lankborden Registratie kwaliteit van zorg bij patiënten met hoofd-halstumor Een terugblik op het Klankbord weekend 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "lankborden Registratie kwaliteit van zorg bij patiënten met hoofd-halstumor Een terugblik op het Klankbord weekend 2014"

Transcriptie

1 lankborden het magazine van stichting klankbord u w pa t i ë n t e n o r g a n i s a t i e v o o r kanker in het hoofd -halsgebied Een terugblik op het Klankbord weekend 2014 Pleidooi voor aandacht voor voeding vanaf diagnose 4e jaargang Maart 2015 Registratie kwaliteit van zorg bij patiënten met hoofd-halstumor

2 IN DE REGIO Stichting Klankbord heeft een regioindeling. De landelijke coördinatie van lotgenotencontact wordt verzorgd door: Ella van Dienst, T: E: Partnerlotgenotencontact voor geheel Nederland: Marianne Risseeuw, T: Wim Jansen, T: Tinus Hogenboom, T: Wim Baks, T: Lotgenotencontactpersoon voor jongere mensen voor geheel Nederland: René Oussoren, T: Provincie Groningen Femmy Bruinja,T: E: Marijke Baks,T: E: Femmy en Marijke zijn om de 14 dagen aanwezig in het oncologisch- en voorlichtingscentrum van het UMCG in Groningen. Plaats en tijd van de bijeen komsten worden in de uitnodiging vermeld. Provincie Friesland en de Noordoostpolder Femmy Bruinja, T: E: Femmy is regelmatig aanwezig in de poli van de kaakchirurgie van het MCL in Leeuwarden. Ook organiseert zij elke maand een bijeenkomst van uur. De locatie en de data vindt u op de uitnodiging. Provincie Drenthe en de kop van Overijssel Marijke Baks, T: E: Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis Vechtgenoten, Beerzerweg 5d, Ommen. Op 7 mei,17 september en 10 december van uur. Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis Drenthe, Hoofdstraat 1, Hoogeveen. Op 28 mei, 24 september en 17 december van uur. Regio Twente en de Achterhoek Wanda Vos T.: E: Trudy Hubert, T: E: Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis Het Nije Huis, Beursstraat 9, Hengelo. Op 22 april, 1 juli en 4 november van uur. Gelderse Achterhoek, de Betuwe en omgeving Arnhem/Nijmegen Wanda Vos T: E: Ella van Dienst T: E: Er zijn bijeenkomsten in het Toon Hermanshuis Ede, Telefoonweg 124b, Ede. Op 6 mei, 12 augustus en 4 november van uur. Regio Salland, Noord Veluwe en provincie Utrecht Tom van Laar, T: E: Er zijn bijeenkomsten in het Toon Hermanshuis Amersfoort, Regentesselaan 39, Amersfoort. Op 27 mei, 2 september en 25 november van uur met een uitloop tot uur. Noord-Holland Noord (ten noorden van Amsterdam) Nelly Groen, T: E: Er zijn bijeenkomsten op 24 maart, 26 mei, 30 juni, 29 september en 24 november van uur. De locatie vindt u in de uitnodiging. Noord- Holland Zuid (regio Haarlem, Amsterdam, Het Gooi en de Flevo polders) Hier geldt een vacature. Zolang deze vacature openstaat, kan contact worden opgenomen met de landelijk coördinator en de contactpersoon voor jongeren René Oussoren. Ella van Dienst, T: E: René Oussoren, T: E: Er zijn bijeenkomsten in de volgende inloophuizen: Adamas, E. Previnaireweg 61, Nieuw- Vennep, van uur op 21 mei, 15 september en 10 november. t Anker, Hoofdweg 85b, Mijdrecht, van uur op 12 mei, 8 september en 17 november. Parkhuys, Buñuellaan 1, Almere, op 12 mei van uur en op 15 september en 10 november van uur. Regio Den Haag, Leiden en Gouda Leo Andeweg, T: E: Leo is om de 14 dagen aanwezig in de polikliniek van het MCHaaglanden, locatie Westeinde in Den Haag. Regio Rotterdam, Alblasserwaard, Zuidhollandse Eilanden Pauline Roelfzema, T: E: Ella van Dienst, T: E: Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis De Boei, Weimansweg 70-72, Rotterdam. Op 12 mei, 1 september en 10 november van uur. Provincie Zeeland en West Brabant Eline Koper, T: E: Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis Het Getij, Burg. Van Hasseltstraat 68, Bergen op Zoom. Op 9 maart, 8 juni, 31 augustus en 23 november van uur. Regio Midden en Oost-Brabant Hans van Lierop, T: E: Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis Midden Brabant, Wilhelminapark 29, Tilburg. Op 16 april, 9 juli, 24 september en 26 november van uur. Regio Limburg Anja Thehu-Mulder T: E: Ella van Dienst T: E: Er zijn bijeenkomsten in het Toon Hermanshuis Maastricht, St. Servaasklooster 33, Maastricht Deze zijn elke eerste dinsdag van de maand van uur. 2 Klankborden magazine maart 2015

3 Voorwoord De strijd tegen een terreurziekte De eerste weken van het nieuwe jaar liggen al weer achter ons. Als deze weken de opmaat zijn voor de rest van dit jaar dan geeft dat mij geen rustig gevoel. Hoezeer ziekte een mens volledig kan terugwerpen op zichzelf, de terreurdaden, terreurdreiging en terreurangst kunnen slechts weinigen zijn ontgaan. En net als alle strijd, onderzoeken, vooruitgang tegen de terreurziekte die kanker in al zijn facetten is, hoop ik dat ook tegen die fysieke terreur er voldoende gevonden wordt om hem het hoofd te bieden. Strijd tegen kanker wordt op heel veel fronten gestreden. Individueel door de patiënt en zijn naasten, zowel tijdens behandelingen als ook in de tijd ná die behandeling. Dat kan zijn in een herstelperiode die soms maar ook vaak heel langzaam gaat en heel lang duurt. Maar dat kan ook zijn in de periode dat behandelingen niet meer mogelijk zijn en dan vooral gezamenlijk gezocht en soms ook gestreden wordt naar een betekenisvolle en waardige laatste periode. We worden er allemaal mee geconfronteerd. Soms zelf, soms via onze naasten, en waar het Klankbord betreft, onze lotgenoten. Waar mogelijk bieden we hen steun aan, een luisterend oor. En in ieder geval blijven we ook dit jaar weer onze regionale lotgenotenbijeenkomsten aanbieden, de inloopspreekuren, de persoonlijke gesprekken, en natuurlijk ook weer ons magazine Klankborden. Daarnaast zal 2015 in het teken komen te staan van doorgaan met gesprekken over verdergaande samenwerking met onze collega NSvG, waarmee we gezamenlijk een grotere patiëntenvertegenwoordiging kunnen laten zien, waardoor onderzoek en preventie tegen onze kankersoort mogelijk meer gewicht gaan krijgen. De wereld om ons heen, ook de gezondheidswereld, is voortdurend in beweging. Daar kan je je onrustig door gaan voelen, maar het beste is om altijd uit te gaan van wat je zelf daar (nog) in kan doen. Hoe klein daarin je mogelijkheden ook zijn, kijk altijd naar wat je zelf kan en mag vragen, vertellen, beslissen. Ook op dit vlak zijn onze lotgenotencontactpersonen voor ons actief door bijdragen te leveren in diverse werkgroepen of onderzoeksgroepen. Zij zijn onmisbaar voor onze stichting, en dus ook voor onze leden. We zijn hen veel dank verschuldigd voor hun inzet. Versterking voor deze groep actieve leden is overigens altijd welkom. Een telefoontje of mail aan een van de bestuursleden volstaat om belangstelling te tonen. Versterking betekent ook met andere kankerpatiëntenorganisaties samen optrekken. Een sterker wordende LevenmetKanker Beweging, waarin al deze organisaties en dus ook Stichting Klankbord verenigd zijn, heeft de subsidierol van KWF overgedragen gekregen en is vanaf dit jaar onze subsidiegever. Subsidie krijgen betekent inmiddels ook een verandering naar meer verantwoording afleggen over te bereiken resultaten. En meer resultaten willen bereiken is gemakkelijker voor een grotere vereniging waar taken over meer mensen kunnen worden verdeeld. Rustig zal het nooit worden, zekerheden kunnen nooit gegeven worden, maar we kunnen wel ieder op eigen wijze bijdragen aan steeds weer dat stapje vooruit. In de strijd tegen kanker, maar ook in de strijd om de wereld een heel klein beetje beter te maken. Met elkaar, en voor elkaar! Mag ik u dit nog als verlate nieuwjaarswens meegeven? Dan wenst het bestuur u nog graag alle goeds toe, voor u en de uwen. Hoe weerloos een mens ook kan zijn, er is altijd diep in ons een kracht die we kunnen aanboren en waarmee we betekenis kunnen geven voor onszelf maar ook voor onze omgeving, hoe klein en schijnbaar onbetekend dat ook lijkt. Pauline Roelfzema Voorzitter Stichting Klankbord Lotgenoten in de regio Redactioneel Kwaliteit van zorg bij patiënten met hoofdhalstumor Klankbordweekend 2014 Vooruitzien naar het Klankbordweekend 2015 Stand van Klankbord BAP medical Column Ed Driever Zilverlinde aangeboden aan NSvG Meer service bij PhotoDynamische Therapie Pleidooi voor aandacht voor voeding vanaf diagnose Recepten Klankborden magazine maart

4 Kwaliteit van zorg bij patiënten met hoofd-halstumor De zorg voor patiënten met een hoofd-halstumor (wereldwijd op de 6e plaats van meest voorkomende tumortypen) is in Nederland goed geregeld. Wat op dit moment nog ontbreekt, is een goede registratie om de kwaliteit van deze zorg te bepalen. Met het project Kwaliteit van zorg bij patiënten met een hoofd-halstumor proberen we deze registratie op te zetten. Dit project betreft een samenwerking van de Nederlands Werkgroep Hoofd-halstumoren (NWHHT), de Paramedische Werkgroep Hoofd-halstumoren (PWHHT), de Nederlandse Federatie Universiteiten (NFU), CZ Zorgverzekeraar, IQ healthcare en de patiëntenverenigingen Stichting Klankbord en NSvG voor stembandlozen. Drie perspectieven Het project heeft als doel om de kwaliteit van zorg in kaart te brengen van patiënten met een hoofd-halstumor vanuit drie verschillende perspectieven; het medisch, paramedisch en het patiëntenperspectief. Zowel medici, paramedici als patiënten hebben aangegeven wat zij verstaan onder kwaliteit van zorg voor patiënten met een hoofd-halstumor. Medisch specialist en paramedicus Voor de kwaliteit van zorg vanuit het medische en paramedisch perspectief zijn er door de NWHHT en PWHHT aanbevelingen geselecteerd vanuit (inter)nationale literatuur en richtlijnen over wat goede kwaliteit van zorg is. Deze aanbevelingen, bijvoorbeeld Elke hoofd-halsoncologie patiënt moet besproken worden in het multidisciplinaire overleg (MDO), worden gemeten in de praktijk. Hierna kan er van elk ziekenhuis gezegd worden in hoeverre zij voldoen aan de aanbeveling en, indien de score van alle aanbevelingen bij elkaar wordt opgeteld, hoe zij scoren op kwaliteit van zorg. Patiënt Voor het patiëntenperspectief zijn enkele leden van Stichting Klankbord en de NSvG benaderd voor een persoonlijk interview. De vraag die centraal stond was Wat vond u van de zorg die u ontvangen heeft voor uw hoofd-halstumor? Aan de hand van het zorgproces (zie afbeelding) is er besproken hoe elke stap in het zorgproces ging, wat als goed werd ervaren en wat er beter Huisarts / tandarts Eerste afspraak ziekenhuis Onderzoek Behandeling incl. voorbereiding Nazorg Ziekenhuis en thuis 4 Klankborden magazine maart 2015

5 had gekund. Bij iedere stap in het zorgproces werd de nadruk gelegd op communicatie, voorlichting, betrekken van lotgenoten, wachttijden en terugkoppeling naar huisarts/tandarts. Tevens werd er gevraagd naar de betrokkenheid van verschillende paramedische disciplines: de mondhygiënist, diëtist, fysiotherapeut, logopedist en psycholoog. Belangrijk hierbij was op welk moment zij betrokken werden, welke zorg zij leverden en hoe de geïnterviewde dit ervaren heeft. Alle interviews (n = 14) zijn uitgewerkt en geanalyseerd. Hierna is gekeken welke items vaak genoemd werden in de interviews. Deze items zijn beschreven en opnieuw besproken met de geïnterviewden in een gezamenlijke bijeenkomst. Belangrijke aspecten vanuit patiëntperspectief Er zijn vele aspecten uit de interviews naar voren gekomen, de meest belangrijke worden hieronder beschreven. Een belangrijk punt dat naar voren is gekomen, is het aanbieden van zorg op maat. Er zijn namelijk verschillende meningen over wat voor een patiënt goede kwaliteit van zorg is. Dit geldt voor communicatie (met name manier van voorlichting geven), betrokkenheid van lotgenoten, betrokkenheid van paramedici (met name fysiotherapeut en psycholoog) en het betrekken van de thuiszorg. De ene patiënt heeft liever wat meer zorg, terwijl voor de ander bijvoorbeeld de thuiszorg minder noodzakelijk is. Hier op aansluitend werd door de patiënten ook duidelijk aangegeven dat persoonlijke zorg als zeer waardevol ervaren wordt, en dan met name tijd en aandacht voor de patiënt en het serieus nemen van de patiënt. Vaak dat kleine beetje extra tijd van arts of verpleegkundige wordt als waardevol ervaren. Vakbekwaamheid van zorgverleners werd ook vaak benoemd als belangrijk voor de kwaliteit van zorg, hiermee wordt onder andere bedoeld de dossierkennis van de arts, houding van zorgverleners (bijvoorbeeld doortastend, kordaat, sympathiek) maar ook de kennis van hoofd-halstumoren bij huisarts, tandarts en bedrijfsarts. Het woord duidelijkheid is ook vaak naar voren gekomen. Dit gaat bijvoorbeeld over duidelijkheid over het zorgtraject. Het is bijvoorbeeld heel belangrijk om goede voorlichting over de behandeling en bijbehorende gevolgen/complicaties te krijgen. Dit punt werd vaak genoemd omdat patiënten het lastig vonden om Het woord duidelijkheid is ook vaak naar voren gekomen. zich voor te bereiden op de behandeling of op de complicaties. Je stapt eigenlijk in een traject waar je soms zelf weinig invloed op hebt. Extra duidelijkheid kan hierbij helpen. De term duidelijkheid gaat ook over communicatie. Volgens geïnterviewden zorgt duidelijke communicatie ervoor dat je je beter kunt voorbereiden en je minder overvallen voelt. Het leidt tot minder twijfels over het zorgproces en de behandeling. Tevens dient zowel de communicatie als de voorlichting te voldoen aan een aantal criteria: kort en bondig enerzijds, maar compleet en gedoseerd anderzijds. Daarnaast is het geven van eerlijke informatie, herhaling van informatie en het aanbieden van schriftelijke en mondelinge informatie relevant. Indien de communicatie goed verloopt geeft dit vertrouwen in de zorg en stelt dit gerust. Zorg op maat is natuurlijk heel wenselijk, maar voor patiënten is het soms lastig om aan te geven op welke manier zij graag de zorg ontvangen. Assertiviteit vanuit de patiënt is hierbij belangrijk, maar hiervoor is het nodig dat er ruimte vanuit de zorgverleners wordt gecreëerd om assertief te zijn. Dus de ruimte voor het stellen van vragen en het uiten van twijfels. Wat gaan we er mee doen? Op dit moment worden de items vanuit medische en paramedisch perspectief al gemeten in twee ziekenhuizen. De items vanuit patiëntenperspectief worden opgenomen in deze registratie en zullen aan alle nieuwe patiënten worden voorgelegd. In de loop van het jaar 2015 zullen alle 14 ziekenhuizen starten met de kwaliteitsregistratie vanuit de drie perspectieven. Eind 2015 is het mogelijk om de kwaliteit van zorg per ziekenhuis en op landelijk niveau te laten zien. De resultaten zullen zowel naar medici, als paramedici en patiënten worden teruggekoppeld, waarna er verbetertrajecten opgezet kunnen worden om de kwaliteit van zorg te verbeteren indien nodig. < Lydia van Overveld Klankborden magazine maart

6 Klankbordweekend en 5 oktober in Hoenderloo Aansluitend was het tijd voor ontspanning en het diner, wat voor onze deelnemers voortreffelijk was aangepast en voorbereid. Na het diner konden de deelnemers zich ontspannen door deelname aan oud Hollandse spelletjes of een drankje aan de bar. 4 oktober Nadat alle deelnemers aan het weekend waren binnen gedruppeld en voorzien van koffie of thee werd gestart met een voorstelronde van de deelnemers. Tijdens deze ronde kwamen ook een aantal aandachtspunten naar voren die binnen de groep deelnemers leefden. Deze thema s zijn na de lunch gezamenlijk besproken: 1. Beschadigingen als gevolg van de vele bestralingen en de operatie. 2. Voor gevoelens van jezelf en je partner met betrekking tot: A. dit is kanker B. terug kijkend was je toch anders dan anders C. die angst houd je toch altijd 3 Mijn wijze van omgaan met deze ziekte is. 4. Jezelf beter leren kennen (en anderen ook) 5. groeien met en het delen met je partner, kinderen en anderen. 5 oktober Na het ontbijt zijn de deelnemers in groepjes, onder begeleiding, aan de gang gegaan om te praten over diverse onderwerpen. Aan het einde van de morgen zijn alle deelnemers weer bij elkaar gekomen en is voor de gehele groep, door een van de deelnemers een résumé gegeven over de inhoud van wat er in hun groep was besproken en wat de uitkomsten waren. Aansluitend volgde een lunch en het afscheid. Het was weer een goed, interessant en fijn weekend voor de deelnemers. Met veel dank aan: Ella van Dienst voor de inspanningen die zij heeft verricht om dit weekend te organiseren. De kok van het hotel voor de voor de goede en aangepaste maaltijden en het bedienend personeel! < 6 Klankborden magazine maart 2015

7 Klankbordweekend met als thema Dit wil ik even kwijt.. Een terugblik op het Klankbord weekend 2014 en een vooruitzien naar het Klankbordweekend 2015 Reacties van deelnemers Wij zijn voor het eerst naar het weekend voor lotgenoten geweest. Wat fijn om direct te merken dat iedereen begrijpt wat je voelt en ervaart. De saamhorigheid was groot. Een heel fijn weekend. Wim en Corrie van der Hulst Na enkele keren het weekend, door de ziekte van Theo, te moeten overslaan; nu weer aanwezig. Het was een heel moeilijk moment om lotgenoten te ontmoeten zonder zijn aanwezigheid. Na zijn overlijden op 27 mei j. l. was dit de eerste keer dat ik ergens alleen naar toe ging, sommigen noemden ons vaak de Siamese tweeling, ook in diverse ziekenhuizen. Wat was ik blij dat ik gegaan ben; het was weer als vanouds leerzaam. Een ding was moeilijk voor mij en dat was dat de kamers een eindje van het hoofdgebouw af waren, vooral als het donker is. Ik ben nachtblind en helaas sedert enkele jaren blind aan mijn rechteroog als gevolg van de vele bestralingen (98). Gelukkig zijn er altijd wel galante heren die voor mij zorgen. Het was een leerzaam weekend, waarin we veel van elkaar hebben geleerd en tips hebben gekregen. Voor herhaling vatbaar. Nelly Groen-Bosma Hierboven heeft u enkele reacties kunnen lezen van mensen, die aanwezig waren op het Klankbordweekend van Ook dit jaar hopen we weer een weekend te organiseren in hotel Victoria te Hoenderloo en wel op zaterdag 3 en zondag 4 oktober Ook u bent dan van harte welkom! De chefkok, zijn collegae en de mensen van de bediening doen hun uiterste best om ook voor ons, van wie de meesten eet- en slikproblemen hebben, de maaltijd tot een gezellig samenzijn te maken. Zij hebben een open oor voor onze eetwensen en denken mee om iedereen een goed gevoel te bezorgen tijdens de maaltijden, iets wat bij de meesten van ons verdwenen is na de medische behandeling. Niets is teveel voor de mensen van het hotel. Wij zijn hun gasten, die beide dagen echt door hen verwend worden en je voelt je nooit lastig of weer die uitzondering, die speciale wensen heeft. Wij, als bestuur en lotgenoten, hopen ook u dit jaar op ons weekend te mogen begroeten. Mogen we zeggen: Tot ziens! U bent van harte welkom. < Een globale indruk van het programma 2015: Zaterdag: ontvangst, kennismaking en voorstellingsrondje, lunch, het nader ingaan op de onderwerpen die u aandraagt, diner, ontspannend samenzijn en daarna voor wie zin en nog energie heeft een babbeltje en een drankje in de bar. Zondag: diverse workshops, zodat iedereen een onderwerp kan kiezen, waarin hij/zij zich nog verder wil verdiepen, een afsluitingsronde waarin we ook iets te horen krijgen van wat er in andere workshops aan de orde is gekomen Na de lunch nemen we dan weer afscheid van elkaar. Klankborden magazine maart

8 Klinisch getest Bewezen Huidbescherming * Cavilon Duurzame Barrièrecrème Vertrouw op bewezen bescherming De unieke Cavilon Duurzame Barrièrecrème, herkenbaar aan de paarse verpakking, ter verzorging en bescherming van de kwetsbare huid. Bij voorbeeld te gebruiken op de huid rondom een tracheostoma. De crème biedt langdurig (48 uur) bescherming, voorkomt beschadigingen en verzorgt de droge huid. Door de vernieuwde formule heeft de Cavilon Duurzame Barrièrecrème de volgende kenmerken: Verbeterde Barrièrefunctie Verbeterde Hydratatie Voor gebruik op intacte en beschadigde huid Geen Parabenen Geen Parfum 3M Cavilon Duurzame Barrièrecrème is verkrij gbaar bij uw apotheek en medisch speciaalzaak. Art nr. Productomschrij ving Inhoud ZI-nummer 3392G 3M Cavilon Duurzame Barrièrecrème Tube 92gr G 3M Cavilon Duurzame Barrièrecrème Tube 28gr GS 3M Cavilon Duurzame Barrièrecrème Zakje 2gr * Cavilon Clinical Evidence Brochure 3M Kijk voor meer informatie op:

9 rganisatie Stand van Klankbord Dit jaar, maar ook in de jaren hiervoor, hebben we onze patiëntenorganisatie al heel wat keren op congressen, open dagen, wereldkankerdagen en in de make sense week met een stand onder de aandacht van de bezoekers mogen brengen. Onze stand is uitgevoerd in de groene kleur, die u ook in het logo terugvindt. In de loop der jaren zijn er heel wat materialen aangeschaft, zoals vier verschillende banners (verplaatsbare screens) met informatie over onze organisatie en heel dikwijls staan mensen stil om die teksten te lezen. Natuurlijk zijn er ook altijd 1 of 2 vrijwilligers van ons aanwezig om vragen te beantwoorden. Een 5e banner bevat links het logo van de NSVG en rechts een half Klankbordlogo. Ook deze banner is al enkele jaren oud, maar heeft in de kast gestaan omdat de samenwerking tussen beide patiëntenorganisaties niet op gang kwam. Professionals enthousiast In de make sense week stonden we in diverse behandelcentra naast elkaar en hebben we de banner met de beide logo s spontaan tussen ons ingezet. Dus op de werkvloer was de samenwerking, die zoals u weet, op bestuursniveau weer was opgepakt, al duidelijk. De professionals waren direct enthousiast. De ton, waarin de banners vervoerd kunnen worden, heeft wieltjes, zodat hij gemakkelijk verplaatsbaar is, maar bevat ook een tafelblad en een miniposter. Want van de ton kunnen we een statafel maken: blad erop, miniposter erom en klaar is Kees. Het huren van materialen op congressen is dikwijls duur en daarom hebben we ook 2 opvouwbare tafels en 4 inklapbare tuinstoelen met groene bekleding aangeschaft. De tafelbedekking, ook groen, heeft aan de voorzijde 2 klankbordlogo s met de woorden hoofd-halskanker er tussenin. Veel materiaal dus voor onze patiëntengroep. Als je dan ook ergens naar toe gaat lijkt het wel een verhuizing: ton met inhoud, tafel, stoelen en een koffer met klankbordmaterialen zoals: magazines, kookboekjes, Tip Topjes, vakantie-cards, diverse samples (monsterverpakkingen van tandpasta, mondgel, mondwater, huidolie enz. enz.. Een auto vol materialen op zo n dag, maar eerlijk is eerlijk we krijgen ook dikwijls complimentjes over onze verzorgde stand. Nog veel werk te doen Onze contactpersonen in het noord-oosten en zuiden van ons land, die elke 14 dagen of eenmaal in de maand in enkele ziekenhuizen, waar hoofd-halskankerpatiënten behandeld worden, aanwezig mogen zijn, hebben ook een stand, maar dan in een iets meer afgeslankte vorm, maar wel uitgevoerd in de groene kleur. Zij gebruiken niet alleen de ton met een of meerdere banners, het tafelkleed maar ook een vlag die in een parasolvoet geplaatst kan worden om de aandacht op hun aanwezigheid in het centrum te vestigen. Natuurlijk hebben ook zij de klankbordmaterialen bij zich. We doen veel, maar bereiken toch helaas nog niet alle mensen, die met hoofd-halskanker geconfronteerd worden. Er is dus nog veel werk te doen om ook de behandelaars, en hun medewerkers zo ver te krijgen dat ze Stichting Klankbord nog meer onder de aandacht van hun patiënten brengen. Hun taak ligt op medisch terrein; onze taak op een andere vlak: lotgenotencontact, het delen van ervaringen en ondersteunen van mensen en hun naasten. < Klankborden magazine maart

10 Advertentie Toen ik hoorde dat ik kanker had, was voeding het laatste waar ik aan dacht. Keith, 45, ging de strijd aan met keelkanker. Op krachten blijven is belangrijk Een optimale voedingsinname draagt er aan bij dat uw lichaam zoveel mogelijk op krachten blijft. Dit is belangrijk om de behandeling bij kanker zo goed mogelijk te doorstaan. Goede voeding speelt hierbij een essentiële rol. Helaas is het vaak lastig voldoende te eten bij ziekte. Hoe kan medische voeding u ondersteunen? Nutricia heeft medische voeding in de vorm van drinkvoeding en sondevoeding. Deze leveren extra eiwit, energie, vitamines en mineralen om eventuele tekorten aan te vullen. Dit draagt bij uw voedingstoestand te verbeteren. Overleg met uw arts of diëtist wat voor u het meest geschikt is. Voor patiëntenervaringen en informatie bezoek samensterkerzijn.nl of bel Nutricia Medische Voedingsservice op (gratis). Nutridrink Compact Protein en Nutrison Protein Plus Multi Fibre zijn dieetvoedingen voor medisch gebruik bij de dieetbehandeling van ziektegerelateerde ondervoeding en dienen onder medisch toezicht te worden gebruikt. Overleg met uw arts of diëtist of deze voedingen voor u geschikt zijn. BAP medical Wat is een litteken? Iedereen heeft wel ergens een litteken. Het is de natuurlijke reactie van het lichaam op een diepe beschadiging van de huid, bijvoorbeeld na een operatie of ongeval. Op plaatsen waar de huid beschadigd is, gaat het lichaam aan de slag om die huid te herstellen. Als alleen de opperhuid beschadigd is, bijvoorbeeld bij een schaafwond, dan herstelt de huid zich meestal probleemloos en onzichtbaar. Maar als het gaat om een diepere wond, waarbij ook de onderliggende lederhuid schade heeft opgelopen, ontstaat er bij dat herstelproces vaak littekenweefsel. Het nieuw gevormde littekenweefsel is minder elastisch en mist een aantal functies die een gezonde huid wel heeft. Klachten door littekens Niemand is blij met een litteken. Het brengt in veel gevallen ongemak met zich mee en is vaak ontsierend. Een litteken veroorzaakt bijvoorbeeld: jeuk en pijn; aanhoudende roodheid van de huid; dikke roze strengen op de huid; een trekkend gevoel, alsof de huid te strak staat; minder bewegingsvrijheid van gewrichten. Is er iets te doen aan littekens? Gelukkig bestaan er medische producten als ALHYDRAN en BAP SCAR CARE, die het herstelproces van de huid stimuleren en versnellen. Zowel oude als verse littekens worden hierdoor vlakker, dunner en soepeler. Ze veroorzaken bovendien minder ongemak, pijn en jeuk. Bij tijdige behandeling is het mogelijk om vervelende en afwijkende littekens te voorkomen. 10 Klankborden magazine maart 2015

11 Veenbrand olumn Door: Ed Driever Hoe noemen we zo n aandoening? Uh...Mondkanker, zei kaakchirurg van Veen afwezig en bladerde verder in zijn lectuur. Plaats van handeling: het Elisabethziekenhuis in Tilburg, maandag 13 mei 2013 om half twee. vindt u niet, vroeg een ziekenhuisslachtoffer mij. Ze verdienen toch al genoeg, die hoge heren. Thuis probeerde ik Peggy uit te leggen wat er zoal gebeurd was. Het lukte niet, ik was iedere chronologie kwijt en Peggy besloot om er vanaf nu altijd bij te zijn. s Morgens was ik nog naar het Wellantcollege in Dordrecht gegaan. Daar maakte ik een telefonische afspraak voor die middag; ik kon meteen weer terug. Is dat mijn doodvonnis? Ik kwam hier voor een paar rotte tanden en kiezen hoor, probeerde ik nog. Van Veen keek op uit zijn agenda, maar het kon alles geweest zijn. De vraag drong pas laat tot hem door leek het: Neu hoor, is goed te behandelen. Ik vroeg me af of ik kon gaan. Er zou toch een soort afspraak gemaakt moeten worden. Maar daarvoor was een protocol en dat lag bij zijn assistente. Het is niet goed geloof ik, luidde mijn whatsapp aan Peggy. Ik stond buiten in een lange rij, want twee van de drie betaalautomaten op de parkeerplaats waren buiten bedrijf. Ik vroeg me af of ik nog steeds droomde terwijl mensen aan het mopperen waren op het ziekenhuis en zijn neveninkomsten. Ze moeten gewoon de slagbomen opendoen, Wat een prutsonderzoek zeg! Ik rook al 47 jaar... Twee zenuwslopende weken vóór de operatie volgden. Ik moest natuurlijk helemaal onderzocht worden om te beoordelen of de operatie wel zinvol was. Waren er uitzaaiingen? Wat ik mij nog herinner is het gesprek met het hele oncologieteam dat had besloten dat de operatie kon doorgaan. De longen zijn ook schoon, hoor ik de kaakchirurg zeggen en ik dacht nog: Wat een prutsonderzoek zeg! Ik rook al 47 jaar... We zijn nu vier maanden verder. Ik heb een maand in een ziekenhuis gelegen, ben twee keer geopereerd, operaties die een dag duurden, heb zes weken bestraling gehad en nu begint het pas. Waar moet ik aan wennen? Het wordt nooit meer zoals het geweest is, had Van Veen gezegd. Maar hoe wordt het dan? Ed Driever 2013 Advertentie Heeft u de perfecte producten al gevonden? Canules en toebehoren komen voor in allerlei soorten en maten. Wij hebben een zeer uitgebreid assortiment. Samen vinden wij dus altijd een oplossing voor uw specifieke situatie. Adv_klankbord_september2014_184x125.indd 1 Klankborden magazine maart :10 11

12 Aangepaste consistentie als oplossing bij dysfagie ook dat is de Maakt veilig en eenvoudig verdikken haalbaar Mensen met slikklachten hebben weer wat te vieren! Resource ThickenUp Clear is verkrijgbaar in: 900 g en 125 g blikken en portieverpakkingen van 1,2 g (verpakt per 24 stuks). Resource ThickenUp Clear is: veilig 1 en dikt niet na geur- en smaakloos helder klontert niet En makkelijk mee te nemen! eenvoudig te doseren: 1,2,3, nectar, honing, pudding. Altijd de juiste consistentie Ref. 1 Leonard R, Pryor J, White C, McRay M, McKenzie S, Mehdizadeh OB, Belafsky PC. Nestlé HealthCare Nutrition 2011 data on file. Clinical Trial Report for the CLI Study. Voeding. De factor die een verschil kan maken. Nestlé Health Science, Hoevestein 36G, 4903 SC Oosterhout Tel. : Dieetvoeding voor medisch gebruik - Gebruiken onder medisch toezicht. Resource TUC adv NED 210x indd 1 2/05/13

13 Zilverlinde aangeboden aan NSvG ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum it de regio Op vrijdagmiddag 14 november is in het Griftpark (een van de nieuwste natuurparken in Utrecht) op het plein voor de kinderboerderij een zilverlinde geplant. Burgemeester van Utrecht Jan van Zanen deed dit samen met de Voorzitters van NSvG en Stichting Klankbord en met behulp van de daar aanwezige kinderen De zilverlinde is aangeboden door Stichting Klankbord aan de NSvG (kankerpatiëntenorganisatie voor gelaryngectomeerden) ter gelegenheid van haar 50-jarig jubileum. Met de zilverlinde krijgt niet alleen Utrecht een mooie boom op een bijzondere plek, maar symboliseert de boom ook een herinnering aan alles waar beide kankerpatiëntenorganisaties voor staan. De boom zal hopelijk nog vele decennia als symbool voor beide organisaties in het Griftpark groeien. Meer service naar de patiënt die in aanmerking komt voor PhotoDynamische Therapie it de praktijk PhotoDynamische Therapie (PDT) is een vierde behandelmogelijkheid naast chirurgie, radiotherapie en chemotherapie voor tumoren in het hoofd-halsgebied. In het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) vindt al jaren deze behandeling plaats. Een extra belasting voor de patiënt is dat hij of zij vier dagen voor de behandeling plaatsvindt een injectie met een zogenaamde fotosensitizer krijgt ingespoten. De patiënt moet hier apart voor naar het ziekenhuis komen. In doorsnee neemt deze injectie zo n drie kwartier in beslag, waarna de patiënt weer naar huis gaat. In het AVL komen patiënten uit alle windrichtingen van Nederland, maar soms ook van ver over onze grenzen. De afstand in kilometers voor de korte injectie-handeling is één ding. Een ander item is dat de patiënt door de injectie met de fotosensitizer enorm fotosensibel wordt en daardoor volledig bedekt het ziekenhuis verlaat om weer naar huis te gaan. Die fotosensibiliteit is nog steeds onveranderd...echter vanaf juni 2014 wordt de patiënt thuis geïnjecteerd door BIG geregistreerde verpleegkundigen van Medizorg. De verpleegkundigen zijn in het AVL opgeleid en begeleid bij het geven van de eerste injectie in de thuissituatie. Door middel van een enquête bij de eerste 12 patiënten mogen we concluderen dat het thuis injecteren als bijzonder servicegericht wordt ervaren door de patiënten. Maar ook dat in alle rust en in een vertrouwde omgeving de handeling plaats kan vinden. Coördinatoren PDT: Hannah Tefsen en Joan Birkhoff Klankborden magazine maart

14 it de praktijk Dr. Manon van den Berg pleit voor aandacht voor voeding vanaf diagnose: We moeten gewichtsverlies bij onze patiënten voorkomen Gewichtsverlies en gezondheid hebben in de volksmond een positieve correlatie. Bij patiënten met kanker ligt dat echter volkomen anders. Hun gewichtsverlies bestaat voornamelijk uit het verlies van spiermassa. Dr. Manon van den Berg die met name de groep patiënten met hoofdhalskanker in beeld bracht: Gewichtsverlies betekent dat bij deze patiënten de conditie sterk achteruit gaat. We zien dat zij minder goed door de behandeling komen. Ze hebben meer complicaties, een groter infectiegevaar en ook een slechtere kwaliteit van leven. Behandelingen moeten soms uitgesteld worden, omdat de conditie van de patiënten door het gewichtsverlies onvoldoende is. Daarom is dit gewichtsverlies een serieus probleem, dat om een serieuze aanpak vraagt. Die bieden we nu. Winst Gewichtsverlies is voor veel kankerpatiënten een probleem en zeker voor de hoofd-hals-oncologische patiënt. Niet alleen de eetlust vermindert bij hen, maar zij hebben ook vaak een ontsteking in het mondslijmvlies, een veranderde geur en smaak, slijmvorming en slikklachten. Dat alles vermindert de voedselinname. Soms is het slikken van vast voedsel ook simpelweg onmogelijk. Van den Berg: We zien binnen de keten hoofd-hals-oncologie deze mensen vanaf het eerste consult. Dus al vóór de feitelijke behandeling. Vervolgens zien we ze tijdens de behandeling en tot ongeveer twee maanden erna. We kunnen deze mensen zo ook ruim voordat de problemen rond gewichtsverlies zich voordoen, wijzen op het belang van volwaardige voeding; met name eiwit- en energie inname. Bovendien kunnen we ze adviseren over hoe ze gewicht monitoren en gewichtsverlies kunnen voorkomen. Dan gaat het ook over aanvullende voeding die vaak op enig moment tijdens de behandeling nodig is. Dat kan drink- en/ of sondevoeding zijn. Met wetenschappelijk onderzoek hebben we kunnen aantonen dat patiënten die we nu op deze intensieve manier bij hun voeding begeleiden minimaal gewichtsverlies laten zien. Dat is winst. Dieetbegeleiding Individuele dieetbegeleiding is een effectieve aanpak om gewichts verlies en ondervoeding te beperken. Het Radboudumc erkent dat. Er wordt nu vooral ingezet op vroegtijdige dieetinterventie, de screening op ondervoeding heeft hierbinnen een belangrijke rol. Maar bij sommige risicopatiënten zou je structureel preventief een interventie moeten starten, meent Van den Berg. We hebben ook gekeken of een sliktraining door een logo pedist een positief effect heeft op het weer sneller normaal kunnen eten, maar dat hebben we niet hard kunnen maken. Wel zien we dat patiënten met sliktherapie sneller normaal kunnen slikken. In ons onderzoek zien we echter dat tot zes maanden na de behandeling nog steeds ongeveer 50% van de patiënten aangewezen is op voeding met een aangepaste consistentie en ongeveer 30% nog afhankelijk is van drink- of sondevoeding. Dat is voor veel mensen een sociaal probleem. Daarom zijn we nu aan het onderzoeken hoe we deze patiënten met gepast ingrijpen, stap voor stap, weer naar normale voeding kunnen krijgen. Zonder daarbij het risico te lopen dat ze weer afvallen. Dat is de toekomst. De dagelijkse realiteit is nu, dat we in ieder geval structureel en vroegtijdig alle patiënten met hoofd-halskanker zien en begeleiden. Die aandacht is gewichtig. Dit zou ook voor andere oncologische patiënten zinvol kunnen zijn. Ondervoeding Eén op de vijf ziekenhuispatiënten en één op de vijf bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen is ondervoed. Het probleem is dat ziektegerelateerde ondervoeding vaak wordt onderschat door zorgprofessionals en de patiënten zelf. Aandacht hiervoor, zoals Manon van den Berg hier bepleit, is niet alleen in het belang van de patiënt, die sneller geneest en een betere kwaliteit van leven heeft, maar het kent ook een economisch belang. Minder complicaties en een kortere ligduur maken deze zorg ook eco nomisch rendabel. < Bron: Radboud Report Oncologie nr , 14 Klankborden magazine maart 2015

15 ecepten olofon Gebak Twee recepten als lekkernij voor bij de thee of koffie, of gewoon lekker tussendoor. Als alternatief voor gebak, het recept van appeltaart in een glas. Appeltaart in een glas Ingrediënten: 1 geschilde en in blokjes gesneden appel, 1 geschilde en in blokjes gesneden peer, 1 kop geweekte rozijnen met weekwater, 2 gepelde bananen in plakjes, 1 mespuntje kaneel/vanille Breng alle ingrediënten in de bekermixer en mix op hoge snelheid tot een dik vloeibaar sap. Sernik Wiedenski Voor dit gebak moet je Poolse gemalen twarog hebben. Dit is te koop in Poolse winkels (met dank aan mevrouw Milena Grajewska, een donateur van Stichting Klankbord). Ingrediënten: 5 ons gemalen Poolse twarog, 3 eieren, 1/3 roomboter, 1 glas suiker, 1 lepel aardappelmeel, 2 theelepels bakpoeder, 5 ons rozijnen, 1 zakje vanillesuiker De twarog mengen met boter. Het eiwit stijfkloppen met mixer en in de koelkast zetten en het eigeel kloppen mets suiker en een beetje vanillesuiker. Als het eigeel goed geklopt is, mengen met de twarog. Alles zacht door elkaar kloppen met de mixer. Het aardappelmeel mengen met bakpoeder en rozijnen en toevoegen aan het geklopte mengsel. Heel belangrijk: niet met de mixer kloppen, maar voorzichtig mengen met een grote lepel. Als alles goed gemengd is, dan als laatste het geklopte eiwit uit de koelkast halen en toevoegen. Opnieuw mengen met de grote lepel. 1 tot 1,5 uur bakken in de oven op 180 graden. Het gebak pas na 15 minuten uit de oven halen, laten afkoelen en dan pas uit de bakvorm halen. Smacznego! Eet smakelijk! Minitaartje van witte chocolade met roomkaas Ingrediënten: 1 ei, 25 gram suiker, 25 gram bloem, 100 gram witte chocolade, waarvan 25 gram fijngehakt en de rest in stukjes, 75 ml slagroom 70 gram roomkaas, chocoladegarnering, 4 kleine bakvormpjes Verwarm de oven voor op 180 graden. Klop het ei met de suiker tot een lichtgele massa en spatel er de bloem en de fijngehakte chocolade door. Giet dit mengsel in kleine, ingevette vormpjes en bak de taartbodempjes in ca 20 minuten goudbruin en gaar. Breng voor de bovenlaag de slagroom aan de kook en roer er, van het vuur af, de stukjes chocolade en de roomkaas door. Giet het mengsel op de bodems en laat de taartjes 2 uur opstijven. Garneer met strepen chocolade (eetlepel gesmolten chocolade heen en weer bewegen boven de taartjes). Uitgever Stichting Klankbord Bestuur en redactie Ella van Dienst Wim Jansen Pauline Roelfzema Correspondentie Stichting Klankbord Postbus BB NIJKERK E: Aanmelding nieuwe leden E: Bladmanagement en advertentieacquisitie Motivation Office Support bv, Nijkerk T: E: Vormgeving vandervliet design M: Druk JP Offset, Duiven Oplage:1000 stuks Redactie en bestuur zijn niet verantwoordelijk voor de inhoud van ingezonden stukken. De redactie mag plaatsing weigeren of stukken inkorten. Overname van artikelen, inclusief bijbehorend beeldmateriaal is toegestaan mits voor niet-commercieel doel en met bronvermelding. In overige gevallen dient bij de redactie toestemming te worden gevraagd. ISSN: Stichting Klankbord werkt samen met en wordt mede gefinanciërd door Klankborden magazine maart

16 SNELLER HERSTELLEN DANKZIJ HOOGWAARDIG EIWIT We worden ouder, maar hoe blijven we zo lang mogelijk fit? Of hoe herstellen we snel en zo goed mogelijk na een ziekte of operatie? Een spierafbrekende lichaamstoestand en (dreigende) ondervoeding is een groot probleem binnen alle segmenten van de Zorg. De energie- en eiwit verrijkte gebakjes van Innopastry bieden uitkomst. Omdat ze eenvoudig en aangenaam te nuttigen zijn, maar ook de eetlust opwekken en herstel bevorderen. Volgens Huib van Leeuwen van Innopastry, hebben ouderen en zieken vooral baat bij de inname van extra eiwitten. Van Leeuwen: Voeding alleen kan je niet beter maken, maar het speelt wel een essentiële rol. Zo heeft bouillon geen enkele zin: het is niet meer dan warm water met een smaakje. Het vult vooral de maag en blokkeert vanwege het volle Huib van Leeuwen gevoel de weg voor echt belangrijke etenswaren. Ook de fruitmand werkt averechts. Dat zijn vooral vruchtensuikers en die zijn in een zieke of zwakkere gezondheidstoestand niet relevant. MEER RESERVES Onderzoek laat zien dat mensen met meer spiermassa beter in staat zijn om bijvoorbeeld zware chemokuren of bestralingen te doorstaan dan patiënten die weinig spieren hebben. Ze hebben immers meer reserves en kunnen daardoor de behandeling beter aan. En dat heeft niets te maken met het lichaamsgewicht. Te zware mensen kunnen zelfs relatief weinig spiereiwit hebben en lichte mensen juist voldoende. EIGEN SPIEREIWIT OPETEN Het is een tijd onderschat, maar inmiddels is iedereen er over uit: goede voeding draagt bij aan een sneller herstel. Wanneer je te weinig eet, verbrandt je geen vet, maar eet je vooral je eigen spiereiwitten op. Dat komt bij ouderen en zieke mensen vaak voor en is dus wezenlijk anders dan bij gezonde mensen. Die verbranden vet als ze op dieet zijn. In geval van ziekte moeten de eiwitten daarom als eerste worden aangevuld. ALS TUSSENDOORTJE OF TOETJE Zoveel mogelijk eiwitten en calorieën, daar komt het op neer, aldus Van Leeuwen. Wij hebben twee producten ontwikkeld die een bron zijn van hoogwaardig eiwit: Bouwsteentjes en Easy-to-Eat. Beide producten zijn een effectief hulpmiddel bij het terugdringen van ondervoeding én het opbouwen van een betere voedingstoestand. Je kunt ze eten als tussendoortje of als toetje. PRIJSWINNEND RECEPT De Bouwsteentjes en Easy-to-Eat bevatten per kleine portie al 8 gram hoogwaardig wei-eiwit. Beide producten kregen een eerste prijs voor innovatie en zijn in meerdere smaken verkrijgbaar. Easy-to-Eat is vooral toepasbaar bij slikproblemen. Zowel de Bouwsteentjes als Easy- to-eat zijn All Natural en bevatten geen E-nummers. Verkrijgbaar bij alle Zorggroothandels en C1000 en Jumbo Supermarkten 4 stuks voor 4,99 verkrijgbaar bij Voor meer informatie zie Of neem contact op met: Huib van Leeuwen of Jeroen Majoor

Nutricia biedt meer. Persoonlijk advies van Nutricia Medische Voedingsservice

Nutricia biedt meer. Persoonlijk advies van Nutricia Medische Voedingsservice Nutricia biedt meer Persoonlijk advies van Nutricia Medische Voedingsservice Misschien heeft u na het lezen van deze brochure nog vragen of behoefte aan meer informatie. Uw arts of diëtist kan u meer informatie

Nadere informatie

Op krachten blijven. korte uitleg over medische drinkvoeding

Op krachten blijven. korte uitleg over medische drinkvoeding Op krachten blijven korte uitleg over medische drinkvoeding Op krachten blijven is belangrijk... Een fit en sterk lichaam is belangrijk voor uw algehele gezondheid en helpt u onafhankelijk en mobiel te

Nadere informatie

lankborden Inloophuizen: voor de mens achter de ziekte Hyperthermie Make Sense hoofd-halskanker week 3e jaargang oktober 2014

lankborden Inloophuizen: voor de mens achter de ziekte Hyperthermie Make Sense hoofd-halskanker week 3e jaargang oktober 2014 lankborden het magazine van stichting k lank bord u w patiëntenorganisatie v o o r k a n k e r in h e t h o o f d -h a l s g e b i e d Hyperthermie Make Sense hoofd-halskanker week 3e jaargang oktober

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek PATIËNTEN INFORMATIE Ondervoeding in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Ondervoeding door ziekte is in ziekenhuizen een veel voorkomend probleem. Ongeveer 1 op de 4 patiënten is

Nadere informatie

Dit is het Receptenboek van Luc van Kessel.

Dit is het Receptenboek van Luc van Kessel. Dit is het Receptenboek van Luc van Kessel. Er staan recepten in die ik lekker vind, kijk maar eens! Deze recepten kunnen jullie zelf bakken/maken. Als je deze recepten wil maken duurt het minimaal 10

Nadere informatie

Moeite met slikken van medicijnen

Moeite met slikken van medicijnen 400047 Moeite met slikken van geneesmiddelen_400003 Antibiotica 21-12-10 05:54 Pagina 4 Medicijnen: sommige medicijnen kunnen sufheid of een droge mond veroorzaken. Als iemand suf is, kan hij vergeten

Nadere informatie

Eet smakelijk Informatie over vocht en voeding voor ouderen

Eet smakelijk Informatie over vocht en voeding voor ouderen Ouder worden kan verschillende problemen op het gebied van voeding met zich meebrengen. Zo kan onder andere de eetlust afnemen en kunnen ouderen minder gaan drinken dan gewenst. Dit heeft gevolgen voor

Nadere informatie

Tracheazorg. lankborden. Grootste verandering na de laryngectomie. Hoe zien de activiteiten van een lotgenotencontactpersoon er uit?

Tracheazorg. lankborden. Grootste verandering na de laryngectomie. Hoe zien de activiteiten van een lotgenotencontactpersoon er uit? lankborden het magazine van stichting klankbord uw patiëntenorganisatie voor kanker in het hoofd-halsgebied Grootste verandering na de laryngectomie Hoe zien de activiteiten van een lotgenotencontactpersoon

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding. Informatie voor de ondervoede patiënt

Ziek zijn en voeding. Informatie voor de ondervoede patiënt Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt Deze folder is bedoeld voor patiënten en familieleden van patiënten waarbij ondervoeding is geconstateerd. Het doel is u schriftelijk te informeren

Nadere informatie

Voedingsschema. Believe in. 5 sep t/m 11 sep FUNCTIONEEL FIT

Voedingsschema. Believe in. 5 sep t/m 11 sep FUNCTIONEEL FIT Voedingsschema FUNCTIONEEL FIT 5 sep t/m 11 sep Believe in GEZONDE LEVENSSTIJL Je bent nu in je bezit van een gezond voedingsschema. Dit voedingsschema helpt jou om de dagelijkse structuur en planning

Nadere informatie

Drinkvoeding in de thuissituatie

Drinkvoeding in de thuissituatie Drinkvoeding in de thuissituatie 1 2 DRINKVOEDING IN DE THUISSITUATIE GEBRUIKSADVIES Vraag uw diëtist dit gebruiksadvies in te vullen. Naam diëtist: Advies drinkvoeding Gebruik per dag Het formulier Verklaring

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Deze folder is bedoeld voor patiënten met een natrium en/of vochtbeperkt dieet waarbij ondervoeding

Nadere informatie

VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN

VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN Naam: Klas: VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN EEN KIJKJE NAAR KEEK INLEIDING Cake is een eenvoudige gebaksoort. Hoewel het woord "cake" in Engelstalige landen een verzamelnaam voor 'gebak' of 'taart'

Nadere informatie

Verantwoording over 2014

Verantwoording over 2014 STICHTING KLANKBORD Verantwoording over 2014 Strategie 2014-2017 1 Dank zij de enorme inzet van vrijwilligers heeft Stichting Klankbord onder vaak moeilijke omstandigheden verder kunnen werken aan haar

Nadere informatie

Het Grote Toetjesboek

Het Grote Toetjesboek Het Grote Toetjesboek De Sterrenlanden 2014 INHOUD Ondervoeding & toetjes... 2 Ondervoeding... 2 Onze toetjes... 2 Energie & Eiwit... 2 Toen & Nu... 2 Slikproblemen... 2 Richtlijnen... 2 Soesjes met chocoladesaus...

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Recepten met Oranjebloesemwater

Recepten met Oranjebloesemwater Recepten met Oranjebloesemwater Aardbeien- Sinaasappelschuimtaart 50 gram pistachenoten 4 eieren 150 gram zachte boter + boter om in te vetten 250 gram witte basterdsuiker 2 theelepels oranjebloesemwater

Nadere informatie

Voedingsschema. Believe in. 12 sep t/m 18 sep FUNCTIONEEL FIT

Voedingsschema. Believe in. 12 sep t/m 18 sep FUNCTIONEEL FIT Voedingsschema FUNCTIONEEL FIT 12 sep t/m 18 sep Believe in GEZONDE LEVENSSTIJL Je bent nu in je bezit van een gezond voedingsschema. Dit voedingsschema helpt jou om de dagelijkse structuur en planning

Nadere informatie

Paleo Brood. met 10 heerlijke Glutenvrije & Graanvrije BrooDrecepten

Paleo Brood. met 10 heerlijke Glutenvrije & Graanvrije BrooDrecepten Paleo Brood met 10 heerlijke Glutenvrije & Graanvrije BrooDrecepten 1 Inhoudsopgave Paleo Brood Appel Vinegar Brood 4 Rozemarijn Brood 7 Zoete Aardappel Brood 8 Paleo Knoflook Brood 11 Kaneel Banaan Brood

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Vermoeidheid bij kanker

Vermoeidheid bij kanker Vermoeidheid bij kanker Vermoeidheid bij kanker Vermoeidheid bij kanker is een veel voorkomend probleem. Het heeft met veel verschillende dingen te maken. Door chemotherapie en radiotherapie neemt het

Nadere informatie

Steun voor mensen met kanker aan:

Steun voor mensen met kanker aan: vereniging voor mensen met blaas- of nierkanker Steun voor mensen met kanker aan: blaas nier nierbekken urineleider plasbuis Steun voor u Steeds meer mensen worden geconfronteerd met blaas- of nierkanker.

Nadere informatie

Ondervoeding bij kanker

Ondervoeding bij kanker Ondervoeding bij kanker Wat mag u verwachten van de zorg bij ondervoeding? Wat kunt u zelf doen om ondervoeding te voorkomen of tegen te gaan? Deze brochure is de patiëntenversie van de multidisciplinaire

Nadere informatie

Variatietips en recepten met Pure Whey Eiwit

Variatietips en recepten met Pure Whey Eiwit Variatietips en recepten met Pure Whey Eiwit Pure Whey Eiwit poeder is zeer goed oplosbaar en er zijn vele variaties mogelijk. Met onderstaande variatietips hebt u steeds een andere whey eiwitshake. Test

Nadere informatie

Australian Chocolate Mask. Enjoy! Ingredients: 2 eetlepels Australian cacaopoeder 2 eetlepels yoghurt 2 eetlepels honing Suiker, optioneel

Australian Chocolate Mask. Enjoy! Ingredients: 2 eetlepels Australian cacaopoeder 2 eetlepels yoghurt 2 eetlepels honing Suiker, optioneel Australian Chocolate Mask 2 eetlepels Australian cacaopoeder 2 eetlepels yoghurt 2 eetlepels honing Suiker, optioneel 1. meng de cacaopoeder met de yoghurt en de honing door elkaar 2. Voeg eventueel wat

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Koffie, thee met Wortel-appeltaart met lemoncurd. Goed gevulde bonensoep met bruin brood, boeren roomboter en/of pesto

Koffie, thee met Wortel-appeltaart met lemoncurd. Goed gevulde bonensoep met bruin brood, boeren roomboter en/of pesto Jeanine Schreuders en Norbert van Doorn hebben in hun Eetlokaal, boerderij BuitenLand, ons laten proeven wat je zoal kunt doen met voedsel wat er niet meer zo mooi uit ziet, danwel over de THT datum is,..

Nadere informatie

EEN UITGAVE VAN HEALTHFOODS NL. Verrassende Kokosolie Recepten Geef Jezelf Een Boost Met De Natuurlijke Power Van Kokosolie!

EEN UITGAVE VAN HEALTHFOODS NL. Verrassende Kokosolie Recepten Geef Jezelf Een Boost Met De Natuurlijke Power Van Kokosolie! EEN UITGAVE VAN HEALTHFOODS NL Verrassende Kokosolie Recepten Geef Jezelf Een Boost Met De Natuurlijke Power Van Kokosolie! 2010-2011 1 BELANGRIJK! Je bent vrij dit document door te sturen naar wie je

Nadere informatie

Risico op ondervoeding bij ziekte tijdens opname

Risico op ondervoeding bij ziekte tijdens opname DIETETIEK Risico op ondervoeding bij ziekte tijdens opname Deze folder is voor u en uw familieleden bestemd, omdat bij u (risico op) ondervoeding is geconstateerd. In deze folder is te lezen wat ondervoeding

Nadere informatie

Eetervaringen. lankborden. na behandeling. Shared Decision Making, geen pasklaar antwoord. Klankbordweekend 2015, 3 en 4 oktober, Hoenderloo

Eetervaringen. lankborden. na behandeling. Shared Decision Making, geen pasklaar antwoord. Klankbordweekend 2015, 3 en 4 oktober, Hoenderloo lankborden het magazine van stichting klankbord uw patiëntenorganisatie voor kanker in het hoofd-halsgebied Shared Decision Making, geen pasklaar antwoord Klankbordweekend 2015, 3 en 4 oktober, Hoenderloo

Nadere informatie

Drinkvoeding via de Rijnstate Apotheek Velp

Drinkvoeding via de Rijnstate Apotheek Velp Drinkvoeding via de Rijnstate Apotheek Velp In overleg met de diëtist heeft u besloten om drinkvoeding te gaan gebruiken. Deze wordt geleverd door de poliklinische apotheek van Rijnstate: Rijnstate Apotheek

Nadere informatie

Bosbessen Pruimentaart

Bosbessen Pruimentaart Bosbessen Pruimentaart Deeg: 150 gr bloem 1 ½ tl bakpoeder 1 tl zout 50 gr boter 50 gr bruine suiker 75 gr boter Vulling: 200 gr suiker 1 ei 1 tl vanille-extract of 1 zakje vanillesuiker 175 ml melk 4

Nadere informatie

U heeft slokdarm kanker

U heeft slokdarm kanker U heeft slokdarm kanker en uw leven staat op zijn kop PATIËNTENGROEP SLOKDARMKANKER lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging U heeft slokdarmkanker, uw leven staat op zijn kop. En u heeft veel

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Roerei en komkommer ontbijt.

Roerei en komkommer ontbijt. Roerei en komkommer ontbijt. Roerei en komkommer. Roerei en komkommer. Lekker luchtig roerei met wat komkommerschijfjes. Als je hongerige huisgenoten hebt die weigeren koolhydraatarm te eten dan is dit,

Nadere informatie

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam 1 2 VOORKOMEN VAN ONDERVOEDING BIJ OUDEREN Bij het bezoek op de polikliniek is u een aantal vragen gesteld over gewichtsverlies en uw eetlust. Hiermee wordt

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

Regio Twente en de Achterhoek Trudy Hubert T: 06-42111456 E: hermtrudy@kpnmail.nl. Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis

Regio Twente en de Achterhoek Trudy Hubert T: 06-42111456 E: hermtrudy@kpnmail.nl. Er zijn bijeenkomsten in het inloophuis lankborden het magazine van stichting klankbord uw patiëntenorganisatie voor kanker in het hoofd-halsgebied Mohs micrografische chirurgie In memoriam Jeanny Reinaerts Terugblik Klankbordweekend 4e jaargang

Nadere informatie

Dieet bij een kaakfixatie

Dieet bij een kaakfixatie Dieet bij een kaakfixatie Informatie voor patiënten F0415-1011 juni 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

Zachte Chocoladetaart

Zachte Chocoladetaart 200 g pure chocolade, bij voorkeur speciale patisserie chocolade 200 g boter op kamertemperatuur 200 g suiker 4 eieren Zachte Chocoladetaart Verwarm de oven voor op 175 C. Breek de chocola in stukken en

Nadere informatie

Ondervoeding, wat nu? INFORMATIE EN PRAKTISCHE TIPS OVER ONDERVOEDING VOOR MEDEWERKERS, BEWONERS EN FAMILIE. Maartje is onderdeel van

Ondervoeding, wat nu? INFORMATIE EN PRAKTISCHE TIPS OVER ONDERVOEDING VOOR MEDEWERKERS, BEWONERS EN FAMILIE. Maartje is onderdeel van Ondervoeding, wat nu? INFORMATIE EN PRAKTISCHE TIPS OVER ONDERVOEDING VOOR MEDEWERKERS, BEWONERS EN FAMILIE Maartje is onderdeel van Ondervoeding, wat nu? WAT KAN DE DIËTIST VOOR U BETEKENEN BIJ (DREIGENDE)

Nadere informatie

Share your Moments. Cocoa powder recipes

Share your Moments. Cocoa powder recipes Share your Moments. Cocoa powder recipes receptenboek Met lekkere en onderscheidende recepten gemaakt met Organic Cocoa Powder van Australian. inhoud Chocolate Mask pag 3 Brownies pag 4 Chocolate Pie with

Nadere informatie

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl Ongewild afvallen Dietetiek gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Ziek zijn is topsport 3 Gewicht 3 Wat doet het Gemini Ziekenhuis aan ondervoeding? 3 Wat is uw score? 4 Wat is goed eten en drinken? 4 Drink

Nadere informatie

Bolo de laranja com casca (cake van hele sinaasappel)

Bolo de laranja com casca (cake van hele sinaasappel) Bolo de laranja com casca (cake van hele sinaasappel) In deze cake gaat dus ook de schil. De geur van een verse bolo de laranja is weergaloos. Het recept is ook nog eens erg eenvoudig, en alles bij elkaar

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans 1 Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans vergoot op negatieve gezondheidsuitkomsten (functiebeperkingen,opname

Nadere informatie

Bakrecepten. voor de feestdagen

Bakrecepten. voor de feestdagen Bakrecepten voor de feestdagen Speculaas 100 g boekweitmeel* 100 g rijstmeel** 100 g harde boter 125 g lichtbruine basterdsuiker 1 ei (50 g) 1 theelepel glutenvrije bakpoeder 1 eetlepel glutenvrije speculaaskruiden

Nadere informatie

Logus Proefmenu Maart 2015

Logus Proefmenu Maart 2015 Logus Proefmenu Maart 2015 Groene Smoothie (kiwi, appel spinazie en avocado) Bosbes Yogi (yoghurt, sinaasappelsap, banaan en bosbes) Courgettesoep met gember en bieslook - Spicy zalm met clementine salsa

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP)

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Familiaire Adenomateuze Polyposis: wat nu? U bent zelf, of in uw naaste omgeving geconfronteerd met Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP), ook wel polyposis genoemd.

Nadere informatie

Dieet bij COPD. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Dieet bij COPD. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Dieet bij COPD Informatie voor patiënten F0521-1011 mei 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

Oncologische revalidatie en Herstel en balans

Oncologische revalidatie en Herstel en balans Oncologische revalidatie en Herstel en balans Afdeling sportgeneeskunde Locatie Veldhoven De oncologische revalidatieprogramma s van Máxima Medisch Centrum zijn erop gericht om mensen die zijn behandeld

Nadere informatie

Gemarineerde makreel met tomaten mousse. Ingrediënten;(tomaten mousse)

Gemarineerde makreel met tomaten mousse. Ingrediënten;(tomaten mousse) Gemarineerde makreel met tomaten mousse. Ingrediënten;(tomaten mousse) 5 dl tomaten sap geconsenteerd. 3 dl half geslagen slagroom. Peper en zout Fijn gesneden bieslook Tabasco Wodka 6 blaadjes gelatine.

Nadere informatie

Met goede voeding op weg naar beterschap

Met goede voeding op weg naar beterschap Met goede voeding op weg naar beterschap Ondervoeding bij ziekte Tijdens ziekte kan de behoefte aan voedingsstoffen verhoogd zijn. Door het ziek zijn is de eetlust echter vaak verminderd, bent u misselijk

Nadere informatie

lankborden Nieuwe voorzitter Stichting Klankbord Elektronische neus ruikt hoofd-halskanker Eiwit werkt als Pokon voor mensen in een katabole toestand

lankborden Nieuwe voorzitter Stichting Klankbord Elektronische neus ruikt hoofd-halskanker Eiwit werkt als Pokon voor mensen in een katabole toestand lankborden het magazine van stichting k lank bord u w patiëntenorganisatie v o o r k a n k e r in h e t h o o f d /h a l s g e b i e d Uit de praktijk Elektronische neus ruikt hoofd-halskanker Voeding

Nadere informatie

informatie over uw zorgpad borstkanker

informatie over uw zorgpad borstkanker informatie over uw zorgpad borstkanker Oncologisch Centrum Amsterdam Oncologisch Centrum Amsterdam is het grootste oncologisch samenwerkingsverband van Amsterdam, een initiatief van BovenIJ ziekenhuis,

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een buismaagoperatie

Voedingsadviezen na een buismaagoperatie Voedingsadviezen na een buismaagoperatie Albert Schweitzer ziekenhuis april 2015 pavo 1125 Inleiding De diëtiste is bij u langs geweest om met u te bespreken waar u met uw eten en drinken rekening mee

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

Overheerlijke Smul Recepten om suikervrij te bakken!

Overheerlijke Smul Recepten om suikervrij te bakken! Overheerlijke Smul Recepten om suikervrij te bakken! Met o.a. chocoladetruffels, frambozenmuffins & vanillecake! Inhoudsopgave 1. Walnootmuffins met honing... 2 2. Suikervrije chocoladetruffels met rozijnen...

Nadere informatie

15 x PuurGezond ontbijten. 1 kom pap van 200 ml halfvolle melk en 6 eetlepels havermout, serveren met blauwe bessen (vers of diepvries) 1 kiwi Thee

15 x PuurGezond ontbijten. 1 kom pap van 200 ml halfvolle melk en 6 eetlepels havermout, serveren met blauwe bessen (vers of diepvries) 1 kiwi Thee 15 x PuurGezond ontbijten Ontbijt 1 1 kom pap van 200 ml halfvolle melk en 6 eetlepels havermout, serveren met blauwe bessen (vers of diepvries) 1 kiwi Thee Ontbijt 2 2 sneetjes volkoren brood besmeerd

Nadere informatie

TARTE TATIN HET KLASSIEKE FRANSE DESSERT, GEVARIEERD MET PEER. Jurrijan.com, recepten download

TARTE TATIN HET KLASSIEKE FRANSE DESSERT, GEVARIEERD MET PEER. Jurrijan.com, recepten download 1 Dit dessert kan mislukken, want je bakt de taart ondersteboven, maar het is zo heerlijk en geeft veel voldoening wanneer het lukt. De vulling is origineel met appel, maar peren, pruimen of zelfs ananas

Nadere informatie

Verantwoord en gezond afslanken? Even simpel als. Doe de test & krijg persoonlijk dieetadvies. www.weightcare.nl www.weightcare.be

Verantwoord en gezond afslanken? Even simpel als. Doe de test & krijg persoonlijk dieetadvies. www.weightcare.nl www.weightcare.be Verantwoord en gezond afslanken? Even simpel als Doe de test & krijg persoonlijk dieetadvies. www.weightcare.nl www.weightcare.be _WeightCare_ABC-105x170_NL_linda.indd 1 2 Bereken hier je BMI! Je BMI (Body

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Overzicht Taak oncodiëtiste Ondervoeding bij kanker Voedingsadvies

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Groenten zijn gezond, ze zitten namelijk boordevol voedingsstoffen, maar bevatten weinig calorieën. De enorme hoeveelheden mineralen en vitaminen geven je lichaam alle bouwstenen

Nadere informatie

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in het ziekenhuis

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in het ziekenhuis Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in het ziekenhuis Uitgangspunten: Vroege herkenning: - binnen 24 uur na opname - hoogrisicopatiënten tijdens polikliniekbezoek Snelle en optimale behandeling

Nadere informatie

Salade van zoete aardappel met grapefruit, gemarineerde tomaat en zalm uit de oven.

Salade van zoete aardappel met grapefruit, gemarineerde tomaat en zalm uit de oven. Salade van zoete aardappel met grapefruit, gemarineerde tomaat en zalm uit de oven. Rauwe zalm in plakjes gesneden Rode grapefruit Gemarineerde tomaat Klein uitje Zoete aardappelblokjes Maken; Bak de gesneden

Nadere informatie

Gezondheids centrum. advies, therapie en behandeling door onze experts. Gezondheidscentrum Valkenhof

Gezondheids centrum. advies, therapie en behandeling door onze experts. Gezondheidscentrum Valkenhof Gezondheids centrum advies, therapie en behandeling door onze experts 1 Gezondheidscentrum Valkenhof Inhoud Verwijzing en vergoeding Fysiotherapie Diëtetiek Ergotherapie Logopedie Specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Amandeltaart met fruit

Amandeltaart met fruit Amandeltaart met fruit Een paar weken geleden was ik met mijn zus een dagje in Rotterdam en toen gingen we lunchen bij Jamie s Italian. We hebben superlekker gegeten en het toetje was zo lekker dat ik

Nadere informatie

Praktische informatie

Praktische informatie Praktische informatie Patiënten Informatie Map Maagkanker Deze map is eigendom van: Patiëntensticker Uw behandelend arts is: Bij bijzonderheden waarschuwen (contactpersoon): Naam:... Telefoonnummer:...

Nadere informatie

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Inleiding Ondervoeding door ziekte komt in het ziekenhuis veel voor. Daarom besteedt ook de Ommelander Ziekenhuis Groep hieraan extra aandacht. Ziek zijn is topsport

Nadere informatie

KHEER (INDIASE RIJSTPUDDING)

KHEER (INDIASE RIJSTPUDDING) KHEER (INDIASE RIJSTPUDDING) 1 liter melk 50 gram rijst 150 gram suiker Snuifje kaneel Snuifje kardemom 1 theelepel honing Amandelen of rozijnen (optioneel) Laat 1 liter melk koken. Doe er 50 gram rijst

Nadere informatie

GEZONDE ONTBIJT RECEPTEN WWW.OPTIMALEGEZONDHEID.COM

GEZONDE ONTBIJT RECEPTEN WWW.OPTIMALEGEZONDHEID.COM GEZONDE RECEPTEN ITALIAANSE KRUIDEN OMELET Voeg de uienringen en een eetlepel water toe aan een voorverwarmde pan. Bak de uien net zolang totdat het kleine beetje water in verdampt. Voeg daarna een kleine

Nadere informatie

Gerechten. Ontbijt Lunch Diner - Tussendoortjes. Keep it simple and make it tasty!

Gerechten. Ontbijt Lunch Diner - Tussendoortjes. Keep it simple and make it tasty! Gerechten Ontbijt Lunch Diner - Tussendoortjes Keep it simple and make it tasty! Intro Voeding... Het blijft allemaal lastig en ingewikkeld. Door de grote variatie en vele keuzes die je in het voedingsadvies

Nadere informatie

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Gezond gewicht Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Overgewicht 3 Oorzaken 4 Gezond gewicht 4 Tailleomvang 5 Voorkomen van overgewicht 6 Wat kun je

Nadere informatie

LOGUS Proefmenu mei 2012

LOGUS Proefmenu mei 2012 LOGUS Proefmenu mei 2012 Tuinbonensoepje met ansjovis croutons Klassieke asperges met ei, gerookte zalm en krieltjes Victoriacake met aardbeien Vanille koekjes Tuinbonensoepje met ansjovis croutons Voorgerecht:

Nadere informatie

Recepten: Essentiële vetzuren

Recepten: Essentiële vetzuren Recepten: Essentiële vetzuren Guacamole Ingrediënten 3 avocado's 1 limoen, uitgeperst 1 theelepel zout 80 gr kleingesneden ui 2 eetlepels olijfolie 3 eetlepels verse koriander, fijngesneden 2 roma tomaten,

Nadere informatie

Azora Advies- en behandelcentrum. Wanneer maak ik een afspraak? Meer weten? Azora. Zo zorgen we voor elkaar in de Achterhoek.

Azora Advies- en behandelcentrum. Wanneer maak ik een afspraak? Meer weten? Azora. Zo zorgen we voor elkaar in de Achterhoek. Azora Advies- en behandelcentrum Industrieweg 115, 7061 AP Terborg T (0315) 33 81 11 E behandelcentrum@azora.nl I www.azora.nl Meer weten? Wanneer maak ik een afspraak? Het Azora Advies- en behandelcentrum

Nadere informatie

Kerstmenu: voor 4 personen

Kerstmenu: voor 4 personen Kerstmenu: voor 4 personen Broccolisoep met zalm of spitskoolsalade **** Witlofschuitjes met kipfilet en appel bieten salade; stoofpeertjes gegratineerde aardappelschotel **** Kersenkwark godenspijs Dit

Nadere informatie

Dieet bij decubitus (doorliggen)

Dieet bij decubitus (doorliggen) Dieet bij decubitus (doorliggen) Wat is decubitus In de volksmond wordt decubitus doorliggen genoemd. Decubitus ontstaat als door ziekte of ongeval het lichaam langdurig in dezelfde houding moet blijven,

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Ondervoeding bij kanker

Ondervoeding bij kanker Ondervoeding bij kanker Wat mag u verwachten van de zorg bij ondervoeding? Wat kunt u zelf doen om ondervoeding te voorkomen of tegen te gaan? WAAR KUNT U INFORMATIE EN STEUN VINDEN? Vrijwilligers bij

Nadere informatie

Hester Sotera GezondLeven-challenge kookboek. 2014, Hester Sotera Uitgegeven in eigen beheer. Alle rechten voorbehouden

Hester Sotera GezondLeven-challenge kookboek. 2014, Hester Sotera Uitgegeven in eigen beheer. Alle rechten voorbehouden Hester Sotera GezondLeven-challenge kookboek 2014, Hester Sotera Uitgegeven in eigen beheer Alle rechten voorbehouden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en / of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Leefregels na een operatie

Leefregels na een operatie Leefregels na een operatie Onlangs heeft u een operatie ondergaan op de verpleegafdeling Heelkunde van het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie over uw herstel en de periode na de operatie. Ook

Nadere informatie

MENU SEPTEMBER 1999. Cocktail van nieuwe haring. -x-x-x-x-x- Spinaziesoep met roomkaas. -x-x-x-x-x- Abrikozenspoom. -x-x-x-x-x-

MENU SEPTEMBER 1999. Cocktail van nieuwe haring. -x-x-x-x-x- Spinaziesoep met roomkaas. -x-x-x-x-x- Abrikozenspoom. -x-x-x-x-x- MENU SEPTEMBER 1999 Cocktail van nieuwe haring Spinaziesoep met roomkaas Abrikozenspoom Maïskipfilet met gerookte zalm broccoli ei gratin aardappelen uit de oven met kaas Chocolade en vanilleparfait met

Nadere informatie

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse Verpleegen Verzorgingshuizen ACHTERGRONDINFORMATIE

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse Verpleegen Verzorgingshuizen ACHTERGRONDINFORMATIE Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse Verpleegen Verzorgingshuizen ACHTERGRONDINFORMATIE December 2008 INLEIDING Uit de LPZ meting van 2007 blijkt dat in verpleeg- en verzorgingshuizen

Nadere informatie

Herbalife Paasbrunch

Herbalife Paasbrunch Herbalife Paasbrunch De lente is aangebroken en op 5 & 6 april is het Pasen! Voor veel mensen een gezellig feest waarbij een lekkere brunch op tafel wordt gezet. Heerlijk natuurlijk! Maar hoe past dit

Nadere informatie

5 Daags Afvalprogramma

5 Daags Afvalprogramma 5 Daags Afvalprogramma Dag 1 Dieetsnel.nl De eerste dag van mijn dieet is aangebroken, het zal je vast meevallen wat er vandaag op het menu staat! s Morgens 2 crackers met melk, s middags 2 boterhammen

Nadere informatie

Wandelsnacktips. Omdat wandelen niet alleen leuk, maar ook lekker is. Marjoleine van der Waal. gewichtsconsulente. Marjoleine van der Waal

Wandelsnacktips. Omdat wandelen niet alleen leuk, maar ook lekker is. Marjoleine van der Waal. gewichtsconsulente. Marjoleine van der Waal Wandelsnacktips Omdat wandelen niet alleen leuk, maar ook lekker is Marjoleine van der Waal gewichtsconsulente Marjoleine van der Waal Speciaal voor nieuwe wandeltiplezers Houd je net als ik van wandelen

Nadere informatie

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise Ons Advies & Behandelteam helpt u graag Zij komen ook bij u thuis Behandeling & expertise Welkom Vertrouwd en verantwoord Woonzorg Flevoland is een organisatie die een breed aanbod heeft aan zorg, diensten

Nadere informatie

Workshop Suikervrij bakken

Workshop Suikervrij bakken Workshop Suikervrij bakken Receptenboekje van:. www.kalasa.nl Suikervrij bakken. Te veel suiker eten is niet gezond, daarom willen steeds meer mensen suikervrij eten. Maar iedereen houdt wel van snoepen

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Tomatensoep. Eet smakelijk. Muffins. Nodig:

Tomatensoep. Eet smakelijk. Muffins. Nodig: Tomatensoep Nodig: 1 liter water. 1 kilo rijpe tomaten. 2 groentebouillonblokjes. 1 prei of klein zakje soepgroente. Vermicelli. 1. Doe het water in de pan en breng het aan de kook. 2. Was en snij de tomaten

Nadere informatie

1 Revalidatie bij kanker

1 Revalidatie bij kanker De ziekte kanker is ingrijpend en kan uw leven flink overhoop halen. Tijdens en na de behandeling kunt u allerlei klachten krijgen. Soms gaat uw conditie achteruit. Misschien bent u moe, angstig of onzeker.

Nadere informatie

Ontmoetingscentrum Houtstroom Voor mensen met geheugenproblemen en/of dementie en hun mantelzorgers

Ontmoetingscentrum Houtstroom Voor mensen met geheugenproblemen en/of dementie en hun mantelzorgers Ontmoetingscentrum Houtstroom Voor mensen met geheugenproblemen en/of dementie en hun mantelzorgers Soms merk ik dat ik dingen die ik graag deed, zoals fietsen en koken, niet meer kan doen. Daardoor heb

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie