Kerngegevens MKB 2012/2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kerngegevens MKB 2012/2013"

Transcriptie

1 Kerngegevens MKB 2012/2013 MKB & Onder nemer schap in zakformaat

2 2

3 Kerngegevens MKB 2012/2013 MKB & Onder nemer schap in zakformaat MKB & Ondernemerschap in zakformaat 1

4 Colofon Rapportnummer: A Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Voor alle informatie over MKB en Ondernemerschap: De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia/EIM. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van Panteia/EIM. Panteia/EIM aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden. The responsibility for the contents of this report lies with Panteia/EIM. Quoting numbers or text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned. No part of this publication may be copied and/or published in any form or by any means, or stored in a retrieval system, without the prior written permission of Panteia/EIM. Panteia/EIM does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections. Adresgegevens: Panteia BV, Bredewater 26, 2715 CA Zoetermeer, T , P.O. Box AA Zoetermeer, The Netherlands, T , Vormgeving: Buro Eigen, te Delfgauw. Zoetermeer, april

5 Inhoudsopgave 1 MKB en ondernemerschap Structuur Ontwikkelingen Prognoses Prestaties Bedrijvendynamiek Werkgelegenheid Financiering Investeringen Innovatie Samenwerking Duurzaam ondernemen Internationalisering Concurrentie Regeldruk Potentieel en jong ondernemerschap 49 2 MKB regionaal 51 3 Ondernemerstypen Kenmerken ondernemers Starters ZZP ers Stoppers 67 4 Begrippenlijst 68 5 Relevante links 75 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 3

6 1 MKB en ondernemerschap 4

7 In Nederland wordt ten opzichte van Europa een afwijkende definitie van het midden- en kleinbedrijf (MKB) gehanteerd. Hier wordt uitgegaan van bedrijven tot 100 werknemers. In Europees verband wordt gewerkt met de indeling van het MKB in microbedrijf (tot 10 werkzame personen), kleinbedrijf (10-50 werkzame personen), middelgrootbedrijf ( werkzame personen) en grootbedrijf (250 en meer werkzame personen). Beleidsmatig wordt in Nederland ook de grens van 250 voor het MKB steeds vaker gebruikt. Statistieken sluiten in toenemende mate aan op de Europese definitie, zodat vergelijkingen met het buitenland beter mogelijk zijn. Dit vergt echter de nodige inspanningen en voor een gedeelte van de data in de tweede editie van dit zakboek geldt nog de grens van 100 werkzame personen. Per paragraaf wordt bekend gemaakt welke definitie van het MKB op de betreffende data toegepast is. 1.1 Structuur Deze paragraaf hanteert de volgende grootteklassedefinitie: MKB heeft minder dan 250 werkzame personen, het grootbedrijf meer dan 250. MKB & Ondernemerschap in zakformaat 5

8 Marktpositie MKB Tabel 1 - Het MKB in vergelijking met de totale marktsector*, 2013 MKB grootbedrijf totaal ondernemingen per (x 1.000) 800,1 1,7 801,8 afzet (in mld. euro) 495,1 437,5 932,6 - waarvan buitenland ,3 306,3 - waarvan binnenland 362,1 264,2 626,3 bruto toegevoegde waarde (fk) (in mld. 212,5 155,7 368,2 Euro) arbeidsvolume (x 1.000) ,2 4705,2 aantal werkenden (x 1.000) 4087,1 1797,9 8314,0 - waarvan zelfstandigen 830,5 0,9 831,4 arbeidsproductiviteit (in euro) winst voor belasting (in mld. euro) 45,6 40,9 86,5 investeringen (in mld. euro) 33 25,4 58,4 * De marktsector bestaat uit het bedrijfsleven, zonder overheid, maar ook zonder de delfstoffenwinning, verhuur en exploitatie van onroerend goed en de zorgsector. Bron: Prognose kerngegevens MKB Omvang Tabel 2 - Indicatoren van de omvang van het MKB, 2013 indicator aantal actieve ondernemingen werkgelegenheid (aantal personen) afzet 608 miljard bruto toegevoegde waarde 286 miljard Bron: Prognose kerngegevens MKB 6

9 Ondernemingen Tabel 3 - Aantal actieve ondernemingen in het Nederlandse bedrijfsleven naar sector per (x 1.000) Sector MKB Grootbedrijf Totaal landbouw 79,9 0,0 79,9 delfstoffenwinning 0,3 0,0 0,3 voedings- en genotmiddelenindustrie 4,2 0,1 4,3 metaalindustrie 19,6 0,2 19,8 chemische, rubber-, kunststofindustrie 2,1 0,1 2,2 overige industrie 19,3 0,2 19,5 nutsbedrijven 0,7 0,0 0,7 bouw 111,6 0,1 111,7 autosector 24,8 0,0 24,8 groothandel 65,3 0,1 65,4 detailhandel 80,0 0,1 80,1 horeca 39,4 0,0 39,4 transportsector 28,1 0,1 28,2 communicatie 38,7 0,1 38,8 financiële dienstverlening 17,0 0,0 17,0 verhuur en exploitatie van onroerend goed 16,3 0,0 16,3 zakelijke dienstverlening 185,2 0,4 185,6 overige dienstverlening 83,9 0,0 83,9 zorg 63,9 0,8 64,7 overheid* 3,4 0,8 4,2 totaal 883,7 3,1 886,8 totaal bedrijfsleven 880,3 2,3 882,6 Bron: Prognose Kerngegevens MKB. *) De overheid wordt niet meegenomen in het totaal bedrijfsleven MKB & Ondernemerschap in zakformaat 7

10 Werkgelegenheid Tabel 4 - Aantal werkenden in het Nederlandse bedrijfsleven naar sector per (x 1.000) Sector MKB Grootbedrijf Totaal landbouw 200,9 16,4 217,3 delfstoffenwinning 6,0 2,0 8,0 voedings- en genotmiddelenindustrie 85,0 47,5 132,5 metaalindustrie 195,8 88,2 284,1 chemische, rubber-, kunststofindustrie 63,1 60,1 123,2 overige industrie 205,0 66,4 271,4 nutsbedrijven 6,1 24,9 31,0 bouw 386,7 61,2 447,9 autosector 122,9 17,0 139,9 groothandel 429,5 85,7 515,2 detailhandel 492,1 293,7 785,8 horeca 287,3 37,4 324,7 transportsector 231,6 169,7 401,3 communicatie 137,7 125,3 263,0 financiële dienstverlening 68,1 183,3 251,4 verhuur en exploitatie van onroerend goed 62,3 7,8 70,1 zakelijke dienstverlening 883,9 448,6 1332,5 overige dienstverlening 291,3 72,4 363,7 zorg 329,9 1043,5 1373,4 overheid* 170,9 776,2 947,1 totaal 4656,1 3627,4 8283,5 totaal bedrijfsleven 4485,3 2851,2 7336,5 Bron: Prognoses Kerngegevens MKB. *) De overheid wordt niet meegenomen in het totaal bedrijfsleven 8

11 Afzet Tabel 5 - Afzet van het Nederlandse bedrijfsleven per sector (in mld. euro) Sector MKB Grootbedrijf Totaal landbouw 26,0 2,0 28,0 delfstoffenwinning 22,3 7,7 30,0 voedings- en genotmiddelenindustrie 29,0 40,2 69,2 metaalindustrie 46,3 34,8 81,0 chemische, rubber-, kunststofindustrie 28,7 97,7 126,4 overige industrie 26,7 9,8 36,5 nutsbedrijven 9,0 32,5 41,5 bouw 58,3 13,5 71,8 autosector 13,9 2,8 16,7 groothandel 57,4 25,7 83,1 detailhandel 17,1 10,9 27,9 horeca 15,1 3,9 19,0 transportsector 30,8 23,6 54,4 communicatie 22,4 28,1 50,4 financiële dienstverlening 15,4 66,2 81,5 verhuur en exploitatie van onroerend goed 56,9 7,7 64,6 zakelijke dienstverlening 79,3 32,0 111,3 overige dienstverlening 19,9 14,1 34,0 zorg 18,1 62,5 80,6 overheid* 16,3 91,7 108,0 totaal 608,7 607,1 1215,7 totaal bedrijfsleven 592,4 515,3 1107,7 Bron: Prognoses Kerngegevens MKB. *) De overheid wordt niet meegenomen in het totaal bedrijfsleven MKB & Ondernemerschap in zakformaat 9

12 Bruto toegevoegde waarde Tabel 6 - Bruto toegevoegde waarde tegen basisprijzen naar sector (x 1.000) Sector MKB Grootbedrijf Totaal landbouw 8,0 0,7 8,8 delfstoffenwinning 17,8 6,3 24,0 voedings- en genotmiddelenindustrie 5,4 8,7 14,0 metaalindustrie 12,4 8,1 20,5 chemische, rubber-, kunststofindustrie 7,4 14,4 21,8 overige industrie 9,9 4,1 14,0 nutsbedrijven 2,6 9,4 12,0 bouw 20,6 5,2 25,8 autosector 7,0 1,8 8,7 groothandel 36,3 13,8 50,1 detailhandel 9,7 5,9 15,6 horeca 7,7 2,1 9,7 transportsector 12,8 10,6 23,4 communicatie 10,2 14,7 24,8 financiële dienstverlening 8,8 34,4 43,3 verhuur en exploitatie van onroerend goed 31,7 4,3 36,0 zakelijke dienstverlening 43,2 17,0 60,2 overige dienstverlening 10,6 4,8 15,4 zorg 13,8 45,0 58,7 overheid* 11,1 57,2 68,3 totaal 286,8 268,5 555,3 totaal bedrijfsleven 275,7 211,3 487,0 Bron: Prognoses Kerngegevens MKB. *) De overheid wordt niet meegenomen in het totaal bedrijfsleven 10

13 Positie sectoren Tabel 7 - Aandeel van de sectoren in de totalen Sector ondernemingen werkgelegenheid afzet bruto toegevoegde waarde MKB Groot MKB Groot MKB Groot MKB Groot landbouw 9% 0% 4% 0% 4% 0% 3% 0% delfstoffenwinning 0% 0% 0% 0% 4% 1% 6% 2% voedings- en genotmiddelenindustrie 0% 3% 2% 1% 5% 7% 2% 3% metaalindustrie 2% 6% 4% 2% 8% 6% 4% 3% chemische, rubber-, 0% 3% 1% 2% 5% 16% 3% 5% kunststofindustrie overige industrie 2% 6% 4% 2% 4% 2% 3% 2% nutsbedrijven 0% 0% 0% 1% 1% 5% 1% 4% bouw 13% 3% 8% 2% 10% 2% 7% 2% autosector 3% 0% 3% 0% 2% 0% 2% 1% groothandel 7% 3% 9% 2% 9% 4% 13% 5% detailhandel 9% 3% 11% 8% 3% 2% 3% 2% horeca 4% 0% 6% 1% 2% 1% 3% 1% transportsector 3% 3% 5% 5% 5% 4% 4% 4% communicatie 4% 3% 3% 3% 4% 5% 4% 5% financiële dienstverlening 2% 0% 1% 5% 3% 11% 3% 13% verhuur en exploitatie 2% 0% 1% 0% 9% 1% 11% 2% van onroerend goed zakelijke dienstverlening 21% 13% 19% 12% 13% 5% 15% 6% overige dienstverlening 9% 0% 6% 2% 3% 2% 4% 2% zorg 7% 26% 7% 29% 3% 10% 5% 17% overheid 0% 26% 4% 21% 3% 15% 4% 21% totaal 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Bron: Prognose Kerngegevens MKB MKB & Ondernemerschap in zakformaat 11

14 1.2 Ontwikkelingen Figuur 1 - Ontwikkeling van het aantal ondernemingen, inclusief prognoses, Bron: Reeksen kerncijfers MKB, 2013 Figuur 2 - Ontwikkeling van het arbeidsvolume werknemers, arbeidsvolume zelfstandigen en het totaal arbeidsvolume (in arbeidsjaren), inclusief prognoses, Bron: Reeksen kerncijfers MKB,

15 Figuur 3 - Ontwikkeling van het aantal werknemers, het aantal zelfstandigen en het totaal aantal werkenden, inclusief prognoses, Bron: Reeksen kerncijfers MKB, 2013 Figuur 4 - Ontwikkeling van de binnenlandse, buitenlandse en totale afzet in het MKB (x 1 miljoen euro, tegen lopende prijzen), inclusief prognoses, Bron: Reeksen kerncijfers MKB, 2013 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 13

16 Figuur 5 - Ontwikkeling van de bruto toegevoegde waarde en de winst voor belasting (x 1 miljoen euro, tegen lopende prijzen), inclusief prognoses, Bron: Reeksen kerncijfers MKB, 2013 Figuur 6 - Ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit in het MKB (x per arbeidsjaar, tegen lopende prijzen), inclusief prognoses, Bron: Reeksen kerncijfers MKB,

17 1.3 Prognoses Tabel 8 - Prognose van de afzet van het MKB (volumemutatie in %), Sector industrie -2,25 0,25 bouw -8,25-2,50 groothandel -1,50 0,50 detailhandel -2,75-2,50 autosector -3,00-3,00 horeca -0,50-1,75 communicatie -0,25-0,25 transport -1,00 0,00 financiële en zakelijke diensten -1,25-1,25 persoonlijke dienstverlening -1,00-1,25 overige marktsectoren -0,50 0,75 totale marktsector -2,50-0,75 Bron: Prognose kerngegevens MKB, 2013 Tabel 9 - Prognose van de werkgelegenheid van het MKB in aantal personen (volumemutatie in %), Sector industrie -1,00-2,25 bouw -2,75-2,75 groothandel 1,00-0,50 detailhandel 0,25-1,25 autosector 0,00-1,00 horeca 0,00-1,00 communicatie -0,50-0,75 transport 0,00 0,00 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 15

18 financiële en zakelijke diensten -1,00-1,75 persoonlijke dienstverlening -0,25-0,50 overige marktsectoren -1,75-1,50 totale marktsector -0,75-1,50 Bron: Prognose Kerngegevens MKB, 2013 Tabel 10 - Prognose van de winst (nominaal) van het MKB (mutatie in %), Sector industrie -16,00-3,75 bouw -45,25-29,00 groothandel -9,25-2,25 detailhandel -2,00-6,75 autosector -6,50-13,75 horeca 1,00 0,25 communicatie -12,75-10,25 transport -4,00-5,50 financiële en zakelijke diensten -5,25-1,25 persoonlijke dienstverlening -1,50-2,75 overige marktsectoren -2,00 0,75 totale marktsector -10,75-4,00 Bron: Prognose Kerngegevens MKB,

19 1.4 Prestaties Deze paragraaf hanteert de volgende grootteklassedefinitie: MKB heeft minder dan 250 werkzame personen, het grootbedrijf meer dan 250. Tabel 11 - Arbeidsproductiviteit in het MKB en grootbedrijf naar sectoren in 2013 Sector MKB Grootbedrijf landbouw delfstoffenwinning voedings- en genotmiddelenindustrie metaalindustrie chemische, rubber-, kunststofindustrie overige industrie nutsbedrijven bouw autosector groothandel detailhandel horeca transportsector communicatie financiële dienstverlening verhuur en exploitatie van onroerend goed zakelijke dienstverlening overige dienstverlening zorg overheid totaal gemiddelde arbeidsproductiviteit totaal gemiddelde arbeidsproductiviteit bedrijfsleven Bron: Prognose Kerngegevens MKB, 2013 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 17

20 Tabel 12 - Aandeel winst voor en na correctie van belasting in het MKB en grootbedrijf als percentage van de brutoproductie (exclusief toegerekend loon zelfstandigen), 2011 MKB Grootbedrijf Sector Winst voor belasting Winst na belasting Winst voor belasting Winst na belasting industrie bouw autosector detailhandel groothandel horeca transport & communicatie zakelijke diensten overige diensten totaal particulier (niet-financiële bedrijven) transport & communicatie zakelijke diensten overige diensten totaal particulier (niet-financiële bedrijven) Bron: Prognose Kerngegevens MKB,

21 1.5 Bedrijvendynamiek Tabel 13 - Aantal en verdeling van starters naar sector in 2011 Sector Aantal Aandeel Mutatie t.o.v industrie % +168 bouw % autosector % groothandel % -141 detailhandel % horeca % transport en communicatie % +702 dienstverlening % totaal % Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid, 2011 Tabel 14 - Aantal en verdeling van opheffingen naar sector in 2011 Sector Aantal Aandeel Mutatie t.o.v industrie % +643 bouw % autosector % groothandel % detailhandel % horeca % +614 transport en communicatie % +628 dienstverlening % totaal % Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid, 2011 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 19

22 Tabel 15 - Overlevingsfractie van bedrijven die in 2005 zijn opgericht als percentage van het totaal, Sector industrie 94% 82% 72% 63% 55% 49% bouwnijverheid 94% 81% 70% 60% 52% 45% autosector 93% 77% 63% 53% 44% 37% groothandel 91% 74% 60% 49% 39% 32% detailhandel 90% 70% 54% 42% 33% 26% horeca 90% 73% 59% 48% 39% 32% transport en communicatie 91% 74% 60% 49% 40% 32% dienstverlening 91% 78% 68% 59% 51% 44% totaal 93% 79% 66% 56% 47% 40% Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid, 2011 Tabel 16 - Ontwikkeling faillissementen als percentage van het aantal opheffingen naar sector, Sector industrie 23% 19% 70% 16% 30% 29% bouwnijverheid 16% 14% 9% 8% 10% 9% autosector 18% 15% 12% 11% 14% 10% groothandel 11% 9% 9% 9% 12% 10% detailhandel 4% 3% 3% 3% 4% 3% horeca 14% 17% 10% 7% 9% 9% transport en 17% 14% 9% 10% 17% 14% communicatie dienstverlening 14% 12% 9% 9% 13% 10% totaal 13% 11% 8% 8% 12% 10% Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid,

23 Tabel 17 - Overlevingsfracties van cohorten (als percentage van de bedrijven per cohortjaar die per 31 december na respectievelijk 0,5 jaar, 1,5 jaar, enz. nog bestaan) 0,5 jaar 1,5 jaar 3,5 jaar 5,5 jaar 10,5 jaar 17,5 jaar cohort % 80% 63% 51% 37% 27% cohort % 82% 64% 52% 38% 28% cohort % 81% 62% 51% 38% 27% cohort % 80% 60% 49% 35% 26% cohort % 79% 59% 49% 35% 25% cohort % 77% 57% 48% 34% 24% cohort % 77% 60% 49% 35% n.a. cohort % 79% 61% 50% 36% n.a. cohort % 80% 61% 50% 35% n.a. cohort % 79% 60% 49% 35% n.a. cohort % 79% 61% 49% 35% n.a. cohort % 80% 62% 50% 35% n.a. cohort % 80% 60% 49% 34% n.a. cohort % 78% 58% 48% n.a. n.a. cohort % 76% 57% 47% n.a. n.a. cohort % 77% 58% 45% n.a. n.a. cohort % 78% 58% 42% n.a. n.a. cohort % 79% 56% 40% n.a. n.a. cohort % 79% 56% n.a. n.a. n.a. cohort % 79% 56% n.a. n.a. n.a. cohort % 79% n.a. n.a. n.a. n.a. cohort % 79% n.a. n.a. n.a. n.a. cohort % n.a. n.a. n.a. n.a. n.a. Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid, 2010 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 21

24 1.6 Werkgelegenheid Tabel 18 - Procentuele verdeling van het aantal krimpende, gelijkblijvende en normaal en snelgroeiende bedrijven naar grootteklasse, 2010 Groeitype Kleinbedrijf Middenbedrijf Grootbedrijf Totaal (0-9 wp) (10-99 wp) (100+ wp) krimper 16% 19% 24% 17% gelijkblijver 51% 30% 24% 46% normale groeier 25% 34% 29% 27% snelle groeier 9% 17% 24% 11% totaal 100% 100% 100% 100% Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid, 2011 Tabel 19 - Aandeel in de werkgelegenheid naar sector in 2010 en gemiddelde jaarlijkse mutatie in werkgelegenheid naar sector tussen in procenten Sector Aandeel in de werkgelegenheid Gemiddelde jaarlijkse mutatie industrie en nutsbedrijven 30% +0,8% bouwnijverheid 9% +1,0% groothandel 12% +1,4% detailhandel, autohandel en 11% +3,2% reparatie horeca 4% +2,9% transport en communicatie 12% +4,4% dienstverlening 22% +2,6% totaal 100% +2,00% Bron: Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid,

25 1.7 Finaciering Tabel 20 - Aandeel innovatieve MKB-bedrijven dat in 2012 externe financiering zocht Sector Aandeel in % industrie 17% bouw 14% handel 21% horeca 18% transport 18% zakelijke diensten 15% financiële diensten 10% persoonlijke diensten 15% landbouw 30% totaal MKB 18% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties, 2012 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 23

26 Bron: Financieringsmonitor *) Kleinbedrijf = 2-49 werknemers, middenbedrijf = werknemers en grootbedrijf = meer dan 250 werknemers Tabel 21 - Motieven van bedrijven voor het zoeken naar financiering in 2011 Sector Kleinbedrijf* Middenbedrijf* Grootbedrijf* start bedrijf 4% 0% 0% overname 3% 20% 11% herfinanciering 15% 20% 6% herstructurering balans 3% 0% 3% werkkapitaal 47% 40% 35% innovatie 2% 0% 0% internationalisering 0% 0% 0% huisvesting 15% 20% 17% bedrijfsmiddelen 9% 20% 17% overige investeringen 22% 25% 25% anders 11% 0% 3% Tabel 22 - Motieven van bedrijven voor het niet zoeken naar financiering in 2011 Sector Kleinbedrijf* Middenbedrijf* Grootbedrijf* niet nodig 83% 67% 79% te duur 2% 0% 1% verwacht het niet aan te kunnen trekken 5% 0% 2% bestaande kredietruimte is voldoende 9% 14% 9% moederbedrijf beslist 0% 29% 12% anders 4% 0% 3% Bron: Financieringsmonitor *) Kleinbedrijf = 2-49 werknemers, middenbedrijf = werknemers en grootbedrijf = meer dan 250 werknemers 24

27 Tabel 23 - Solvabiliteit van MKB en grootbedrijf naar sector in 2013 Sector MKB* Grootbedrijf industrie 56% 65% bouw 33% 36% autosector 34% 29% groothandel 37% 42% detailhandel 34% 45% horeca 58% 68% transport & communicatie 57% 87% zakelijke diensten 43% 63% overige diensten 34% 45% totaal particulier (niet-financiële bedrijven) 56% 64% Bron: Dataset financiering, *) MKB heeft minder dan 100 werkzame personen Tabel 24 - Rentabiliteit eigen vermogen (REV) en rentabiliteit totaal vermogen (RTV) naar sector en grootteklasse, 2013 MKB* Grootbedrijf Sector REV RTV REV RTV industrie bouw autosector groothandel detailhandel horeca transport & communicatie zakelijke diensten overige diensten totaal particulier (niet-financiële bedrijven) Bron: Dataset financiering, *) MKB heeft minder dan 100 werkzame personen MKB & Ondernemerschap in zakformaat 25

28 Tabel 25 - Vlottende activa als percentage van het kort vreemd vermogen (current ratio) naar sector en grootteklasse in 2013 Sector MKB* Grootbedrijf industrie bouw autosector groothandel detailhandel horeca transport & communicatie zakelijke diensten overige diensten totaal particulier (niet-financiële bedrijven) Bron: Dataset financiering, *) MKB heeft minder dan 100 werkzame personen 26

29 1.8 Investeringen Deze paragraaf hanteert de volgende grootteklassedefinitie: MKB heeft minder dan 250 werkzame personen, het grootbedrijf meer dan 250. Tabel 26 - Totale investeringen in Nederland naar sector en grootteklasse in 2010 (x 1 miljoen) Sector MKB Grootbedrijf Totaal delfstoffenwinning n.a voedings- en genotmiddelenindustrie overige industrie aardolie, chemische, rubber- en kunststofverwekende industrie metaalindustrie nutsbedrijven bouwnijverheid autosector groothandel detailhandel transport horeca informatie en communicatie verhuur en exploitatie van onroerend goed zakelijke dienstverlening totaal marktsector Bron: Investeringen MKB, 2010 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 27

30 Tabel 27 - Prognose totale investeringen in Nederland in 2013 naar sector en grootteklasse (x 1 miljoen) Sector MKB Grootbedrijf Totaal landbouw delfstoffenwinning voedings- en genotmiddelenindustrie metaalindustrie chemische, rubber-, kunststofindustrie overige industrie nutsbedrijven bouw autosector groothandel detailhandel horeca transportsector communicatie financiële dienstverlening verhuur en exploitatie van onroerend goed zakelijke dienstverlening overige dienstverlening zorg overheid totaal totaal bedrijfsleven Bron: Reeksen kerngegevens,

31 Tabel 28 - Percentage bedrijven dat aangeeft meer of minder te willen investeren in 2013 Sector Meer investeren in 2013 Minder investeren in 2013 landbouw bosbouw en visserij 27% 24% voedings- en genotmiddelenindustrie 30% 15% overige industrie 32% 21% chemische- rubber- en kunststofverwerkende 38% 11% industrie metaalindustrie 38% 18% bouw 15% 24% autosector 37% 23% groothandel 34% 13% detailhandel 27% 19% transportsector 33% 23% communicatiesector 34% 20% financiële dienstverlening 39% 14% verhuur en exploitatie van onroerend goed 36% 19% horeca 27% 32% zakelijke dienstverlening 31% 17% overige dienstverlening 38% 25% totaal 30% 21% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties, 2013 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 29

32 1.9 Innovatie Tabel 29 - Innovatie in het MKB door het op de markt brengen van nieuwe producten en/of diensten in de afgelopen drie jaar ( ) Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 17% 38% n.a. 19% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 54% 68% 80% 60% overige industrie 30% 53% 74% 38% chemische- rubber- 52% 67% 91% 64% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 32% 64% 82% 46% bouw 7% 14% 43% 10% autosector 23% 27% n.a. 24% groothandel 46% 66% 66% 51% detailhandel 27% 39% 41% 28% transportsector 12% 37% 54% 21% communicatiesector 44% 83% 99% 52% financiële dienstverlening 23% 36% 56% 25% verhuur en exploitatie 37% 46% 69% 40% van onroerend goed horeca 26% 31% 59% 27% zakelijke dienstverlening 29% 56% 71% 34% overige dienstverlening 29% 41% 71% 31% totaal 27% 47% 65% 31% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB,

33 Tabel 30 - Innovatie in het MKB door producten en/of diensten die nieuw zijn voor de bedrijfstak in de afgelopen drie jaar ( ) Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 10% 29% n.a. 12% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 23% 31% 49% 27% overige industrie 13% 24% 54% 19% chemische- rubber- 43% 44% 73% 49% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 18% 45% 62% 31% bouw 4% 8% 28% 5% autosector 6% 14% n.a. 8% groothandel 24% 45% 44% 29% detailhandel 11% 18% 26% 12% transportsector 3% 19% 30% 9% communicatiesector 18% 53% 37% 24% financiële dienstverlening 13% 15% 33% 13% verhuur en exploitatie 19% 17% 40% 19% van onroerend goed horeca 17% 7% 28% 16% zakelijke dienstverlening 17% 33% 46% 20% overige dienstverlening 13% 13% 65% 14% totaal 14% 27% 42% 17% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB, 2013 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 31

34 Tabel 31 - Innovatie in het MKB door verbeteringen in de interne bedrijfsprocessen in de afgelopen drie jaar ( ) Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 45% 71% n.a. 48% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 49% 69% 92% 58% overige industrie 61% 88% 99% 70% chemische- rubber- 65% 72% 97% 73% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 46% 89% 91% 63% bouw 32% 59% 90% 38% autosector 58% 55% n.a. 58% groothandel 47% 77% 74% 54% detailhandel 36% 52% 81% 38% transportsector 41% 64% 82% 50% communicatiesector 49% 89% 80% 57% financiële dienstverlening 45% 74% 90% 49% verhuur en exploitatie 40% 71% 84% 44% van onroerend goed horeca 57% 51% 70% 56% zakelijke dienstverlening 43% 76% 81% 49% overige dienstverlening 36% 66% 92% 39% totaal 44% 70% 84% 49% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB,

35 Tabel 32 - Innovatie in het MKB door gespecialiseerde innovatiemedewerkers Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 19% 55% n.a. 22% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 45% 63% 81% 53% overige industrie 33% 68% 86% 44% chemische- rubber- 48% 83% 91% 66% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 42% 64% 85% 53% bouw 13% 35% 79% 20% autosector 23% 45% n.a. 27% groothandel 41% 69% 80% 48% detailhandel 25% 41% 53% 27% transportsector 25% 62% 74% 38% communicatiesector 52% 79% 100% 58% financiële dienstverlening 44% 60% 76% 46% verhuur en exploitatie 32% 63% 84% 37% van onroerend goed horeca 27% 40% 50% 29% zakelijke dienstverlening 37% 64% 83% 43% overige dienstverlening 22% 66% 95% 27% totaal 30% 57% 79% 35% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB, 2013 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 33

36 Tabel 33 - Innovatie in het MKB door actief aan R&D te doen Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 14% 31% n.a. 16% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 17% 57% 85% 33% overige industrie 23% 33% 72% 29% chemische- rubber- 35% 50% 82% 48% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 30% 61% 77% 44% bouw 7% 15% 19% 9% autosector 13% 5% n.a. 12% groothandel 23% 45% 40% 28% detailhandel 12% 15% 17% 12% transportsector 10% 34% 32% 17% communicatiesector 34% 73% 81% 42% financiële dienstverlening 14% 24% 33% 16% verhuur en exploitatie 10% 26% 46% 13% van onroerend goed horeca 17% 19% 12% 17% zakelijke dienstverlening 25% 30% 45% 27% overige dienstverlening 15% 44% 44% 18% totaal 18% 33% 43% 21% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB,

37 Tabel 34 - Innovatie in het MKB door het gebruik van een extern netwerk om kennis uit te wisselen Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 57% 76% n.a. 59% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 39% 56% 84% 47% overige industrie 41% 69% 74% 49% chemische- rubber- 70% 78% 88% 75% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 47% 75% 91% 60% bouw 31% 60% 76% 37% autosector 48% 73% n.a. 52% groothandel 52% 72% 85% 58% detailhandel 47% 65% 61% 49% transportsector 29% 53% 71% 38% communicatiesector 66% 86% 91% 70% financiële dienstverlening 64% 79% 71% 66% verhuur en exploitatie 58% 71% 90% 61% van onroerend goed horeca 20% 45% 79% 24% zakelijke dienstverlening 63% 71% 79% 65% overige dienstverlening 43% 69% 86% 46% totaal 48% 68% 79% 52% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB, 2013 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 35

38 Tabel 35 - Innovatie in het MKB door samenwerking met bedrijven of kennisinstellingen Sector Microbedrijf (0-9 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Kleinbedrijf (10-49 wp) Totaal MKB landbouw, bosbouw 23% 57% n.a. 26% en visserij voedings- en genotmiddelenindustrie 36% 52% 67% 43% overige industrie 27% 52% 80% 36% chemische- rubber- 61% 56% 97% 66% en kunststofverwerkende industrie metaalindustrie 36% 66% 73% 48% bouw 21% 27% 55% 23% autosector 26% 32% n.a. 27% groothandel 40% 64% 68% 46% detailhandel 26% 47% 67% 29% transportsector 29% 48% 66% 36% communicatiesector 49% 72% 73% 54% financiële dienstverlening 38% 70% 57% 41% verhuur en exploitatie 38% 63% 75% 42% van onroerend goed horeca 16% 21% 26% 17% zakelijke dienstverlening 37% 62% 59% 42% overige dienstverlening 15% 58% 81% 19% totaal 29% 52% 64% 34% Bron: Determinanten bedrijfsprestaties MKB,

39 1.10 Samenwerking Deze paragraaf hanteert de volgende grootteklassedefinitie: MKB heeft minder dan 100 werkzame personen, het grootbedrijf meer dan 100. Tabel 36 - Mate van samenwerking in het MKB in 2010 Sector Geen samenwerking Met tijdelijke Met niet-tijdelijke Totaal samenwer- king samen- werking industrie 58% 20% 22% 100% bouw 58% 27% 15% 100% handel en reparatie 68% 11% 21% 100% horeca 76% 14% 10% 100% transport en 62% 15% 23% 100% communicatie financiële dienstverlening 48% 26% 27% 100% zakelijke dienstverlening 47% 29% 24% 100% overige dienstverlening 76% 8% 16% 100% totaal MKB 60% 20% 20% 100% Bron: Dataset tijdelijke samenwerkingsverbanden, 2010 MKB & Ondernemerschap in zakformaat 37

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1096-8 Rapportnummer : A201363 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, oktober 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Minirapportage ir. C.C. van de Graaff drs. W.H.J. Verhoeven drs. P. Vroonhof K. Bakker Zoetermeer, 18 september 2002 Dit onderzoek is uitgevoerd

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

Benchmark klanten Qredits

Benchmark klanten Qredits Benchmark klanten Qredits Lia Smit Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201308 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl). Voor alle

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Bram van der Linden Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1107-1 Rapportnummer : A201373 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Stemming onder ondernemers in het MKB

Stemming onder ondernemers in het MKB Stemming onder ondernemers in het MKB ISBN : 978-90-371-1130-9 Rapportnummer : A201424 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Panteia

Nadere informatie

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven Lia Smit, Ro Braaksma, Pieter Fris Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1108-8 Rapportnummer : A201374

Nadere informatie

Het midden- en kleinbedrijf naar regio

Het midden- en kleinbedrijf naar regio Het midden- en kleinbedrijf naar regio 11 0 Gusta van Gessel-Dabekaussen Publicatiedatum CBS-website: 30 juni Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Peter Brouwer Zoetermeer, april 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief 2006

MKB in regionaal perspectief 2006 MKB in regionaal perspectief 2006 Zoetermeer, juli 2006 ISBN: 90-371-0971-3 Bestelnummer: A200606 Prijs: 25,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) prognose 2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Uitgevoerd in opdracht van Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Zoetermeer, 17 september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur We kunnen de vergrijzing betalen Dick Scherjon, bestuursadviseur Duurzaamheidsscore Oost-Groningen Zeeuws-Vlaanderen Groot-Rijnmond Zuidoost-Drenthe Zuid-Limburg Delfzijl en omgeving Overig Groningen Midden-Limburg

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013 Frits Oevering Prangende vragen? Krimp in Woerden? Vergrijzing en krimp Verhuispatroon Krimp in Woerden? Disclaimers diverse databronnen (ABF, CBS,

Nadere informatie

Global Entrepreneurship Monitor 2002

Global Entrepreneurship Monitor 2002 Global Entrepreneurship Monitor 2002 Niels Bosma Zoetermeer, 14 november 2002 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland Innovatie in het MKB in C10978 Petra Gibcus en Yvonne Prince Zoetermeer, 16 juli 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of

Nadere informatie

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015 Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar René Vogels Zoetermeer, 10 april De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen,

Nadere informatie

Economie van de Woningmarkt: universele en regionale marktmechanismen

Economie van de Woningmarkt: universele en regionale marktmechanismen Economie van de Woningmarkt: universele en regionale marktmechanismen Steunpunt Wonen Vlaanderen: Universiteiten Leuven, Hasselt, Antwerpen en Delft 17 mei 2016 Dr. Paul de Vries Woningmarkteconoom Kennis

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in 2015

Algemeen beeld van het MKB in 2015 Algemeen beeld van het MKB in 2015 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Drs. K.L. Bangma Drs. D. Snel Zoetermeer, 9 februari 2015 De

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Universiteit van Amsterdam, INTT De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief

MKB in regionaal perspectief MKB in regionaal perspectief 2008 Zoetermeer, januari 2009 ISBN: 978-90-371-0991-7 Bestelnummer: A200901 Prijs: 35,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

Corporate Venturing in het MKB

Corporate Venturing in het MKB M200920 Corporate Venturing in het MKB Ruimte voor vernieuwing, durf en kansen C. van Essen MSc Zoetermeer, 10 december 2009 Corporate venturing in het MKB Corporate venturing is onder grote, multinationale

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

De stand van Mediation in Nederland

De stand van Mediation in Nederland De stand van Mediation in Nederland drs. R.J.M. Vogels Zoetermeer, 17 november 2011 In opdracht van het Nederlands Mediation Instituut (NMI). De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus.

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2013 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2013 ISBN : 978-90-371-1086-9 Rapportnummer : A201350 / C10193 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Cliëntenaudit Bureau ABC

Cliëntenaudit Bureau ABC Cliëntenaudit Bureau ABC 2014 Zoetermeer 17 april 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties

Nadere informatie

M200514. Midden in het land. Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB. J. Telussa. J.P.J. de Jong

M200514. Midden in het land. Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB. J. Telussa. J.P.J. de Jong M20054 Midden in het land Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB J. Telussa J.P.J. de Jong N. Sipma Zoetermeer, januari 2006 Innovatieve MKB-bedrijven midden in de regio Hoe centraler

Nadere informatie

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Brancheonderzoek BNA Conjunctuurmeting oktober 2012 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Jollemanhof 14 Postbus 19606 1000 GP Amsterdam T 020 555 36 66

Nadere informatie

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010 De Regio Top 40 Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010 And the winner is In onze editie van vorig jaar kondigden we het al aan. De Regio Top 40 van 2010 zou in het teken staan van

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, 19 januari 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische Zaken Programmaonderzoek

Nadere informatie

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang Otto Raspe en Martijn van den Berge Samenvatting Het ministerie van Economische Zaken werkt aan de herijking van zijn economische stimuleringsprogramma

Nadere informatie

Grensoverschrijdende stedelijke netwerken. Gerard Marlet Abdella Oumer Roderik Ponds Clemens van Woerkens Sittard - 14 april 2014

Grensoverschrijdende stedelijke netwerken. Gerard Marlet Abdella Oumer Roderik Ponds Clemens van Woerkens Sittard - 14 april 2014 Grensoverschrijdende stedelijke netwerken Gerard Marlet Abdella Oumer Roderik Ponds Clemens van Woerkens Sittard - 14 april 2014 Grensregio s Ontwikkeling aantal inwoners tussen 2005 en 2010 als percentage

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Zoetermeer, vrijdag 13 november 2015 In opdracht van Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M200901 Financieringsmonitor MKB Eerste resultaten, december 2008 dr. J. Meijaard drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, januari 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Onderchap,

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Wat drijft MKB-ondernemers?

Wat drijft MKB-ondernemers? Wat drijft MKB-ondernemers? Ontwikkeling doelstellingen 2004-2013 ISBN : 978-90-371-1109-5 Rapportnummer : A201403 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Regio s in economisch perspectief 2013

Regio s in economisch perspectief 2013 Regio s in economisch perspectief 213 Colofon Auteurs Stef Bais Henk van den Brink Thijs Geijer Rico Luman Ferdinand Nijboer Robbert-Jan Visser Redactie Ferdinand Nijboer Marcel Peek Disclaimer De informatie

Nadere informatie

Verhuizingen en huishoudensveranderingen in Nederland: verschillen tussen COROP-regio s

Verhuizingen en huishoudensveranderingen in Nederland: verschillen tussen COROP-regio s Verhuizingen en huishoudensveranderingen in Nederland: verschillen tussen COROP-regio s Peter Ekamper 1) en Mila van Huis 2) In 2002 hing ruim de helft van het aantal verhuizingen samen met een huishoudensverandering.

Nadere informatie

ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage

ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage ICT, kennis en economie 2012 Statistische bijlage Deze bijlage bevat enkele tabellen met aanvullend cijfermateriaal behorend bij de publicatie ICT, kennis en economie 2012. De tabellen zijn per hoofdstuk

Nadere informatie

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt drs. W.V.M. van Rijt-Veltman drs. J. Snoei Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201313 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

MKB Regio Top 40 Economische kracht van het MKB in 2011

MKB Regio Top 40 Economische kracht van het MKB in 2011 MKB Regio Top 40 Economische kracht van het MKB in 2011 And the winner is De nieuwe Regio Top 40 is uit! Stond deze de afgelopen jaren in het teken van het economisch presteren van de veertig Nederlandse

Nadere informatie

Graag meer windenergie, maar liever niet in de buurt

Graag meer windenergie, maar liever niet in de buurt Graag meer windenergie, maar liever niet in de buurt 4 september 2014 Er is veel draagvlak voor windenergie in het algemeen onder de Nederlandse bevolking. Voor de aanleg van windturbines op betrekkelijk

Nadere informatie

Zoetermeer, 16 januari 2015

Zoetermeer, 16 januari 2015 Arbeidsmarkt Groothandel Bloemen en Planten 2014 Zoetermeer, 16 januari 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

1.1 Inleiding 5 1.2 Octrooidata: een resultaatvorm van innovatie 5 1.3 Doel van het onderzoek 6 1.4 Werkwijze 6. 2 Octrooischets Noordwest-Holland 9

1.1 Inleiding 5 1.2 Octrooidata: een resultaatvorm van innovatie 5 1.3 Doel van het onderzoek 6 1.4 Werkwijze 6. 2 Octrooischets Noordwest-Holland 9 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, KvK Noordwest-Holland en tien andere regionale KvK's. Het onderzoek is uitgevoerd door EIM in samenwerking NL Octrooicentrum.

Nadere informatie

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 ISBN : 978-90-371-1133-0 Rapportnummer : A201427 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Financiering bij familiebedrijven

Financiering bij familiebedrijven Financiering bij familiebedrijven Ro Braaksma Zoetermeer, 23 september 2011 Dit onderzoek is gefinancierd door het Centrum van het Familiebedrijf. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM.

Nadere informatie

Woningmarktontwikkelingen landelijk en regionaal

Woningmarktontwikkelingen landelijk en regionaal Woningmarktontwikkelingen landelijk en regionaal Bouw en woonweken in Drenthe Platform Wonen Assen Paul de Vries Senior Woningmarkteconoom Rabobank Kennis en Economisch onderzoek 11 juni 2015 Agenda Actuele

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Niet-werkende werkzoekenden

Niet-werkende werkzoekenden Januari 2012 Niet-werkende werkzoekenden 2 WW-uitkeringen 3 Vacatures ingediend bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 5 Statistische bijlage 6 Toelichting NWW/WW

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf Tevredenheidsonderzoek 2015 ROC De Leijgraaf Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van ROC De Leijgraaf De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

Rekentool bijstandsbudgetten 2015

Rekentool bijstandsbudgetten 2015 Rekentool bijstandsbudgetten 2015 Handleiding Deze handleiding bevat een beknopte toelichting op het gebruik van de rekentool. Een nadere toelichting op de werking van het verdeelmodel vindt u in het document

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Mei 2007 Amsterdam, juni 2007 Forse daling aantal niet-werkende werkzoekenden In 2007 daalde het aantal niet-werkende werkzoekenden (nww) met 13.500 (-2,6) naar 512.907. Dit is

Nadere informatie

Een innovatieve blik op de toekomst. Verwachtingen van het innovatieve mkb

Een innovatieve blik op de toekomst. Verwachtingen van het innovatieve mkb Een innovatieve blik op de toekomst Verwachtingen van het innovatieve mkb ISBN : 978-90-371-2135-3 Rapportnummer : A201429 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren

Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren drs. P. Fris Zoetermeer, april 2014 ISBN : 978-90-371-1122-4 Rapportnummer : A201416 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling Tevredenheidsonderzoek 2015 Stap.nu Reïntegratie & Counseling Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Stap.nu Reïntegratie & Counseling De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia.

Nadere informatie

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Effecten BTW-verandering op het gedrag van consumenten in de Schilders- en stukadoorsbranche drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, 23 maart 2012 Dit onderzoek is gefinancierd door CNV Vakmensen, FNV

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV Tevredenheidsonderzoek 2015 AM Werk Reïntegratie BV Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van AM Werk Reïntegratie BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, mei 2014 ISBN : 978-90-371-1126-2 Rapportnummer : A201420 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

R200912. Inzicht in bedrijven die hun eerste. werknemer aantrekken. Creëren van een dataset. Sjaak Vollebregt Wim Verhoeven

R200912. Inzicht in bedrijven die hun eerste. werknemer aantrekken. Creëren van een dataset. Sjaak Vollebregt Wim Verhoeven R200912 Inzicht in bedrijven die hun eerste werknemer aantrekken Creëren van een dataset Sjaak Vollebregt Wim Verhoeven Zoetermeer, juli 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB

Nadere informatie

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Gevolgen voor de werkgeversbijdrage voor het MKB en het grootbedrijf M. Folkeringa P.J.M. Vroonhof Zoetermeer, 30 december 2003 Bestelnummer: M200311

Nadere informatie

Oversluitingen brengen hypotheekmarkt nieuw record Renegotiated mortgages involve new record for mortgage market

Oversluitingen brengen hypotheekmarkt nieuw record Renegotiated mortgages involve new record for mortgage market Oversluitingen brengen hypotheekmarkt nieuw record Renegotiated mortgages involve new record for mortgage market W.T. Vissers In 1999 werden 717 duizend nieuwe hypotheken ingeschreven met een totaalbedrag

Nadere informatie

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Zoetermeer, 6 juni 2013 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten Evaluatie campagne Doe meer met Afval mening betrokken gemeenten Zoetermeer, 10 maart 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Stichting ActiefTalent Zoetermeer, donderdag 21 mei 2015 In opdracht van Stichting ActiefTalent De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering Tevredenheidsonderzoek 2011 BHP Groep Loopbaanadvisering Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van BHP Groep Loopbaanadvisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia/Stratus.

Nadere informatie

Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Monitor vrouwelijk en etnisch ondernemerschap 2013 ISBN : 978-90-371-1114-9 Rapportnummer : A201408 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Staatvandienst B.V. Zoetermeer, donderdag 13 augustus 2015 In opdracht van Staatvandienst B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

VBO Woonindex. Vierde kwartaal 2008. drs. J.J.J. Donkers

VBO Woonindex. Vierde kwartaal 2008. drs. J.J.J. Donkers VBO Woonindex Vierde kwartaal 2008 drs. J.J.J. Donkers Zoetermeer, 7 januari 2009 In opdracht van VBO Makelaars. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten)

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten) Staat van 2014 Sectorstructuur In welke sectoren is sterker vertegenwoordigd dan het s gemiddelde? Zakelijke diensten (16,5%), Informatie en Communicatie (6,5%), Financiële instellingen (4,5%) Vergelijking

Nadere informatie

Locatie van banen, opleiding van niet werkend werkzoekenden, in- en uitstroom van uitkeringen

Locatie van banen, opleiding van niet werkend werkzoekenden, in- en uitstroom van uitkeringen Locatie van banen, opleiding van niet werkend werkzoekenden, in- en uitstroom van uitkeringen Gemeente Enschede 2002-2006 Centrum voor Beleidsstatistiek Frank van der Linden, Mariëtte Goedhuys-van der

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages Tevredenheidsonderzoek 2014 STE Languages Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van STE Languages De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie Tevredenheidsonderzoek 2015 Rijn IJssel, Educatie & Integratie Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Rijn IJssel, Educatie & Integratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Economische kracht van het MKB in Kop van Noord-Holland in 2011

Economische kracht van het MKB in Kop van Noord-Holland in 2011 Economische kracht van het MKB in Kop van Noord-Holland in 2011 Hoe meten we de economische kracht? In deze rapportage leest u hoe groot de economische kracht is van het midden- en kleinbedrijf (MKB) 1

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

De regionale economie 2011

De regionale economie 2011 De regionale economie 2011 07 08 09 10 11 12 13 14 Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader voorlopig cijfer x geheim nihil (indien voorkomend

Nadere informatie

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland

M201218. Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland M201218 Meer snelgroeiende bedrijven en meer krimpende bedrijven in Nederland drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, november 2012 Relatief veel snelgroeiende bedrijven in Nederland In deze rapportage

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Coaching en Advisering Zoetermeer, zondag 3 augustus 2014 In opdracht van Coaching en Advisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie