Quick Scan Ondersteuning Initiatieven Antillianen Hoofdrapport

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Quick Scan Ondersteuning Initiatieven Antillianen Hoofdrapport"

Transcriptie

1 Quick Scan Ondersteuning Initiatieven Antillianen Hoofdrapport Eindrapport aan de Directie Coördinatie Integratiebeleid Minderheden van het Ministerie van Justitie 30 oktober 2003

2 Colofon Auteurs: Alfons Fermin Kees Le Blansch Gershwin Bonevacia Valika Smeulders Onderzoek en Adviesgroep Questions, Answers and More bv Surinamestraat GJ Den Haag Telefoon: Fax: KvK Copyright QA+, Questions, Answers & More bv, beleidsonderzoek & advies. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

3 Inhoudsopgave Colofon 2 Samenvatting 5 1 Inleiding Aanleiding Quick Scan Doel- en vraagstelling Quick Scan Dit rapport 17 2 Verantwoording en methode Inleiding Karakter van quick scan De onderzoeksopzet De uitvoering van het project 20 3 Aangetroffen initiatieven Inleiding Impressie van de aangetroffen initiatieven De uitgelichte initiatieven in vogelvlucht 31 4 Stedelijke en bovenstedelijke context van initiatieven Inleiding Impressie van de stedelijke en bovenstedelijke contexten De stedelijke contexten in vogelvlucht Analyse: de ondersteuning van lokale initiatieven Inleiding Analyse initiatieven Analyse vanuit gemeenten en ondersteuning 57

4 4 6 Conclusies en aanbevelingen Inleiding Conclusies Aanbevelingen 66 Bronnen 73

5 5 Samenvatting Aanleiding Onderzoeks- en adviesbureau QA+ heeft in opdracht van de Directie Coördinatie Integratiebeleid Minderheden (DCIM) van het ministerie van Justitie een quick scan uitgevoerd naar de ondersteuning van initiatieven van Antillianen. Dit mede naar aanleiding van zorgen over tekortschietende professionele ondersteuning op zowel landelijk, provinciaal als lokaal niveau van initiatieven van Antillianen, zoals naar voren gebracht in het rapport Nèt Loke Falta van de adviescommissie Antilliaans Medeburgerschap in Nederland en door het OCaN. Doelstelling De Quick Scan ondersteuning initiatieven Antillianen heeft als tweeledige doelstelling: (1) inzicht bieden in de wijze waarop de bestaande organisatorische infrastructuur (zowel op lokaal, provinciaal als landelijk niveau) initiatieven van bottom up van de Antilliaanse gemeenschap faciliteert en ondersteunt, en (2) aanbevelingen formuleren - op basis van het onderzoek - over de wijze waarop zowel binnen als buiten de bestaande organisatorische infrastructuur deze initiatieven beter kunnen worden ondersteund en gefaciliteerd. Onderzoeksdesign Het onderzoek heeft het karakter van een quick scan, met als kenmerken (1) dat het een snelle scan aan de oppervlakte is, (2) dat we inzoomen op initiatieven en van daaruit de bestaande organisatorische infrastructuur de maat nemen, en (3) dat het onderzoek een handelingsoriëntatie heeft. Dat betekent dat het onderzoek een momentopname geeft, niet pretendeert een uitputtende beschrijving te bieden van initiatieven en de ondersteuning ervan, maar bovenal gericht is op het snel aanleveren van praktijkgerichte en bruikbare kennis. Onder ondersteuning verstaan we in dit onderzoek het hele scala van activiteiten door instanties die hier taken hebben liggen, variërend van het bieden van elementaire informatie over faciliteiten tot en met het met raad en daad en eventueel ook financieel verder helpen ontwikkelen van de activiteiten van de initiatiefnemers. De gehanteerde onderzoeksopzet omvat vijf stappen: (1) voorbereiding dataverzameling (2) quick scan initiatieven, (3) verdiepend onderzoek, (4) analyse en concept-aanbevelingen, en (5) eindrapportage. Er is gekozen voor een speurtocht naar lokale en bovenlokale initiatieven langs twee sporen: een generiek spoor (landelijke informatiebronnen en sleutelpersonen) en een stedenspecifiek spoor (per stad zoeken via zelforganisa-

6 6 ties, welzijnsinstellingen en gemeente). Naast de zeven klassieke Antillianengemeenten (Amsterdam, Den Haag, Den Helder, Dordrecht, Groningen, Nijmegen, Rotterdam) zijn bij het stedenspecifiek spoor twee andere gemeenten met een substantieel aandeel Antillianen in het onderzoek betrokken (Almere en Tilburg). Langs deze weg zijn ruim 130 initiatieven van Antillianen geïdentificeerd (de zgn. long list ). 1 Deze diende als reservoir voor de selectie van 18 initiatieven (de short list ). Met de overzichten van aangetroffen initiatieven wordt geenszins gepretendeerd een uitputtend overzicht van initiatieven vanuit de Antilliaanse gemeenschap te geven, noch is het hieruit een representatieve steekproef. Sterker nog, het is aannemelijk dat de wijze waarop we de initiatieven hebben opgespoord van invloed is op de soort initiatieven die we boven tafel hebben gekregen. Zo kan aangenomen worden dat sprake is van een oververtegenwoordiging van bekendere initiatieven (bekend bij de gemeenten en instanties) en van initiatieven die - al dan niet effectief - zijn ondersteund. De selectie van de 18 uitgelichte initiatieven vond als volgt plaats. De 130 initiatieven uit de long list zijn allereerst gescoord op verschillende variabelen (aard initiatief, type initiatiefnemer, aard ondersteuning, wel/geen doelbereiking). Hieruit is een medium list opgesteld van zo n 40 geprononceerde, exemplarische of juist bijzondere initiatieven, die zich goed lenen voor nadere uitdieping. Uiteindelijk zijn uit deze lijst 18 initiatieven voor de short list geselecteerd, waarbij is zorggedragen voor voldoende spreiding over de gemeenten (ten minste 1 per stad), over type initiatieven (accent op hulpverleningsinitiatieven vanwege beleidsrelevantie), en wel of geen good practice (leeraspecten voor interactie met ondersteuning). Beschrijving en analyse initiatieven Zoals gezegd hebben we zo n 130 initiatieven gevonden (zie het bijlagenrapport). Het betreft initiatieven die variëren naar initiatiefnemer (individu, groep, zelforganisatie, niet-antilliaanse organisatie), aard van het initiatief (sociaal-recreatief, hulpverlening, politiek-participatief, religieus), lokaal of bovenlokaal en naar stad. De analyse van de 18 uitgelichte initiatieven richt zich op de succes- en faalfactoren en de rol van ondersteuning. We vatten een initiatief op als succesvol indien sprake is van een zekere mate van doelrealisatie, maar ook van een adequate reactie van de instellingen die hier een rol hebben te spelen. Zo kan een initiatief gericht op het aanpakken van een evidente maatschappelij- 1 We hebben bij onze zoektocht geen onderscheid gemaakt tussen initiatieven van/voor Antillianen dan wel Arubanen; de long list van initiatieven bevat ook enkele initiatieven van Arubaanse initiatiefnemers. Voor het gemak spreken we in dit rapport in algemene termen over Antilliaanse initiatieven en initiatiefnemers.

7 7 ke misstand pas als een succes worden aangemerkt als instellingen die hier een taak hebben liggen ook erop inspelen. De analyse richt zich op drie hoofdcategorieën van initiatieven: sociaalrecreactieve, hulpverlenings- en politiek-participatieve inititiatieven (het gaat om resp. 4, 11 en 3 initiatieven van de uitgelichte initiatieven). Van de laatste categorie hebben we er in totaal (in de long list) weinig gevonden (ongeveer een-tiende van het totaal), van de eerste twee veel (resp. de helft en eenderde van het totaal). In de praktijk zijn initiatieven niet altijd eenduidig bij een van de drie categorieën onder te brengen, omdat de categorieën in elkaar overlopen maar ook omdat initiatieven meerdere dimensies kunnen omvatten (bijv. sportactiviteiten die tevens sociale vaardigheden voor scholing en werk wil bijbrengen bij jongeren in de marges van de samenleving). De analyse van de sociaal-recreatieve en hulpverleningsinitiatieven richt zich op het benoemen van slaag- en faalfactoren bij de ondersteuning. Bij de analyse van politiek-participatieve initiatieven zijn, vanwege het beperktere aantal en het veelal prille karakter van de initiatieven, spanningsvelden en valkuilen benoemd. Tevens zijn de gemeenten vergeleken op verschillende onderscheidende aspecten, om na te gaan of via deze weg slaag- en faalfactoren zijn te identificeren. Op basis van de conclusies over faal- en slaagfactoren zijn vervolgens aanbevelingen opgesteld voor versterking van de ondersteuning en facilitering van burgerinitiatieven van Antillianen. 1. Sociaal-recreatieve initiatieven In onze zoektocht zijn we veel recreatieve initiatieven tegengekomen. We spreken over sociaal-recreatieve initiatieven, omdat sport en spel bij deze initiatieven veelal sociale doeleinden dienen, variërend van hangjongeren van de straat houden tot (doelbewust) sociale competenties bijbrengen via het middel van sport en spel. Juist op dit terrein zijn veel initiatieven te vinden waarin het eigene van Antillianen naar voren komt en wat hen bindt: carnaval, muziek, sport en sociaal-culturele bijeenkomsten. Faalfactoren: o problemen met accommodatie; weinig flexibiliteit bij regelen accommodatie en beperkt gemeentelijk budget hiervoor o moeizame interactie tussen initiatiefnemer en gemeente / instanties, vanwege gebrekkige bureaucratisch competenties initiatiefnemer en afwachtende en rigide benadering gemeenten Succesfactoren: o herkenbare en aantrekkelijke (Antilliaanse) culturele en sportieve activiteiten als vehikel om doelgroep te bereiken o ondersteuning die nauw aansluit bij behoeften initiatiefnemers o outreachende, laagdrempelige en flexibele ondersteuning via een zichtbare en herkenbare contactpersoon (veelal van Antilliaanse afkomst) bij algemene instelling of Antilliaanse brugorganisatie

8 8 2. Hulpverleningsinitiatieven Deze initiatieven zijn gericht op maatschappelijke hulpverlening aan diverse doelgroepen die hulp behoeven, met als meest voorkomende doelgroep Antilliaanse jongeren die problemen hebben met het vinden van aansluiting bij de Nederlandse samenleving. Zoals eerder opgemerkt vormt dit type initiatieven een grote groep onder de gevonden initiatieven. We hebben 11 ervan uitgelicht en nader onderzocht. 2.a. Politisering Eén van de uitgelichte hulpverleningsinitiatieven is gericht op het aankaarten van een maatschappelijke misstand bij de politiek. Het betreft het initiatief gericht op steun aan tienermoeders van Sylvie Raap en haar Stichting Steady. Zij is er in geslaagd dit vraagstuk op de politieke agenda te plaatsen. Dat dit een vrij uniek geval is onder Antillianen is een teken dat de maatschappelijke en politieke participatie van bepaalde geledingen van de Antilliaanse gemeenschap zwak is. 2.b. Maatschappelijke hulpverlening Alle andere initiatieven van dit type zijn gericht op het zelf aanpakken van de geconstateerde maatschappelijke misstand, door zelf maatschappelijke hulp te gaan verlenen. Bijvoorbeeld opvang en begeleiding van nieuwkomers, verslaafden en kinderen die na school op straat rondzwerven. Deze hulpverleningsinitiatieven zijn te clusteren in twee subgroepen met twee verschillende patronen van interactie met de instanties, en wel voor (1) laagopgeleide initiatiefnemers en voor (2) beroepsmatig betrokken initiatiefnemers. Laagopgeleide initiatiefnemers Bij laagopgeleide initiatiefnemers gaat het vaak om vrouwen (in vier van de vijf uitgelichte gevallen), afkomstig uit en met veel zicht op wat leeft in de doelgroep, die voor opvang zorgen in de privé-sfeer (huiskamer). Als ze al naar de gemeente stappen, volgt gewoonlijk een moeizame interactie. Faalfactoren: - Aan de kant van initiatiefnemer: o al ontwikkelde activiteiten die niet passen in gemeentelijk stramien o eigenzinnigheid, vasthouden aan eigen (opvattingen over) werkwijze, (te) sterke persoonlijke betrokkenheid, o minder realistische ideeën en verwachtingen o gebrek aan bureaucratische competenties o wantrouwen tegenover de overheid. - Aan de kant van gemeente/instanties: o accommodatieproblemen (financieel; rigiditeit) o weinig flexibiliteit, lange procedures, onpersoonlijke behandeling o op weinig respectvolle wijze behandelen van initiatiefnemers, overname initiatief

9 9 Succesfactoren: o signaalwaarde van initiatief voor wat speelt onder Antilliaanse gemeenschap en voor misstanden of lacunes in maatschappelijke hulpverlening van algemene (welzijns-)instellingen o drive van initiatiefnemers en binding met moeilijk bereikbare doelgroepen Beroepsmatig betrokken initiatiefnemers Een geheel andere categorie wordt gevormd door de beroepsmatig betrokken initiatiefnemers. De initiators van dit type pakken het vaak ambitieuzer aan en kloppen bij de startfase al aan bij instanties voor ondersteuning, subsidie en accommodatie. De kansen op succes zijn hier groter dan bij de vorige categorie. Faalfactoren: o praktische problemen (accommodatie enz.) o het niet oppikken door de gemeente van signalen die uitgaan van het initiatief o concurrentie met professionele hulpverleningsinstellingen o een overtuiging bij gemeenten en diensten dat maatschappelijke hulpverlening het best overgelaten kan worden aan professionele organisaties en niet aan vrijwilligers Succesfactoren: - Aan de kant van de initiatiefnemers o opleidingsniveau en kennis van het veld / instellingen o bureaucratische vaardigheden o positieve houding tegenover de overheid - Aan de kant van de instanties o flexibiliteit, maatwerk en inzet, o financiële middelen. o Sensibiliteit voor signaalwaarde van initiatief voor wat speelt onder Antilliaanse gemeenschap en voor misstanden Kerkelijke organisaties Ten slotte zijn ook kerkelijke organisaties, zoals New Song, actief op het terrein van hulpverlening. Indien zij van de gemeente subsidie en erkenning van hun activiteiten verlangen, doen zich regelmatig problemen voor. Deels zijn die hetzelfde als bij de interactie tussen instanties en laagopgeleide initiatiefnemers, maar daarnaast speelt de scheiding van kerk en staat een complicerende rol. 3. Politiek-participatieve initiatieven Politiek-participatieve initiatieven vormen de kleinste deelverzameling onder de gevonden initiatieven. De drie uitgelichte initiatieven hebben betrekking op het stimuleren van dialoog tussen de Antilliaanse gemeenschap en de omringende samenleving en gemeentelijke overheid. Een ervan heeft een

10 10 eenmalig karakter (discussiebijeenkomst tussen wijkbewoners en Antilliaanse hangjongeren, waarbij de gemeente en instanties vertegenwoordigd waren), terwijl de andere twee initiatieven de intentie hebben meer structurele vormen van dialoog te bevorderen. Het betreft in beide gevallen prille initiatieven voor de oprichting van dialoogstructuren, zodat op basis hiervan nog niet veel gezegd kan worden over succes/faalfactoren. Wel laten zich de volgende spanningsvelden en problemen aanduiden: o elite versus volksklasse : initiatiefnemers komen veelal uit de elite, wat spanningen en problemen kan geven met de achterban die ze zeggen te vertegenwoordigen o spanningen tussen pluriformiteit van de Antilliaanse gemeenschap en het streven naar één aanspreekpunt (ook een wens van gemeenten) o mate en wijze van investeren van gemeenten in de juridische en financiële voorwaarden voor dialoogstructuren Het geheel (alle uitgelichte initiatieven) overziend kunnen we vaststellen dat hoewel de selectie een positieve bias bevat door de zoek- en selectiemethoden toch maar in 7 van de 18 gevallen van een good practice kan worden gesproken. De interactie met de gemeente en andere instanties blijkt in veel gevallen niet succesvol te verlopen: in negen gevallen is sprake van een niet optimale interactie (zoals: af en toe subsidie, pas recentelijk erkenning, weinig ondersteuning, overname initiatief) of is ondersteuning geheel afwezig. De good practice voorbeelden zijn zonder uitzondering recente voorbeelden, terwijl enkele van de uitgelichte initiatieven waarbij van een weinig optimale interactie sprake is al een lange geschiedenis hebben. Hierin komt tot uitdrukking dat het recente op Antillianen gerichte beleid van gemeenten beter lijkt aan te sluiten bij de doelgroep dan voorheen. Verschillen tussen gemeenten De onderzochte gemeenten zijn op verschillende onderscheidende punten vergeleken. Het aantal gevonden initiatieven is niet recht evenredig met de omvang van de stad en de omvang van de Antilliaanse bevolking, al zijn het wel belangrijke factoren. De meest relevante verschillen tussen de onderzochte steden hebben te maken met: o de financiële ruimte voor beleid gericht op Antillianen, o.a. door de Rijksbijdrageregeling Antillianengemeenten o speciale aandacht voor het bereiken van Antillianen door de betreffende instellingen, zoals een zichtbare, outreachende Antilliaanse contactpersoon in een algemene instelling of een Antilliaanse brugorganisatie o de angst (of juist de afwezigheid hiervan) bij sommige gemeenten van de precedentwerking van specifieke maatregelen voor Antillianen in de richting van andere etnische groepen o een diverse ondersteuningsstructuur o (leer-) ervaringen op dit terrein (bijv. ook gevoed door evaluaties)

11 11 Faal- en slaagfactoren Resumerend zijn de volgende slaag- en faalfactoren aan te geven die van belang zijn voor een situatie waarin de instanties en initiatiefnemers op een geëigende wijze interacteren. Slaag- en faalfactoren: resumé Faalfactoren bij de interactie en ondersteuning zijn: - Angst gemeente voor precedentwerking van specifieke maatregelen voor Antillianen; - Weinig financiële ruimte en/of rigiditeit bij aanpakken van praktische problemen van o.a. accommodatie; - Een afwachtende en reactieve houding van de instelling; - Rigide, onpersoonlijke, bureaucratische benadering; - Onvoldoende sensibiliteit voor Antilliaanse initiatiefnemers; - Paternalistische houding, niet serieus nemen laag opgeleide initiatiefnemers en soms initiatief uit handen nemen; - Wantrouwen van initiatiefnemer tegenover de overheid en instellingen; - De geneigdheid van de Antilliaanse gemeenschap hulpverleningsproblemen zelf, in eigen kring op te lossen; - Gebrekkige aansluiting van verkokerde instanties enerzijds en veelzijdige karakter initiatieven anderzijds - Gepercipieerde concurrentie tussen algemene hulpverleningsinstanties en -initiatieven (m.n. in geval van beroepsmatig betrokken initiators). Slaagfactoren bij de interactie en ondersteuning zijn: - Een proactieve en outreachende aanpak van instanties; - Passend inspelen op doelgroep; - Herkenbaarheid en zichtbaarheid van contactpersonen/instanties; - Een Antilliaanse contact- of brugpersoon in algemene instanties of een Antilliaanse scharnierorganisatie; - Serieus nemen van Antilliaanse initiatiefnemers, respectvol behandelen; - Maatschappelijke urgentie van het Antillianenvraagstuk ; - Een preventieve, opbouwende aanpak; - Financiële ruimte voor projecten voor Antillianen; - Aansluiting bij regulier beleid / voorzieningen (voor continuïteit); - Sensibiliteit, ook in politieke zin (oppikken signalen); - Een frisse start (zonder beladen verleden); - Actieve, voorwaardenscheppende rol gemeente bij initiatieven tot dialoogstructuur. Slotconclusies en aanbevelingen We kunnen concluderen dat voor wat betreft de wijze waarop de bestaande organisatorische infrastructuur (zowel op lokaal, provinciaal als landelijk niveau) initiatieven van bottom up van de Antilliaanse gemeenschap faciliteert en ondersteunt, de ondersteuning in het bijzonder bij onderzochte hulpverleningsinitiatieven in het merendeel van de gevallen te wensen overlaat. Op bovenlokaal niveau hebben we weinig ondersteuning aangetroffen. Soms wordt dit gegeven door professionele Antilliaanse organisaties (bijvoorbeeld

12 12 Profor en OCaN), een enkele keer biedt een landelijke zelforganisatie ondersteuning (MAAPP bijvoorbeeld). Het algemene, landelijke multiculturele instituut Forum heeft taken bij de ondersteuning van landelijke zelforganisaties, maar blijkt zelden door Antilliaanse organisaties te worden benaderd voor hulp bij bijvoorbeeld subsidieaanvragen. Aan de ene kant liggen de oorzaken hiervan bij de landelijke Antilliaanse zelforganisaties (die Forum lijken te mijden). Aan de andere kant onderneemt Forum weinig actie om het vertrouwen te winnen van landelijke Antilliaanse zelforganisaties. Hierbij dient opgemerkt te worden dat Forum in haar taakstelling heeft staan dat ze niet doelgroepgericht maar themagericht werkt. Op lokaal niveau is geen eenduidig beeld te geven van de ondersteuning. Er zijn gemeenten waar Antilliaanse initiatieven beter worden ondersteund (zowel qua aantal initiatieven als kwaliteit van ondersteuning). Rotterdam, Dordrecht, Nijmegen en Amsterdam zijn daarvan voorbeelden. En er zijn gemeenten die het minder goed doen, zoals Tilburg. Een belangrijke bevinding is dat gemeenten die outreachende benadering hebben van de doelgroep via een Antilliaanse contactpersoon binnen een algemene instelling of via een Antilliaanse brugorganisatie, over het algemeen succesvoller blijken in het ondersteunen van burgerinitiatieven van Antillianen dan gemeenten met een afwachtende benadering en die een dergelijke contactpersoon of brugorganisatie ontberen. Het ontwikkelen van een adequate ondersteuningsstructuur voor initiatieven blijkt een moeizaam proces, waarin gemeenten succesvoller blijken naar gelang ze al langer specifieke aandacht hebben voor de Antilliaanse doelgroep. In die gevallen waarin van overheidswege géén goede ondersteuning wordt gegeven aan initiatieven vanuit Antilliaanse kring, bestaat het gevaar dat het negatieve beeld van de overheid dat leeft onder (segmenten van) de Antilliaanse gemeenschap wordt versterkt. Tilburg is hiervan een voorbeeld. Op basis van de conclusies hebben we aanbevelingen geformuleerd. Op grond van slaag en faalfactoren bij de ondersteuning van afzonderlijke initiatieven komen we tot aanbevelingen voor concrete ondersteuning door instellingen. Daarnaast hebben we aanbevelingen geformuleerd op het lokale en bovenlokale niveau: hoe de verschillende overheden algemeen bevorderlijke condities kunnen scheppen voor de concrete ondersteuning door instellingen. - Instellingen die initiatieven ondersteunen kunnen hun interactie met Antilliaanse initiatiefnemers verbeteren door middel van: o zichtbaar en herkenbaar te zijn voor initiatiefnemers, o een outreachende methodiek, het opzoeken van initiatiefnemers, o een brugpersoon als contactpersoon binnen algemene instellingen. Zo n persoon dient het vertrouwen te genieten van Antilianen en een brug te kunnen slaan tussen gemeente en Antilliaanse gemeenschap, door zijn/haar kennis van de lokale Antilliaanse gemeenschap en van de Antilliaanse taal en cultuur, o oplossingsgerichte omgang met regels, o oog hebben voor multidimensionaliteit van de initiatieven,

13 13 o rekening houden met de achtergrond van de cliënten en o respect betonen voor de initiatiefnemers. - Gemeenten kunnen gunstige voorwaarden scheppen voor adequaat functionerende instellingen door onder meer: o eisen te stellen aan welzijnsorganisaties inzake het bereiken van de Antilliaanse doelgroep, o Antillianen als specifieke aandachtsgroep binnen het generiek beleid definiëren, o bevorderen dat gemeentelijke diensten responsief en sensibel functioneren naar de Antilliaanse gemeenschap toe, o zelf investeren in de communicatie met de Antilliaanse gemeenschap, o de nodige (financiële en juridische) voorwaarden scheppen voor Antilliaanse beraden (in oprichting). - Op bovenlokaal niveau kunnen Rijk en provincies (provinciale steunfuncties) de methodiekontwikkeling en uitwisseling van best-practices door gemeenten stimuleren en ondersteunen. - Provinciale steunfuncties dienen meer zichtbaar en herkenbaar te zijn voor de Antilliaanse gemeenschap wat betreft hun taken bij ondersteuning van lokale zelforganisaties. - Het Rijk kan op haar beurt voorwaarden scheppen voor gemeenten bij gemeentelijke taken inzake ondersteuning van initiatieven door: o (financiële) ruimte voor specifieke maatregelen binnen generiek beleid te creëren en o inzicht te vragen in gemeentelijke resultaten van beleid met Rijksbijdragen en evaluaties te stimuleren. - Het Rijk krijgt op haar beurt direct te maken met initiatieven voor gemeenteoverstijgende activiteiten. Hiervoor kan ze gunstige voorwaarden scheppen door aandacht te hebben: o voor de spanning tussen hoge eisen die gesteld dienen te worden aan subsidieaanvragen bij het Rijk (vernieuwend, professioneel) en de waarde van landelijke initiatieven van Antillianen voor hun emancipatieproces, o voor de gebrekkige aansluiting tussen ondersteuning en zelforganisaties/initiatiefnemers op landelijk niveau en o voor positieve communicatie met de Antilliaanse gemeenschap.

14

15 15 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Quick Scan De achtergrond voor de Quick Scan Ondersteuning Initiatieven Antillianen wordt gevormd door het rapport van de adviescommissie Antilliaans Medeburgerschap in Nederland. Deze adviescommissie, met dhr. Veeris als voorzitter, werd in september 2000 geïnstalleerd door de minister van Justitie, de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid (GSI). De commissie Veeris had als taak de ministers te adviseren over de wijze waarop justitiële instellingen adequaat kunnen reageren op het urgente criminaliteitsprobleem onder Antillianen, in het bijzonder de jongeren, in Nederland (Kabinetsreactie 2002: 1). Op 4 december 2001 kwam de adviescommissie met haar rapport, getiteld Nèt Loke Falta; ontbrekende schakels/missing links. Uit het rapport kwam naar voren dat de commissie haar taak breder had opgevat, met een accent op preventie. De directe aanleiding voor de Quick Scan ondersteuning initiatieven Antillianen vormt het overleg op 4 juni 2002 tussen de minister van GSI en de staatssecretaris van Justitie met het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN) over de reactie van de regering op het rapport van de commissie. Daarbij zijn afspraken gemaakt, vastgelegd in de kabinetsreactie aan de Tweede Kamer van 20 juni In dit overleg met het OCaN heeft de minister voor GSI toegezegd een onafhankelijk onderzoek te laten verrichten, te weten deze Quick Scan, naar de wijze waarop initiatieven van Antillianen op lokaal niveau het best kunnen worden gefaciliteerd en gestructureerd. Deze toezegging houdt mede verband met de zorgen die OCaN kenbaar had gemaakt over de kaalslag die in de jaren negentig zou zijn opgetreden op het terrein van de ondersteuning van lokale initiatieven van Antillianen. Deze bezorgdheid van OCaN wordt gedeeld door de commissie Veeris, die in het rapport Nèt Loke Falta concludeert dat lokale Antilliaanse initiatieven onvoldoende worden ondersteund, terwijl dit juist essentieel is voor het proces van vitalisering van de Antilliaanse gemeenschap in Nederland. 1.2 Doel- en vraagstelling Quick Scan Het doel van de Quick Scan is tweeledig: 1. inzicht bieden in de wijze waarop de bestaande organisatorische infrastructuur (zowel op lokaal, provinciaal als landelijk niveau) initiatieven van bottom up van de Antilliaanse gemeenschap faciliteert en ondersteunt en 2. aanbevelingen formuleren - op basis van het onderzoek - over de wijze waarop zowel binnen als buiten de bestaande organisatorische infrastructuur deze initiatieven beter kunnen worden ondersteund en gefaciliteerd.

16 16 Met het oog op deze doelstelling hebben we een onderzoek verricht ter beantwoording van de volgende vragen: 1. Hoe is het gesteld met de ondersteuning van bottom up initiatieven van Antillianen door de bestaande organisatorische infrastructuur? a. Wat is het beeld van de veelheid aan initiatieven van Antillianen op met name lokaal niveau? b. Welke ondersteunende rol speelt de organisatorische infrastructuur bij de ontplooiing van deze initiatieven? c. Wat zijn succes- en faalfactoren bij de interactie tussen ondersteunende instanties en initiatiefnemers? 2. Op welke wijze zijn deze initiatieven beter te ondersteunen en te faciliteren zowel binnen als buiten de bestaande organisatorische infrastructuur? a. Hoe kunnen ondersteunende instellingen deze ondersteuning beter aanpakken? b. Hoe kunnen de gemeenten en het Rijk gunstige voorwaarden scheppen voor ondersteuning door professionele instellingen? In het project zijn deze vragen beantwoord aan de hand van een onderzoek naar initiatieven en de ondersteuning ervan. Het onderzoek had het karakter van een quick scan: snel, niet diepgravend, handelingsgericht en een momentopname. In het volgende hoofdstuk gaan we hierop nader in. In korte tijd is een veelheid aan met name lokale initiatieven in negen steden in kaart gebracht, via gemeenteambtenaren die belast zijn met het beleid gericht op Antillianen, welzijnsorganisaties, Antilliaanse zelforganisaties en Antilliaanse sleutelinformanten. 2 Vervolgens is een achtiental initiatieven geselecteerd voor een verdiepend onderzoek naar de wijze waarop ondersteuning is geboden. Onder ondersteuning verstaan we in dit rapport: het hele scala van activiteiten door instanties die hier taken hebben liggen variërend van het bieden van elementaire informatie over faciliteiten tot en met het met raad en daad en eventueel ook financieel verder helpen ontwikkelen van de activiteiten van de initiatiefnemers. Op basis van de analyse van deze initiatieven in relatie tot de geboden ondersteuning zijn slaag- en faalfactoren voor de ondersteuning afgeleid en aanbevelingen geformuleerd voor versterking van de ondersteuning van initiatieven. 2 We spreken in dit rapport voor het gemak in algemene termen over Antilliaanse initiatiefnemers, informanten enz., maar daarmee bedoelen we ook de Arubaanse initiatiefnemers, al vormen de Antilliaanse initiatiefnemers de overgrote meerderheid.

17 Dit rapport In dit hoofdrapport wordt gerapporteerd over de aanpak en vooral over de resultaten van het empirische onderzoek. Het materiaal dat via het onderzoek is verzameld is uitgebreid beschreven in het bijlagenrapport dat bij dit hoofdrapport behoort. In het bijlagenrapport staan de aangetroffen initiatieven kort gekarakteriseerd, wordt een achtiental uitgelichte initiatieven nader beschreven en worden de landelijke en stedelijke contexten van de initiatieven in grote lijnen aangeduid. Het hoofdrapport is los van het bijlagenrapport te lezen. In het volgende hoofdstuk van dit rapport zetten we onze onderzoeksaanpak en methode uiteen en verantwoorden we deze. In hoofdstuk 3 geven we een korte aanduiding van de aangetroffen initiatieven in negen steden en op landelijk niveau. De achttien uitgelichte initiatieven worden iets uitgebreider beschreven. In hoofdstuk vier worden de stedelijke en bovenstedelijke contexten van de initiatieven geschetst. Geïnteresseerde lezers kunnen het Bijlagenrapport erop naslaan voor een uitgebreidere beschrijving van de initiatieven en de stedelijke en bovenstedelijke contexten. De kern van het rapport wordt gevormd door het vijfde en zesde hoofdstuk. In hoofdstuk vijf vindt de analyse plaats van de aangetroffen initiatieven en de ondersteuning ervan. In het laatste hoofdstuk worden de belangrijkste conclusies gerecapituleerd en worden op basis hiervan aanbevelingen geformuleerd inzake de versterking van de ondersteuningsstructuur voor lokale en bovenlokale initiatieven.

18

19 19 2 Verantwoording en methode 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk geven we de uitgangspunten en het onderzoeksdesign van de uitgevoerde Quick Scan weer, en verantwoorden we de gehanteerde werkwijze. Op onderdelen verwijzen we naar de bijlagen bij dit rapport, waarin een verdere verantwoording is opgenomen. 2.2 Karakter van quick scan Het onderzoek heeft het karakter van een quick scan met de volgende kenmerken: 1. Een snelle scan die een momentopname biedt en onvermijdelijk aan de oppervlakte blijft. Dat betekent onder meer dat we niet pretenderen een uitputtende beschrijving te bieden van initiatieven en de ondersteuningsstructuur. Het onderzoek geeft wel een indruk van hoe het op dit moment ervoor staat met initiatieven in relatie tot de ondersteuning; het geeft een momentopname. 2. Het onderzoek zoomt in op concrete initiatieven van bottom up van de Antilliaanse gemeenschap en pas van daaruit wordt de ondersteuning vanuit de bestaande organisatorische infrastructuur de maat genomen. Dat betekent dat (a) de bestaande organisatorische infrastructuur slechts onderwerp van onderzoek is voor zover ze medebepalend is voor de ondersteuning van initiatieven van Antillianen en dus geen eigenstandige doorlichting van de infrastructuur plaats vindt, en (b) de conclusie en aanbevelingen alleen betrekking hebben op de ondersteunende infrastructuur. 3. Het onderzoek voor de quick scan heeft een handelingsoriëntatie. Dat betekent dat het niet gericht is op een uitputtende beschrijving, maar op praktijkgerichte en bruikbare kennis en hanteerbare conclusies. Bruikbaarheid houdt ook in dat een controleerbare methode van dataverzameling wordt gekozen en dat in de rapportage helder en inzichtelijk wordt gemaakt op welke wijze tot de conclusies en aanbevelingen is gekomen; dit mede ten behoeve van de aanvaardbaarheid en het gezag van de conclusies en aanbevelingen. Een aanvullend uitgangspunt van het onderzoek is dat de quick scan met het oog op de beleidsrelevantie focust op initiatieven die gericht zijn op positieverbetering van Antillianen en versterking of vitalisering van de Antilliaanse gemeenschap, of, met andere woorden, op processen van integratie en sociale cohesie. 3 3 Deze focus ligt in de lijn van de gevoelde noodzaak gezamenlijk de problemen aan te pakken die te maken hebben met het gegeven dat een relatief grote groep Antillianen de aansluiting mist met de Nederlandse maatschappij. Zie hiervoor het rapport van de commissie Veeris en de kabinetsreactie hierop.

20 De onderzoeksopzet De quick scan is uitgevoerd in vijf stappen. Deze zijn weergegeven in onderstaande Figuur 1. Daarbij zijn, mede met het oog op de korte tijdsspanne die voor het onderzoek beschikbaar was, de stappen 2 en 3, oftewel de brede zoektocht naar initiatieven en het verdiepend onderzoek naar geselecteerde initiatieven, vloeiend in elkaar overgegaan. Figuur 1: Gehanteerde opzet Quick Scan Stap 1 Voorbereiding Bgc 1 Quick scan Initiatieven Stap 2 Stap 3 9 geneste- riek den spoor Verdiepend onderzoek Bgc 2 Stap 4 Analyse / concept-aanbevelingen Bgc 3 Stap 5 Eindrapportage Bgc 4 Tussen elk van de stappen heeft overleg plaatsgehad met de begeleidingscommissie. Deze bestond uit: - Dhr. W. Palm, DCIM, Ministerie van Justitie - Dhr. D. Ebbeling, Ministerie VWS 2.4 De uitvoering van het project Stap 1: voorbereiding Het onderzoek begon met een voorbereidende stap, waarin de zoekstrategie naar initiatieven en de itemlijsten voor de te verkrijgen informatie zijn opgesteld en met de begeleidingscommissie zijn vastgesteld.

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf Dit onderzoek is uitgevoerd door het Bonger Instituut voor Criminologie van de Universiteit

Nadere informatie

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder)

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) 1. Beleidsterrein Beleidstaak: Sociaal Cultureel Werk Beheerstaak: Samenlevingsopbouwwerk, functienummer 630.00 Dit beleidsterrein omvat kinderwerk,

Nadere informatie

Samenvatting eindrapport fase twee project Gedragswerk (schooljaar 2006 2007)

Samenvatting eindrapport fase twee project Gedragswerk (schooljaar 2006 2007) Samenvatting eindrapport fase twee project Gedragswerk (schooljaar 2006 2007) 1. Voorwoord Deze samenvattende rapportage van fase twee van Gedragswerk beschrijft achtereenvolgens werkwijze en uitgangspunten,

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 4 Onderwerp: Transformatie jeugdzorg Regionaal projectplan Datum: 10 december 2012 Portefeuillehouder: Jhr. M.R.H.M. von Martels

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels

Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Jodi Mak Rianne Verwijs Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Jodi Mak Rianne Verwijs Met

Nadere informatie

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar!

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Waarom Goed voor Elkaar? In de Wmo (Wet Maatschappelijke Ontwikkeling) is in prestatieveld 4 vastgelegd dat u als gemeente verantwoordelijk bent voor de ondersteuning

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling.

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling. Welzijn nieuwe stijl in gemeente Apeldoorn. Maatschappelijk agenderen gericht op de kanteling van formele naar informele zorg en het versterken van de zelfredzaamheid bewoners. Wat is interessant aan deze

Nadere informatie

Factsheet Competenties Ambtenaren

Factsheet Competenties Ambtenaren i-thorbecke Factsheet Competenties Ambtenaren Competenties van gemeenteambtenaren - nu en in de toekomst kennis en bedrijf Gemeenten werken steeds meer integraal en probleemgestuurd aan maatschappelijke

Nadere informatie

In de Gemeente Marum

In de Gemeente Marum In de Gemeente Marum Gezamenlijk Plan van aanpak ondersteuning mantelzorg en vrijwillige thuishulp van de gemeenten Marum, Grootegast en Leek 27 april 2006 Projectbureau WWZ Mw. H.J. Vrijhof J.J. de Jong

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

Case Medewerkerstevredenheiden betrokkenheidscan

Case Medewerkerstevredenheiden betrokkenheidscan Case Medewerkerstevredenheiden betrokkenheidscan Hoe tevreden zijn de medewerkers met en hoe betrokken zijn zij bij de organisatie en welke verbeterpunten ziet men voor de toekomst? Wat is medewerkerstevredenheid

Nadere informatie

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Hoe maak ik een jeugdenquête

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Hoe maak ik een jeugdenquête Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005 Hoe maak ik een jeugdenquête Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Wanneer een enquête 4 Hoofdstuk 2 Hoe maak ik een enquête 5 Hoofdstuk 3 Plan van aanpak

Nadere informatie

Natuurlijk heet ik onze a.s. vertrouwenspersonen hartelijke welkom en u allen die zich betrokken voelt bij deze uitreiking!

Natuurlijk heet ik onze a.s. vertrouwenspersonen hartelijke welkom en u allen die zich betrokken voelt bij deze uitreiking! Geachte Wethouder, Hartelijk welkom! We zijn verheugd over uw komst in het Dialooghuis, waarin u in een feestelijke sfeer voor het Interreligieus Beraad Segbroek (IBS) het Certificaat Vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk September 2015 Nieuwsbrief De eerste interne nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Vught. Deze brief verschijnt periodiek. Samenwerkende organisaties Samen Sterk in de Wijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 26 816 Voortgangsrapportage Beleidskader Jeugdzorg 2000 2003 Nr. 32 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN DE STAATSSECRE- TARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Het instrument Een Maatschappelijke Verkenning is een instrument voor de gemeenteraad

Nadere informatie

Het belang van begeleiding

Het belang van begeleiding Het belang van begeleiding Langdurig zieke werknemers 9 en 18 maanden na ziekmelding vergeleken Lone von Meyenfeldt Philip de Jong Carlien Schrijvershof Dit onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief'

Datum 13 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht 'Aantal vechtscheidingen groeit explosief' 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Evaluatie nota vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan. Aan de Waterkant 2008-2011

Evaluatie nota vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan. Aan de Waterkant 2008-2011 Evaluatie nota vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan Aan de Waterkant 2008-2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Evaluatiekader 3 1.2 Leeswijzer 3 2 Vrijwilligerswerk Oostzaan 4 2.1 De situatie toen 4 2.2 De

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek

RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding. Resultaten. 1. Kerklidmaatschap en kerkbezoek RESULTATEN VAN DE ENQUETE 'GELOVEN IN BENNEKOM' - eerste wijk - Inleiding De enquête waarvan de resultaten hier gepresenteerd worden, is georganiseerd door de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Vrije

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Stichting Challenges. Beleidsplan 2015-2018 2015-2018. 13 januari 2015

Stichting Challenges. Beleidsplan 2015-2018 2015-2018. 13 januari 2015 Stichting Challenges Beleidsplan 2015-2018 2015-2018 13 januari 2015 ADRES KVK MAIL WEB Diergaardesingel 58, 3014 AC Rotterdam 24422803 info@stichtingchallenges.nl www.stichtingchallenges.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

MEE DOEN /26012012 Pagina 1

MEE DOEN /26012012 Pagina 1 MEE DOEN Buytenwegh Inleiding De gemeente Zoetermeer streeft er naar om op het niveau van de wijken, in samenspraak met maatschappelijke organisaties en inwoners, een op maat gesneden aanpak voor de betreffende

Nadere informatie

Wat is het effect van mentoring?

Wat is het effect van mentoring? Wat is het effect van mentoring? Februari 2016 HET IS AANNEMELIJK DAT MENTORING DE WERKLOOSHEID ONDER MIGRANTENJONGEREN KAN VERMINDEREN De werkloosheid onder jongeren van niet-westerse herkomst is veel

Nadere informatie

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving

Aanpak: Bemoeizorg. Beschrijving Aanpak: Bemoeizorg De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: GGD West-Brabant

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

SPELREGELS Stichting Tussenspel. Spelregels Stichting Tussenspel 1

SPELREGELS Stichting Tussenspel. Spelregels Stichting Tussenspel 1 SPELREGELS Stichting Tussenspel Spelregels Stichting Tussenspel 1 Spelregels stichting Tussenspel Stichting Tussenspel heeft als doel het mogelijk maken van laagdrempelige outreachende vaktherapie ter

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Verenigingen, stichtingen en instellingen barsten doorgaans van de ambities en toekomstplannen. Maar om ze te realiseren heb je financiële middelen

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Inspectie jeugdzorg. Matching in het belang van het kind Landelijk beeld onderzoek Inspectie jeugdzorg bij vergunninghouders interlandelijke adoptie

Inspectie jeugdzorg. Matching in het belang van het kind Landelijk beeld onderzoek Inspectie jeugdzorg bij vergunninghouders interlandelijke adoptie Matching in het belang van het kind Landelijk beeld onderzoek Inspectie jeugdzorg bij vergunninghouders interlandelijke adoptie Inspectie jeugdzorg Utrecht, november 2005 1 2 Inhoudsopgave Aanleiding onderzoek...5

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Programma / Programmanummer Integratie & Emancipatie

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek 2015

Klanttevredenheidsonderzoek 2015 Klanttevredenheidsonderzoek 2015 Uitgevoerd door de Wetenschapswinkel van de Universiteit Twente Laura van Neck December 2015 1 Colofon Onderzoek uitgevoerd door: Wetenschapswinkel Universiteit Twente

Nadere informatie

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten 20 april 2009 Landelijk Platform GGz Postbus 13223 3507 LE Utrecht 1 Inleiding Op 1 januari 2007 trad

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar!

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar! Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011 Aanpakken Maar! INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. RONDETAFELGESPREKKEN 2.1 Algemene uitkomsten van de rondetafelgesprekken 2.2 Aanbevelingen professor Meijs

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren

Rommelen met je identiteit. Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Rommelen met je identiteit Landelijk scholierenonderzoek naar de aard en de omvang van de falsificatie van legitimatiebewijzen door jongeren Utrecht, maart 2005 2 Rommelen met je identiteit Uitvoerder:

Nadere informatie

Verslag discussies denktankbijeenkomst

Verslag discussies denktankbijeenkomst Verslag discussies denktankbijeenkomst 'Samen of liever alleen? Samenwerking tussen burgerinitiatieven en zorgorganisaties Tijdens de denktankbijeenkomst op 10 juni 2015 werd in groepjes gediscussieerd.

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Voor het komende jaar heeft de Wetswinkel onder meer de volgende doelstellingen:

Voor het komende jaar heeft de Wetswinkel onder meer de volgende doelstellingen: BELEIDSVISIE 2014 2015 Samenvatting Voor het komende jaar heeft de Wetswinkel onder meer de volgende doelstellingen: De mogelijke uitbreiding naar Almere Poort onderzoeken. Benoemen van nieuwe bestuursleden.

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Auteurs: Drs. G. van der Meulen Referentie: WvdJ/SL 11.0426 Datum: maart 2007 Het lectoraat Morele vorming in het

Nadere informatie

Verdieping profiel veiligheidsdeskundige, ter voorbereiding op de inrichting van het assessment ten behoeve van het nieuwe register NVVK

Verdieping profiel veiligheidsdeskundige, ter voorbereiding op de inrichting van het assessment ten behoeve van het nieuwe register NVVK Verdieping profiel veiligheidsdeskundige, ter voorbereiding op de inrichting van het assessment ten behoeve van het nieuwe register NVVK. Aanleiding Met betrekking tot het eindniveau van veiligheidsopleidingen

Nadere informatie

Rapport onderzoek Afgevaardigden

Rapport onderzoek Afgevaardigden 1. Inleiding Op 30 november 2012 (herinnering op 12 december) hebben 28 afgevaardigden en 1 oudafgevaardigde van Badminton Nederland een mailing ontvangen met daarin een link naar de enquête Afgevaardigden

Nadere informatie

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Uitwerking van de resultaten, 6 nov. 2012 Pieter Diehl (Voorzitter BvAA en Management & Consultant bij Edux te Breda, pdiehl@edux.nl) Jos

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Onderzoeksplan Rekenkamercommissie 2011

Onderzoeksplan Rekenkamercommissie 2011 Onderzoeksplan Rekenkamercommissie 2011 Boxtel, maart 2011 Voorwoord Voor u ligt het onderzoeksplan 2011 van de rekenkamercommissie Boxtel. Het onderzoeksplan is het resultaat van de suggesties die we

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

Plan van aanpak participatieverklaring Tholen

Plan van aanpak participatieverklaring Tholen Plan van aanpak participatieverklaring Tholen Integratie & re-integratie nieuwkomers (2015) Auteur: S.Rook Instelling: Gemeente Tholen Plaats van uitgave: Tholen Datum: 29-03-2016 Versienummer: 1.0 Plan

Nadere informatie

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Hengelo, maart 2009 282843 conceptnotitie Maatschappelijke Stages.doc Pagina 1 van 6 03-06-2009 1. Inleiding Dit document vormt de beleidsvisie van de

Nadere informatie

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen.

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen. st r e s smanagement De cursus 'stressmanagement' is bedoeld voor iedereen die in zijn/haar werksituatie te maken krijgt met stress als gevolg van problemen en spanningsvolle situaties. De eigen ervaringen

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

De krachtgerichte methodiek

De krachtgerichte methodiek Het Centrum Voor Dienstverlening is u graag van dienst met: De krachtgerichte methodiek Informatie voor samenwerkingspartners van het CVD Waar kunnen we u mee van dienst zijn? Centrum Voor Dienstverlening

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Dialoog in de stad: geen luxe maar noodzaak!

Dialoog in de stad: geen luxe maar noodzaak! Dialoog in de stad: geen luxe maar noodzaak! We don t need to be the same, but we can hold hands as fellow travelers in this life. We hoeven niet hetzelfde te worden, maar moeten wel samen kunnen leven

Nadere informatie

Advies. Bewoners Advies Groep. Klantrelaties Nijestee - Huurders / kopers. De klant is koning

Advies. Bewoners Advies Groep. Klantrelaties Nijestee - Huurders / kopers. De klant is koning Bewoners Groep Klantrelaties Nijestee - Huurders / kopers De klant is koning Januari 2014 In november 2013 zijn tijdens de BinnensteBuitendag van Nijestee een drietal Bewoners Groepen (BAG s) van start

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

Voorstel onderzoek De gemeente als goed samenwerkingsspeler voor initiatieven uit de samenleving

Voorstel onderzoek De gemeente als goed samenwerkingsspeler voor initiatieven uit de samenleving Voorstel onderzoek De gemeente als goed samenwerkingsspeler voor initiatieven uit de samenleving Achtergrond In oktober heeft een uitvraagronde plaatsgevonden waarin de fracties van de gemeenteraden van

Nadere informatie

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend:

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend: Reactie van het College van B en W op de motie inzake Aanpak Discriminatie Amsterdam (openstellen functies voor iedereen bij ingehuurde organisaties) van het raadslid Flos (VVD) van 18 november 2009. Op

Nadere informatie

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen

Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen 1 Verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt: sector- en sekseverschillen Peter van der Meer Samenvatting In dit onderzoek is geprobeerd antwoord te geven op de vraag in hoeverre het mogelijk is verschillen

Nadere informatie

WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen

WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen STRATEGISCHE VISIE BBOG zomer 2010 WIJKACCOMMODATIES: BREDER EN BETER Groeiend nut en noodzaak van het netwerk van wijkaccommodaties in de stad Groningen 1. BBOG Het BBOG staat voor Buurtcentra Besturen

Nadere informatie

Rapportgegevens Marketing en sales potentieel test

Rapportgegevens Marketing en sales potentieel test Rapportgegevens Marketing en sales potentieel test Respondent: Jill Voorbeeld Email: voorbeeld@testingtalents.nl Geslacht: vrouw Leeftijd: 39 Opleidingsniveau: wo Vergelijkingsgroep: Normgroep marketing

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Gemeente in de samenleving

Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Protestantse Gemeente te Hoogvliet. Gemeente in de samenleving Protestantse Gemeente te Hoogvliet Protestantse Gemeente te Hoogvliet Gemeente in de samenleving Beleidsplan 2010-2013 INLEIDING De Protestantse Gemeente Hoogvliet heeft als kern de eredienst en is daarmee

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs.

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs. Rapportage flitsenquête ActiZ Vrijwilligersbeleid Voor ActiZ, organisatie van zorgondernemers Van ICSB Marketing en Strategie Drs. Yousri Mandour Datum 7 maart 2011 Pag. 1 Voorwoord Voor u liggen de resultaten

Nadere informatie

Ambities van ZZP ers. Een verkennend onderzoek.

Ambities van ZZP ers. Een verkennend onderzoek. Ambities van ZZP ers. Een verkennend onderzoek. Ambities van ZZP ers. Wat drijft hen, wat vinden zij belangrijk? In hun ondernemerschap, in de manier waarop ze zichzelf willen ontwikkelen. Een onderwerp

Nadere informatie

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Bouwstenen voor Burgerkracht Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Even voorstellen: Platform 31 Wie zijn we? Een kennis- en netwerkorganisatie voor stedelijke en regionale

Nadere informatie

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007.

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007. TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapport KvL/APRO/2007.198/11410/Hef/stn Deelrapportage 1: Opzet van het project Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023

Nadere informatie

Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam!

Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam! Pagina 1 van 5 Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam! Informatiebrief voor directie en management van (potentiële) afnemers van diensten van de Vrijwilligersacademie Amsterdam. Wij willen u allereerst

Nadere informatie