De ontwikkeling van een sporttalent

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ontwikkeling van een sporttalent"

Transcriptie

1 De ontwikkeling van een sporttalent Sandra Ligeon

2 De ontwikkeling van een sporttalent Auteur: Sandra Ligeon Studierichting: Vrijetijdsmanagement Onderwerp: Talentontwikkeling in de sport Docent: Dhr. T. Hutten Opdrachtgever: Dhr. E. Leurs Datum: 06 december 2006

3 De ontwikkeling van een sporttalent Bijlagen

4 Inhoudsopgave Samenvatting 3 De inleiding 5 Hoofdstuk 1: Achtergrond en aanleiding van het onderzoek Probleemanalyse Probleemstelling & doelstelling Onderzoeksvragen Methode van onderzoek 7 Hoofdstuk 2: Theoretisch kader Inleiding De sociaal emotionele ontwikkeling bij kinderen Van kleuter tot schoolgaand kind Ontwikkelingsschets per groep Ontwikkelingsschets groep Ontwikkelingsschets groep Ontwikkelingsschets groep Competenties Wat zijn competenties? Competenties: hoe te sturen? Conclusie 15 Hoofdstuk 3: Trends en ontwikkelingen Inleiding Trends Sportdeelname Sportaanbod Sportverband Sportbeoefening Het sportieve kapitaal van ouders Bestaande activiteiten Het Sportstimuleringsbureau BOS-impuls BOS-impuls in Dordrecht BOS-impuls in andere steden Conclusie Ontwikkelingen Opleidingskwalificaties Opleidingskwalificaties ALO Opleidingskwalificatie LOBOS Profiel sportbuurtwerker 38 1

5 3.4.3 Conclusie 42 Hoofdstuk 4: rol van de scholen Inleiding de conclusies Binnenstad Crabbehof Dubbeldam Krispijn Reeland Stadspolders Sterrenburg Wielwijk Algemene conclusies Bijscholing Sportmateriaal Interesse in een sportcentrum Rol van de ouders 51 Hoofdstuk 5: Sportdeelname leerlingen 8-12 jaar Inleiding Jij en sport Jij en je gymles Jij en je buurt Jij en je sportvereniging Anders in de sport 54 Hoofdstuk 6: De aanbevelingen Inleiding Scholen De bijscholing Het sportmateriaal Sportverenigingen Sportstimuleringsbureau Ouders Overige aanbevelingen 56 Literatuurlijst 58 Bijlagen 2

6 Samenvatting Er komt nieuwe sportboulevard waarin breedtesport en topsport centraal staan. Daartussen zit het traject van talentontwikkeling, maar ook lekker sporten op het niveau dat de sporter aankan. De projectgroep Sportboulevard heeft behoefte aan inzichten en advies hoe ze deze combinatie gestalte kan geven. Talent ontwikkeling en breedte sport hebben dezelfde basis, namelijk iemand moet met sport in aanraking komen en ermee beginnen.helaas zorgen allerlei moderne verleidingen (televisie, computer, mobiele telefoon) er voor dat kinderen thuis steeds minder actief spelen en bewegen.daarom is het van groot belang voor de gemeente en voor de ontwikkeling van sportverenigingen en individuele burgers dat bewegen, actief vrije tijd doorbrengen, gezond blijven en talentontwikkeling worden gekoppeld. Uit de gegeven trends kan geconcludeerd worden dat meisjes minder aan sport doen. Daarnaast speelt leeftijd ook een rol; naarmate ze ouder worden stopt men sneller. Verder is er een grote groep allochtone kinderen die minder aan sport doet dan de autochtone kinderen. Verder blijkt uit landelijk onderzoek dat de traditionele sporten niet meer in zijn bij de jongeren. De populaire sporten zijn hedendaags de straatsporten. De vraag is nu hoe dat in Dordrecht werkt aan de basis van de sport. Maken kinderen wel kennis met sport en met welke sport dan en hoe kan een Sportboulevard daarop inspelen? Daarom is de volgende probleemstelling voor dit onderzoek opgesteld: Waaraan moet de Sportboulevard voldoen zodat kinderen hun sporttalenten optimaal kunnen ontwikkelen en welke eisen stelt dat aan de samenwerking van de partijen binnen de Sportboulevard? Uit de probleemstelling vloeit de doelstelling. Voor dit onderzoek geldt de volgende: Inzicht verkrijgen in wat talentontwikkeling bij kinderen bevordert en hoe talentontwikkeling bij kinderen in Dordrecht kan worden vormgegeven m.b.v. het talentontwikkelingsmodel. Dit leidt tot aanbevelingen t.a.v. de eisen die dit stelt aan de samenwerking tussen de mogelijke partijen binnen de Sportboulevard en de organisatie van de Sportboulevard. Leren bewegen is bij uitstek een groepsactiviteit. Leerlingen verkennen en ontwikkelen naast hun mogelijkheden in de rol van beweger ook die in de rol van ondersteuner en organisator. Er wordt veelvuldig een beroep gedaan op verschillende sociale en regelvaardigheden. In tal van situaties wordt van leerlingen verwacht dat ze elkaar helpen, onderling rollen en taken verdelen, op veiligheid letten, respectvol met elkaar omgaan, zorgzaam zijn voor elkaar, met elkaar regels afspreken, samenwerken en samen spelen. Leerlingen leren eenvoudige regeltaken vervullen, zoals elkaar hulp verlenen, aanwijzingen geven en coachen, organiseren en rollen als scheidsrechter of jury vervullen. Deze sociale en regeltaken maken het niet alleen mogelijk samen te bewegen, maar bieden leerlingen de mogelijkheid te leren hoe ze die activiteiten met elkaar veilig op gang kunnen brengen en op gang 3

7 kunnen houden. Ze leren verantwoordelijkheid dragen voor het eigen bewegen en dat van anderen, ook als de onderlinge verschillen groot zijn. Over leerlingen kan gezegd worden dat ze een sterke behoefte hebben om verder te komen, maar ze kunnen dat nog niet (helemaal) onder eigen verantwoordelijkheid. Daar hebben ze mensen voor nodig die heb opvoeden, dat geldt voor elke tak van onderwijs. De leerkrachten zijn er voor, om hen hierbij te ondersteunen. Nationaal zijn er een tal competenties opgesteld, voor docenten op het gebied van lichamelijke opvoeding. Uit de interviews is gebleken, dat de leerkrachten niet alle competenties kunnen behalen. Er zijn een aantal factoren dat hier voor zorgt, waaronder bijscholing en sportmateriaal. En dan voornamelijk de afwezigheid hiervan. De leerkrachten moeten op technisch niveau meer inzicht krijgen in de sporten. Bijscholing zou een vereiste moeten worden. Daarnaast zou door de vernieuwing van materialen, vakleerkrachten ook hun taken beter kunnen uitvoeren en komt hun vakkundigheid beter tot zijn recht. Er zijn op dit moment vele (BOS)activiteiten gaande. Echter in Dordrecht zijn er weinig activiteiten met als uitgangspunt, gezondheid, sport, school en kinderen met elkaar te combineren. Ondanks de samenwerking, die veel scholen met het Sportstimuleringsbureau hebben, doen toch weinig kinderen hieraan mee. De voornaamste reden hiervoor is dat de kinderen het bestaan ervan niet weten. Dit geldt overigens niet alleen voor de activiteiten op school, maar ook voor de activiteiten in de buurt. Bij het Sportstimuleringsbureau kunnen kinderen een sportpas maken, zodat ze kunnen sporten op een sportcomplex. Uit de interviews met de kinderen blijkt echter dat kinderen wel sportmateriaal willen lenen, maar niet weten waar dit kan. Er is dus blijkbaar wel een behoefte aan de kant van de kinderen. Geconcludeerd kan worden dat de sportpas niet goed/voldoende wordt aangeboden. De sportpas zou meer gepromoot moeten worden, zodat kinderen weten dat de gelegenheid er zeer zeker is om sportmaterialen te kunnen lenen. Daarnaast moeten de sportverengingen naar de wijken komen iets te organiseren. De verengingen moeten niet teveel afwachten, maar zelf actie ondernemen. Doel is de kinderen zo enthousiast te krijgen, dat ze zich opgeven voor vervolgtrainingen na schooltijd. Er zouden miniwedstrijden georganiseerd kunnen worden, zodat kinderen geïnteresseerd raken in de desbetreffende sport. 4

8 De inleiding Als je niet kunt uitblinken door talent, moet je door inspanning triomferen. Voor u ligt het onderzoeksverslag van het onderzoek naar talentontwikkeling bij kinderen betreft sport. Het onderzoek is gericht op de breedtesport en topsport, waarbij de Sportboulevard een rol zou kunnen spelen. De projectgroep Sportboulevard heeft behoefte aan inzichten en advies hoe ze deze combinatie gestalte kan geven Diverse talentontwikkelingsmodellen en competentiemodellen, ontworpen door de NHTV, zijn aanleiding geweest voor dit onderzoek. Voor het onderzoek is er met de betrokken partijen contact gelegd. Namelijk met de projectgroep Sportboulevard, het Sportstimuleringsbureau, Dordtse scholen en Dordtse leerlingen. Tijdens deze contacten zijn alle onderdelen voor het onderzoek aan de orde gekomen. Dit met als achterliggende gedachte, inzicht te verkrijgen in hoe de huidige situatie bij de partijen is en of er aan alle behoeften en verwachtingspatronen wordt voldaan. Dit is gedaan, middels enquêtes en interviews. Bij de af te nemen en afgenomen enquêtes en interviews zijn er enige beperkingen opgetreden. Hierbij moet gedacht worden aan weinig medewerking van de scholen. De enquêtes voor de scholen en leerlingen waren meegegeven aan de leerkrachten. Er was zeer weinig respons, ondanks een bijgeleverde brief van de gemeente. Na dit resultaat is er gekozen voor een andere werkwijze, namelijk face to face interviewen. De enquêtes zijn persoonlijk afgenomen, zodat er meer resultaat is ontstaan. Voor de interviews met de leerkrachten heb ik de enquêtes gebruikt. Voor de leerlingen heb ik de enquêtes gebruikt als itemlijst. De resultaten van de contacten zijn hierna verwerkt in een analyse. Uiteindelijk kon er zo een conclusie worden getrokken, waarna er aanbevelingen gedaan konden worden. 5

9 Hoofdstuk 1: Achtergrond en aanleiding van het onderzoek In dit hoofdstuk wordt de opzet van het onderzoek besproken. Bovendien wordt er uitleg gegeven over de werkwijze en de methoden voor het onderzoek Probleemanalyse (bron: Sandra van Lohuizen & Er komt nieuwe sportboulevard waarin breedtesport en topsport centraal staan. Daartussen zit het traject van talentontwikkeling, maar ook lekker sporten op het niveau dat de sporter aankan. De projectgroep Sportboulevard heeft behoefte aan inzichten en advies hoe ze deze combinatie gestalte kan geven. Talent ontwikkeling en breedte sport hebben dezelfde basis, namelijk iemand moet met sport in aanraking komen en ermee beginnen. Vervolgens komt de herkenning van talent, talentontwikkeling, etc. Er is behoefte aan een concept, waarbinnen dit kan worden gerealiseerd. Wat valt te leren van bestaande multifunctionele accommodaties? Er zitten geheel verschillende partijen aan tafel, die elk hun eigen belangen en posities behartigen. Partijen die alleen iets brengen als er ook iets valt te halen of gezamenlijk valt te winnen. Op het gebied van infrastructuur, gebouwen en exploitatie is het gezamenlijke belang duidelijk en liggen de voordelen voor het oprapen. Er zal iets nieuws moeten worden ontwikkeld, dat bovendien aansluit bij alle betrokken partijen en de laatste maatschappelijke ontwikkelingen. Dat is een kans, omdat er zich nieuwe ontwikkelingen voor doen in het beleid en in het denken over bewegen, gezondheid, sport en vrije tijd. Het Voedingscentrum wijst erop dat het belangrijk is kinderen al op jonge leeftijd bij te brengen dat er een nauwe relatie is tussen calorie-inname en calorieverbruik. Door hen kennis en vaardigheden bij te brengen, kunnen zij weerbaarder worden gemaakt tegen alle verleidingen van de huidige samenleving. Dat is hard nodig, want naar schatting van de Gezondheidsraad wordt zestig tot zeventig procent van het eetgedrag bepaald door gewoonten. Slechts over dertig tot veertig procent van het eetgedrag wordt bewust nagedacht. Allerlei moderne verleidingen (televisie, computer, mobiele telefoon) zorgen er voor dat kinderen thuis steeds minder actief spelen en bewegen. 6

10 Daarom is het van groot belang voor de gemeente en voor de ontwikkeling van sportverenigingen en individuele burgers dat bewegen, actief vrije tijd doorbrengen, gezond blijven en talentontwikkeling worden gekoppeld. De vraag is nu hoe dat in Dordrecht werkt aan de basis van de sport. Maken kinderen wel kennis met sport en met welke sport dan en hoe kan een Sportboulevard daarop inspelen? 1.2 Probleemstelling & doelstelling De probleemstelling luidt dan ook als volgt; Waaraan moet de Sportboulevard voldoen zodat kinderen hun sporttalenten optimaal kunnen ontwikkelen en welke eisen stelt dat aan de samenwerking van de partijen binnen de Sportboulevard? De daarop volgende doelstelling luidt dan ook; Inzicht verkrijgen in wat talentontwikkeling bij kinderen bevordert en hoe talentontwikkeling bij kinderen in Dordrecht kan worden vormgegeven m.b.v. het talentontwikkelingsmodel. Dit leidt tot aanbevelingen t.a.v. de eisen die dit stelt aan de samenwerking tussen de mogelijke partijen binnen de Sportboulevard en de organisatie van de Sportboulevard. 1.3 Onderzoeksvragen Naar aanleiding van de probleemstelling kunnen er een aantal onderzoeksvragen worden opgesteld. 1. Welke trends en ontwikkelingen op macro-, meso- en microniveau op het gebied van sport & bewegen, zijn van invloed op de Sportboulevard? (intern) 2. Wat valt er te leren van bestaande talentontwikkelings-programma s bij verschillende sporten in diverse steden? (extern) 3. Wat is de rol van verschillende scholen? (extern) 4. Welke factoren spelen een rol om te stoppen met sporten? Waar liggen de ambities van de kinderen tussen de 6 en 12 jaar?(extern) 5. Hoe kunnen de ingrediënten, voor het nieuwe concept, optimaal gecommuniceerd worden? (intern & extern) Deze onderzoeksvragen zullen per hoofdstuk behandeld worden. 1.4 Methode van onderzoek Ad 1 & 2. Hier zal deskresearch voor gedaan worden. Uit al bestaande gegevens zal de relevante informatie worden gehaald. Door middel van bestaande gegevens, die komen uit databases vanuit de gemeente, bibliotheken en scholen, kan deze onderzoeksvraag beantwoord worden. 7

11 Voor het contact met het Sportstimuleringsbureau zal er telefonisch contact zijn. Gezien de omvang van het aantal vragen, kan dit telefonisch gedaan worden. Ad 3. Dit zal onderzocht worden dmv desk- & fieldresearch. Middels enquêtes en interviews met leerkrachten. Het aantal interviews zal tussen de liggen, afhankelijk van de medewerking van de leerkrachten. Ad 4. Dit zal onderzocht worden dmv desk- & fieldresearch. Middels enquêtes en interviews met leerlingen. Ad 5. Deze vraag kan beantwoord worden, nadat de bovenstaande vragen beantwoord zijn. Hieruit kunnen conclusies worden getrokken en aanbevelingen worden gedaan. 8

12 Hoofdstuk 2: Theoretisch kader 2.1 Inleiding Het doel van dit hoofdstuk is om kennis en inzicht te verkrijgen in de algemene ontwikkeling bij kinderen en het werk- en beleidsveld dat van toepassing is bij talentontwikkeling. Voor het verdere verloop van het onderzoek is de juiste theorie zeer van belang. Allereerst wordt de algemene ontwikkeling bij kinderen behandeld. Daarna wordt er stilgestaan bij het werk- en beleidsveld. 2.2 De sociaal emotionele ontwikkeling bij kinderen (Bron: Onderwijzen is opvoeden, W. ter Horst, Kok, 2002, ISBN ) Van kleuter naar schoolgaand kind Het eerste wat opvalt, zijn de lichamelijke ontwikkelingen. Het kind verandert qua bouw. Armen en benen worden langer, de borstomvang groter en het kraakbeen wordt steviger. Met zijn nieuwe mogelijkheden komt zo n kind anders in het leven te staan. Kinderen beginnen eigen keuzes in het leven te maken, omdat ze zich groot voelen. Dat is tekenend voor de nieuwe opvoedingssituatie Ontwikkelingsschets per groep Ontwikkelschets groep 3-4 (Bron: Door het toenemende ik-besef en het besef bij een bepaalde groep te horen, gaan de kinderen in deze periode steeds nadrukkelijker reflecteren op zichzelf: mogelijkheden, beperkingen, (uiterlijke) kenmerken, wensen, gevoelens en eigenschappen. Nieuw daarbij is dat ze zichzelf ook steeds nadrukkelijker gaan vergelijken met anderen. Deze nadere kennismaking vraagt veel ondersteuning, gericht op de ontwikkeling van een realistisch en positief zelfbeeld. Bij allochtone kinderen spreken we ook wel van een positieve etnische identiteit. Aanvankelijk zijn stemmingswisselingen nog heel gewoon. Langzaam maar zeker worden de kinderen evenwichtiger. In het begin kennen ze vaak nog veel angsten die voor een deel samenhangen met de veranderende schoolsituatie: andere en tegenstrijdige eisen, meer pressie thuis om toch vooral maar goed je best te doen. Kinderen in deze leeftijdsgroep identificeren zich nog heel sterk met hun ouders of verzorgers en ook met oudere kinderen (imiteren van gedrag). Daarnaast gaan ze zich meer richten op en identificeren met leeftijd- en seksegenootjes. 9

13 Door de voortgaande sociale ontwikkeling kan in deze leeftijdsperiode belangrijke vooruitgang worden geboekt in het leren omgaan met conflicten, afspraken en regels. Deze vooruitgang is mogelijk omdat de kinderen in toenemende mate in staat zijn zich te verplaatsen in de gevoelens, wensen, opvattingen en de situatie van anderen. De voortgang is mede afhankelijk van de inzet van volwassenen die oog hebben voor de culturele verschillen tussen gezin en omgeving. Ze worden wat onafhankelijker en gaan eigen gedrag en dat van anderen meer vanuit ethisch oogpunt beoordelen. Aanvankelijk worden spelregels en normen nog zeer star toegepast. In toenemende mate wordt gedrag echter beoordeeld op de bedoeling die er achter ligt Ontwikkelschets groep 5-6 Kinderen vertonen in deze periode over het algemeen een toenemende mate van emotionele stabiliteit en een redelijke dosis zelfvertrouwen. Ze worden zich ervan bewust dat eigenschappen en vaardigheden niet vastliggen, maar zich ontwikkelen onder invloed van leeftijd, oefening en sociale omgeving. Ze richten zich in het algemeen steeds sterker op leeftijd- en seksegenoten (identificatie) en zijn ook steeds beter in staat zich in te leven in de ander en daarmee rekening te houden. Het verwerven van een plaats en van status binnen de groep geeft nogal eens nabootsing van gedrag van de meest actieve of dominante groepsleden te zien. Soms ontstaat de neiging stoer te doen of indruk te maken (verhoogd veiligheidsrisico). Ze vertonen een toenemende mate van onafhankelijkheid, laten steeds meer een eigen mening horen en claimen meer eigen verantwoordelijkheid. Dit gaat vaak gepaard met een grotere gevoeligheid voor ethische consequenties van gedrag en een grotere interesse voor achterliggende bedoelingen en opvattingen (veel waarom-vragen). Daarnaast laten ze in toenemende mate zien wat in de eigen etnische groep waardevol/nastrevenswaardig gevonden wordt. Door de confrontatie met de eisen van de Nederlandse samenleving kan de situatie optreden van niet goed kunnen kiezen tussen twee culturen. Onder invloed van ouders, leerkrachten, vrienden en media nemen in deze periode ook de vooroordelen toe. Dit is vaak sterker bij kinderen met een autoritaire persoonlijkheid en met een etnische identiteit waarin de eigen groep als dominant wordt beschouwd Ontwikkelschets groep 7-8 In het algemeen zien we in deze periode de behoefte aan zelfstandigheid, privacy, een eigen mening en eigen verantwoordelijkheid sterk toenemen. Kinderen worden vaak als oudsten aangesproken: medeverantwoordelijkheid voor jongere kinderen, corveewerkzaamheden. 10

14 De toegenomen zelfstandigheid uit zich vaak in een kritische houding tegenover voorschriften en gedragingen van opvoeders en andere volwassenen. Daarnaast is er een toenemende behoefte aan conformering aan leeftijdgenoten. Normen en gewoonten van de leeftijdsgroep worden hierdoor belangrijker. Voor allochtone kinderen geldt daarnaast een sterker wordend bewustzijn van de etnische elementen in de eigen identiteit. Verder doet ook de puberteit langzamerhand zijn intrede. Doordat sommige kinderen enkele jaren eerder of later de puberteit binnenstappen, bestaan er grote onderlinge verschillen. De heroriëntatie op andere waarden en normen, wijzigingen in de omgang met leeftijdgenoten, toegenomen verantwoordelijkheid en veranderingen op het hormonale vlak zorgen vaak tijdelijk voor een zekere emotionele instabiliteit en verminderd zelfvertrouwen. Hierdoor is extra aandacht gewenst voor het zelfbeeld en het omgaan met gevoelens die voortkomen uit: lichamelijke veranderingen (beugel, borstontwikkeling, menstruatie), de relatie met leeftijdgenoten (voor paal staan, erbij willen horen, stoer gedrag, rolpatronen) en de toenemende druk van ouders en de confrontatie met eigen mogelijkheden en beperkingen (Cito-toets, schoolkeuze). 2.4 Competenties Wat zijn competenties? (bron: Theo Hutten) Competenties bestaan uit kennis, houding en gedrag, die nodig zijn om een functie te vervullen. Competenties verwoorden gedragseisen die nodig zijn om goed te kunnen functioneren. Kennis: Kennis is nodig, maar niet voldoende. Je kunt de hoogste diploma s hebben behaald of allerlei boeken hebben gelezen, maar dat wil nog niet zeggen dat men in staat is om succesvol te zijn. Ervaring is ook een vereiste. Houding en gedrag: Naast kennis zijn ook houding en gedrag belangrijk. Wil je het ook, wat is het ambitieniveau en ben je bereid offers te brengen? En ben je in staat om deze houding vol te houden, zodat het je gedrag op langere termijn wordt. Gedrag kan worden veroorzaakt door persoonlijke eigenschappen, de dingen die je belangrijk vindt in het leven en die van jouw omgeving. 11

15 Het VTM- model Doen A Opvattingen Houding Zelfbeeld Persoonlijke eigenschappen Normen en waarden Motieven B Denken Willen Persoonlijke eigenschappen; hieronder kan worden verstaan; doorzettingsvermogen, assertiviteit, sportief e.d. Normen en waarden; dit kan afhankelijk zijn van cultuur, geloof e.d. Motieven Dit niveau is heel fundamenteel en krijg je van nature mee( persoonlijke eigenschappen, fysieke gestel, maar ook geloof en levensovertuiging(niets, moslim of gereformeerde) en normen en waarden.) Een kind dat niet gestimuleerd wordt, geen respons krijgt zal zich niet kunnen ontwikkelen zoals hij of zij dat zou kunnen. Talent zal dan moeilijk tot uiting kunnen komen. Kinderen worden op jonge leeftijd, op dit gebied, ontwikkeld. Op dit niveau kunnen talenten al worden ontwikkeld. Echter het moment van de ontdekking van de talenten, is een vaag gebied. Uit enquêtes zal moeten blijken, wat hier de reden van zou kunnen zijn. Opvattingen Houding Zelfbeeld Naarmate kinderen ouder worden, worden ze blootgesteld aan meerdere invloeden. Het onderste niveau kan versterkt worden of juist verzwakt worden. Of in het extreemste geval totaal veranderd worden. Bijvoorbeeld, de competentie houding kan veranderen. Een kind kan op vroegere leeftijd een grote interesse hebben voor een bepaalde sport. Door vrienden kan hij beïnvloedt worden. Hij kan besluiten om te stoppen met de sport, omdat zijn vrienden de sport niet leuk vinden. Of hij kan juist besluiten om zich bij een vereniging aan te sluiten, omdat zijn vrienden ook bij die vereniging aangesloten zijn. 12

16 Maar ook opvattingen van scholen, (kinderen worden er te moe van, het is bij ons geen speerpunt, taak van de ouders, etc.) zijn van belang. Gedrag Indien het kind besluit om een sport te gaan beoefenen, is het gedrag zeer belangrijk. Zoals al werd uitgelegd bij de competentie gedrag, in hoeverre zet je je in voor de sport? Wat zijn de ambities? Techniek en inzicht kunnen worden aangeleerd, maar het belangrijkste is, is wat een kind met deze vaardigheden doet of wil doen. Het zegt heel vaak ook niets over wat iemand werkelijk kan of wil. Als er geen geld is voor sport, kan je wel talent hebben, maar je kunt dan al niet met een sport kennis maken. Dit niveau kan ook worden toegepast bij leerkrachten. In hoeverre zet een leerkracht/ trainer/ buurtwerker zich in, om een kind iets te leren. Ook hier zijn de aspecten techniek en inzicht belangrijk, maar ervaring en motivatie spelen hierin ook een belangrijke rol. (zie bijlage 1 voor NHTV- competentiemodel) Zoals in het model te zien is, zijn er verschillende factoren die meespelen voor het gedrag van de sporter. Directe factoren zijn de persoonlijke eigenschappen, het leervermogen en de lichamelijke ontwikkeling. Deze factoren kunnen veranderen naarmate het kind ouder wordt. Na beschrijven van de competenties, komt de vraag aan de orde waardoor iemand wordt gestuurd of kan worden gestuurd/beïnvloed. Daarom het de volgende paragraaf het volgende model: Competenties: hoe te sturen? (Bron: Visie op leren, boek in ontwikkeling door Theo Hutten en Sandra van Lohuizen, 2007). 13

17 Beroepscompetentie 1 Taken Context Middelen, resources Bedrijf Sector maatschappij Handelingen Medewerker met competenties Gedrag Houding Werkmodellen Vakkundigheid Sectorkennis Normen Waarden Zelfbeeld Pers. eigenschappen Product of resultaat van handelen De gemeenschappelijke noemer: leren = competenties ontwikkelen Zoals gezegd is een gemeenschappelijke noemer nodig voor wat er is geleerd en op welk niveau. Een noemer waarin leerlingen, medewerkers en beroepsbeoefenaren wederzijds hun behoefte aan menselijk potentieel kunnen beschrijven op een praktische, concrete en toetsbare manier. De klassieke, sterk cognitieve benadering van onderwijs is hiervoor niet geschikt. Begin- en eindtermen van onderwijsmodules zijn vastgelegd in begrippen die uitgaan van inhoud (kennis, inzichten, theorieën, modellen). Het optellen van bij elkaar passende eindtermen op basis van inhoud leidt echter niet tot iets dat in het werkveld wordt herkend in termen van dat doen wij hier. Inmiddels is het onderwijs een stuk verder en hebben competenties overal hun intrede gedaan. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen domeincompetenties en persoonlijke en management competenties. 14

18 Competenties weerspiegelen datgene wat in de werksituatie tot succes leidt. Ze kunnen alleen gericht worden ontwikkeld, gevolgd en beoordeeld als ze een relevante inhoud hebben en concreet en meetbaar worden vormgegeven. Competenties worden onderscheiden in beroepsspecifieke competenties en persoonlijke en management competenties. Beroepscompetenties kunnen worden vertaald in taken (die als onderdeel van een functie geregeld worden uitgevoerd of in meer specifieke opdrachten, die aan een persoon of groep personen wordt verstrekt als projectopdracht). Bij elke taak horen handelingen en die handelingen leiden tot een resultaat. Resultaat en de handeling kunnen worden beoordeeld en dat is wat in een bedrijf of een organisatie ook gebeurt. Om een handeling met succes uit te voeren, is een competente medewerker nodig. Een medewerker die daarbij zijn bagage inzet om zijn taak of opdracht te realiseren. Dat is echter niet voldoende ( zie figuur ). Medewerkers moeten middels budgetten, resources, procedures, structuren, etc., ook de gelegenheid geboden worden om succesvol te zijn. Ook de situatie van dat moment, de cultuur in de organisatie en de context van de branche en de maatschappelijke ontwikkelingen zijn van grote invloed op het resultaat. Het beoordelen van competenties geschiedt dus altijd vanuit de context, waarin wordt gehandeld. Om beroepsspecifieke competenties te leren, hoeven we het binnen het onderwijs niet zo complex te maken. Veel beroepscompetenties kunnen uitstekend worden geleerd via authentieke opdrachten in beroeps- en sectorspecifieke cases, waarin afhankelijk van het niveau de complexiteit is gedefinieerd en wordt gehandhaafd. Op deze wijze is een student in staat zijn eigen werkmodellen te ontwikkelen: zijn werkwijze om met een bepaalde beroepssituatie om te gaan. Naast deze beroepscompetenties zet de medewerker ook zijn persoonlijke en management competenties in. Dit model is ontwikkeld voor competenties verwerven in het bedrijfsleven. Wat hieruit geleerd kan worden, is dat competenties van iemand niet alleen afhangen van de eerste driehoek met 3 niveaus, maar worden gestuurd door de context waarin de competentie wordt gebruikt. Het resultaat is daarvan afhankelijk. De sturing geschiedt zoals dat in het krachtenveld model voor beginnende sporters staat Conclusie Modellen Als er gekeken wordt naar het VTM- model en het competentiemodel, kan geconcludeerd worden dat er een samenhang is tussen de eerste 2 modellen. De houding, gedrag en kennis (VTM- model) van een school en/of trainer kan het gedrag van een sporter beïnvloeden (NHTV- competentiemodel). Daarnaast komen de kenmerken persoonlijke eigenschappen, motivatie en ambitie ( houding) terug in het competentiemodel. 15

19 Kortom: zowel extern als intern wordt het gedrag van een sporter beïnvloed. De leeftijd van 6 tot 14 jaar is een turbulente periode, met een vele verandering in lichamelijke kenmerken. Tegelijkertijd betekent de overgang naar een (andere) school een ingrijpende verandering in de sociale omgeving. De leerlingen moeten op zoek naar een nieuwe plek en identiteit in dat geheel. Dat vergt oriëntatie en aanpassing. In deze periode worden leerlingen zich ook meer bewust van hun eigen mogelijkheden en onmogelijkheden en die van anderen. Prestaties in dit leergebied zijn voor iedereen zichtbaar. Dat maakt leerlingen kwetsbaar. Het is daarom in deze leeftijdsfase belangrijk dat ze kansen krijgen hun mogelijkheden in een veilige omgeving te verkennen en leren hun zelfvertrouwen op het gebied van hun bewegingsmogelijkheden verder te ontwikkelen en te benutten. Respectvol omgaan met verschillen in belangstelling, begaafdheid en tempo vraagt voortdurend om flexibiliteit en om uitdagende en aansprekende bewegingssituaties. Aansluiten bij de bewegingservaring uit de basisschoolperiode is daarbij essentieel. Leren bewegen is bij uitstek een groepsactiviteit. Leerlingen verkennen en ontwikkelen naast hun mogelijkheden in de rol van beweger ook die in de rol van ondersteuner en organisator. Er wordt veelvuldig een beroep gedaan op verschillende sociale en regelvaardigheden. In tal van situaties wordt van leerlingen verwacht dat ze elkaar helpen, onderling rollen en taken verdelen, op veiligheid letten, respectvol met elkaar omgaan, zorgzaam zijn voor elkaar, met elkaar regels afspreken, samenwerken en samen spelen. Leerlingen leren eenvoudige regeltaken vervullen, zoals elkaar hulp verlenen, aanwijzingen geven en coachen, organiseren en rollen als scheidsrechter of jury vervullen. Deze sociale en regeltaken maken het niet alleen mogelijk samen te bewegen, maar bieden leerlingen de mogelijkheid te leren hoe ze die activiteiten met elkaar veilig op gang kunnen brengen en op gang kunnen houden. Ze leren verantwoordelijkheid dragen voor het eigen bewegen en dat van anderen, ook als de onderlinge verschillen groot zijn. 1 Opvoedbaarheid Over leerlingen kan gezegd worden dat ze een sterke behoefte hebben om verder te komen, maar ze kunnen dat nog niet (helemaal) onder eigen verantwoordelijkheid. Daar hebben ze mensen voor nodig die heb opvoeden, dat geldt voor elke tak van onderwijs. De leerkrachten zijn er voor, om hen hierbij te ondersteunen. Echter kunnen ze het niet, als ze er nog niet rijp voor zijn, er nog niet aan toe zijn. Logischerwijs wordt dit herkend en zal de leerling extra gestimuleerd worden en onder druk worden gezet. Dit is noodzakelijk bij gemakzuchtige leerlingen, maar het absoluut verwerpelijk als het gebeurt bij een leerling die er nog niet aan toe is 2. De onrijpheid wordt aangezien voor een gebrek aan begaafdheid/talent. 1 Bron: 2 Bron: Onderwijzen is opvoeden, W. ter Horst, Kok, 2002, ISBN

20 Gezien de onderzoeksvragen en de conclusie uit het theoretisch kader, ga ik mij verdiepen in; de startende sporter (hoofdstuk 3 trends & ontwikkelingen en hoofdstuk 5 sportdeelname kinderen) de rol van scholen bij het ontdekken dat een kind ergens talent voor heeft (hoofdstuk 4 rol van de scholen) talent herkenning ( hoofdstuk 3 trends & ontwikkelingen en hoofdstuk 4 rol van de scholen) 17

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Bureau Onderzoek en Statistiek. Sportmonitor 2013. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers

Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Bureau Onderzoek en Statistiek. Sportmonitor 2013. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling en Bureau Onderzoek en Statistiek Sportmonitor 2013 Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Sportdeelname Amsterdam Aandeel sporters in Amsterdam toegenomen 67%

Nadere informatie

12 Sportbeleidsstukken

12 Sportbeleidsstukken DC 12 Sportbeleidsstukken 1 Inleiding In dit thema bespreken we het overheidsbeleid ten aanzien van sport. We besteden aandacht aan de sportnota Tijd voor Sport. Het ministerie van VWS heeft in 2011 een

Nadere informatie

Wij zijn Sport Helden! Zullen wij samen sport aanbieden?

Wij zijn Sport Helden! Zullen wij samen sport aanbieden? Wij zijn Sport Helden! Zullen wij samen sport aanbieden? Na ons gesprek zojuist kunt u in deze bijlage een stukje achtergrond informatie vinden. Mocht u vragen hebben, dan hoor ik dit graag. Veel plezier

Nadere informatie

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht Factsheet Sportparticipatie in Utrecht mei 2015 Overzicht Deze factsheet geeft op hoofdlijnen een beeld van sporten en bewegen in de stad en maakt deel uit van Utrecht Sport, de Utrechtse sportvisie op

Nadere informatie

Koersplan. Highschool Eindhoven

Koersplan. Highschool Eindhoven Koersplan Highschool Eindhoven 1 Inleiding Frits Philips lyceum- mavo is een toekomstgerichte school met de focus op talentontwikkeling. Leerlingen krijgen volop de mogelijkheid om hun talenten te ontdekken

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R VOEDING, BEWEGING EN GEWICHT K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Jeugd 2010 6 Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD

Nadere informatie

Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren

Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren Verslag van de eerste vragenlijstronde Jeugd, Zorg en Sport Auteur: Sabina Super, Niels Hermens, Kirsten Verkooijen Datum: 19 april 2016 Inleiding

Nadere informatie

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten.

Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. Hoofdstuk 11 Sport 11.1 Inleiding Sport biedt veel mensen ontspanning en draagt ook bij aan de gezondheid van mensen en aan de sociale contacten. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens aan de orde: 11.2

Nadere informatie

Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013

Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 Situering Onze maatschappij houdt ons graag een ideaalbeeld voor van een gezonde levensstijl, waarbij

Nadere informatie

Lekker Fit. Werken aan een gezonde leefstijl voor Rotterdamse jeugd

Lekker Fit. Werken aan een gezonde leefstijl voor Rotterdamse jeugd 01 Lekker Fit! Inhoudsopgave Lekker Fit 1 Tien pijlers 2 01 Extra bewegingsonderwijs tijdens en na schooltijd 3 02 De komst van de gymleraar nieuwe stijl 4 03 Lespakket Lekker Fit! 5 04 Sportlessen als

Nadere informatie

De aansluiting tussen binnen- en buitenschools leren bewegen en sporten

De aansluiting tussen binnen- en buitenschools leren bewegen en sporten De aansluiting tussen binnen- en buitenschools leren bewegen en sporten Inleiding: Om de ambitie te realiseren dat kinderen een positieve sport-en beweegattitude meekrijgen en hun leven lang sportief actief

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN?

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? Vragenlijsten om de sportwensen van jongeren in kaart te brengen HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? INHOUD 1. Inleiding Vier vragenlijsten Mondelinge interviews of een schriftelijke enquête? Verwerking

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

De effecten van combifuncties in het onderwijs

De effecten van combifuncties in het onderwijs De effecten van combifuncties in het onderwijs Peter Gramberg Jessica van der Linden 8 december 2011 Waarom een onderzoek naar de effecten? Combifunctionarissen zijn sinds 2008 o.a. aan de slag gegaan

Nadere informatie

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers. In opdracht van: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Robert Selten. Jessica Greven.

Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers. In opdracht van: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Robert Selten. Jessica Greven. Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers In opdracht van: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Projectnummer: 12287 Robert Selten Jessica Greven Willem Bosveld Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

Onderzoek sportdeelname Gemeente... Gemeentelogo

Onderzoek sportdeelname Gemeente... Gemeentelogo 2008 Onderzoek sportdeelname Gemeente... Gemeentelogo Gemeente... 2008 - Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding p. 3 2 Onderzoeksopzet en achtergrondinformatie p. 4 3 Resultaten p. 5 3.1 Respons p. 5

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING

INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING INFOKAART OUDEREN EN LICHAAMSBEWEGING Inleiding Lichaamsbeweging kan gezien worden als een relatief goedkope manier om het ontstaan van een aantal belangrijke ziekten, zoals hart- en vaatziekten, ouderdomssuiker,

Nadere informatie

Beleidsplan bewegingsonderwijs rkbs Maria Datum: 19-11-2009. Bron: Herziene kerndoelen Basisonderwijs. Bewegingsonderwijs.

Beleidsplan bewegingsonderwijs rkbs Maria Datum: 19-11-2009. Bron: Herziene kerndoelen Basisonderwijs. Bewegingsonderwijs. Beleidsplan bewegingsonderwijs rkbs Maria Datum: 19-11-2009 Bron: Herziene kerndoelen Basisonderwijs Bewegingsonderwijs Karakteristiek: Kinderen bewegen veel en graag. Dat zien we bijvoorbeeld op het schoolplein

Nadere informatie

Van alle gezinnen geeft 92% aan dat minimaal één van de kinderen deelneemt aan sport- en/of culturele activiteiten.

Van alle gezinnen geeft 92% aan dat minimaal één van de kinderen deelneemt aan sport- en/of culturele activiteiten. Uitwerking Enquête Gelderse Sportfederatie In de maand oktober 2008 is er een enquête gehouden onder ouders van kinderen op een aantal basisscholen in Doetinchem. De enquête had als doel om inzicht te

Nadere informatie

Sport en bewegen in Vaals

Sport en bewegen in Vaals Sport en bewegen in Vaals Sport- en beweegprogramma 2015-2020 Van visie naar activiteiten Netwerk Gezond Leven Donderdag 6 november 2014 Waarom een sport- en beweegprogramma? Strategische Visie 2020 Bestuursopdracht

Nadere informatie

Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid

Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid Hoe kijken wij naar kinderen? Pedagogisch beleid Inleiding Wij vinden het belangrijk dat u uw kind met een gerust hart naar één van onze kindercentra brengt. In deze brochure laten wij u zien dat wij

Nadere informatie

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen:

Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Verenigingen en welzijnswerk voor ouderen Organisatie: NOC*NSF Contactpersoon: Diederik Meijntjes Contactpersoon 2: Diederik Meijntjes Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Samenwerking

Nadere informatie

Overgewicht (incl. obesitas)

Overgewicht (incl. obesitas) Inleiding Het aantal kinderen dat te weinig beweegt en/of overgewicht heeft neemt al een aantal jaren toe. Dit is een belangrijk element van zorg. De gemeente heeft daarom in 2011 besloten zich actief

Nadere informatie

Behoeften op het vlak van actieve sportbeoefening bij Nijmegenaren vanaf 50 jaar. meting voorjaar 2003

Behoeften op het vlak van actieve sportbeoefening bij Nijmegenaren vanaf 50 jaar. meting voorjaar 2003 Behoeften op het vlak van actieve sportbeoefening bij Nijmegenaren vanaf 50 jaar meting voorjaar 2003 O&S Nijmegen februari 2004 Inhoudsopgave 1 Samenvatting en conclusies 3 1.1 Inleiding 3 1.2 Sportdeelname

Nadere informatie

Zicht krijgen op resultaten en effecten van de inzet van buurtsportcoaches

Zicht krijgen op resultaten en effecten van de inzet van buurtsportcoaches Zicht krijgen op resultaten en effecten van de inzet van buurtsportcoaches Caroline van Lindert Ine Pulles Nationale Kennisdag Sport en Gemeenten 29 januari 2015 Mulier Instituut, Utrecht Agenda Doelstellingen

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Sport-

Stadsmonitor. -thema Sport- Stadsmonitor -thema Sport- Modules Sportdeelname bij volwassenen 2 Sportdeelname bij jongeren 5 Sportaanbod 7 Sportevenementen en topsport 9 Bijlage: Bronnen 10 Datum: 21-01-2014 Gemeente Nijmegen Onderzoek

Nadere informatie

High School Breda 2015-2016. Geeft talent een kans. By Graaf Engelbrecht

High School Breda 2015-2016. Geeft talent een kans. By Graaf Engelbrecht High School Breda 2015-2016 Geeft talent een kans By Graaf Engelbrecht Inleiding Graaf Engelbrecht staat bekent om haar sportprofiel binnen VO Breda. Als één van de eerste scholen in Nederland, biedt zij

Nadere informatie

Tips voor verenigingen

Tips voor verenigingen Tips voor verenigingen Tips voor sportverenigingen die meer leden willen: levensfase gepensioneerden (zo ongeveer vanaf 60 jaar en ouder) Ook als je als club al 60plus leden hebt! Er zijn nog zoveel 60plussers

Nadere informatie

Burgerijenquête 2005. Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties

Burgerijenquête 2005. Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties Burgerijenquête 2005 Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties Burgerijenquête 2005 Sporten en gebruik gemeentelijke sportaccommodaties De Oosterhoutse Burgerijenquête is een vorm van onderzoek

Nadere informatie

Meningspeiling over sportbeleid. Meting Nijmeegs stadspanel, januari 2012

Meningspeiling over sportbeleid. Meting Nijmeegs stadspanel, januari 2012 Meningspeiling over sportbeleid Meting Nijmeegs stadspanel, januari 2012 Meningspeiling over sportbeleid Meting Nijmeegs stadspanel, januari 2012 Datum: juni 2012 Colofon Gemeente Nijmegen Afdeling Onderzoek

Nadere informatie

Werken met (etnisch) gemengde groepen: een wereld te winnen

Werken met (etnisch) gemengde groepen: een wereld te winnen Werken met (etnisch) gemengde groepen: een wereld te winnen 07.02.2012 1 Tobias Stark Rijksuniversiteit Groningen Vakgroep Sociologie Kerndoel 2 van de Verlengde Schooldag Sociale competenties ontwikkelen

Nadere informatie

SIRE. Rapport. "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007

SIRE. Rapport. Geef kinderen hun spel terug Jonneke Heins. C0521b 29 oktober 2007 Grote Bickersstraat 74 3 KS Amsterdam Postbus 247 AE Amsterdam t 2 522 54 44 f 2 522 53 33 e info@tnsnipo.com www.tnsnipo.com Rapport SIRE "Geef kinderen hun spel terug" Jonneke Heins C52b 29 oktober 27

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6 Samenvattende conclusies

HOOFDSTUK 6 Samenvattende conclusies 6 pagina 97 HOOFDSTUK 6 Samenvattende conclusies 6.1 Nieuws 6.1.1 Content: Zijn jongeren in nieuws geïnteresseerd? 6.1.2 Waarde: Is nieuws volgen belangrijk? 6.1.3 Oordeel: Hoe beoordelen jongeren nieuws?

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Sportdeelname volwassenen 2012

Sportdeelname volwassenen 2012 b In Eindhoven doet ongeveer twee derde deel van de bevolking (15-84 jaar) aan sport. De sportparticipatie ligt op 66%. In 2008 was de sportdeelname 67%. b Sporters voelen zich gezonder dan niet-sporters

Nadere informatie

Bewegen en sport. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1. Bewegen en sport

Bewegen en sport. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1. Bewegen en sport Een actieve leefstijl is een wezenlijk bestanddeel van een gezonde leefstijl. Een actieve leefstijl draagt bij aan kwaliteit van leven of gezondheid in de breedste zin van het woord. De school kan op diverse

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Tabellenboek Wijkkranten

Tabellenboek Wijkkranten Tabellenboek Wijkkranten Sociaal Geografisch Bureau bureau voor beleidsonderzoek en statistiek Dordrecht drs. J.M.A. Schalk januari 2007 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie Maatschappelijke

Nadere informatie

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders

Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtone Nederlanders Samenvatting 3-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder allochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Zwolle

CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in Zwolle Onderzoekscentrum Preventie Overgewicht CheckTeen 2011: Eet- en beweeggedrag van leerlingen in het voortgezet onderwijs in ZWOLLE Een onderzoek naar het eet- en beweeggedrag van leerlingen van de 2 e klas

Nadere informatie

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten GEEF ZE DE VIJF! SKS Alles Kids De wereld om ons heen verandert. Ook in de kinderopvang zijn nieuwe ontwikkelingen aan de orde van de dag. SKS Alles Kids biedt al jaren kinderopvang en loopt voorop als

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

BEHOEFTEONDERZOEK KINDEROPVANG DORDRECHT 2004

BEHOEFTEONDERZOEK KINDEROPVANG DORDRECHT 2004 BEHOEFTEONDERZOEK KINDEROPVANG DORDRECHT 2004 Sociaal Geografisch Bureau Gemeente Dordrecht drs. J.M. Schiff dr. M.G. Weide juli 2004 Colofon Opdrachtgever: Tekst: Drukwerk: Informatie: Onderwijs en Welzijn

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

ETHISCH VERANTWOORD SPORTEN 2012-2013. De stedelijke sportraad Kortrijk en de Kortrijkse sportclubs werken mee!

ETHISCH VERANTWOORD SPORTEN 2012-2013. De stedelijke sportraad Kortrijk en de Kortrijkse sportclubs werken mee! 2012-2013 ETHISCH VERANTWOORD SPORTEN De stedelijke sportraad Kortrijk en de Kortrijkse sportclubs werken mee! Stedelijke sportraad Kortrijk p.a. Bad Godesberglaan 22 8500 Kortrijk Tel. 056 27 80 16 Inhoud

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Nanny Association

Pedagogisch Beleid. Nanny Association Pedagogisch Beleid Nanny Association Rijen, juni 2006 Inhoud Inleiding 1. Nanny Association 2. Profiel nanny 3. Functie- en taakomschrijving 4. Accommodatie en materiaal 5. Ouderbeleid 6. Pedagogische

Nadere informatie

Tilburg en Sport Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Tilburg en Sport Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Tilburg en Sport Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek Juli 2013 Projectnummer 529 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding 5 1 Stoppen

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Gemeente Almere

Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Gemeente Almere Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Gemeente Almere Uitleg format Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Het voor u liggend formulier is bedoeld om subsidie aan te vragen bij de gemeente Almere voor een combinatiefuncties.

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van de afdeling Beleid, dienst Sociale Zaken en Werk, gemeente Groningen

Uitgevoerd in opdracht van de afdeling Beleid, dienst Sociale Zaken en Werk, gemeente Groningen Meer of Minder Heden Verschillen tussen, en trends in, de verhouding allochtone en autochtone klanten van de dienst SOZAWE Alfons Klein Rouweler Ard Jan Leeferink Louis Polstra Uitgevoerd in opdracht van

Nadere informatie

Olympisch Lespakket 2004

Olympisch Lespakket 2004 Olympisch Lespakket 2004 Verantwoording Doelgroep Het pakket is bedoeld voor alle leerlingen van de basisschool. Doelstellingen Algemene doelstellingen Leerlingen leren over de Olympische Spelen nu en

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Inhoud 1. Inleiding 2. Onze visie 3. Doelstellingen 4. Pedagogische uitgangspunten voor het kind 5. Pedagogische uitgangspunten voor de groepsleiding

Nadere informatie

Michelle Stoel Evelien Joosten-van Zwanenburg

Michelle Stoel Evelien Joosten-van Zwanenburg 0 Michelle Stoel Evelien Joosten-van Zwanenburg 26 januari 2015 Programma JOGG en Doe ff Gezond Vindplaatsen & samenwerkingspartners Doe ff Gezond in de praktijk Resultaten na 3 jaar DoeffGezond Even een

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

Behoefteonderzoek opvang kinderen basisschoolleeftijd

Behoefteonderzoek opvang kinderen basisschoolleeftijd Behoefteonderzoek opvang kinderen basisschoolleeftijd Totaal alle deelnemers Project: Dagarrangementen en Combinatiefuncties In opdracht van: DMO Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR

Nadere informatie

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest

Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Nota: de identiteit van het Kleurenorkest Januari 2015 1 INHOUD De identiteit van het Kleurenorkest... 3 Het Didactische uitgangspunt:... 4 Natuurlijk Leren... 4 De Pedagogische PIJLERS:... 6 NLP: taalkracht...

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

SPORTPARTICIPATIE (2013)

SPORTPARTICIPATIE (2013) SPORTPARTICIPATIE (2013) 4-11 70% 8-11 93% 12-17 79% 18-23 74% Sportparticipatie 4-11 82% 4-23 79% 12-23 76% 15-84 64% 4-84 67% Het antwoord op de vraag hoeveel Eindhovenaren sporten 1, hangt sterk af

Nadere informatie

Werkwijze Dordtse Felicitatiedienst (kortweg DFD) Inleiding:

Werkwijze Dordtse Felicitatiedienst (kortweg DFD) Inleiding: Dordtse Felicitatiedienst Werkwijze Dordtse Felicitatiedienst (kortweg DFD) Inleiding: De Gemeente Rotterdam heeft de ambitie dat voor 2010 alle achterstandskinderen tussen twee en vier jaar naar de voorschool

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

Congres Gezonde Brede school 1 oktober 2014. De vakleerkracht bewegingsonderwijs: Waar heb ik als bestuurder mee te maken?

Congres Gezonde Brede school 1 oktober 2014. De vakleerkracht bewegingsonderwijs: Waar heb ik als bestuurder mee te maken? Congres Gezonde Brede school 1 oktober 2014 De vakleerkracht bewegingsonderwijs: Waar heb ik als bestuurder mee te maken? Even voorstellen Laurens van Tilburg: lid college van Bestuur van Stichting SchOOL,

Nadere informatie

Stappenplan voor de vereniging. Hoe wordt de tennisvereniging een Schoolactieve vereniging?

Stappenplan voor de vereniging. Hoe wordt de tennisvereniging een Schoolactieve vereniging? Stappenplan voor de vereniging Hoe wordt de tennisvereniging een Schoolactieve vereniging? 153 Stappenplan vereniging 154 Inleiding De KNLTB heeft al ruim 25 jaar een schooltennisproject waardoor veel

Nadere informatie

Onderzoek POD en Sport

Onderzoek POD en Sport 2015 Onderzoek POD en Sport Inhoud Inleiding... 2 Conclusie... 3 Aanbevelingen... 6 Het bestuur... 7 Jeugdtrainers... 8 Jeugdleden... 9 Vrijwilligers... 10 Ouders... 11 Resultaten... 12 1 Inleiding Het

Nadere informatie

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken

Als huiswerk voor de tweede bijeenkomst moeten de cursisten oefening 03.2 & 03.3 maken Bijeenkomst 1 De trainer stelt zichzelf voor en geeft een korte toelichting over de inhoud en het doel van de training. Licht de afspraken en regels toe die gelden voor deelname. Neemt hier de tijd voor,

Nadere informatie

Sport op Basisscholen in uw gemeente? Waarom? Omdat kinderen de toekomst zijn

Sport op Basisscholen in uw gemeente? Waarom? Omdat kinderen de toekomst zijn Sport op Basisscholen in uw gemeente? Waarom? Omdat kinderen de toekomst zijn Sport op Basisscholen is een initiatief van De Friesland Zorgverzekeraar en Sport Fryslân. Samen met de Friese gemeenten, onderwijs

Nadere informatie

Ideaalplaatje. Wijk beweegteam samengesteld uit onderwijs en sport

Ideaalplaatje. Wijk beweegteam samengesteld uit onderwijs en sport Ideaalplaatje Wijk beweegteam samengesteld uit onderwijs en sport Kracht: Vakleerkracht (niveau 5) neemt kennis mee en werkt vanuit onderwijs Sportwijkwerker (niveau 4)neemt kennis mee en werkt vanuit

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Sport-

Stadsmonitor. -thema Sport- Stadsmonitor -thema Sport- Modules Sportdeelname bij volwassenen 2 Sportdeelname bij jongeren 5 Stedenvergelijking sporten en bewegen 7 Sportaanbod 9 Sportevenementen en topsport 11 Bijlage: Bronnen 12

Nadere informatie

Sporthalsessie Almere Pioneers dd. 22-09-2015

Sporthalsessie Almere Pioneers dd. 22-09-2015 Sporthalsessie Almere Pioneers dd. 22-09-2015 1. Stellingen 1. Alle selectieteams van Almere Pioneers moeten op het hoogste landelijke niveau spelen Almere is één van de grootste gemeentes in NL Daarbij

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan. Concept

Pedagogisch beleidsplan. Concept Pedagogisch beleidsplan Concept 23 augustus 2011 Inhoud Voorwoord... 3 Wat is JimpyPlay?... 4 Visie en missie... 5 Activiteiten... 5 Pedagogische uitgangspunten... 6 Opvang... 6 De groepen... 6 Vrije tijd...

Nadere informatie

Leefbaarheid in de buurt

Leefbaarheid in de buurt 12345678 Leefbaarheid in de buurt Nu het oordeel van de Dordtenaren over hun woonkwaliteit, woonomgeving en de geboden voorzieningen in kaart is gebracht, zullen we in dit hoofdstuk gaan kijken hoe de

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden

LIEVERWIJS. kindercoaching & training. kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling. Een rups kan altijd nog een vlinder worden LIEVERWIJS kindercoaching & training kindercoaching basisschool trainingen kindercoach op bestelling Een rups kan altijd nog een vlinder worden Kindercoaching Van Rups naar Vlinder Voor kinderen in de

Nadere informatie

Menukaart sport. Basisonderwijs. Dussen Hank Nieuwendijk Sleeuwijk Werkendam

Menukaart sport. Basisonderwijs. Dussen Hank Nieuwendijk Sleeuwijk Werkendam Menukaart sport Basisonderwijs Dussen Hank Nieuwendijk Sleeuwijk Werkendam De vernieuwde aanpak in sport voor het basisonderwijs van Gemeente Werkendam. Sport, spel en plezier in bewegen! Beste docent,

Nadere informatie

3 De visie van de Prinses Julianaschool

3 De visie van de Prinses Julianaschool 3 De visie van de Prinses Julianaschool 3.1 Visie op het onderwijs De missie: Prinses Julianaschool, school voor geborgenheid, (basis)kennis en zorg. De Prinses Julianaschool biedt kinderen een veilige

Nadere informatie

Impuls brede scholen, sport en cultuur

Impuls brede scholen, sport en cultuur Impuls brede scholen, sport en cultuur Sport Koepel Edam Volendam, combineert de hele dag! Sport Koepel is de organisatie voor Edamse en Volendamse sportverenigingen, scholen, sportieve Edammers en Volendammers

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de SAMENVATTING Er is onderzoek gedaan naar de manier waarop kinderen van 6 8 jaar het best kunnen worden geïnterviewd over hun mening van de buitenschoolse opvang (BSO). Om hier antwoord op te kunnen geven,

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Onderzoek Behoefte aan Vrije tijdsbesteding

Onderzoek Behoefte aan Vrije tijdsbesteding Onderzoek Behoefte aan Vrije tijdsbesteding Inleiding MEE IJsseloevers heeft onderzoek gedaan naar de vrije tijdsbesteding van mensen met een beperking of chronische aandoening en de behoeften die zij

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Sportparticipatie in Vlaanderen anno 2014

Sportparticipatie in Vlaanderen anno 2014 Sportparticipatie in Vlaanderen anno 2014 Jeroen Scheerder i.s.m. Marc Theeboom, Annick Willem, Julie Borgers en Zeno Nols Sportthema s 1. Deelname aan sport (Scheerder et al.) 2. Fysieke (in)activiteit

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Interculturele Competenties:

Interculturele Competenties: Interculturele Competenties: Een vak apart W. Shadid Leiden, mei 2010 Interculturele Competenties 2 Inleiding Vooral in multiculturele samenlevingen wordt de laatste tijd veel nadruk gelegd op interculturele

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

KISS rapportage gemeente Gorinchem

KISS rapportage gemeente Gorinchem 1/22 KISS rapportage gemeente Gorinchem Peiljaar: 2014 Datum van opleveren rapportage: 19 januari 2016 2/22 KISS rapportage voor gemeenten Het Kennis- en Informatie Systeem Sport (KISS) is een informatiesysteem

Nadere informatie

Projectnummer: 9173 In opdracht van: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658. 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam

Projectnummer: 9173 In opdracht van: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658. 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers in 2009 Projectnummer: 9173 In opdracht van: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling drs. Manuel Chiou dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie