Handboek Opvoedingsondersteuning aan specifieke groepen ouders

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handboek Opvoedingsondersteuning aan specifieke groepen ouders"

Transcriptie

1 Handboek Opvoedingsondersteuning aan specifieke groepen ouders Met praktische informatie over succesvolle activiteiten met en voor nog niet bereikte Marokkaanse ouders, alleenstaande moeders en ouders met een reformatorische signatuur.

2 Colofon Redactie: Eindredactie: Rita van den Berg Trees van der Gun Monique Kierczak Rita van den Berg Uitgave: Maart 2006 JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding Nieuwe Gouwe Westzijde 2a 2802 AN GOUDA T: F: E: W: De activiteiten en de werving kwamen tot stand met medewerking van de volgende samenwerkingspartner(s): Nog niet bereikte Marokkaanse ouders Boskoop: consultatiebureau Vierstroom, Ouder- en Kindzorg Gouda: basisschool Nieuw Brugvliet en Brede School Coördinator KAN (Kadebuurt met Kort Haarlem, Achterwillens en Noord) Gereformeerde ouders Hardinxveld-Giessendam, Nieuw-Lekkerland en deskundigheidsbevordering over gereformeerden: Schoolmaatschappelijk werk RIVAS Alleenstaande ouders Dordrecht: Da Vinci College Rijswijk: Algemeen Maatschappelijk Werk Florence en Bernadette Kerk Copyright 2006 JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding Alles uit dit Handboek mag worden overgenomen mits met duidelijke bronvermelding. De activiteiten en deze uitgave zijn mede mogelijk gemaakt door financiële steun van de Provincie Zuid-Holland.

3 Inhoudsopgave 1. Algemeen Inleiding Opvoedingsondersteuning aan specifieke groepen ouders Stappenplan voor opvoedingsondersteunende activiteiten Planmatig werken aan werving - algemene richtlijnen Factoren die motiveren tot aanmelding Gefaseerde aanpak van PR en werving Specifieke aandachtspunten in de voorbereidingsfase Uitvoeren van de werving Evalueren en bepalen van het vervolg Draaiboek Activiteitgebonden kinderopvang Literatuurlijst Het 10-stappenplan voor werving van deelnemers Alleenstaande ouders Dordrecht Project deskundigheidsbevordering welzijnssector te Dordrecht Deelnemersmap Training signaleren in de praktijk Werving Sociale kaart van Dordrecht Rijswijk Projectplan moedergroep voor alleenstaande moeders te Rijswijk Werving van alleenstaande moeders voor een moedergroep Draaiboek voor groep van alleenstaande moeders Sociale kaart alleenstaande moeders Marokkaanse ouders Boskoop Projectplan Samenwerking met het consultatiebureau Draaiboek Marokkaanse moederbijeenkomsten Werving van Marokkaanse moeders voor opvoedingsondersteuning Sociale kaart instellingen/activiteiten voor Marokkaanse ouders in en rond Boskoop Gouda Projectplan moedergroep Draaiboek Marokkaanse moederbijeenkomsten Nieuwe Burgvliet Werving van Marokkaanse moeders voor opvoedingsondersteuning op school Adressenlijst instellingen voor Marokkaanse moeders in de wijk Kort Haarlem

4 4. Ouders met reformatorische signatuur Hardinxveld-Giessendam en Nieuw-Lekkerland Projectplan themabijeenkomsten op basisscholen voor ouders met een reformatorische signatuur Draaiboek themabijeenkomsten Grenzen stellen in Hardinxveld-Giessendam Draaiboek themabijeenkomst Zelfbeeld en zelfvertrouwen in Nieuw-Lekkerland Werving Pedagogisch adviseurs Projectplan Workshop voor pedagogisch adviseurs Draaiboek Workshop voor pedagogisch adviseurs Deelnemersmap Workshop voor pedagogisch adviseurs Bijlage - Achtergrondinformatie gereformeerde gezindte Werving van ouders met een reformatorische signatuur

5 1. Algemeen 1.1 Inleiding Eind 2004 zijn vanuit JSO, expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding te Gouda, gesprekken gevoerd met ouders, die nog niet of nauwelijks zijn bereikt met opvoedingsondersteuning: alleenstaande ouders, niet-nederlands sprekende Marokkaanse ouders en streng gereformeerde ouders. Ook is met enkele hoogopgeleide ouders gesproken. Zij blijken hun weg in het land van de opvoedingsondersteuning meestal wel te vinden en worden dus wel bereikt. De bevindingen van de gesprekken en enige achtergrondinformatie over de verschillende groepen ouders zijn te vinden in het onderzoeksrapport: Alle ouders hebben vragen! Onderzoek naar bereik en behoefte aan opvoedingsondersteuning van specifieke groepen ouders, JSO Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Provincie Zuid-Holland (PZH). JSO heeft op verzoek van de PZH vervolgens opvoedingsondersteunende activiteiten ontwikkeld voor de nog niet of nauwelijks bereikte groepen ouders. We hebben ons daarbij gericht op drie groepen ouders. Voor iedere groep ouders hebben we twee soorten activiteiten ontwikkeld: alleenstaande moeders: een moedergroep (Rijswijk) en een training signalering en doorverwijzing voor vrijwilligers en voor professionals (Dordrecht); niet-nederlands sprekende Marokkaanse ouders: activiteiten op een basisschool (Gouda) en op het consultatiebureau (Boskoop); gereformeerde ouders: activiteiten op basisscholen (Hardinxveld-Giessendam en Nieuw-Lekkerland) en deskundigheidsbevordering van pedagogisch adviseurs in Zuid-Holland met achtergrondinformatie over de gereformeerde gezindte. Niet alleen de opzet van de activiteiten, maar ook de werving is afgestemd op de behoeften van deze ouders en van beroepskrachten die met hen hebben te maken. In deze map vindt u per groep ouders en per activiteit het projectplan, het wervingsplan, het draaiboek en een (met name lokale) sociale kaart. Vooraf kunt u kennis nemen van de algemene richtlijnen voor het opzetten van opvoedingsondersteunende activiteiten voor specifieke groepen ouders. Hier krijgt u ook tips om te komen tot op-maat-gesneden wervingsplannen. We stellen de ontwikkelde projectplannen, wervingsmethoden, draaiboeken en handleidingen beschikbaar aan andere Zuid-Hollandse gemeenten en instellingen. Graag zijn we als JSO bereid ook in andere gemeenten en samen met andere uitvoerende organisaties de beschreven activiteiten (mee) op te zetten en (mee) uit te voeren. Onze ervaring en kennis willen we het liefst breed inzetten. Hopelijk dragen we met de verspreiding van dit handboek bij aan de inspiratie en de motivatie om aan de slag te gaan met opvoedingsondersteuning aan ouders die niet een-tweedrie de weg naar ondersteuning weten te vinden. JSO, maart 2006 JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 1

6 1.2 Opvoedingsondersteuning aan specifieke groepen ouders In het onderzoeksrapport Alle ouders hebben vragen! Onderzoek naar bereik en behoefte aan opvoedingsondersteuning van specifieke groepen ouders, JSO 2005, is aangegeven dat de vraag hoe bereiken we de moeilijke groepen? in ons land al heel lang bij uiteenlopende instanties speelt 1. Een heldere definitie van het begrip moeilijk bereikbare doelgroepen is reeds in 1988 geschreven: Moeilijk bereikbare groepen zijn groepen waarvoor men een boodschap meent te hebben, maar waarbij de communicatie met de doelgroep niet of uiterst moeizaam tot stand komt, omdat men: de doelgroep niet kan vinden; men weet niet waar de vindplaatsen zijn; niet in staat is mensen uit de doelgroep voor de voorlichtingsboodschap of een project te interesseren; de verkeerde communicatiemiddelen gebruikt. 2 Het is een typering van buitenstaanders. De groep zelf weet doorgaans niet dat ze als moeilijk bereikbaar wordt gezien. In een inventariserende studie van het NIZW 3 stelt men dat het gaat om jeugdigen, ouders of gezinnen die op meerdere levensterreinen problemen ondervinden, maar die nauwelijks of geen gebruik maken van bestaande hulp en ondersteuning. Deze groepen houden de hulp vaak buiten de deur en als het wèl lukt om met ze in contact te komen, dan houden deze mensen zich vaak niet aan de spelregels. Medewerkers werken soms liever niet met deze groepen, omdat zij hen als moeilijk ervaren, omdat de gangbare aanpak niet werkt of omdat er geen enkel veranderingsperspectief lijkt te zijn. Waar aanvankelijk de oorzaken werden toegeschreven aan de doelgroepen ( blaming the victim ), werd later geconstateerd dat de methodieken in het werken met deze doelgroepen tekortschieten en dat de voorzieningen onvoldoende ondersteuning bieden aan deze groepen (blaming the system) 4. Als belangrijkste groepen noemt men dan jongeren uit sociaal zwakkere milieus, allochtone jongeren en jongeren die kampen met ernstige en meervoudige problematiek. Nog niet bereikte doelgroepen Het concept moeilijk bereikbare doelgroepen is problematisch, zo is in de NIZWpublicatie te lezen. De typering wekt de schijn dat deze groepen voor iedereen moeilijk bereikbaar zijn. Ze zijn wel (of nog wel) bereikbaar voor familieleden, buren, collega s, het buurthuis, de kerk, de moskee of de culturele vereniging. Met hetzelfde recht kunnen instellingen getypeerd worden als moeilijk toegankelijk. In de studie spreekt men liever over nog niet bereikte doelgroepen. Voor de hulp en ondersteuning is het van belang, zo stellen de auteurs, om contact te leggen en in contact te blijven. Enkel extra toeleiding is vaak niet voldoende, omdat ouders en jongeren, maar ook professionals, afhaken wanneer de contacten frustrerend verlopen. In de NIZW-studie 5 worden nog niet bereikte doelgroepen als volgt omschreven: Doorgaans gaat het bij nog niet bereikte doelgroepen om jeugdigen, ouders en gezinnen die een achterstandspositie hebben en die tot de maatschappelijke 1 Alle ouders hebben vragen! Onderzoek naar bereik en behoefte aan opvoedingsondersteuning van specifieke groepen ouders, JSO Brake, van de, Wilhelmina Rouwhorstlezing, Dögan, G, Anke van Dijke en Linda Terpstra, Wie zijn er moeilijk bereikbaar? Aanknopingspunten voor ondersteuning en begeleiding van moeilijk bereikbare gezinnen en jongeren, Bakker e.a. O + O = O2. Naar een samenhangend beleid en aanbod van opvoedingsondersteuning en ontwikkelingsstimulering voor kinderen en ouders in risicosituaties zie pagina 10 en 11, Dögan, G, Anke van Dijke en Linda Terpstra, Wie zijn er moeilijk bereikbaar? Aanknopingspunten voor ondersteuning en begeleiding van moeilijk bereikbare gezinnen en jongeren, 2000 JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 2

7 onderlaag in de Nederlandse samenleving behoren. Ze hebben te maken met risicofactoren als armoede, werkloosheid, discriminatie, sociaal isolement en/of een onveilig opvoedingsklimaat. Voor sommige doelgroepen spelen taalproblemen hierbij een cruciale rol. Vaak is er dus sprake van problemen op meerdere levensterreinen, bijvoorbeeld ten aanzien van de opvoeding van de kinderen, het voeren van een huishouding en het omgaan met instanties of instellingen. Als dan ook de cultuur, gedragsregels, normen, waarden en opvattingen van deze groepen niet overeenstemmen met die van de huidige dominante blanke middenklasse en haar instellingen, dan wordt de aansluiting bij de maatschappelijke organisaties nog eens dubbel bemoeilijkt. Meervoudige problematiek lijkt een kenmerk te zijn van nog niet bereikte doelgroepen. Dit wil allerminst zeggen dat het enkel om zware multiproblemgezinnen zou gaan. Integendeel: het leven in armoede, een lage sociaaleconomische status en/of een andere cultuur leiden op zich al snel tot meervoudige problematiek. De omschrijving van het NIZW is sterk van toepassing op de moeilijk bereikbare groepen ouders voor opvoedingsondersteuning, waarvoor JSO in 2005 specifieke activiteiten en wervingsmethoden heeft ontwikkeld. Die is treffend voor niet- Nederlands sprekende Marokkaanse ouders en alleenstaande ouders. Voor gereformeerde ouders geldt met name dat zij zichzelf als anders-dan-anderen ervaren en dat zij hun normen, waarden en opvattingen als afwijkend van het gangbare beleven. We vinden het van belang op te merken dat armoede, lage status en een andere cultuur kenmerken zijn van nog niet bereikte groepen ouders. Ze zijn echter geen determinanten voor opvoedingsproblemen. Er zijn ook ouders uit de genoemde groepen die hun kinderen zonder problemen en zonder professionele hulp en begeleiding bij opvoedingsvraagstukken weten groot te brengen. Gebruikmaking van medeopvoeders en professionals op vindplaatsen Uit de literatuur 6 is bekend dat in het werken met moeilijk bereikbare gezinnen sprake moet zijn van een vertrouwensband tussen de voorlichter en de ontvanger. Het investeren in het opbouwen van een vertrouwensrelatie is tijdrovend, maar werkt over het algemeen goed. Een andere mogelijkheid is om bij activiteiten gebruik te maken van mensen in wie de doelgroep vertrouwen heeft. Dit kunnen medeopvoeders zijn uit de hiervoor genoemde tweede schakel (zijnde beroepskrachten zoals een arts, een leidster van een speelzaal of kinderdagverblijf of een leerkracht) of (para)professionals (zijnde mensen uit de doelgroep met eenzelfde culturele achtergrond). Zij kunnen ook worden ingezet bij het leggen van contacten en de werving voor activiteiten op het gebied van opvoedingsondersteuning (en daarnaast mogelijk in de uitvoering van de activiteiten). Wanneer medeopvoeders of (para)professionals meewerken aan de werving vanuit een instelling in de tweede schakel (bijvoorbeeld vanuit een consultatiebureau, school, speelzaal of kindercentrum, kerk), spreken we van vindplaatsgericht werven. Dit gebeurt vanuit plaatsen waar ouders al komen. Vanuit de ervaringspraktijk van JSO weten we dat een voorwaarde voor succesvol werken met medeopvoeders en (para)professionals is, dat deze mensen actief worden betrokken bij de oriëntatie en planvorming en niet alleen bij de uitvoering. De extra tijdsinvestering levert op dat betrokkenen zich medeverantwoordelijk voelen. Vanuit die betrokkenheid laten ze zich goed informeren en werken ze consciëntieus aan de uitvoering. 6 o.a. Slavenburg, Annemarieke, Moeilijk bereikbare groepen. Een onderzoek in opdracht van de Stichting Spel- en Opvoedingsvoorlichting, 1992 JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 3

8 Specifieke groepen ouders JSO heeft op verzoek van de Provincie Zuid-Holland opvoedingsondersteunende activiteiten opgezet voor nog niet bereikte groepen ouders. We hebben ons als JSO gericht op drie groepen ouders, die in eerder onderzoek (zie voetnoot 1) genoemd worden en waarvan de kinderen een meer dan gemiddeld risico lopen op problemen in de opvoeding of ontwikkeling. Voor iedere groep ouders hebben we twee soorten activiteiten ontwikkeld. Niet-Nederlands sprekende Marokkaanse ouders: activiteiten op een basisschool (Gouda) en op het consultatiebureau (Boskoop). Alleenstaande moeders: een moedergroep (Rijswijk) en een training signalering en doorverwijzing voor vrijwilligers en voor professionals (Dordrecht); Gereformeerde ouders: activiteiten op basisscholen (Hardinxveld-Giessendam en Nieuw-Lekkerland) en deskundigheidsbevordering van pedagogische adviseurs over de achtergrond van deze gezindte. Wij spreken van specifieke doelgroepen. We hebben aandachtig bekeken hoe we hen zouden kunnen bereiken. Onze leidraad bestond uit de volgende vragen: Op welke vindplaatsen zijn de ouders te informeren? Via welke voorlichtingsboodschap zijn ze te interesseren? Welke communicatiemiddelen en kanalen bieden de grootste kans op het overbrengen van de boodschap en het interesseren in ons activiteitenaanbod? Aan welke spelregels moeten we voldoen om hen te benaderen en te interesseren? Welke randvoorwaarden zijn noodzakelijk om de ouders te laten komen? Hoe toegankelijk is de organisator voor de doelgroepen? We zijn steeds op zoek gegaan naar de grootste gemene delers voor iedere specifieke groep ouders. In deze map geven we beschrijvingen van de projectplannen, de activiteiten en de werving, zoals in 2005 uitgevoerd. Ook geven we adressen van organisaties, die voor deze groepen ouders werken. Deze vindt u steeds in een aparte paragraaf. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 4

9 1.3 Stappenplan voor opvoedingsondersteunende activiteiten Stap 1 Behoeftenonderzoek ORIËNTATIE Afbakening van de doelgroepen. Verkenning van de vragen en behoeften van de doelgroepen, zo mogelijk met gebruikmaking van evaluaties van afgeronde, vergelijkbare activiteiten. Formuleren van uitgangspunten voor activiteitenplanning (op inhoud en op randvoorwaarden voor de organisatie). Stap 2 Na het onderzoek: naar een passende oplossing DEFINIËREN EN PLANNEN Aanleiding en probleemstelling Doel, doelgroep Activiteitenomschrijving Samenwerking met externe organisaties (wie doet wat wanneer) Bepalen van noodzaak van activiteitgebonden kinderopvang Wervingsmethode omschrijven Voorlichtingsboodschap Tijdpad Kostenbegroting, versleuteling over deelnemende partijen Besluitvorming over wel of geen pilotproject Stap 3 Opstellen van de inhoud van de bijeenkomsten INHOUD UITWERKEN Inhoud van het programma Systematisch afsluitpunt en evaluatie Materiaalkeuze en ontwikkeling van methode Voorbereiden van activiteitgebonden kinderopvang, indien nodig Stap 4 Werven van ouders en leerkrachten/vrijwilligers WERVEN* Afronden van en voortborduren op voorbereidingsfase (stap 2) Contactlegging JSO met organisaties, sleutelfiguren Sleutelfiguren en externe organisaties werven ouders Ondersteunend materiaal samenstellen Afspraken maken Voorgesprekken Regelen van bijzondere voorzieningen, zoals tolk/begeleidsters kinderopvang e.d. Stap 5 Uitvoeren Stappenplan: wie doet wat, wanneer Praktische tips voor de uitvoering Werken met specifieke groepen ouders praktische tips UITVOERING * Zie ook 1.7: Het 10-stappenplan voor werving van deelnemers JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 5

10 Stap 6 Evalueren en terugkoppelen resultaten Terugkoppelen naar de eigen organisatie Terugkoppelen naar de betrokken organisatie(s) Stap 7 Bepalen vervolg Toekomstige activiteiten Afspraken Planning EVALUATIE VERVOLG JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 6

11 1.4 Planmatig werken aan werving - algemene richtlijnen Inleiding Een programma met opvoedingsondersteunende activiteiten voor ouders en/of beroepskrachten bestaat uit diverse stappen. Uitgangspunt van JSO is daarbij altijd dat we willen aansluiten bij de behoeften en wensen van de ouders. Hier richten we het vizier op stap 4, de werving van de mensen voor wie de activiteiten zijn bedoeld, zijn de zogenaamde doelgroep(en). De werkzaamheden in deze fase vinden plaats, nadat (in de voorafgaande stappen) de doelgroepen en hun wensen en behoeften zijn vastgesteld en nadat de inhoudelijke programmering is verzorgd. Tijdens de planningsfase moet al zijn bepaald wanneer begonnen wordt met publiciteit en werving en via welke methode en kanalen daaraan vorm zal worden gegeven. In 1.7 is een 10-stappenplan voor de werving te vinden. Net als iedere stap vraagt werving om een goede organisatie, uitvoering en voortgangscontrole, met een minimum aan kosten en problemen en een maximale opbrengst. Het doel is immers mensen te motiveren tot het bijwonen van de activiteiten, bij hen het proces van bewust opvoeden te bevorderen en hen de opgedane kennis en inzichten in de opvoeding te laten toepassen. Zonder deelnemers die zich aanmelden kan nooit sprake zijn van een succesvolle activiteit. Juist wanneer het gaat om activiteiten voor ouders die nog niet bereikt zijn, vraagt deze stap de nodige aandacht en tijd. Het aanboren van een nieuwe markt van nog niet bereikte ouders vraagt om een uitgebreide doelgroepenanalyse en bepaling van de wervingsstrategie. Ook is het aan te raden het bestaande aanbod aan de hand van de specifieke behoeften bij te stellen of een nieuw aanbod te ontwikkelen. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 7

12 1.4.1 Factoren die motiveren tot aanmelding De vraag die aan de werving vooraf gaat, is hoe je mensen in beweging krijgt om de activiteiten bij te wonen. De volgende beïnvloedende factoren kunnen mee- of tegenwerken. De voorlichtingsboodschap: hoe luidt die? Begrijpen de mensen waarover het gaat? Hoe interpreteert de doelgroep de boodschap? Welk effect heeft het overbrengen van de boodschap op de ontvanger? Zijn er sleutelfiguren beschikbaar die een juist en positief beeld kunnen geven? Bekendheid met een organiserende partij: kent men de mensen die het programma uitvoeren? Welk beeld leeft hierover bij de doelgroepen? Hoe kun je bij de introductie van de organisatie bij nieuwe doelgroepen vertrouwen wekken? Inspelen op persoonlijke behoeften: vinden de doelgroepen het programma aansprekend? Is het programma open (zoals bij themabijeenkomsten) of verplichtend (zoals bij een cursus)? De inhoud van het programma moet de doelgroep aanspreken; is de doelgroep breed of specifiek? Kent men elkaar of juist niet? Bereikbaarheid: zijn mensen in staat om naar de plaats te komen? Is de plaats waar de activiteit plaatsvindt goed bereikbaar? Is de plaats bekend/vertrouwd? Weet men de weg te vinden? Moeten we naar de mensen toe? In hun vertrouwde omgeving (thuis of bijvoorbeeld in het buurtcentrum) een activiteit houden? Toegankelijkheid: heeft de plaats een goed imago bij de doelgroep? Voelt men zich er veilig of thuis? Kosten: zijn deze realistisch in de ogen van de doelgroepen? Tijdstip van uitvoering: hebben mensen tijd om te komen op het geplande tijdstip? s Avonds of overdag of in het weekend? Welke periode van het jaar? Is er een wachtlijst/wachtperiode tussen aanmelding en datum van bijeenkomst? Zo ja, dan ken de motivatie tussentijds minder worden. Zijn er aanvullende voorzieningen nodig en geregeld, zoals kinderopvang? Tolk? Onkostenvergoeding? PR-materiaal: is de PR aansprekend? Wekt het de juiste verwachtingen? Begrijpt de doelgroep waarover het gaat? Is de materie voor hen herkenbaar? Hoe ga je schriftelijk materiaal verspreiden? Anoniem, via de krant en/of via contactpersonen? Tevreden klanten leveren de beste PR, zo is algemeen bekend. Zij geven mond-totmondreclame. Het is vanuit dat perspectief van belang te zorgen dat de doelgroepen tevreden zijn. Is de begeleiding in staat op de behoeften van ouders in te spelen? Evalueert de begeleiding tussentijds en luistert ze actief of er nieuwe vragen liggen? Is de leiding in staat groepsdynamische processen goed te begeleiden? Worden bevindingen teruggekoppeld naar de verantwoordelijke partij? JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 8

13 1.4.2 Gefaseerde aanpak van PR en werving Een methodische aanpak van de werving betekent goed onderbouwd en goed voorbereid aan de slag gaan, de mensen die de informatie verspreiden goed informeren en goed volgen of de werkzaamheden volgens plan verlopen. De fases zijn als volgt te onderscheiden. Voorbereidingsfase (oriëntatie, definiëring en planning) doelgroepenanalyse bepalen van de wervingsstrategie en vastleggen in globaal wervingsplan: - bepalen van sleutelfiguren en externe organisaties om te betrekken bij de werving - contactlegging JSO met organisaties/sleutelfiguren en afspraken maken - taakverdeling en tijdpad opstellen - bepalen of er bijzondere voorzieningen nodig zijn. Uitvoerende fase (uitwerken en uitvoeren) Afronden van en voortbordurend op voorbereidingsfase. Ondersteunend materiaal samenstellen. Voorgesprekken houden met samenwerkende partijen en sleutelfiguren. Regelen van bijzondere voorzieningen, zoals tolk/kinderopvang e.d. Uitwerken van evaluatiemiddelen voor deelnemers en beroepskrachten; hierbij is het van belang die middelen in te zetten, die hen stimuleren tot het geven van feedback. Aandacht voor mond-tot-mondreclame voor werving vervolgactiviteiten. Evaluatie en planning vervolg Bepalen van wie, wat, wanneer aan wie terugkoppelt. Evaluatieve vragen stellen, zoals: zijn de sleutelfiguren en eventuele samenwerkingspartners betrouwbaar gebleken? Komen ze hun afspraken na? Hebben de doelgroepen de juiste informatie ontvangen? Vonden ze het materiaal en de contactpersonen aansprekend genoeg? Hoe praten ze over de organisator en de plek waar de bijeenkomsten plaatsvinden? Verbeterpunten in de werving? Wat kunnen de deelnemers doen om mensen te werven voor vervolgactiviteiten? Voor welke vervolgactiviteiten zijn zij te werven? Het is raadzaam per fase te toetsen of het plan voldoende doordacht is en of het aansluit bij de doelgroep. Hiervoor kunnen zowel PR-deskundigen worden benaderd als vertegenwoordigers van de doelgroep (bijvoorbeeld ouders die eerder aan activiteiten hebben deelgenomen of (para)professionals). JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 9

14 1.4.3 Specifieke aandachtspunten in de voorbereidingsfase Cruciale onderdelen van de werving zijn de doelgroepenanalyse en de bepaling van de wervingsstrategie. Doelgroepenanalyse Ouders hebben een cultureel bepaalde beleving van het opvoeden van kinderen. De verschillen onderling zijn groot, niet alleen tussen autochtonen en allochtonen, maar ook onder autochtonen en onder allochtonen. Iedere doelgroep heeft eigen kenmerken. Soms hebben ouders een achtergrond (zoals migrant, vluchteling, kerkelijke gezindheid), die in de wervingsaanpak verwerkt moet worden. Voor de werving is het van belang duidelijk te krijgen welke groep je precies wilt bereiken: vaders, moeders, hoogopgeleiden, laagopgeleiden, geïsoleerde groep, ouders met jonge kinderen, pubers, sociaal-economische klasse, beheersen ze de Nederlandse taal, wat is de algemeen gehanteerde taal? Hoe duidelijker de groep is geïdentificeerd, hoe duidelijker de relevante factoren voor de werving zijn te onderscheiden. Om te bepalen welke methoden en kanalen zinvol ingezet kunnen worden voor de werving, is het nodig de doelgroepen en hun omstandigheden in beeld te hebben. Het vraagt om gedegen onderzoek. Want wie de doelgroepen kent, kan ze beter interesseren en motiveren. Inzicht in specifieke behoeften en gedragingen maakt het mogelijk gericht op de doelgroepen in te spelen. De informatie kan gehaald worden uit algemeen beschrijvend onderzoek of specifiek marktonderzoek. Hulpvragen zijn: Oudergedrag Hoe kijkt de doelgroep aan tegen opvoeding? Hoe kijkt de doelgroep aan tegen ondersteuning en hulpverlening? Vertoont de doelgroep specifiek psychologische karakteristieken, waarmee je rekening moet houden in de benadering? In het bepalen van de aanpak van de werving? Welk gedrag is dat en hoe ga je ermee om? Een voorbeeld is de geslotenheid binnen de eigen gemeenschap, waardoor je moet investeren in vertrouwen en veiligheid. Ouders die niet gemakkelijk hulp buiten de deur zoeken, kunnen misschien wel met schriftelijk materiaal (al dan niet via internet) geholpen worden of via digitale contacten (met lotgenoten of hulpverleners). Is er met de doelgroep gepraat over hun vragen/wensen en behoeften? Hebben mensen uit de doelgroepen specifieke vragen/problemen met hun kinderen? Is er met kinderen zelf gepraat, wat brengen zij als behoeften/vragen naar voren? Wat weten we daarover uit de literatuur of ervaringen van collega s? Wat is bekend uit de literatuur en bij ervaringsdeskundige collega s over de (achterliggende) behoefte van de mensen op het gebied van opvoedingsondersteuning? Communicatiegedrag Hoe gedraagt de doelgroep zich als het gaat om het ontvangen van informatie en het zich oriënteren op de samenleving en ondersteunende voorzieningen? Welke rol speelt de media? Welke taal spreekt de doelgroep? Komt analfabetisme voor? Gaat men veel met elkaar om? Hoe zijn de onderlinge verhoudingen? Is er sprake van positieve, stimulerende sociale controle of negatieve controle binnen of tussen de doelgroepen? Welke personen zijn belangrijk binnen de doelgroep (vaders, imam, leerkrachten, arts, voorzitter zelforganisatie etc)? Zijn er contacten met sleutelfiguren die als intermediair zouden kunnen optreden? JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 10

15 Zijn er al contacten met mensen uit de doelgroep die kunnen bijdragen aan het wervingsplan? Bijvoorbeeld ouders die aan eerdere activiteiten hebben deelgenomen? Of (para)professionals die inzicht hebben op jeugdbeleid en opvoedingsvraagstukken? Geografische en demografische kenmerken Maak een plaatje van de wijk(en) waar de doelgroep(en) wonen. Welke voorzieningen zijn er voor ouders/pubers in de wijk (moskee, buurthuis, eigen clubhuis, scholen, basiseducatie)? Hoe ziet de bevolkingsopbouw eruit en welke etnische groeperingen wonen er? Hoe zijn de verschillende leeftijdsgroepen van kinderen verdeeld? Algemene kenmerken Hoe is de participatie in de Nederlandse samenleving? Waarin participeert men wel en waarin niet? Wat wil dit zeggen voor de werving? Op welke plaatsen of in welke instellingen komen de mensen? Is aansluiting bij bestaande voorzieningen mogelijk, zoals bijeenkomsten op school of cursussen voor ouders zoals taalles, naailes, formulierencursus of voorlichting? Onder welke voorwaarden? Welke plaatsen of instellingen hebben een goede of slechte naam en waarom? Is er sprake van specifieke problematiek waarmee in de uitvoering van de cursus rekening gehouden moet worden? Denk bijvoorbeeld aan sociaal-economische positie, relatieproblemen tussen de ouders en andere normen over opvoeding. Bepalen van de wervingsstrategie en planning Nadat de doelgroepenanalyse is gedaan, kunnen de belangrijkste uitgangspunten worden geformuleerd ten aanzien van het activiteitenaanbod en de werving. Op grond daarvan kan een globaal wervingsplan worden opgesteld: doelgericht en doelgroepgericht. In het wervingsplan wordt aangegeven wie doet wat (activiteitenplanning) en wanneer (tijdsplanning), wie (eind)verantwoordelijk is voor de werving, welke personen/instellingen een bijdrage leveren en wat hun taak is, wanneer, inschatting van de inzet van uren en financiële middelen. Anders gezegd: hoe en met welke middelen bereiken we het doel van de werving? Zetten we één of meer kanalen of methodes in? Hoe meer kanalen we gebruiken, hoe complexer de werving verloopt. Niet elke methode is even belangrijk. Soms speelt persoonlijk contact een grote rol, vooral bij het aanboren van nog niet bereikte doelgroepen. Dan weer is de rol ondergeschikt en kan het verstrekken van ondersteunend PR-materiaal door beroepskrachten (zoals wijkverpleegkundigen, leraren, leidsters van speelzalen en opvang) een belangrijke plaats innemen. De werking van een methode kan invloed uitoefenen op de effectiviteit van een andere, zoals een persoonlijke benadering, waarop een actie van beroepskrachten volgt. De onderlinge weging en inzet van methodes moeten worden gevolgd en aangepast als de verander(en)de omstandigheden daarom vragen. Het inzetten van mensen en PR-materiaal kost geld. Er dient gewerkt te worden met een kostenbegroting en een wervingsbudget. Bij de subsidieaanvraag moet dit al begroot worden! Voordat naar de volgende fase wordt overgegaan, moeten alle betrokkenen het over het plan eens zijn en eenzelfde helder beeld hebben van taken en verwachtingen. Als dat niet het geval is, blijft er teveel risico bestaan op vertraging of stagnatie in de uitvoeringsfase. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 11

16 Er zijn groepen ouders die niet gewend zijn over opvoeding te praten. Sommigen praten niet gewoon over problemen in de ontwikkeling van hun kinderen of in hun relatie met de kinderen. Zij zullen zich niet open stellen voor opvoedingsondersteuning, zolang ze hun houding niet veranderen. Die houding is te beïnvloeden door voorlichting te geven, te laten vertellen over herkenbare opvoedingskwesties door mensen die ze vertrouwen. Hun houding zal pas veranderen, zodra ze zich ervan bewust worden dat het gewoon is om met je vragen en gedachten naar buiten te komen. De eerste vorm van ondersteuning dient heel open te zijn, gericht op vragen van de doelgroep en niet direct op overdracht van kennis. Het is belangrijk om ouders met zaken te laten komen, te laten oefenen met het praten over de opvoeding en ontwikkeling van hun kinderen en hun zelf te laten bepalen welke stappen ze willen nemen. Veiligheid en vertrouwen in de contactpersoon zijn daarbij uitermate belangrijk. Van de contactpersoon vraagt dat om een persoonlijke inlevende en coachende, niet-veroordelende benadering van de doelgroepen. Belangrijk is dat hij of zij kan luisteren en begrip toont voor de dilemma s van de doelgroepen, zonder die te bekritiseren of te snel te willen oplossen of terzijde te schuiven. Het kan heel nuttig zijn om de contactpersonen op hun beurt weer te ondersteunen, om ervaringen en onvoorziene problemen in het contact te delen en te bespreken welke vervolgstappen mogelijk en wenselijk zijn. Een apart punt van aandacht is het prijsbeleid. In het geval de doelgroepen nog niet bereikt zijn, zullen ouders nauwelijks of geen positieve verwachtingen hebben van het aanbod. Hierdoor zullen ze niet geneigd zijn deel te namen aan een activiteit, waarvoor ze moeten betalen. Gratis deelname zal de drempel verlagen. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 12

17 1.4.4 Uitvoeren van de werving Wervingsmethoden en de verschillende doelgroepen Er zijn diverse mogelijkheden om potentiële deelnemers te vinden. Het meest voorkomend is de verspreiding van foldermateriaal via vindplaatsen zoals scholen, kinderdagverblijven, speelzalen en bibliotheken en adverteren in huis-aan-huisbladen. Omdat het resultaat telt, is het van belang goed na te gaan - en steeds te evalueren - welke methode het meeste oplevert. Bij het zoeken naar de juiste wervings-methode gaat het erom de kans zo groot mogelijk te maken dat de interesse wordt gewekt van potentiële deelnemers aan de activiteiten. Hierbij maakt het verschil of ouders al gewend zijn om van gedachten te wisselen over opvoedingskwesties of niet. We zetten voor u een aantal methoden op een rij. Wervingsmethode Aankondiging in krant of in school- kerk- of clubblad, huis-aan-huisblad, krant, tijdschrift Advertentie in de krant Persbericht in de krant Aankondiging op website Folder DVD maken met wervend filmmateriaal en informatie over bijeenkomsten Audiovisueel materiaal via lokale media Inzetten van voorlichting, al dan niet in teamverband Werving via scholen en consultatiebureaus Werving via buurthuizen en andere instellingen waar ouders komen Werving via kerken en moskeeën Werving via Sociale Dienst Aanvullende voorzieningen regelen Opmerking Geschikt voor ouders die de Nederlandse taal kunnen lezen. Maak een lokale, regionale en of landelijke perslijst. Een achtergrondartikel kan de voorlichtingsboodschap vaak goed overbrengen. De aankondiging kan geplaatst worden op websites die de doelgroep bezoekt; niet geschikt voor ouders die niet over een pc beschikken. Geschikt voor brede verspreiding; indien het wordt bijgesloten bij bijvoorbeeld een schoolblad, dan is het aan te raden in het blad zelf een klein artikel of annonce te plaatsen; de vormgeving bepaalt in sterke mate of de tekst gelezen zal worden. Let op kleur, grootte van de letters, veel/weinig tekst, verluchtigende illustraties of foto s. Zowel in groepsverband als individueel (thuis) te gebruiken; modern wervingsmateriaal maakt vaak extra nieuwsgierig. Radio- en tv-commercials zijn duur; achtergrondfilm kan soms gratis worden gemaakt. Geschikt voor ouders die nog niet gewend zijn om over opvoedingskwesties informatie uit te wisselen. Sleutelfiguren uit de eigen kring inzetten. Bijna alle ouders worden via deze kanalen bereikt indien schriftelijk materiaal of dvd wordt uitgedeeld. Via foldermateriaal, eventueel via persoonlijke overhandiging daarvan door de beroepskrachten. Allochtonen, gereformeerden. Geschikt voor mensen met een uitkering (N.B. een slechte financiële positie van de ouders is een risicofactor voor de ontwikkeling van het kind). Zoals kinderopvang en reiskostenvergoeding (m.n. van belang voor alleenstaande ouders, ouders in een slechte sociaaleconomische positie) of tolk (per taal te regelen); geschikt om als lokkertje te gebruiken. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 13

18 Enkele opmerkingen We plaatsen hier nog enkele opmerkingen bij de verschillende manieren om in contact te komen met en informatie te verstrekken aan ouders uit de verschillende doelgroepen. Informatie kan zowel mondeling worden gegeven (via een persoonlijke benadering), als schriftelijk. Schriftelijk materiaal (zoals folders en brochures) kan de persoonlijke benadering ondersteunen. Tegenwoordig wordt ook gewerkt met digitaal materiaal, zoals DVD s. Het voordeel daarvan is dat ze zowel op de vindplaatsen als bij mensen thuis als op de plaats waar de activiteit zelf plaatsvindt, kunnen worden gebruikt. Vindplaatsgericht: waar komen de ouders uit de doelgroep? Mogelijke plaatsen om contact te leggen en informatie te verstrekken zijn: wijknetwerk, zelforganisatie, kerk, buurthuis, jongerenwerk, gezondheidszorg (GGD), hulpverlening, school, moskee, Qathuizen, koffiehuizen, picknickplekken in het park, stimuleringsprojecten (zoals Opstap, Spel aan Huis, Home-Start of homeparty s voor ouders van verslaafden en andere doelgroepen). Bestaande contacten kunnen worden benut om ouders te interesseren in deelname aan activiteiten. Via media die gebruikt wordt door de doelgroep en die informatie (al dan niet in de eigen taal) bieden (migrantenradio en -televisie, door hen gelezen kranten en bladen). Direct, via huisbezoeken. Dit is een tijdsintensieve manier van werven. Het vraagt om een introductie door iemand die vertrouwd is bij de doelgroep en de gezinnen al bezoekt, zoals een buurtmoeder van Opstap of een andere vertrouwenspersoon. Het is belangrijk om aan te geven hoe je aan hun naam en adres bent gekomen. Soms is het nodig een tolk mee te nemen. Het doel van deze persoonlijke benadering is vertrouwen te wekken bij mensen die niet of niet persoonlijk via de vindplaatsen zijn te benaderen. In deze aanpak is het nodig om zowel belangstelling te tonen als iets over jezelf te vertellen en aansluiting te zoeken bij hun taal, kleding en omgangsregels. Normatieve uitspraken zijn er niet op hun plaats. Over het inzetten van sleutelfiguren Het is wenselijk bij de werving, vooral bij de persoonlijke benadering, zoveel mogelijk mensen in te zetten die bekend zijn met de culturele identiteit en het communicatiegedrag van ouders uit de doelgroep. Zij spreken de taal van de ouders en kunnen daardoor gemakkelijker het vertrouwen winnen en informatie overdragen die aansluit bij hun beleving. Mensen uit de eigen kring kunnen een sleutelrol vervullen in de communicatie tussen de doelgroep en de opvoedingsondersteuners. Sleutelfiguren zijn te vinden via (zelf)organisaties (naar etniciteit, geloof en probleemgeoriënteerd) of instellingen waar goed opgeleide professionals met eenzelfde culturele achtergrond werken: professionals en paraprofessionals. Ook ouders die eerder aan activiteiten hebben deelgenomen en daarover enthousiast zijn, kunnen gevraagd worden aan de werving mee te werken. Het inschakelen van sleutelfiguren moet zorgvuldig gebeuren. Het is aan te raden hen al in de planfase te betrekken en te vragen om het plan mee vorm te geven en hun eigen rol in de werving te laten uitwerken. Op die manier wordt hun deskundigheid optimaal gebruikt. Ook vergroot het dragen van medeverantwoordelijkheid de kans van slagen van de aanpak. Indien nodig kan een voorbereidende groepsbijeenkomst worden gehouden met de sleutelfiguren. Ze moeten heldere informatie krijgen over de doelen van de JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 14

19 opvoedingsondersteunende activiteiten en het wervingsplan. Dat plan kan aan de hand van hun inbreng worden bijgesteld, zodat alle uitvoerende wervers het samen dragen. Ook is het van belang om na te gaan of de sleutelfiguren hun rol kunnen waarmaken, bijvoorbeeld binnen of buiten hun baan of vrijwilligerswerk, zodat er geen discrepantie hoeft te ontstaan tussen intenties en realistische mogelijkheden. Planning Houd bij de planning van activiteiten rekening met belangrijke feestdagen of culturele activiteiten, zoals bijvoorbeeld de ramadan en het offerfeest. Organiseer niets in de schoolvakanties of tijdens drukke periodes, zoals vlak voor de kerst- en de zomervakantie. Vermeld duidelijk hoe laat de activiteit begint en eindigt. Plan bijeenkomsten voor moeders zo mogelijk onder schooltijd en bepaal de eindtijd zo dat de kinderen uit school gehaald kunnen worden. Wanneer afspraken niet altijd stipt (kunnen) worden nagekomen, is het handig om een ontvangstperiode te plannen, bijvoorbeeld een half uur voorafgaand aan het uitvoerende programma. Wanneer bijeenkomsten met regelmaat op steeds dezelfde plaats, dag en tijd worden aangeboden, raakt de doelgroep ermee bekend. Dat vergroot de kans dat ouders komen. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 15

20 1.4.5 Evalueren en bepalen van het vervolg Zeker bij groepen ouders die nog niet eerder zijn bereikt, is het van belang goed te evalueren hoe de werving en de uitvoering zijn verlopen in hun ogen. Dit hoeft niet alleen achteraf te gebeuren, maar kan ook tussentijds plaatsvinden. Zij kunnen veel informatie leveren die nuttig is voor vervolgactiviteiten en toekomstige wervingsstrategieën. Ook kunnen ze, als ze tevreden zijn, goede mond-tot-mond-reclame maken en helpen contacten te leggen met andere nog niet bereikte ouders. Vervolgens is het de moeite waard om te onderzoeken of ze zelf behoefte hebben aan vervolgactiviteiten. Wat is mogelijk en wenselijk om met de doelgroepen die nu zijn bereikt contact te onderhouden? Hoe kan de ondersteuning duurzaam worden gemaakt? Als er positieve ervaringen zijn opgedaan, is het raadzaam die te benutten voor het vervolg. Literatuurbronnen De kern van de marketing, een beknopt overzicht van de kernelementen van de commerciële economie voor onderwijs en praktijk, 1982, Antwerpen De kracht van het vrijwilligerswerk in Zaanstad, Radar, John Autar en Marieke Megens, juni 2005, rapport in opdracht van de gemeente Zaanstad Handleiding Projecten in Ontwikkeling, concept Monica Aartsma, december 2003, JSO Meer literatuur is te vinden in de literatuurlijst in 1.6. JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding 16

Alle ouders hebben vragen!

Alle ouders hebben vragen! Alle ouders hebben vragen! Onderzoek naar bereik en behoefte aan opvoedingsondersteuning van specifieke groepen ouders JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding In opdracht van de provincie

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

WERVINGSPLAN EN MIDDELEN

WERVINGSPLAN EN MIDDELEN WERVINGSPLAN EN MIDDELEN De wervingscirkel: doel doelgroep boodschap middelen organisatie Als je aan werving wilt doen, wil je mensen overtuigen dat jouw organisatie hen graag als vrijwilliger zou willen.

Nadere informatie

De kracht van pedagogisch adviseren

De kracht van pedagogisch adviseren De kracht van pedagogisch adviseren Colofon Uitgever: Datum uitgave: december 2010 Eindredactie: Rieneke de Groot, Monique Albeda & Geeske Hoogenboezem Bezoekadres: Nieuwe Gouwe Westzijde 1, 2802 AN Gouda

Nadere informatie

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Jeugd Toeleidingsactiviteiten Mijn kind is groep 3 Naschoolse activiteiten Weerbaarheid Opvoeden doe je niet

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden.

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Nr. Werving/eerste contact/aanmelding 1. Op de doelgroep gerichte publiciteit

Nadere informatie

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op?

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? Stappenplan Taalcoach Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? I nleiding Eind juni is het project Taalcoach van start gegaan. Het doel van het project is het realiseren van een taalkoppel, bestaande

Nadere informatie

Informatie vanuit de Van Veldhuizen Stichting

Informatie vanuit de Van Veldhuizen Stichting Hier is weer een nieuwsbrief van Opvoedwinkel Twinkeltje*. Deze nieuwsbrief is bedoeld om beroepskrachten en andere geïnteresseerden te informeren over ons aanbod en de activiteiten van de afgelopen en

Nadere informatie

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2 1 Observeerbare Termen Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid Leeftijdscategorie De kinderen worden opgevangen in een schone en veilige omgeving. 2 4 jaar 1. De leidster instrueert kind

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

Notitie Opvoeding en participatie

Notitie Opvoeding en participatie Notitie Opvoeding en participatie Landelijk Netwerk Moeder- en vadercentra Datum MOVISIE Utrecht, 09 maart 2009 Opvoeding en participatie Het Landelijk Netwerk Moedercentra is verheugd over de aandacht

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Werkwijze Dordtse Felicitatiedienst (kortweg DFD) Inleiding:

Werkwijze Dordtse Felicitatiedienst (kortweg DFD) Inleiding: Dordtse Felicitatiedienst Werkwijze Dordtse Felicitatiedienst (kortweg DFD) Inleiding: De Gemeente Rotterdam heeft de ambitie dat voor 2010 alle achterstandskinderen tussen twee en vier jaar naar de voorschool

Nadere informatie

Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning Kampen. Jaarverslag LOK 2012 H. Jansen - van der Weerd Blz. 1/10

Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning Kampen. Jaarverslag LOK 2012 H. Jansen - van der Weerd Blz. 1/10 Jaarverslag Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning Kampen 2012 Jaarverslag LOK 2012 H. Jansen - van der Weerd Blz. 1/10 INLEIDING Voor u ligt het jaarverslag 2012 van de Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

WERVEN VAN VRIJWILLIGERS

WERVEN VAN VRIJWILLIGERS WERVEN VAN VRIJWILLIGERS Situering In vele kerken en andere organisaties is men steeds weer op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Zeker bij de kerken treedt de vergrijzing van de vrijwilligers sterk in. Het

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

Inspectierapport 't Vonderke (PSZ) Pastoor Verlindenstraat 22 5258HV BERLICUM NB

Inspectierapport 't Vonderke (PSZ) Pastoor Verlindenstraat 22 5258HV BERLICUM NB Inspectierapport 't Vonderke (PSZ) Pastoor Verlindenstraat 22 5258HV BERLICUM NB Toezichthouder: GGD Hart voor Brabant In opdracht van gemeente: Sint-Michielsgestel Datum inspectie: 10-02-2015 Type onderzoek

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE PEUTERSPEELZAAL DE BINNENHAVEN

INFORMATIEBROCHURE PEUTERSPEELZAAL DE BINNENHAVEN INFORMATIEBROCHURE PEUTERSPEELZAAL DE BINNENHAVEN 2 Wanneer u uw kind naar de peuterspeelzaal brengt wilt u natuurlijk niets minder dan de best mogelijke zorg voor uw kind. Daarvoor bent u bij MAX Kinderopvang

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Informatiefolder Voor ouders 2014 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders

Informatiefolder Voor ouders 2014 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Informatiefolder Voor ouders 2014 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Jeugd 1. Opvoedingsondersteuning 2. Opstap 3. Naschoolse activiteiten 4. Rots en Water, weerbaarheidsproject

Nadere informatie

Werkinstructie invuller kijklijst

Werkinstructie invuller kijklijst Werkinstructie invuller kijklijst 1. Inleiding: De peuterspeelzaal en het kinderdagverblijf vinden het belangrijk een bijdrage te leveren aan de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen. Om de overgang

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Ouderbeleid van BSO De Bosuil

Ouderbeleid van BSO De Bosuil Ouderbeleid van BSO De Bosuil BSO De Bosuil vindt het belangrijk dat de ouders van de kinderen die in onze opvang zitten actief worden betrokken. Het is belangrijk dat ouders zich op hun gemak voelen,

Nadere informatie

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Wenst u de participatie en betrokkenheid van ouders binnen uw school, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang (of in brede schoolverband)

Nadere informatie

Reactie op advies Mantelzorgondersteuning en waardering

Reactie op advies Mantelzorgondersteuning en waardering bericht Ontwikkeling Maatschappelijke Ontwikkeling Retouradres: Postbus 10007, 8000 GA Zwolle Participatieraad Zwolle t.a.v. de heer J. van der Heiden Sassenstraat 33 8011 PB..ZWOLLE Stadskantoor Lübeckplein

Nadere informatie

WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT

WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT 2015 Stichting Gezondheid Allochtonen Nederland (SGAN), Adres: postbus 56666, 1040 AR Amsterdam, e-mail: info@sgan.nl tel: 0880036501 www.sgan.nl IBAN: NL57 INGB 0005961390

Nadere informatie

Beroepsopdracht Beroepstaak B Startbekwaam

Beroepsopdracht Beroepstaak B Startbekwaam Beroepsopdracht Beroepstaak B Startbekwaam Toelichting: Deze beroepsopdracht is om te leren, vraag feedback met behulp van het feedbackformulier. NB. Beroepstaak B heeft 2 niveaus! En dan wordt het gezellig.!

Nadere informatie

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776 Versie 20 september 2010 Activiteitenprogramma VVE KDV De Huiskamer BV 1 Verdere professionalisering VVE activiteiten Kinderdagverblijf De Huiskamer is een zelfstandig en onafhankelijk kinderdagverblijf

Nadere informatie

Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid

Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid Inleiding Wij vinden het belangrijk dat u uw kind met een gerust hart naar één van onze kindercentra brengt. In deze brochure laten wij u zien dat wij

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Basis O. Basis Observatieformulier

Basis O. Basis Observatieformulier Basis O Basis Observatieformulier Gegevens kind Voornaam: Achternaam: Geboortedatum: Geslacht jongen / meisje Geboorteland kind: Kind woont bij vader en moeder / vader / moeder / anders Aantal kinderen:

Nadere informatie

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten GEEF ZE DE VIJF! SKS Alles Kids De wereld om ons heen verandert. Ook in de kinderopvang zijn nieuwe ontwikkelingen aan de orde van de dag. SKS Alles Kids biedt al jaren kinderopvang en loopt voorop als

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderdagverblijf de Harlekijn

Pedagogisch beleid Kinderdagverblijf de Harlekijn 1 Inhoud Inleiding... 3 Visie Kinderdagverblijf de Harlekijn... 4 Een gevoel van emotionele veiligheid en geborgenheid bieden... 5 Veiligheid en geborgenheid... 5 Persoonlijke competentie... 7 Ieder kind

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Inhoud 1. Inleiding 2. Onze visie 3. Doelstellingen 4. Pedagogische uitgangspunten voor het kind 5. Pedagogische uitgangspunten voor de groepsleiding

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan. Peuterspeelzaal Olleke Bolleke

Pedagogisch werkplan. Peuterspeelzaal Olleke Bolleke Pedagogisch werkplan Peuterspeelzaal Olleke Bolleke Maart 2016 1 Inhoud 1. informatie over peuterspeelzaal Olleke Bolleke p. 3 2. groepsomvang, en leeftijdsopbouw en personeel p. 4 3. kennismaking en wennen

Nadere informatie

Feedback geven (als het toch anders moet)

Feedback geven (als het toch anders moet) Feedback geven (als het toch anders moet) Voordat je besluit feedback te geven: zeg je tegen jezelf dat die medewerker natuurlijk positieve intenties heeft. vraag je je af of je zelf wel duidelijk transparant

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

WERKINSTRUCTIES MEDEWERKERS VVE VAN INTAKE TOT EXIT T.A.V. HET KIND

WERKINSTRUCTIES MEDEWERKERS VVE VAN INTAKE TOT EXIT T.A.V. HET KIND 3. Pedagogisch beleid.1 werkinstructie VVE medewerkers 1 van 6 WERKINSTRUCTIES MEDEWERKERS VVE VAN INTAKE TOT EXIT T.A.V. HET KIND Aanmelding kind voor deelname aan VVE programma. Wanneer er kinderen op

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: leiding geven samenvatten verbeelden

Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: leiding geven samenvatten verbeelden Begeleiden - Werkbladen 133 Werkblad 14 Daar ben jij goed in!!! Doel: benoemen van de gaven die vrijwilligers inbrengen en het waarderen van hun inzet, bijvoorbeeld op een vrijwilligersavond. Benodigdheden:

Nadere informatie

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam!

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Waarom zo vroeg beginnen? Baby s kunnen veel meer dan je denkt. Luisteren Vanaf de eerste dag luistert je baby naar jouw stem. Al begrijpt

Nadere informatie

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld

Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken. Ervaringen uit het veld Stimuleren van eigen kracht en sociale netwerken Ervaringen uit het veld Overzicht programma Wie ben ik: - Philip Stein - masterstudent sociologie - afgerond A&O-psycholoog Programma: - half uur presentatie,

Nadere informatie

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Samenvatting Scores Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Uit de opmerkingen van de deelnemers blijkt dat zij de training als leerzaam, interactief en praktijkgericht

Nadere informatie

Rouwprotocol Widdonckschool Weert

Rouwprotocol Widdonckschool Weert Rouwprotocol Widdonckschool Weert overlijden van ouder(s) / verzorger(s) In dit protocol wordt beschreven hoe Widdonckschool Weert kan handelen bij het overlijden van een ouder(s) / verzorger(s) van (een

Nadere informatie

1. Inleiding Pag.2. 2. De Stichting Kinderopvang Alkmaar Pag.2. 3. De Peuterspeelzaal Pag.2 3.1 Overdracht van peuterspeelzaal naar basisschool Pag.

1. Inleiding Pag.2. 2. De Stichting Kinderopvang Alkmaar Pag.2. 3. De Peuterspeelzaal Pag.2 3.1 Overdracht van peuterspeelzaal naar basisschool Pag. INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Pag.2 2. De Stichting Kinderopvang Alkmaar Pag.2 3. De Peuterspeelzaal Pag.2 3.1 Overdracht van peuterspeelzaal naar basisschool Pag.2 4. Het Personeel Pag.3 4.1 Management Peuterspeelzaal

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Het BeroepsPraktijkVormings-plan (BPV)

Het BeroepsPraktijkVormings-plan (BPV) Het BeroepsPraktijkVormings-plan (BPV) Een BPV-plan geeft een systematische beschrijving van de uitvoering van de beroepspraktijkvorming in een zo concreet mogelijke beschrijving. Meerwaarde hiervan is

Nadere informatie

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats WERVINGSCIRKEL De juiste persoon op de juiste plaats Werving gaat om het aantrekken van vrijwilligers die passen bij de organisatie en bij de taken die ze gaan uitvoeren. Kort samengevat: de juiste persoon

Nadere informatie

Succesvol overstappen naar een nieuwe tso

Succesvol overstappen naar een nieuwe tso Whitepaper tussenschoolse opvang Succesvol overstappen naar een nieuwe tso Stichting Lunchen op School (LoS) April 2014 Inleiding Deze whitepaper is bedoeld voor schoolleiders, directies en besturen in

Nadere informatie

Algemene informatie MEE Friesland

Algemene informatie MEE Friesland Algemene informatie MEE Friesland Ondersteuning bij leven met een beperking Wie is MEE Friesland? MEE is een unieke organisatie waar mensen met een beperking en hun omgeving met vragen terecht kunnen

Nadere informatie

Informatiefolder 2012 Programma voor ouders en kleuters

Informatiefolder 2012 Programma voor ouders en kleuters Informatiefolder 2012 Programma voor ouders en kleuters Jeugd Opstap Kinderen leren in hun eerste jaren heel veel: thuis van hun ouders en op school. Van kinderen die naar groep 3 gaan wordt verwacht dat

Nadere informatie

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan?

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? Migranten kunnen anders tegen een beperking aankijken. Zij zien de beperking vaak als ziekte en houden

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Naast de reguliere projectcommunicatie (informeren over project, voortgang en resultaten) en de communicatie gericht op het werven

Nadere informatie

Vul hieronder als eerste jouw naam in en de datum waarop je deze scan hebt ingevuld!!

Vul hieronder als eerste jouw naam in en de datum waarop je deze scan hebt ingevuld!! 4.1 Personeelsbeleid: 1.4 funtioneringsprocedure. 9 Competentiescan blz. 1 van 7 Vragen competentiescan POP pedagogisch medewerkers Bij de beoordeling geldt: maak een keuze uit: 1 = o / 2 = m / 3 = v /

Nadere informatie

Werkboek. In 7 stappen aan de slag met maatschappelijke stage. Maatschappelijke stage in en rond de kerk. In 7 stappen

Werkboek. In 7 stappen aan de slag met maatschappelijke stage. Maatschappelijke stage in en rond de kerk. In 7 stappen kerk en stage Maatschappelijke stage in en rond de kerk In 7 stappen Werkboek In 7 stappen aan de slag met maatschappelijke stage Inhoudsopgave In zeven stappen aan de slag met maatschappelijke stage 4

Nadere informatie

PEUTERSPEELZAAL ENODE

PEUTERSPEELZAAL ENODE PEUTERSPEELZAAL ENODE PEUTERSPEELZAAL ENODE Heikampen 5-7 5672 ST Nuenen Tel.: 040-7879018 Website: www.peuterspeelzalennuenen.nl INFORMATIE voor ouders van peuters die via Kids Society Erica naar de speelzaal

Nadere informatie

Dit product is mede mogelijk gemaakt met subsidie van de Europese Unie.

Dit product is mede mogelijk gemaakt met subsidie van de Europese Unie. Dit product is mede mogelijk gemaakt met subsidie van de Europese Unie. Plan van aanpak voor wijkgerichte activiteiten Dit product is afkomstig uit ESF EQUAL Project Triple Win Method. Het bevat een overzicht

Nadere informatie

Zelfevaluatie-instrument voor vrijwilligerswerk

Zelfevaluatie-instrument voor vrijwilligerswerk Deel 2 bijlage 1 Zelfevaluatie-instrument voor vrijwilligerswerk RICHTEN VAN HET VRIJWILLIGERSWERK Richten gaat over de doelen van de organisatie, de visie op en uitgangspunten van het vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Lady s Sport. Een Gorinchems initiatief!

Lady s Sport. Een Gorinchems initiatief! Lady s Sport Een Gorinchems initiatief! Hoe is het initiatief ontstaan? Dit initiatief is ontstaan vanuit de behoefte van een Turkse en een Marokkaanse dame. Zij wilden dolgraag sporten, maar met aandacht

Nadere informatie

Peuterspeelzaal De kleine ontdekkers Hand - out voor ouders

Peuterspeelzaal De kleine ontdekkers Hand - out voor ouders Peuterspeelzaal De kleine ontdekkers Hand - out voor ouders Alle informatie in 1 hand-out. Voor vragen kunt u altijd bij de pedagogisch medewerkers terecht. Inhoudsopgave: - Wie zijn wij. - Leeftijden

Nadere informatie

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven?

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven? Werving U wilt nieuwe vrijwilligers werven. Mensen die één keer aan een actie meedoen, mensen waar u af en toe een beroep op kunt doen, of mensen die voor langere tijd willen meewerken. U wilt hen in elk

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

Een goede. keuze. Welkom bij 2Samen Peuterspeelzaal

Een goede. keuze. Welkom bij 2Samen Peuterspeelzaal Een goede keuze Welkom bij 2Samen Peuterspeelzaal Kinderopvang 2Samen: een goede keuze Thuis in kinderopvang Voor kinderen vanaf 2½ jaar, die niet naar het kinderdagverblijf gaan, is de peuterspeelzaal

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Wenbeleid KDV Polderpret

Wenbeleid KDV Polderpret Wenbeleid KDV Polderpret Inhoudsopgave : Wenbeleid...1 1.Voorwoord..2 2.Wenperiode nieuw kind..2 3.Overgang naar een andere groep.2 4. Hulp bij het wennen 2 5. Kinderen die moeilijker wennen 3 1. Voorwoord

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over peuterschool t Koggeschip

Veel gestelde vragen over peuterschool t Koggeschip Veel gestelde vragen over peuterschool t Koggeschip Juni 2014 Wat is een peuterschool? De peuterschool is een combinatie van kinderdagverblijf en voorschool. Hier komen alle kinderen in de wijk van 2,5

Nadere informatie

Van de 459 respondenten was het merendeel vrouwelijk (75 procent).

Van de 459 respondenten was het merendeel vrouwelijk (75 procent). Bijlage 1 Enquête Opvoeden en opgroeien in Oisterwijk Januari 2015 1. Waarom deze enquête? De gemeente vindt het belangrijk dat kinderen zich goed kunnen ontwikkelen en gezond en veilig opgroeien. Kinderen

Nadere informatie

1. Ouders en jij: opvoedingspartners

1. Ouders en jij: opvoedingspartners 1. Ouders en jij: opvoedingspartners Ouders die jouw opvang kiezen, vertrouwen je hun kostbaarste bezit toe. Jij voedt hun kinderen mee op tijdens hun belangrijkste levensjaren, een mooie taak! EEN GOEDE

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Ondertoezichtstelling (OTS)

JEUGDBESCHERMING NOORD. Ondertoezichtstelling (OTS) JEUGDBESCHERMING NOORD Ondertoezichtstelling (OTS) Deze brochure bestaat uit twee delen. Het eerste deel is geschreven voor kinderen, maar zeker ook handig voor ouders om te lezen. Het tweede deel is speciaal

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw.

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Ik ben Mona, ben geboren in Egypte. Ik heb daar basisschool gedaan. Daarna een opleiding voor zuster. Ik woon 6 jaar in Nederland. Mijn man is overleden. Ik zorg

Nadere informatie

Méér dan Spelen. Hier houden wij ons aan bij Spring! Ouderinformatieboekje

Méér dan Spelen. Hier houden wij ons aan bij Spring! Ouderinformatieboekje Méér dan Spelen Hier houden wij ons aan bij Spring! Ouderinformatieboekje 2 Inhoudsopgave 1. De mentorleidster... 4 2. Spelenderwijs leren en ontwikkelen met Piramide... 4 2.1 Ouderbijeenkomst, spelinloop

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. Rk Basisschool Op Dreef

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. Rk Basisschool Op Dreef RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE Rk Basisschool Op Dreef Plaats : Nieuw-Vennep BRIN nummer : 09VX C1 Onderzoeksnummer : 273217 Datum onderzoek : 18 februari

Nadere informatie

Convenant Kindercentra & ROC s Groningen en Noord-Drenthe. Informatiegids voor Stagiairs

Convenant Kindercentra & ROC s Groningen en Noord-Drenthe. Informatiegids voor Stagiairs Informatiegids voor Stagiairs Inhoudsopgave informatie stagiairs Algemeen Functiebeschrijving Pedagogisch medewerker (conform cao kinderopvang) Functiebeschrijving Peuterspeelzaalleidster 1 (conform cao

Nadere informatie

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep GGZ nederland Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers 41 Mind-Spring Psycho-educatie en psychosociale ondersteuning voor en door asielzoekers

Nadere informatie

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden.

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaar: Coöperatief leren Tandemleren Inge Kiers Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve

Nadere informatie

Pedagogische trainingen

Pedagogische trainingen Pedagogische trainingen Hoekgericht werken Kinderen leren het beste door te doen, te ontdekken en te beleven en waar kunnen ze dat beter dan in een heuse speelhoek. Een bouwhoek, een poppenhoek, een huishoek,

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Toolkit. Familieparticipatie

Toolkit. Familieparticipatie Toolkit Familieparticipatie April 2013, Vilans De materialen en teksten uit deze toolkit kunt u gratis printen en downloaden. Zorgorganisaties kunnen dit materiaal kopiëren, aanpassen en aanvullen met

Nadere informatie

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid Op REIS met Kids2b Kids2b Kids2b is zeer verheugd dat u uw kind aan ons toevertrouwd. Wij begrijpen dat het voor S I E R u als ouder een grote stap is om een deel van de zorg en opvoeding van uw kind te

Nadere informatie

Stappenplan beweegevenement. Stappenplan voor het organiseren van een beweegevenement

Stappenplan beweegevenement. Stappenplan voor het organiseren van een beweegevenement Stappenplan beweegevenement Stappenplan voor het organiseren van een beweegevenement Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 STAP 1: VOORONDERZOEK 4 BEWEEGEVENEMENT MOTTO 4 DOELGROEPENKEUZES MAKEN 4

Nadere informatie

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor kinderen en jongeren met een visuele beperking

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor kinderen en jongeren met een visuele beperking Onderwijs, zorg en dienstverlening voor kinderen en jongeren met een visuele beperking Perspectief voor ieder kind Mijn baby maakt nog steeds geen oogcontact, is dat normaal? Kan mijn dochter naar een

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Diversiteitswaaier. Diversiteit & Opvoeding 0-12

Diversiteitswaaier. Diversiteit & Opvoeding 0-12 Diversiteitswaaier Diversiteit & Opvoeding 0-12 Inhoud 3 Inleiding 4 Zes niveaus om diversiteitswerken te benaderen 11 De diversiteitsmeetladder 14 Implementatie 39 Tot Slot 41 Naslag 44 Colofon 45 Visie

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie