleen is religie strikt gescheiden van het onderwijs. Het is nieuw om in de klas te horen bidden aan het begin van de dag, maar ik heb er geen problemen mee. Een opvallend kenmerk vinden Serkan en Zsofia dat de Nederlanders aan iedereen de Waaromvraag stellen maar nooit aan zichzelf. Ze zijn niet erg kritisch over zichzelf of hun eigen opvattingen. En ze zijn zó rationeel! Ze plannen alles. Ze gaan zelfs met agenda s zitten om te plannen wanneer ze gaan plannen, lacht Zsofia. Zelf afkomstig uit wereldsteden als Istanbul en Budapest vinden de studenten Ede als stad niet voldoen. Zsofia: Ik vraag me wel eens af of de mensen hier leven. Ze houden niet van een feestje. Alles is zo vroeg dicht! In Budapest en Istanbul kun je om vier uur s nachts nog uitgaan of een broodje kopen. Zsofia en Serkan Veel tijd voor sociale activiteiten hebben we niet. Zoveel opdrachten, zoveel research, zoveel papers, een beetje minder mag wel, verzuchtten de Turkse Serkan Un en de Hongaarse Zsofia Gyorosi eenstemmig. Ze volgden van april tot eind juni 2009 het vak international communication op de CHE. Ook 25 Nederlandse studenten doen mee aan deze Engelstalige cursus die onder meer de vakken cross cultural communications, the context of communication, Dutch history and language, behelst. Daarnaast is er tijd voor bezoeken aan multinationale bedrijven en overheidsinstellingen. Advertising in Istanbul Zsofia studeert Communicatie en Hongaarse literatuur in Boedapest. Haar studie is bijna afgerond. Dat geldt ook voor Serkan die op de Istanbul University PR and Advertising studeert. Serkan ambieert een baan in Eens Al ben ik niet zo van verplichtingen, sommige zaken zijn zo essentieel in je opvoeding en ontwikkeling, dat je ze niet vroeg genoeg kan ondergaan. Kennismaken met andere culturen doe je pas echt als je er in ondergedompeld bent en gedwongen omgaat met die totaal andere waarden en normen. Dan leer je ze waarderen en je leert kritisch tegen je eigen wereldbeeld aan te kijken. Je vooroordelen worden genuanceerder en milder. Terug in Nederland heb je beter aansluiting met mensen uit een andere cultuur, meer begrip als de ander het even anders doet. Kortom, een kort verblijf in het buitenland is alleen maar verrijkend. Kor van der Helm docent bij de Academie Mens & Organisatie Oneens Ik vind het verplicht stellen van een buitenlands project te betuttelend. De student moet de mogelijkheid krijgen om zijn eigen leergang bepalen. Ik ben zelf afgestudeerd in Curaçao. Dat was een zeer rijke ervaring die ik iedereen aan wil raden. Ik ben door deze buitenlandse trip, die ik alleen ondernam, een stuk zelfstandiger en kundiger geworden. Mijn advies zou zijn om het zeker in de opleiding op te nemen en het gedeeltelijk te faciliteren. Het verplicht stellen is naar mijn mening een stap te ver. Marleen Nieuwenhuijse-Rosier oud-student SPH 24 25

14 OVER DE GRENS OUD-STUDENT Zij zijn het helemaal waard! Lies Mukuna biedt zwerfjongeren in Bukavu een uitweg Imado en Kimon Stichting Imado is een Nederlandse stichting die in mei 2007 is opgericht. Imado is de afkorting van de Swahili-woorden Imani, Tumaini en Upendo (geloof, hoop en liefde). Imado heeft als doel het ondersteunen van educatief en evangeliserend ontwikkelingswerk onder kansarme jongeren in derdewereldlanden. Stichting Imado ondersteunt Lies Mukuna door fondsenwerving in Nederland. Vanaf 15 oktober 2008 is het project verbonden aan de Nederlandse Stichting Kinderhulp Mondiaal (Kimon) die een dochterstichting in Congo heeft. Meer info: en Ik ben dankbaar voor de kleine dingen, zij geven mij moed en inspireren. Dat kan een straatjongen van twaalf zijn die zichzelf kan schoonhouden of een jongen van zestien die er succesvol aan werkt het contact met zijn ouders te herstellen. Dat doet mij heel veel. Lies Mukuna (25) is veldwerkster voor Kinderhulp Mondiaal (KIMON) in de Democratische Republiek Congo. In Bukava, de provinciehoofdstad van Zuid-Kivu, benadert de oud-student SPH op straat rondzwervende jongens om deel te nemen aan haar klassen. Enorm veel jongens leven op en van de straat. Zij zijn gevlucht voor het geweld van de burgeroorlog en de wreedheden die hieruit voortvloeien. Vaak komen ze van het platteland maar in de stad stapelen de problemen zich ook direct op: geen werk, geen geld, geen onderkomen. Die vicieuze cirkel opent de deuren naar de wijdverspreide illegale circuits en criminaliteit. Wij willen andere deuren voor hen openen. Wij willen die jongens een positieve kijk op het leven geven en hen leren dat opbouwen loont. Vaak een moeizaam werk want aan elke stap vooruit, gaan vaak drie stappen achteruit vooraf. Aantrekkingskracht van de straat De jongens spreken wij aan op straat. Vaak zijn ze blij dat wij ze uitnodigen. In onze lokalen hebben ze de mogelijkheid om te leren lezen en te schrijven én zich te wassen voordat de klas begint. Onderdak regelen wij niet, tijdens een project slapen ze op hun plek op straat. Wel stimuleren we hen contact met ouders en familie op te nemen om daar te overnachten. Want het uiteindelijke doel is wel hen van de straat te krijgen, hen te verenigen met familie en, in het meest gunstigste scenario, hen een reguliere schoolopleiding en een betaalde baan als bijvoorbeeld automonteur of timmerman te geven. Velen zien we helaas terugvallen, de aantrekkingskrachten van de straat zijn vaak te sterk. En toch als God nu met een van hen een plan heeft. Ook al zit zo n jongen in de gevangenis en wordt hij op een dag in zijn hart getroffen door God... Weeskinderen uit Nairobi In 2006 werkte ik tien maanden in Nairobi, Kenia, in een project met straatjongens. Dat was tijdens mijn stage van het derde leerjaar aan de CHE waar ik Sociaal Pedagogische Hulpverlening studeerde. Voor mijn afstudeeropdracht moest ik onderzoek doen naar het opzetten van een kinderdorp voor weeskinderen uit de sloppenwijken. Tijdens een training dat jaar in Congo ontstond met een plaatselijke organisatie het idee voor een project voor straatkinderen in Bukavu. De Nederlandse stichting Imado nam hierin het voortouw. Bovendien leerde ik daar Elie, mijn man, kennen. Elie is Congolees en is door zijn studie Pedagogiek en projectmanagement een waardevolle aanvulling in ons projectteam. In Bukavu wonen we overigens in een normale woning aan een normale straat en niet in of naast onze lokalen. Mijn hart heeft altijd al gelegen bij verwaarloosde kinderen en jongeren. Hier wil ik mijn christen-zijn dan ook graag voor inzetten. Zij zijn het helemaal waard! Geborgenheid Geweld is een manier van spreken voor deze jongens. Ook wij krijgen wel eens bedreigingen aan de deur. Wij willen het besef bijbrengen dat het ook heel anders kan. En dat die andere manier van leven kans geeft op een volwaardiger bestaan. Daarom begint elke dag met wassen, want een schoon en fris voorkomen geeft hen zelfrespect. Daarna volgen zang, een bijbellezing en de lees- en schrijflessen in het Swahili. Een project bestaat uit een groep jongens van 12 t/m 16 of 16 t/m 22 jaar. Die groep begeleiden we - ons team bestaat uit vijf mensen - zes maanden. Ons streven is voor iedere jongere een individuele oplossing te vinden, van school tot werk en gezinshereniging. Vooral de jongere jongens zijn sterk gemotiveerd om vooruit te gaan, ook zijn zij meer op zoek naar de geborgenheid van een familie. Bovendien steken we veel tijd in de nazorg van de jongens die thuis zijn gaan wonen. Als uiteindelijk maar één jongen op het juiste moment zich tot God geroepen voelt... dan ben ik daar zeer dankbaar voor. Democratische Republiek Congo De Democratische Republiek Congo telt 68,6 miljoen inwoners op een oppervlakte van km (69 x Nederland). De hoofdstad is Kinshasa en de belangrijkste talen zijn Frans en Swahili. 50% van de bevolking is rooms-katholiek, 20% protestants en 10% islamitisch. Het bruto binnenlands product naar koopkrachtpariteit (capita ppp) bedraagt $ 300 (Nederland: $ ). De gemiddelde leeftijd is 16 jaar en de gemiddelde leeftijdsverwachting bedraagt 54 jaar. Bukavu, gelegen aan het Kivu-meer, telt inwoners met nog eens bewoners in de voorsteden. De provincie Zuid-Kivu kent veel vluchtelingen uit Rwanda en is regelmatig toneel van politiekgeïnspireerde geweldsconflicten

15 FILA1/4CHE :16 Pagina 1 (Bijna) afgestudeerd SPH? Wij zijn op zoek naar jou! Voor onze intramurale vestiging in Rotterdam, waar een groep cliënten woont met een verstandelijke beperking en bijbehorende psychiatrische problemen, hebben wij meerdere vacatures voor de functie van: Mentor Zorgbegeleider m v uur Wie zijn wij? Stichting Filadelfia Zorgverlening is een evangelische zorgorganisatie. Wij bieden begeleiding aan mensen met een verstandelijke beperking en diverse bijkomende bijzondere hulp- en zorgvragen. Wat vinden wij belangrijk? Wij zoeken gedreven medewerkers, met hart voor onze bewoners, die vanuit hun geloof werken en actief lid zijn van een kerk. Als mentor ben je het eerste aanspreekpunt met betrekking tot kwaliteit van zorg en eerstverantwoordelijke met betrekking tot de uitvoering van de zorg- en begeleiding aan cliënten. Wat kunnen wij jou bieden? > Uitdaging om vanuit je geloof te werken > Een open werkklimaat > Salariëring volgens de CAO > Gehandicaptenzorg > Een leuke baan op korte termijn! Stichting Filadelfia Zorgverlening Heb je interesse? Mail je CV naar: Je kunt ook onze website bezoeken: We zien uit naar je reactie! De Molen 30, 3994 DB Houten Touwslager SP Nijkerk Postbus AE Nijkerk Tel. (033) Fax (033) Torendruk maakt in opdracht van u creatieve producties. De drukkerij met z n draaiende persen, stapels papier en typische inktgeur vormt het kloppend hart van ons bedrijf. Daarom heen doen we alles wat ons product tot een totaal - oplossing maakt. Vormgeving, opmaak, prepress, lithografie, printen, lamineren, vernissen, rillen, vouwen, stansen, pregen, binden, inpakken, verzenden. Kortom: van A tot Z. Dat vraagt om high tech machines en een gestroomlijnde organi satie. We benutten de mogelijkheden van het digitale tijdperk, zònder uit het oog te verliezen waar het om draait: persoonlijke betrok kenheid, aandacht, vakbekwaamheid en inzet. Aan ons de taak om te bewijzen dat we ons dáárin onder scheiden. Neemt u gerust de proef op de som. In de honeymoon-fase lijkt alles nog leuk Hoe overleef ik uitzending? Culturele empathie, openmindedness, sociaal initiatief, emotionele stabiliteit en flexibiliteit Het zijn niet de minste vaardigheden die expats nodig hebben om elders succesvol te kunnen functioneren. 1 OVER DE GRENS CHE- RELATIE Een langdurig verblijf in een ander land kan onze persoonlijkheid flink door de war schudden. We zien mensen worstelen met identiteitsvragen, aanpassingsproblemen, het ontstaan van relatieproblemen, stress of burn out, vertelt Margrete Bac, docent Psychologie aan de CHE en als psycholoog verbonden aan Intransit. Margrete Bac Dit bedrijf biedt psychologische hulp- en dienstverlening aan expats en de bedrijven of organisaties die hen uitzenden. Veel zendingsorganisatie maken gebruik van de diensten van Intransit. van hun eigen cultuur. Tijdens de briefing vooraf vertel ik studenten over de cultuurschokfasen en de cultuurijsberg. Voor, tijdens en na verblijf Aan aandacht voor de cultureel antropologische of de theologische In de honeymoon-fase, waarin je vooral kennismaakt met de top van kant van het land waar men heengaat, ontbreekt het meestal niet. de cultuurijsberg, lijkt alles nog leuk. Dan kun je het nog waarderen Maar aandacht voor de psychologische kant is even hard nodig. dat iedereen je op de plaatselijke markt aanspreekt of dat ze daar Vandaar dat Intransit vooraf assessments en trainingen verzorgt en geen aardappels kennen. Maar bij langer verblijf ontmoet je de tijdens en na verblijf in het buitenland hulp biedt. diepere lagen van een cultuur, het deel van de ijsberg onder water. Je maakt intenser kennis met de in dat land geldende waarden Ook na terugkeer. Want expats die terugkeren naar Nederland en vooronderstellingen. Dat kan tot culturele stress leiden. Bij de (repats) hebben het vaak moeilijker dan bij hun start in het nieuwe grensoverschrijdende verhuizing doorloopt de expat verschillende land, aldus Bac. Zij zijn veranderd en Nederland is tijdens hun verblijf fasen. Bac: In de losmakingfase moet hij zich bewust losmaken van in het buitenland veranderd. Soms raken ze hun positie kwijt. het thuisland. Het is belangrijk dat de nieuwkomer zich verbonden De vaardigheden en expertise die ze in het buitenland ontwikkelden, gaat voelen met het nieuwe land. Dit proces kan een half tot twee worden in Nederland regelmatig als niet relevant gezien. jaar duren. De meeste mensen bereiden zich gelukkig goed voor. En loopt het toch mis dan kan hulp uit Nederland belangrijk zijn. Bac: Culturele stress Een psycholoog uit Afrika begrijpt vaak minder goed waar jij als Bac is ook docent bij de Academie voor Sociale Studies. Veel Nederlander mee worstelt. Bovendien willen veel mensen dat in hun studenten doen een stage en/of afstudeeronderzoek van minimaal moedertaal kunnen vertellen. drie maanden over de grens. Ook zo n relatief korte periode kan de student sterk veranderen. Ze ontdekken bijvoorbeeld de relativiteit Meer informatie: 1) Prof.dr. K.I. van Oudenhoven-Van der Zee en Prof.dr. J.P. van Oudenhoven (Universiteit Groningen) deden onderzoek naar deze vijf multiculturele vaardigheden en ontwikkelden een test om deze te meten: de Multiculturele PersoonlijkheidsVragenlijst (MPV). Veel bureaus gebruiken de test bij assessments voor expatriates. 29

16 NIEUWS Lectoraat Religie in Media en Publieke Ruimte geïnstalleerd Onderzoek naar reputatie en geloofwaardigheid van religieuze organisaties Studenten Verpleegkunde leveren e scriptie HBO Kennisbank Op vrijdag 2 oktober is het lectoraat Religie in Media en Publieke Ruimte geïnstalleerd door het College van Bestuur van de CHE. Lector dr. Jan van der Stoep heeft tijdens deze bijeenkomst zijn lectorale rede gehouden. Het lectoraat gaat de komende jaren onderzoek De HBO Kennisbank, een online databank doen naar de veranderde rol van religie in de publieke ruimte en voor scripties, onderzoeken, papers en de wijze waarop journalisten en communicatiedeskundigen hierop artikelen van studenten, docenten en kunnen inspelen. lectoren, heeft de mijlpaal van Religieuze uitingen ineens overal kennisproducten bereikt. De ste bijdrage werd geleverd door drie studenten Het lectoraat wordt gevormd door een lector, dr. J. (Jan) van der Verpleegkunde van de CHE die een voor het optimaliseren van de zorg aan deze onderzoek niet verloren gaan. Daarom vind ik Stoep, en een kenniskring bestaande uit drs. K. (Karlijn) Goossen, onderzoek uitvoerden in opdracht van doelgroep in de regio. het belangrijk dat onze scriptie opvraagbaar ir. P. (Peter) Jansen, drs. J. (Johan) Snel, drs. M. (Margriet) Sprong- Kruiswerk West-Veluwe. Tijdens een feestelijke bijeenkomst is via de HBO Kennisbank. De resultaten Brouwer en dr. T. (Tjirk) van der Ziel. Een belangrijk deel van ontvingen de studenten en hun van ons onderzoek kunnen zo bijdragen aan de werkzaamheden van het lectoraat bestaat uit het doen van De scriptie omvat een evaluatieonderzoek scriptiebegeleiders een geldprijs voor hun innovatie van de zorg. In de toekomst zal praktijkonderzoek ten dienste van onderwijs, maatschappelijke naar de zorg aan dementerenden en hun aandeel, uitgeloofd door SURFfoundation. ik de HBO Kennisbank zeker raadplegen als ik organisaties en samenleving. Het lectoraat is verbonden aan de mantelzorgers in de Gelderse vallei, waarin Alida Mallie, een van de onderzoekers: Het is vernieuwingen op mijn eigen werkplek Academie voor Journalistiek & Communicatie van de CHE. De Stichting voor Reformatorische Wijsbegeerte is de medeoprichter. de auteurs belangrijke aanbevelingen doen belangrijk dat opgedane kennis, ervaring en wil doorvoeren. Lector Van der Stoep: Tegen de verwachtingen in treffen we ineens overal religieuze uitingen aan. We willen met het lectoraat laten zien dat religie een boeiend maatschappelijk verschijnsel is, waar journalisten en communicatiedeskundigen verstand van moeten hebben. Het lectoraat wil een kenniscentrum zijn Boekpresentatie 13 november 2009 Geen verzoening zonder bekering over media, religie en samenleving voor organisaties met een religieuze overtuiging, maar we willen ook laten zien dat geloof een relevant thema is voor seculiere bedrijven en instellingen. Het verschijnen van het boek Geen verzoening zonder bekering van drs. Kees Jan Rodenburg is de aanleiding van het symposium op vrijdag 13 november ( uur). Dit symposium rondom de zesde De auteur Rodenburg woont en werkt in Jeruzalem. Namens CHE-Reeks-uitgave is een samenwerking tussen het Centrum voor het CIS zoekt hij de Ontmoeting in Ghana andere plekken in de wereld kenniscentra ontwikkeld die zich met Israëlstudies (CIS), Uitgeverij Boekencentrum en de CHE. Drie sprekers, Lody B. van de Kamp (rabbijn en auteur), prof. dr. Jan Hoek ontmoeting met het Joodse volk. Hij volgt een Van 15 tot 18 augustus nam Van der Stoep deel aan de conferentie religie en media bezig houden. De unieke inbreng van de CHE (predikant en hoogleraar) en drs. Michael Mulder (directeur CIS) zullen Joodse opleiding voor rabbijnen en neemt Media, Religion and Culture in Accra (Ghana). Voor deze conferentie kan zijn dat ze vragen naar religie en media direct koppelt aan de reageren op het boek waarin gesprekken staan met vier Joden over het deel aan de dialoog tussen Joden en christenen. waren twintig wetenschappers uitgenodigd die onderzoek doen vakgebieden van journalistiek en communicatie. thema verzoening en er zal een forumgesprek zijn. Het CIS is een samenwerkingsverband van de Gereformeerde naar de rol van religie in media en samenleving. Doelstelling van de Zendingsbond in de Protestantse Kerk Nederland, Deputaten Kerk en conferentie was om een internationaal netwerk van onderzoekers op te bouwen die mediastudies en religiewetenschappers met elkaar Je kunt de rede en het laatste lectoraat-nieuws lezen op /religiemedia. Voor vragen kun je mailen Eeuwenoude teksten en tradities blijken springlevend te zijn en het dagelijks het leven in Israël richting te geven. Christenen kunnen van de Israël van de Christelijke Gereformeerde Kerken en de CHE. weten te verbinden. Net als in Ede worden er ook op verschillende naar Joden leren dat verzoening met God op allerlei manieren het concrete leven raakt en dat dit om keuzes vraagt. Uitgeverij Boekencentrum, CHE Reeks nr. 6, 80 pag., 11,90, ISBN:

17 adv-49-de orgelvriend :25:07 kennismaking: 4 nummers voor 8 of meteen een jaarabonnement: met 25% korting binnenwerk geheel in kleur 10 nummers per jaar waarvan 2 dubbelnummers Advertentie Agathos Je zoekt een baan in de zorg en wilt werken bij een werkgever met een positief christelijke identiteit? Kijk eerst scherp naar wat je zelf wilt en maak dan kennis met Agathos! Wij bieden al 40 jaar zorg en hulpverlening in de thuissituatie: hulp bij huishouden, persoonlijke verzorging, verpleging en psychosociale hulpverlening. We verlenen integrale zorg vanuit 6 rayons door geheel Nederland. Totaal zijn iedere dag ongeveer 600 medewerkers aan het werk. Denk je dat je bij Agathos past en zoek je een concrete baan met inhoud? Surf dan regelmatig naar onze website - - en houd de vacatures scherp in de gaten. ook in klavar de Orgelvriend als orgelliefhebber kunt u niet zónder COLUMN Het geloof ligt op straat Stefan Paas Nederland telt zo n 15 miljoen bondscoaches. Iedereen praat mee over de opstelling van het Nederlands elftal. Maar Nederland heeft ook minstens 10 miljoen theologen. Als je het nieuws volgt, discussiesites bekijkt, opiniestukken leest, is het duidelijk: zodra religie in beeld komt, heeft iedereen er verstand van. Ook redacties van seculiere kranten weten dat. In de komkommertijd garandeert een stuk over geloof of religie een enorme stroom van ingezonden brieven. Voor een beroepstheoloog heeft dat wel iets moois. Er zijn weinig vakgebieden die democratischer zijn dan de theologie. Theologie lééft van die grote betrokkenheid bij religieuze vragen. Maar het is ook wel eens lastig. Theologie is immers ook gewoon een vak. De gemiddelde theoloog voelt zich weleens als Louis van Gaal, temidden van journalisten die denken dat zij hem kunnen vertellen hoe hij zijn werk moet doen. Er wordt schrikbarend veel onzin verkocht over bijna alles waarmee een theoloog zich dagelijks bezighoudt. 33 zodra religie in beeld komt, heeft iedereen er verstand van De samenleving zindert van vragen rondom spiritualiteit en religie. Juist daarom is theologische deskundigheid van belang. De Academie voor Theologie heeft een grote ervaring opgebouwd in het opleiden van zulke praktijkgeoriënteerde deskundigen. Tot nu toe komen die vooral binnen de kerk terecht. Maar er is een groeiende markt voor religiedeskundigen in de Nederlandse samenleving, ook buiten de kerk. Ritueel begeleiders, psycho-pastorale hulpverleners, geestelijk verzorgers, jongerenstraatwerkers, enzovoort. Kan de Academie voor Theologie zich op die markt begeven? Dit vraagt wel wat principiële overweging, maar we kunnen onze ogen niet sluiten voor een nieuwe realiteit. Het geloof ligt immers op straat? Stefan Paas Lector Gemeenteopbouw Academie voor Theologie CHE RE E K S Dat is nu typisch CHE! Samen met Uitgeverij Boekencentrum brengt de Christelijke Hogeschool Ede een serie interessante boeken op de markt onder de titel CHE Reeks. In deze reeks komen op een toegankelijke en boeiende wijze thema s aan de orde waarmee docenten van de CHE zich bezighouden. De onderstaande kortingsbonnen kun je tot 1 januari 2010 inleveren bij de boekhandel. KORTINGSBON CHE-REEKS Tegen inlevering van deze bon ontvangt u 2,40 korting op de aanschaf van René Erwich Veelkleurig verlangen Wegen van missionair gemeente-zijn Een waardevol overzicht van alle belangrijke modellen voor gemeenteopbouw en een schets van een nieuw missionair model. van 12,90 voor 10,50 actienummer geldig tot 1 januari 2010 Tegen inlevering van deze bon ontvangt u 2,40 korting op de aanschaf van Timon Ramaker Vrij om te kiezen Keuzes maken in een mediacultuur Een uiterst aktueel boek over kiezen in de cultuur die bol staat van het aanbod. Er is zoveel te kiezen, hoe trek ik mijn lijnen? van 11,90 voor 9,50 actienummer geldig tot 1 januari 2010 Tegen inlevering van deze bon ontvangt u 2,25 korting op de aanschaf van Jelle Terpstra Duidelijke ouders Ouderschap in een verwarrende tijd Wat is de kern van goed ouderschap? De auteur geeft een helder antwoord en trekt lijnen naar de praktijk in het gezin. van 11,50 voor 9,25 actienummer geldig tot 1 januari 2010

18 Reformatorisch Dagblad kijkt verder 2 weken gratis op proef CHE- TRANSFER MENS & ORGANISATIE Waar werk ik eigenlijk aan mee? Cursus Zicht op Ontwikkelingswerk verheldert verhoudingen Welke visies zijn er op ontwikkelingswerk? Is al het geld weggegooid geld? Hoe steekt een project in elkaar en wat doen ontwikkelingswerkers eigenlijk? Het zijn enkele van de vele vragen die in de cursus Zicht op Ontwikkelingswerk van Transfer Mens & Organisatie (M&O) de revue passeren. maakt merken groot Kor van der Helm, unitmanager Transfer M&O en docent van de cursus: De cursus Zicht op Ontwikkelingswerk voorziet in een duidelijke behoefte. Ontwikkelingswerkorganisaties kennen namelijk een behoorlijk personeelsverloop en zij hebben zelf vaak te weinig tijd om hun mensen in de ondersteunende functies de achterliggende gronden van ontwikkelingswerk én het werk van de frontcollega s bij te brengen. Deze cursus vergroot de interne cohesie en bevordert het begrip binnen deze organisaties. Wat het totale draagvlak uiteraard ten goede komt. Criteria van nu Behalve voor de professionele organisaties kan de cursus ook een welkome steun in de rug zijn voor mensen uit de diaconie of een kerkelijke gemeente die te maken krijgen met een ontwikkelingsproject. Voor hen is het van belang te weten wat de criteria van nu zijn rondom project-, partner- en programmakeuze en uitvoering. Een essentieel onderdeel is bovendien het discussiëren over zogenaamd vaststaande opvattingen als alle hulp is goed. Op het einde van de cursus hoop ik dat de deelnemers een evenwichtige keuze kunnen maken waar het gaat om ontwikkelingshulpprojecten. Studenten en verplegers Bij de cursus werkt de CHE nauw samen met Prisma, een vereniging van christelijke ontwikkelingsorganisaties die armoedebestrijding als een gezamenlijke verantwoordelijkheid beschouwen. Prisma-medewerkers verzorgen regelmatig gastcolleges tijdens de cursus. Prisma-directeur Henk Jochemsen: Zicht op Ontwikkelingswerk is een verantwoorde aanvulling voor uiteenlopende medewerkers van een ontwikkelingsorganisatie. Hier maken zij kennis met de verschillende facetten van modern ontwikkelingswerk, van idee tot praktijk. De cursus is ook een uitstekende voorbereiding voor verpleegkundig personeel en studenten die langere tijd naar het buitenland gaan. Voor wie en wanneer? Zicht op Ontwikkelingswerk telt twintig dagdelen en start in februari /transfermensenorganisatie of voor vragen Drs. Kor van der Helm is unitmanager van Transfer bij de Academie Mens & Organisatie. Als organisatieantropoloog doceert hij ontwikkelingsstudies en management gerelateerde zaken. Hij was twintig jaar werkzaam in diverse internationale managementposities bij een humanitaire hulpverleningsorganisatie. 35

19 TRANSFER NIEUWS Identiteitsdag voor scholen: Een leerkracht is méér dan zijn baan! Christelijke schoolverenigingen hebben een groeiende behoefte aan bezinning rondom identiteit. Om die reden houdt Transfer Educatie een aantal identiteitsdagen waar het thema Een leerkracht is méér dan zijn baan! vanuit verschillende perspectieven wordt belicht. De Stichting Christelijk Primair Onderwijs Betuwe (Tiel en omgeving) schreef zich in en werd in oktober ontvangen in Transfer Verpleegkunde onderzoekt tekort aan opvang verstandelijk gehandicapten gereformeerde gezindte In opdracht van Helpende Handen start Transfer Verpleegkunde een onderzoek naar een tekort in de opvang van verstandelijk gehandicapten binnen de gereformeerde gezindte. Al jaren zijn er te weinig plekken voor deze groep in de bestaande opvang en is men gedwongen uit te wijken naar een locatie op afstand of niet passend bij de eigen identiteit. De komende anderhalf jaar doet Transfer Verpleegkunde onderzoek naar het tekort en hoe dit opgelost kan worden. Helpende Handen, een belangenorganisatie voor verstandelijk gehandicapten binnen de gereformeerde gezindte, hoopt dat hiermee voor iedereen een passende plek beschikbaar komt. het Dominicaans Activiteiten Centrum van Huissen. Na de lezing van dr. Hans Borst volgden de 230 deelnemers workshops verzorgd door Pabo-docenten die het begrip meer ter discussie stelden. Behandelde onderwerpen: hoe hanteert een leerkracht vanuit zijn christelijke identiteit complexe multiculturele onderwijssituaties, morele dilemma s, tragiek in gezinnen en contacten met instanties in en buiten de school? Bovendien wist docent Ad Verhage in een dag de deelnemers in een professioneel koor te veranderen. Docent Harm van den Berg vertaalde samen met zangeres Rolinha Kross Jiddische woorden en gebruiken naar onze tijd. Meer informatie vind je op Ook kun je contact opnemen met drs. Han Schipper, manager Transfer Educatie, T Of het nu gaat om een mediatraining, een cursus catechetiek, een bijscholingscursus, een coachingstraject, een organisatieadviestraject of een persoonlijke loopbaanbegeleiding: CHE-Transfer zorgt ervoor en speelt graag in op de specifieke wensen. Kwaliteit en klanttevredenheid staan hierbij centraal. CHE-Transfer is CEDEO-erkend voor maatwerk en open inschrijving (www.cedeo.nl). CHE-Transfer werkt voor particulieren, instellingen en bedrijven. Er wordt gewerkt vanuit 6 units: Transfer Sociale Studies Transfer Verpleegkunde Transfer Educatie Transfer Mens & Organisatie Transfer Journalistiek & Communicatie Instituut voor Gemeenteopbouw en Theologie Kijk voor meer informatie op /transfer of bel of biedt professionals digitaal platform Welke plek geef je levensbeschouwing in de hulpverlening en hoe doe je dat? Op geloveninhulpverlening.nl kunnen werkers in zorg, hulpverlening en pastoraat hierover van gedachten wisselen. Het project Geloven in Hulpverlening wil ondersteuning bieden bij het integreren van het christelijk geloof in professionele vormen van begeleiding en biedt met het digitaal platform ruimte om kennis te delen en ontwikkelen. Het project is een samenwerking van de CHE, de Gereformeerde Hogeschool, Eleos en de HdS Thuiszorg en Maatschappelijk Werk. Een onderzoek naar de rol van religie in de hulpverlening was speerpunt van het project. De vier organisaties hebben onderzocht welke kennis hulpverleners nodig hebben om aandacht te geven aan de spirituele Transfer M&O helpt zorginstellingen op weg na fusie of reorganisatie Hoe zorg je na een fusie of reorganisatie voor rust en eenheid in een zorgorganisatie? Een vraag waar veel zorginstellingen mee worstelen. Met een op maat toegesneden management development-traject kan Transfer Mens & Organisatie organisaties in die situatie helpen hun kwaliteit te vergroten en de interne samenwerking te bevorderen. Onlangs startten md-trajecten bij zorginstellingen Adullam, Opella en Vilente. dimensie bij problemen. De resultaten van het onderzoek zijn op het symposium Geloven in Hulpverlening op 25 september jl. gepresenteerd. Gebaseerd op het onderzoek zijn onderwijsmodules ontwikkeld voor de hbo-opleidingen Verpleegkunde en Sociale Studies. Voor verpleegkundigen van Eleos en zorgverleners van HdS zijn aparte cursussen ontwikkeld. Tevens is een post-hbo Geloof in Hulpverlening en Pastoraat, Spiegelen en Weerspiegelen in Begeleidingsprocessen, gerealiseerd. Op kunnen bezoekers deelnemen aan het forum en de ontwikkelde producten, de onderzoeksresultaten en het onderwijsmateriaal inzien. Altijd praktijkgericht Bij een organisatieverandering stromen vaak mensen uit of groeien door naar een andere functie. Hoe vul je deze functies in en hoe krijg je het als manager voor elkaar dat de neuzen weer dezelfde kant opwijzen? Deze en andere vragen komen aan bod in de maatwerktrainingen. Bij deze trainingen betrekt Transfer M&O diverse praktijkmensen. Zo geeft een hoofd P&O een training bij het onderwerp Human Resource Development en worden docenten Sociale Studies van de CHE ingezet bij methodiekontwikkeling of assertiviteit. Bovendien passen de deelnemers de kennis meteen toe door verwerkingsopdrachten binnen de eigen organisatie. Dat deze integrale aanpak werkt, blijkt uit de positieve reacties van CHE traint medewerkers De Hoop voor kliniek DubbelDiagnose In de nieuwe kliniek DubbelDiagnose helpt Stichting De Hoop cliënten met verslavingsproblematiek én ernstige psychiatrische problemen. Een aanpak die extra scholing vraagt van medewerkers. Transfer Verpleegkunde heeft samen met De Hoop een scholingsprogramma opgesteld waarin de kennis van psychiatrie en het voeren van motiverende gesprekken worden getraind. Op deze manier wil De Hoop dubbeldiagnose-cliënten, die niet of onvoldoende in de reguliere verslavingszorg of psychiatrie kunnen worden geholpen, helpen naar een nieuw leven. het Leger des Heils dat eerder het traject volgde. De kennis stelt Transfer M&O uiteraard graag beschikbaar. Op maat maar ook via trainingen met open inschrijvingen, zoals de post-hbo Management voor Non-Profit Organisaties. Meer info op / transfermensenorganisatie of via 36 37

20 TRANSFER SOCIALE STUDIES Een wereld vol verborgen leed Vrijwel altijd is onmacht de veroorzaker van huiselijk geweld. Onmacht om in woorden uit te drukken wat de - vaak gekwetste en gefrustreerde - gevoelens zijn en waarom die zo zijn. Het is een wereld vol verborgen leed. Post-hbo belicht huiselijk geweld Andries Scherpenzeel is coördinator van de post-hbo Huiselijk Geweld en docent Methodiek aan de Academie voor Sociale Studies. De aandacht voor huiselijk geweld groeit want men realiseert zich steeds meer welke ellende en schade het oplevert. Daarmee groeit gelukkig ook de professionele opvang en begeleiding. Een brede groep mensen blijkt behoefte te hebben aan een gedegen training over huiselijk geweld. Dat zijn mensen uit de hulpverlening, van onderwijsinstellingen en uit kerkelijke gemeenten. Huiselijk geweld kent geen rangen of standen. Geestelijke schade De centrale vraag van de post-hbo is uiteraard: hoe herken ik huiselijk geweld en wat kan ik er aan doen? Maar ook: wat zijn de protocollen en de taken en verantwoordelijkheden van de betrokken instanties? Want huiselijk geweld kent veel vormen die niet of nauwelijks naar buiten komen, zoals mishandelde ouderen. Vergeet ook niet dat een kind dat getuige is van huiselijk geweld tussen de ouders, soms geestelijk schade kan oplopen die erger is dan fysiek geweld. Kinderen die heftig ruziënde ouders horen maken zich grote zorgen: hoe kan het zijn dat iemand waarvan zij houden slaat en geslagen wordt en het misschien wel niet overleeft? Als zo n situatie lang duurt kan het zelfs leiden tot een vorm van hersenbeschadiging op latere leeftijd met een vermindering van verstandelijke vermogens als gevolg. Vermoedens van kindermishandeling Ziekenhuis De Gelderse Vallei (ZGV) en de CHE hebben raakvlakken vanuit kennis en de praktijk op het thema kindermishandeling. Jan-Kees van Buren is Coördinator Singnalering en Doorverwijzing Kindermishandeling bij ZGV in Ede. Als beleidsmaker ziet hij toe op en ontwikkelt protocollen rondom het registreren van vermoedens van kindermishandeling. Ook organiseert hij specifieke scholing voor de verpleegkundigen die contact hebben met kinderen. Een gebroken arm of blauw oog door het spelen kindermishandeling presenteert zich vaak onschuldig. Om een vermoeden van kindermishandeling vast te leggen, heeft een brede bewustwording en een scherpe alertheid van de betrokken professionals daarom hoge prioriteit. Jaarlijks worden tot kinderen mishandeld waarvan 50 het niet overleven. Dan mag je toch wel werken aan systeem dat die gevallen er waterdicht uitfiltert. Van Buren: Ons streven is een systeem waarin elk aspect dat een vermoeden van mishandeling inhoudt, opgevangen wordt. Daarom begint onze screening direct op iedere locatie in het ziekenhuis waar personeel met kinderen te maken krijgt. Dat is meestal de spoedeisende hulp, maar het kan ook de polikliniek of de kinderafdeling zijn. Bij een vermoeden van mishandeling vult de betreffende verpleegkundige een sputovamoformulier in. Sputovamo is een anagram van negen vragen die een indicatie kunnen geven over vermeende kindermishandeling. Onze kinderartsen en ik krijgen het formulier g d en aan de hand daarvan wordt besloten of en welke actie moet volgen. Dat kan zijn om het kind met ouders voor een vervolgcontrole uit te nodigen, waarbij niet vermeld wordt dat het om een vermoeden van kindermishandeling gaat, want dan is er grote kans dat de ouders niet opdagen en voortaan een ander ziekenhuis bezoeken. Een fenomeen dat overigens met de landelijke invoering van de Verwijsindex tot het verleden behoort. Bij een zeer sterk vermoeden, dat is bij ons twee à drie keer per maand, schakelen we het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) in. Het AMK neemt uiteindelijk daadwerkelijke actie naar kind en ouders toe, al of niet samen met Bureau Jeugdzorg en/of andere instanties. Verwijsindex en Gelderse Vallei Als Gelderse Vallei lopen we behoorlijk voor met het voldoen aan de nieuwe jeugdeisen van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Als eerste ziekenhuis in Nederland hebben wij ons vorig jaar gekoppeld aan de Verwijsindex. Dat ging uiteraard gepaard met autorisatierondes en het opstellen van en voldoen aan protocollen. Met de Verwijsindex is het complex van de uiteenlopende ketenpartners nu gesloten. Elke instantie, van school tot ziekenhuis kan een vermoeden melden in de Verwijsindex. Bij meldingen van verschillende instanties over dezelfde persoon gaat er een alarmbel bij de gemeente die de regie voert en volgen er acties. Het begrip kindermishandeling heeft in dit systeem een zeer brede definitie, ook geestelijke mishandeling en verwaarlozing vallen hieronder. Nieuwe wet Transfer Sociale Studies biedt een scholingsaanbod voor (wijk)verpleegkundigen, artsen, Wat is de meldcode kindermishandeling? consultatiebureau-artsen medewerkers kinderopvang, beroepskrachten uit het onderwijs. Scherpenzeel: Iedereen die direct of indirect met kinderen werkt, zal zich verder moeten scholen op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Volgend jaar treedt de nieuwe wet Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling in werking. Naast de post hbo-opleiding is er ook de 2-daagse cursus Meldcode Kindermishandeling in ons programma opgenomen. Hierin komt de werkwijze en toepassing van deze meldcode aan de orde. Er wordt getraind in het herkennen van de verschillende vormen van kindermishandeling. We besteden ook veel aandacht aan de gesprekstechnieken: hoe voer je een gesprek met een kind en hoe spreek je ouders? De vervolgstappen die opgenomen zijn in de meldcode leren de deelnemers te vertalen naar hun eigen organisatie. De post-hbo Huiselijk Geweld start op 4 maart 2010 Meer info: /transfersocstud of Specifiek gericht op kinderen is de tweedaagse CHE-cursus Landelijke Training Meldcode Kindermishandeling. De meldcode kindermishandeling beschrijft hoe beroepskrachten horen te handelen bij (vermoedens van) kindermishandeling. De meldcode biedt houvast bij de stappen die de professional kan zetten, zoals bijvoorbeeld het voorleggen van zijn zorgen aan de ouders. Of hoe hij om moet gaan met dossiervorming en het uitwisselen van gegevens

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010 Evaluatierapport Workshop Bewust en positief omgaan met ADHD Universiteit van Tilburg Forensische psychologie 23 april 2010 Drs. Arno de Poorter (workshopleider) Drs. Anne van Hees (schrijver evaluatierapport)

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Zending wereldwijd. Najaarsactiviteiten GZB. Concerten Psalm Project. GZB-jongerenevent. Driebergen, september 2015

Zending wereldwijd. Najaarsactiviteiten GZB. Concerten Psalm Project. GZB-jongerenevent. Driebergen, september 2015 Najaarsactiviteiten GZB Concerten Psalm Project De GZB organiseert samen met The Psalm Project twee concerten: op 3 oktober in Nijkerk en 10 oktober in Waddinxveen. De avonden staan in het teken van het

Nadere informatie

Mijn God zal in al uw behoeften voorzien naar zijn rijkdom in Christus Jezus. (Filippenzen 4:19)

Mijn God zal in al uw behoeften voorzien naar zijn rijkdom in Christus Jezus. (Filippenzen 4:19) Dorpse Proat rondzendbrief nr. 15 Nairobi, september 2010 Mijn God zal in al uw behoeften voorzien naar zijn rijkdom in Christus Jezus. (Filippenzen 4:19) Lieve familie en vrienden, Het is september en

Nadere informatie

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede

Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede Huwelijkscatechese ds. Willem Smouter, NGK Ede In de Nederlands Gereformeerde Kerk Ede wordt twee keer per jaar een huwelijkscatechese aangeboden, die vijf avonden duurt. Hieronder volgt een overzicht

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Geschiedenis achtergrond.

Geschiedenis achtergrond. Geschiedenis achtergrond. De Subkarpaten, de regio in de Oekraïne waar Livia en Attila wonen, was vroeger onderdeel van Hongarije. Voor 1920 Hongarije was erg groot, maar omdat het land één van de verliezers

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt Instructie 1 De relatie met je cliënt Heb jij je voelsprieten uitstaan? Met behulp van dit werkblad onderzoek je of je je voelsprieten hebt uitstaan naar de cliënt. Kies een cliënt en vul met die cliënt

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Gereformeerd onderwijs 2.0

Gereformeerd onderwijs 2.0 Gereformeerd onderwijs 2.0 Eindrapport werkgroep Toekomst gereformeerd onderwijs Noord-Nederland Opdrachtgever: bestuur Noorderbasis, bestuur GBS De Wierde, bestuur GBS Eben Haëzer, bestuur VGSO, bestuur

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Christen zijn in de zorg het onderzoek: details en discussie

Christen zijn in de zorg het onderzoek: details en discussie Christen zijn in de zorg het onderzoek: details en discussie Workshop Congres Geloof in Zorg De Werelt - 5 oktober 2012 Bart Cusveller & René van Leeuwen Steekproef % (n=672) Leeftijd Geslacht Opleiding

Nadere informatie

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22

En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 donderdag 1 januari Nieuwjaarsdag En de heere God bouwde de rib die Hij uit Adam genomen had tot een vrouw Genesis 2:22 Gebouwd door God Vandaag slaan we de eerste bladzijde op van een nieuw jaar. Een

Nadere informatie

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op,

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op, Het team Hé, broeder, Kan ik je even spreken? Ja, wacht even, oké, oké, ja, zeg het maar. Nou, ja, het zit eigenlijk zo: je hebt mij heel erg pijn gedaan. O? Ja. Ik heb één van je oude toespraken beluisterd.

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Wat was voor jou de belangrijkste reden om aan dit project mee te werken?

Wat was voor jou de belangrijkste reden om aan dit project mee te werken? Carpe Diem! Afgelopen december vertrokken vijf Nederlandse dames naar het prachtige Zuid-Afrika om hier mee te werken aan een summerschool in een township in Hermanus. Dit is een project van People4Change,

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: Het is toegestaan om (delen van) de informatie uit deze

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis

Vooraf: Kern: participatie, van passief naar actief door in te zetten op groeien in geloof en zelfstandigheid = Hebr.6:1-3 groeien in geloof en kennis Werkvelden & uitdagingen Catechisatie, De jongeren in hedendaagse taal, communicatie en vorm vertellen van Gods grootheid en liefde vanuit de bijbel (Geloofsinhoud & Verdieping) Vereniging, Jongeren uitdagen

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB september 2013

Nieuwsbrief SHIB september 2013 Nieuwsbrief SHIB september 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB SHIB 10 jaar en meer Al eerder lieten we weten: SHIB bestaat dit jaar 10 jaar!

Nadere informatie

Cursus. Identiteit. U maakt het verschil!

Cursus. Identiteit. U maakt het verschil! Cursus Identiteit U maakt het verschil! U maakt het verschil! Eerlijk is eerlijk, vaak is de dagelijkse praktijk van schooldirecteuren en leerkrachten om de zaak draaiende te houden. Cursussen, ziekte

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel.

Bereid de jongeren voor, rust ze toe en laat ze los voor bediening in hun gemeente, hun maatschappij en in de wereld in zijn geheel. Tiener- en jeugdwerk 1 Timotheüs 4:12 Niemand schatte u gering om uw jeugdige leeftijd, maar wees een voorbeeld voor de gelovigen in woord, in wandel, in liefde, in geloof en in reinheid. Jeugd, jongeren,

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit.

Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. a. Inleiding Veel christenen verlangen ernaar hun leven met elkaar en met hun omgeving te delen met hun buren,

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest Basiscursus Christelijk geloof Module 1 Les 1: Les 2: Les 3: Les 4: Les 5: Les 6: Les 7: Les 8: God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus:

Nadere informatie

8 februari: GZB-debatavond over De bedreigde kerk met Gert-Jan Segers en imam Yassin Elforkani

8 februari: GZB-debatavond over De bedreigde kerk met Gert-Jan Segers en imam Yassin Elforkani 8 februari: GZB-debatavond over De bedreigde kerk met Gert-Jan Segers en imam Yassin Elforkani Op maandagavond 8 februari organiseert de GZB in de Bergkerk in Amersfoort een debatavond met als thema: De

Nadere informatie

F I T C H. i n t e r v i s i e VANDAAG VANDAAG

F I T C H. i n t e r v i s i e VANDAAG VANDAAG F I T C H i n t e r v i s i e VANDAAG VANDAAG Inleiding Algoritme verscherpingen Rapportage vernieuwingen Techniek Teammodule Module in de steigers Marketing Fitch Methode 1 algoritme verscherpingen ALGORITME

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie!

Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Marcus 3,31-35 - Jezus volgen? Welkom in een nieuwe familie! Liturgie Voorzang: LB 320 Stil gebed Votum / groet Zingen: Ps 122,1.3 Wet Zingen: Ps 80,10 Gebed Lezen: Marcus 3,20-35 Zingen: Gez 143,2.3 Preek

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Taal is de basis voor alles

Taal is de basis voor alles Taal is de basis voor alles Vanja Mikus kwam als ervaren verpleegster naar Nederland. In haar geboorteland Bosnië had ze de opleiding afgerond en drie jaar werkervaring in een algemeen ziekenhuis opgedaan.

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl

Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl Evaluatierapport Terugkomdagen 2014 Nationale Opleiding MediaCoach Februari 2015 www.nomc.nl De terugkomdagen Najaar 2014 van de Nationale Opleiding MediaCoach werden als goed en zelfs uitstekend beoordeeld,

Nadere informatie

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden:

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Relaties halen het beste in je naar boven Les 1 GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Lees met elkaar de volgende hoofdstukken en laat iemand opschrijven

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind.

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind. Tekst: opening Helpdesk Welkom dames en heren, Het doet mij goed om te zien dat er zo veel mensen op deze feestelijke opening van de Helpdesk zijn afgekomen. Dat betekent dat er veel interesse voor is.

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Auteurs: Drs. G. van der Meulen Referentie: WvdJ/SL 11.0426 Datum: maart 2007 Het lectoraat Morele vorming in het

Nadere informatie

. De school uitgangspunten en visie. 1.1. Naam en logo. De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22).

. De school uitgangspunten en visie. 1.1. Naam en logo. De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22). . De school uitgangspunten en visie 1.1. Naam en logo De naam Rehoboth komt uit de Bijbel (Genesis 26:22). Het betekent: de Heer heeft ons ruimte gemaakt. De Heer geeft ruimte om in vrede en liefde met

Nadere informatie

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom Welkom in de Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld, aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland. Wij zijn één van

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

Kees Boele DE DROOM VAN. De droom van Kees Boele

Kees Boele DE DROOM VAN. De droom van Kees Boele 12 magazine Juni 2015 De droom van Kees Boele DE DROOM VAN Kees Boele CVB-voorzitter van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en onderwijsman in hart en nieren, Kees Boele, doet een appèl op leidinggevenden

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

ZGT Gedragscode. ZGT heeft ziekenhuizen in Almelo en Hengelo zgt.nl

ZGT Gedragscode. ZGT heeft ziekenhuizen in Almelo en Hengelo zgt.nl ZGT heeft ziekenhuizen in Almelo en Hengelo zgt.nl ZGT Gedragscode 2 In goede handen ZGT hecht aan een goede sfeer waarin medewerkers, patiënten en bezoekers tot hun recht komen. In de dagelijkse omgang

Nadere informatie

Irma Steenbeek VERSTAG

Irma Steenbeek VERSTAG Irma Steenbeek VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Cindy Jaspers VRAGEN. die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen

Cindy Jaspers VRAGEN. die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen Cindy Jaspers 5 VRAGEN die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen 5 vragen die je op weg helpen naar méér klanten die goed bij jou passen Voordat je met de vragen in dit e-book begint,

Nadere informatie

Wat is de identiteit voor de schoolraad van de PBS?

Wat is de identiteit voor de schoolraad van de PBS? Wat is de identiteit voor de schoolraad van de PBS? 1. Levensbeschouwelijke (religieuze) identiteit : Over het algemeen geldt dat een ieder van het team zich achter de levensbeschouwelijke identiteit die

Nadere informatie

Zending wereldwijd. Driebergen, januari 2015. GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem

Zending wereldwijd. Driebergen, januari 2015. GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem GZB-dag 2015: op 13 juni in Gorinchem De GZB-dag wordt dit jaar op D.V. 13 juni in de Evenementenhal in Gorinchem gehouden. Voor deze nieuwe datum en plaats is gekozen omdat er op het terrein van Hydepark

Nadere informatie

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen.

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen. Thema: Tekst: Romeinen 15: 7 Liturgie: Lied voor de dienst: EL 212: 1,2: Heer, wat een voorrecht Welkom Lied 971: 1,2,3: Zing een nieuw lied Stilte en begroeting Klein gloria Gebed Kinderkerk Zingen: Samen

Nadere informatie

Werknemers stonden raar te kijken toen ik opeens zelf de koffie ging halen.

Werknemers stonden raar te kijken toen ik opeens zelf de koffie ging halen. Grafimediabedrijf 4 - sociale innovatie in de praktijk Het bedrijf stimuleert sinds 2009 de proactiviteit van zijn werknemers en geeft hen bijbehorende verantwoordelijkheden. Het samenspel van verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DEEL 4 DISCIPLE MENTOR In Gen 1, 2 en 3 lezen we direct hoe God denkt over de mens. Hij laat zien wie we zijn, waar we voor gemaakt zijn en wat onze bestemming in het

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Grondslagen van de marketing

Grondslagen van de marketing Case 2 Mercedes België wordt klantvriendelijker Grondslagen van de marketing Case 2 Mercedes België wordt klantvriendelijker Lic. Jan Baccarne MM Deze case is een aanvulling bij Grondslagen van de marketing

Nadere informatie

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30

Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 IN NAVOLGING VAN CLARA Tijdens de presentatie van het boek Clara van assisi, GesChrifTen en oudste bronnen op 30 januari jl. hield Marieke drent, studente TheoloGie (fhtl, utrecht) een boeiende voordracht

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie