Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen. Vakgroep Informatietechnologie (INTEC) Voorzitter : Prof. Dr. Ir. P. Lagasse

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen. Vakgroep Informatietechnologie (INTEC) Voorzitter : Prof. Dr. Ir. P. Lagasse"

Transcriptie

1 Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen Vakgroep Informatietechnologie (INTEC) Voorzitter : Prof. Dr. Ir. P. Lagasse Dimensionering van ATM/IP netwerken op basis van trafiekgegevens door Adelbert Groebbens Promotor: Prof. Dr. Ir. P. Demeester Co-promotor: Prof. Dr. Ir. M. Pickavet Thesisbegeleiders: Ir. F. De Turck en Ir. M. Gryseels SCRIPTIE ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar

2 Voorwoord De auteur houdt eraan op deze plaats zijn dank te betuigen aan zijn promotor, Prof. Dr. Ir. P. Demeester, aan zijn co-promotor Prof. Dr. Ir. M. Pickavet en aan zijn thesisbegeleiders, Ir. F. De Turck en Ir. M. Gryseels voor de verstrekte hulp en leiding. We verontschuldigen ons voor eventuele spellingsfouten, tijpfouten en typografische fouten, het tijdsbestek liet ons niet toe deze voldoende weg te werken. Qua benamingen en termen is er zowal gekozen voor het Nederlands als het Engels : door elkaar gebruikt! Dit levert het voordeel dat (meestal) zowel de Engelse als de Nederlandse term aan bod komt en bovendien dat er bovendien niet moet gelet worden op consistentie. Wat betreft de notaties, hebben we de meeste termen wanneer ze voor het eerst verschijnen en concepten die aandacht vragen in cursief gezet of tussen aanhalingstekens geplaatst. Afkortingen worden in de volgende stijl genoteerd : mbt, tem, ivm, etc,... Toelating tot bruikleen "De auteur geeft de toelating deze SCRIPTIE voor consultatie beschikbaar te stellen en delen van de SCRIPTIE te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking tot de verplichting de bron uitdrukkelijk te vermelden bij het aanhalen van resultaten uit deze SCRIPTIE."

3 Overzicht Dimensionering van ATM/IP netwerken op basis van door Adelbert Groebbens SCRIPTIE ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar Promotor: Prof. Dr. Ir. P. Demeester Co-promotor: Prof. Dr. Ir. M. Pickavet Thesisbegeleiders: Ir. F. De Turck en Ir. M. Gryseels Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen Vakgroep Informatietechnologie (INTEC) Voorzitter : Prof. Dr. Ir. P. Lagasse Samenvatting : Concreet gaat deze scriptie over : Planning van capaciteitsexpansie van een internet access provider met behulp van trafiekmetingen en voorspellingstechnieken. We houden ons bezig met planning (dimensionering), meerbepaald met capaciteitsexpansie (=uitbreiden van de resources van het netwerk). Bovendien hebben we ons geconcentreerd op internet access netwerken. Het was de bedoeling deze dimensionering te doen aan de hand van trafiekmetingen. Vermits planning steeds een vorm van anticiperen op de toekomst is, bestuderen en gebruiken we ook voorspellingstechnieken. Het uitgangspunt van deze thesis was immers dat de planning van internet (access) netwerken totaal iets anders is dan deze van telefonienetwerken. De demand (of maw het internetverkeer) is onzeker, grillig en zelfs chaotisch. Dit maak de planning zeker niet eenvoudig. Er is een studie gedaan van internet access netwerken, een studie gedaan van zaken ivm capacity planning, een studie gedaan over forecasting technieken. Met behulp van ANALOG en MATLAB werden access logs verwerkt. Er werd een eenvoudige trafiekgenerator gebouwd en een eenvoudige beslisser voor capaciteitsexpansie geïmplementeerd. De figuren, berekeningen en implementatie van de algoritmen en technieken werden gedaan met MATLAB a (R11.1). Als besluit kunnen we stellen dat capacity planning een complex domein is, we hebben slechts de basis gelegd voor verder onderzoek. Real-world conclusies zijn er weinig of niet, dit is te wijten aan het feit dat echte trafiekmetingen niet vlot en/of openbaar beschikbaar waren, aan het feit dat er geen beschrijvingen van access netwerken van commerciële providers voorhanden waren, aan het feit dat de (vrijwel vereiste) ervaring in the field niet mogelijk was, aan het feit dat we in een breed toepassingsgebied zitten mede door het aansnijden van statistische methodes en tenslotte aan het feit dat de resultaten sterk afhangen af van de juistheid van de parameters in de modellen, een praktisch bruikbare toepassing vereist dus voldoende en correcte kennis en modellering van de effecten die zich in de realiteit in internet access netwerken kunnen afspelen. Trefwoorden : capacity planning, forecasting, ADSL, dial-up, internet access, access logs

4 Inhoud 1 Inleiding, probleemstelling en overzicht Algemeen overzicht Inleiding en probleemstelling : access netwerken, Dial-up en ADSL Capacity planning Betekenis en belang van capacity planning : Definitie van adequate capaciteit A capacity planning methodology understanding the environment workload characterization, workload model validation workload forecasting perfomance model development, validation, calibration and prediction cost model development, cost prediction cost versus performance analysis Internet accesnetwerken Typisch Dial-up Access netwerk Structuur van een POP (en het netwerk er rond) Uitleg bij Dial-up access Tussendoor : informatie ivm planningsaspecten Typisch ADSL Access netwerk Structuur van een POP (en het netwerk er rond) Uitleg bij ADSL access Verder informatie ivm planning en vergelijking van Dial-up en ADSL Configuraties Zestal verschillende Dial access architecturen op een rijtje Meer details over locale architecturen in de POP zelf Viertal verschillende ADSL access architecturen op een rijtje Besluit over de architecturen Apparatuur Terminologie en algemene informatie Dial equipment ADSL equipment Trafiek en trafiekgenerator(en) Netwerktrafiek Trafiekmetingen bekomen Access logs Wat zijn access logs? Waarvoor kunnen access logs gebruikt worden? Generatie van grafieken : logfile analyzer Voorbeelden access logs Atlantis WWW server ClarkNet WWW server Nasa WWW server Speciaal : Atlantis firewall WWW server van de University of Calgary (CS Department) WWW server van de University of Saskatchewan Implementatie van de trafiekgenerator Elementen in onze trafiek generator Voorbeeld, statistieken en vergelijking met access logs Forecasting technieken Achtergrond informatie Basisconcepten Stappen en strategieën bij forecasting Technieken en modellen stationary forecasting models forecasting time series that exhibit time series with trend, seasonal and cyclical variation : multiplicatief model time series with trend, seasonal and cyclical variation : additief model Andere voorspellingstechnieken en verdere informatie...65

5 5.2.6 Time series forecasting in een breder kader geplaatst Performantie-evaluatie methoden Evaluatie van de performantie van forecasting technieken : Optimalisatie van de parameters : Implementatie van de technieken en performantie-evaluatie methoden, toepassing op een voorbeeld exponential smoothing moving average exponential smoothing with linear trend exponential smoothing with linear trend and seasonal factors (Holt Winter s multiplicative method) Capacity planning : capaciteitsexpansie Capaciteitsexpansiemodel Berekening van overbelasting Gekozen upgrade-regel Gekozen kost model Files met implementatie Mogelijke andere modellen/uitbreidingen Resultaten op de logfiles Berekening van aantal minuten per dag boven een aanvaardbare belasting Toepassen van capaciteitsexpansie model Bepalen van optimale parameters in model Andere logfiles Resultaten op eigen gemaakte trafiek generator Berekening van aantal minuten per dag boven aanvaardbare belas Toepassen van capaciteitsexpansie model Bepalen van optimale parameters in model Conclusies, verder werk en uitbreidingen Conclusies Verder werk en uitbreidingen Appendix A : andere formules ivm forecasting Appendix B : extra uitleg bij CD-ROM Appendix C : bandbreedtes/link-types Appendix D : details en specificaties van internet access equipment Cisco AS5x00 Series Cisco AS5800 Universal Access Server Cis co AS5300 Universal Access Server Cisco AS5200 Universal Access Server Nortel CVX Ascend MAX TNT Cisco 36x0 Series Cisco 3620 router Cisco 3640 router Cisco 3660 router NETWERK MODULES/WAN INTERFACE CARDS : Cisco 75xx Series Cisco Cisco Cisco Cisco 7576 ( uitbreiding van de 7513) Opsomming van de Interface Processors in deze routers Mogelijke route switch processors in deze routers Verdere componenten in deze routers Referenties Boeken Artikelen,documenten en papers Tutorials en documentatie Online webpages Webpage artikelen van Datacomm Magazine (http://www.data.com) Telecom-equipment...125

6

7 1 Inleiding, probleemstelling en overzicht 1.1 Algemeen overzicht De titel van de thesis was oorspronkelijk vrij algemeen gehouden en omvat een nog veel groter domein dan wat er werkelijk in deze thesis behandeld is. De titel had misschien preciezer als volgt kunnen gekozen worden : Planning van capaciteitsexpansie van een internet access provider met behulp van trafiekmetingen en voorspellingstechnieken. Dit houdt dus in dat we ons bezig houden met planning (dimensionering), meerbepaald met capaciteitsexpansie (=uitbreiden van de resources van het netwerk). Bovendien hebben we ons geconcentreerd op internet access netwerken. Het was de bedoeling deze dimensionering te doen aan de hand van trafiekmetingen. Vermits planning steeds een vorm van anticiperen op de toekomst is, bestuderen en gebruiken we ook voorspellingstechnieken. Het uitgangspunt van deze thesis was immers dat de planning van internet (access) netwerken totaal iets anders dan deze van telefonienetwerken. De vraag (of maw het internetverkeer) is onzeker, grillig en zelfs chaotisch. Dit maak de planning zeker niet eenvoudig. Wat wordt er behandeld in de volgende hoofdstukken? De probleemstelling wordt verder geconcretiseerd in 1.2. Nadien gaan we dieper in op het begip capacity planning. Vervolgens geven we informatie over internet access netwerken. Daarna bespreken we onze (noodgedwongen) aanpak ivm trafiek(metingen). Nadien komen de voorspellingstechnieken aan bod. Om uiteindelijk alles toe te passen in ons model voor capaciteitsexpansie. We ronden af met conclusies, verder werk en uitbreidingen. Ook in de appendices staat nog informatie die niet uit het oog verloren mag worden. De figuren, berekeningen en implementatie van de algoritmen en technieken werden gedaan met MATLAB a (R11.1). We vermelden alvast dat er een CD-ROM voorhanden is met de gemaakte implementaties (.m files) (hiervoor is MATLAB vereist) en met bijkomende informatie (zie Appendix B : extra uitleg bij CD-ROM). 1.2 Inleiding en probleemstelling : access netwerken, Dial-up en ADSL Access netwerken zijn de eerste delen van netwerken die de gewone gebruikers tegenkomen. Deze gebruikers zijn mensen thuis of zijn werknemers in een remote office. De plaats waar zij zich bevinden wordt meestal met de term suscriber premise aangeduid. Deze netwerken leveren toegang tot services, aangeboden door apparatuur (en/of software) die we servers noemen. Deze services zijn bijvoorbeeld internet services zoals , webspace, geleverd door de Internet Service Provider (ISP) maar ook bijvoorbeeld toegang tot het private netwerk van een bedrijf, waarbij het bedrijf zelf meestal voor een deel van de access infrastructuur zorgt (=corporate LAN). Hieronder volgt een figuur (Figuur 1.1) die een eerste beeld geeft van wat access netwerken zijn. We zien dat de suscriber premise verbonden wordt met een netwerkwolkje dat een soort concentratorfunctie uitoefent. Deze verbinding gaat meestal via een publiek netwerk zoals het PSTN of het ISDN netwerk (tegenwoordig zijn deze samengesmolten). Van de concentrator gaan we via een reeks data netwerken (routers, layer 2 netwerken zoals ATM, ) naar de ISP of naar de corporate LAN. De details van het concentratorwolkje en de mogelijkheden binnen het edge/backbone-wolkje worden later uitgelegd. Welke instantie de verschillende delen (zichtbare en niet zichtbare op de figuur) van dit netwerk uitbaat ligt tegenwoordig niet zo duidelijk meer. We kunnen stellen dat de trend is dat de conctratorfunctie en de verbinding naar de servers door een soort Network Service Provider (NSP) wordt verzorgd. Dit is bvb. een grote ISP van vroeger, een telecom of carrier operator (vb. Belgacom), De services zelf Adelbert Groebbens 1

8 worden dan eventueel door kleinere ISP s verzorgd. En de bedrijven kopen van de NSP dan toegang tot hun eigen netwerk af (dit wordt wel eens outsourcing van access genoemd). INTERNET Suscriber Premise : PC small LAN... SERVERS SERVER Internet Service Provider (ISP) edge, backbone Concentrator : Dial Gateway ISDN Gateway ADSL rack... Suscriber Premise : PC small LAN... Corporate LAN INTERNET Concentrator : Dial Gateway ISDN Gateway ADSL rack... Suscriber Premise : PC small LAN... Figuur 1.1 : access netwerk Wanneer we in het standpunt van zo n operator die access levert gaan staan, dan zien we dat hij verschillende soorten apparatuur installeert. Deze hebben elk een eindige capaciteit hebben (bvb. maximaal aantal gebruikers, maximale throughput van bandbreedte, maximale CPU snelheid of geheugenruimte). Het komt er voor hem dus op aan de gepaste apparatuur op het gepaste tijdstip (en zelfs op de gepaste plaats) te installeren. Hij kan bijvoorbeeld uitbreiden met nieuwe apparatuur (bvb. interfacekaarten van een router) omdat de capaciteit ervan overbelast is. Hij kan bijvoorbeeld oudere en minder performante apparatuur vervangen door nieuwe. Dit vereist een zekere planning. De operator moet er in ieder geval voor zorgen dat zijn klanten (gebruikers) service krijgen voor hun geld (de soort service dat ze krijgen staat bijvoorbeeld beschreven in Service Level Agreements (SLA s)). Wanneer we de gebruikersgroep (subscribers) bekijken, dan zien we dat de karakteristieken van door hun gegenereerd datatrafiek (PC met 56k modem of zelfs al een ADSL connectie (1 Mbit/s nu in praktijk)) zodanig is dat de traditionele (voice) capacity planning die gebruikelijk zijn bij telefonieoperatoren niet meer gelden. (Traditioneel werd bvb. verondersteld dat gebruikers enkele keren per dag bellen voor een korte periode.) De klanten benutten immers steeds meer de beschikbare bandbreedte ten volle en dit voor langere tijden. Bovendien is het datagedrag van deze gebruikers nogal chaotisch : welke websites ze bezoeken is onvoorspelbaar, de hoeveelheid informatie die ze downloaden per tijdseenheid is bursty (bvb. lange tijd s lezen betekent weinig transfer, een mp3 bestand downloaden vergt dan weer veel meer capaciteit gedurende een korte periode). Ook is het voor operatoren die verschillende ISP s bedienen (wholesalers van access, modem wholesaling) niet eenvoudig om te dimensioneren op de grootte van de connecties die zij met de verschillende ISP s voorzien : op elk tijdstip hebben ze immers een niet te voorspellen mengeling van opmerking : wholesale : meerdere ISP s en bedrijven kopen een deel van de wholesale access server (deze wordt uitgebaat door een network service provider) Adelbert Groebbens 2

9 Het gevolg is dat de capacity planning van internet access netwerken niet zo eenvoudig is en het misschien interessant is om op basis van trafiekmetingen (en stochastische technieken) eens te gaan kijken welke nuttige planningsmethoden er kunnen toegepast worden. Trafiek of workload metingen zijn hierbij metingen van de belasting van de verschillende resources : zoals de hoeveelheid bandbreedte op één van links die de verschillende netwerkelementen verbinden, zoals het aantal hits op een webpagina van een webserver, zoals het aantal pakketten dat door een router of een switch moet passeren, Er kunnen immens veel metingen zijn zodat er nood is aan datareductie en stochastische technieken. Bovendien vergt capacity planning steeds dat we vooruitkijken op de toekomst. Zodat het de bedoeling is uit de metingen (die bvb. op regelmatige tijdstippen gebeuren) voorspellingen te maken. Hierop zit er steeds een zekere fout en kunnen statistische technieken nuttig zijn om deze in te schatten. Adelbert Groebbens 3

10 2 Capacity planning Het domein van deze thesis is dus capacity planning (als een onderdeel van dimensionering). We geven wat commentaar rond het begrip capacity planning. Deze is gebaseerd op het boek [1]. 2.1 Betekenis en belang van capacity planning : Capacity planning heeft tot doel de aanwezige capaciteit (resources, dwz apparatuur,...) zo goed mogelijk te gebruiken of nieuwe capaciteit optimaal aan te schaffen. Het essentieel nuttig element van capacity planning is voorspellen (forecasting, prediction, planning ahead!). De redenen hiervoor zijn : bvb. omdat capaciteitsproblemen niet onmiddellijk opgelost kunnen worden wegens tijd nodig voor bvb. de installatie of aanschaf van apparatuur bvb. om te kijken wat de voor- en nadelen zijn van alternatieven vooraleer er één in werkelijkheid uit te proberen Definitie van adequate capaciteit Wanneer is de capaciteit nu voldoende of optimaal gebruikt? We nemen daarvoor volgende formulering (uit [1]) : een systeem heeft ADEQUATE CAPACITY indien de service level agreements tussen user en managers steeds voldaan zijn, eventueel met bepaalde gespecifieerde (om bvb. andere redenen dan performantie en dus niet te kiezen) technologie (vb. Win NT) en standaarden (vb. TCP/IP), en dit allemaal onder gegeven kost beperkingen (vb. startup cost, operating cost, amortization cost (=afschrijvingen)) Hierbij zijn service level agreements (SLA s) overeenkomsten tussen de gebruiker en de aanbieder van de dienst (service) : bvb. Turboline ADSL levert verschillende internet access diensten, elk met verschillen qua minimum gegarandeerde bandbreedte, download limiet per maand, A capacity planning methodology We sommen de verschillende stappen op die een mogelijke methode voor capacity planning vormen : understanding the environment We citeren : The initial phase of methodology consists of learning what kind of hardware, software, network connectivity and protocols, are present in the environment. It also involves the identification of peak usage periods, management structures, and service-level agreements. Opmerking : management structures = aankoopproces, uitgave limieten, We zullen ons in hoofdstuk 3 richten op internet access netwerken als een van de vele concrete toepassingdomeinen van capacity planning workload characterization, workload model validation and calibration Een systeem staat onder een zekere belasting : vb. er zijn per seconde zoveel gebruikers van een webserver van een bedrijf, vb. er worden per seconde zoveel modems bezet in een modemgateway van een internet access provider. Daarentegen heeft een systeem een zekere performantie : vb. de gebruikers moeten een bepaalde tijd wachten vooraleer hun HTTP requests door de web server wordt beantwoord, vb. de gebruikers stellen een bepaalde (gemiddelde) effectieve bandbreedte vast op hun modemlijn. De belasting heeft uiteraard invloed op de performantie : hoe meer belast, hoe minder het systeem zal presteren en hoe meer de SLA s met de gebruikers in het gedrang komen. Het is dus zeker nodig de belasting (workload) te begrijpen, te karakteriseren (met validatie). Adelbert Groebbens 4

11 Het is aanbevolen de globale belasting te verdelen in componenten en deze verder weer op te splitsen in subcomponenten. Deze laatste kunnen zijn dan meestal volledig door - de workloadintensiteit : de mate waarin er werk van het systeem wordt gevraagd (wanneer, hoe frequent) (= vb. arrival rates) - de service demand : het hoeveelheid werk er wordt gevraagd (wat) (= vb. document size, CPU time,..) Beide voorgaande parameters kunnen gemeten of berekend worden). Voorbeelden van workloadintensiteit : aantal transacties per seconde per user aantal users Voorbeelden van service demand : CPU utilization grootte van transactie Deze parameters worden gebruik om een model voor de belasting van het systeem op te stellen : in het algemeen zijn factors that have a direct influence on the performance de aangewezen parameters om een workload model op te stellen. Het doel workload model is een compactere, representatieve, reproduceerbare voorstelling geven van de echte workload van een systeem (vgl. benchmark van enkele programma s ipv miljoenen lopen). Workload model is accuraat metingen van de reële performantie bij een gegeven workload gelijk zijn aan de performantiemetingen berekend aan de hand van een performantiemodel (zie later) op basis van het workloadmodel bij diezelfde workload (en dit voor alle workloads) workload forecasting Workload forecasting mag uiteraard niet ontbreken, namelijk we herhalen wat we hierboven gezegd hebben : het essentieel nut van capacity planning is voorspellen en op voorhand plannen. In dit eindwerk wordt hieraan de meeste aandacht besteed perfomance model development, validation, calibration and prediction We proberen een model (met parameters) voor de performantie van een systeem te bepalen en daaruit het performantieresultaat (=vb. response time, throughput, resource utilization, ) af te leiden : systeem parameters (vb. mirror, protocol, aantal connecties, aantal threads, ) resource parameters (vb. seek time, cpu speed, latency, transfer rate, bandwidth, ) workload parameters : workloadintensiteit (vb. hits per day, requests per sec, number of clients, ) service demand (= totale hoeveelheid van service time nodig voor een gegeven basis component in een gegeven resource) Mogelijkheden voor een performance prediction model zijn simulatie modellen and analytische modellen. Bij het opstellen van het model komen we volgende afweging tegen : model met grote correctheid impliceert veel data verzamelen, dit kan soms lastig zijn en niet de moeite lonen en daarom wordt er meestal gesteld dat een correctheid van binnen de 10% à 30% aanvaardbaar is. Uit het performantiemodel kan dan de performantie bepaald worden bij een gegeven workload cost model development, cost prediction Uiteraard mag een cost model niet ontbreken in capacity planning, het is namelijk een restrictie op de mogelijkheden. Er zijn 2 types van kost : startup cost (hardware, software, infrastructure, installation) operating costs (per tijdseenheid) (maintenance, upgrade, personeel, training, telco, ) Adelbert Groebbens 5

12 2.3.6 cost versus performance analysis Uiteindelijk kan je al de bekomen resultaten combineren en afwegen : cost versus performantie. Hieruit volgt dan de verdere planning (configuratie, investeringen, personeelsbeleid, ) Adelbert Groebbens 6

13 3 Internet accesnetwerken Dit deel heeft als bedoeling inzicht en achtergrondinformatie te geven in internet accessnetwerken : één van de (mogelijke) toepassingsdomein voor dimensionering op basis van trafiekmetingen en meerbepaald dimensionering met gebruik van voorspellingstechnieken. In het vorige deel werd immers vermeld dat het belangrijk is de we de omgeving begrijpen, meerbepaald de apparatuur, architectuur, configuraties, Typisch Dial-up Access netwerk Dial-up access betekent dat de gebruikers inbellen via een modem of via een ISDN kaart Structuur van een POP (en het netwerk er rond) We noemen een Point of Presence (POP) de plaats waar de binnenkomende oproepen van de gebruikers getermineerd worden en waar de routering of switching gebeurt naar de achterliggende core data netwerken (het internet). Zie Figuur 3.1. SERVER POP 4 Core data network PSTN Dial Gateway Core data network 2 1 Access Router ISDN DIal Gateway Core data network N SERVER PSTN ISDN V.x modem... ISDN ISDN V.x modem modem/ card modem/ card Uitleg bij Dial-up access We bespreken Figuur 3.1. Figuur 3.1 : typisch dial access netwerk De gebruikers bereiken via een V.x modem of via ISDN modem het telco netwerk (=PSTN of ISDN). De access provider huurt van de telco operator één of meerdere (access) lijnen (zie (2) op de figuur) die aangesloten worden op de interface kaart(en) in de PSTN dial of ISDN gateways, merk op dat op zo één lijn er verschillende calls (oproepen) kunnen gemultiplexeerd (TDM) zijn, (deze laten dus toe om bvb. 30 gebruikers access te geven via slechts 1 access lijn), voorbeeld van zulke interfaces (die meestal WAN interfaces genoemd worden) is bvb. channelized E1/PRI, dwz. dertig 64 kbit/s calls die elke afzonderlijk demultiplexeerbaar ( channelized ). Adelbert Groebbens 7

14 De PSTN dial gateway is een soort modembank die uit de WAN lijnen de afzonderlijke calls filtert, hij biedt niet mogelijkheid om twee calls met elkaar door te verbinden, dit kan pas gebeuren in de access router. We beschrijven kort de weg die deze afzonderlijke calls doorliepen om tot aan de gateway te geraken : digitale data wordt gemoduleerd via een PC modem bij de gebruiker voor transmissie via de analoge telefoonlijn naar de centrale in de centrale wordt deze analoge data naar een 64 kbit/s digitale stream omgezet vanaf dan gebeurt de switching en transmissie over het publieke netwerk naar de WAN lijnen van de POP volledig digitaal en via gemultiplexeerde lijnen (vb. E1 trunks) in de PSTN dial gateway zijn er dan twee mogelijkheden : o vroeger : werd de digitale stream naar analoge signalen omgezet, deze analoge signalen werden dan gedemoduleerd naar digitale data o nu : wordt de omzetting naar analoog overgeslaan en haalt men direct de oorspronkelijke digitale data eruit en spreken we van digitale modems in de gateway ( all digital ) Merk het volgende voordeel van digitale modems op : de technologie zit volledig in software en kan dus geupgrade worden naar nieuwere modem technologieën (vb. door het downloaden van softwarepatches naar de gateway). Voor een carrier-class gateway zitten we momenteel in de orde van 300 à 400 modempoorten per shelf. De oorspronkelijke digitale data van de gebruiker bevat meestal IP pakketten geëncapsuleerd in PPP pakketten, deze worden door de concentrator-gateway naar de access router gestuurd (zie (3) op figuur), dit wordt meestal gerealiseerd door een LAN verbinding (Ethernet) maar kan eventueel een (andere) layer 2 technologie (ATM, FR, PPP) zijn (of zelfs een layer 1 technologie) waarover dan (eventueel) Ethernet gestuurd wordt De access router is mogelijks ver verwijderd van de gateway, zodat een WAN verbinding en/of een layer 2 switching network nodig is om de connectie tussen de gateway en de access router te verwezenlijken In de access router wordt de payload van de PPP pakketten (=IP pakketten) afgesplitst en deze IP pakketten kunnen dan verder gerouteerd worden langs heen de achterliggende core data netwerken (dit gebeurt via de links genummerd met (1) op figuur) (merk bovendien op dat 1 lijn op de figuur eventueel staat voor meerdere links) Waarom zijn er meerdere core data netwerken? Een mogelijke reden is dat de POP kan uitgebaat kan worden door een modem wholesaler die access diensten levert aan verschillende ISP s met elk hun eigen data netwerk, afhankelijk van de gebruiker die inbelt zullen zijn IP pakketten naar de gepaste core data netwerken moeten gerouteerd worden. Een andere mogelijke reden is dat de access provider onderscheid wil gaan maken tussen verschillende types klanten bvb. premium users en gewone gebruikers, de premium users zullen dan gerouteerd worden naar een sneller core data netwerk. Nog een andere mogelijke reden is dat de access provider access levert aan bedrijven die extra security wensen, in dit geval zouden sommige core data netwerken met extra firewalls beschermd kunnen worden, deze core data netwerken zijn dan bvb. enkel toegankelijk voor de werknemers van een bedrijf. De overige gebruikers gaan dan via de goedkopere maar onveiligere core data netwerken. Noteer dat er in de dial gateway nagekeken wordt welke identiteit de gebruiker heeft en tot welk netwerk hij toegang moet of mag krijgen, deze gegevens worden bijvoorbeeld bijgehouden in een server (security server). De gateway maakt dus eerst nog een connectie met deze security server (via de access router) om de gegevens van de gebruiker op te halen (vb. ook gegevens ivm met accouting (=billing)) vooraleer hij de gebruiker verder doorgang verleent. Zo belanden we bij (4) op de figuur : de servers zijn afkomstig van de individuele ISP s of van bedrijven, maar eventueel ook van de access provider (=eigenaar van POP), ze leveren o.a. de volgende functies : AAA (triple A functies) : Adelbert Groebbens 8

15 o Accounting : de tijdsduur van een connectie of de hoeveelheid verzonden data tijdens een connectie per gebruiker bijhouden om hem hierop te kunnen factureren o Authenticatie : de identiteit van de gebruiker bepalen en verifiëren o Authorisatie : de toegang tot bepaalde services verbieden afhankelijk de identiteit van de gebruiker (bvb. enkel toegang tot extranet van een bedrijf voor onbekenden, toegang tot mainframe van een bedrijf voor werknemers, ) CACHING : o door bvb. nabij de access router een proxyserver te installeren kan er bespaard worden op de vereiste bandbreedte van de links naar de core data netwerken (zie later bij de bespreking van enkele types van architecturen) o verdere voordelen caching : gebruikers krijgen sneller antwoord, netwerktraffiek wordt beperkt, de belasting van de echte server wordt beperkt, de availability wordt verbeterd wegens verspreid zijn over verschillende caches MIRRORING : o door een webserver te verdubbelen en de belasting over beiden te verdelen (bvb. minst belaste krijgt nieuwe aanvraag te verwerken) kan je de capaciteit van je webservices uitbreiden o concreter : andere hosts bewaren een replicaat van de site en er wordt regelmatig vanuit die hosts geupdate, bovendien vertalen DNS servers de URL naar het IP adres van de minst druk bezette of de dichtst bijzijnde mirror SERVICES : zoals de webserver van de ISP, zoals portaalsites, services, 3.2 Tussendoor : informatie ivm planningsaspecten Belangrijke doelstellingen voor een uitbater van een POP zijn (ISP of NSP) : scalability van de POP s, dwz we moeten eenvoudig (en vlug!) de volledige capaciteit van onze POP bvb. kunnen verdubbelen consolidating (van equipment of van inkomende WAN lijnen), dwz we proberen zoveel mogelijk bijeen te stoppen zodat we een beter centraal beheer, een compactere opstelling en beter gebruik van de infrastructuur krijgen Een andere belangrijke vraag is : waar plaatsen we onze POP tov het PSTN en/of ISDN network? en ook : voor hoeveel gebruikers voorzien we capaciteit in onze POP? In Figuur 3.2 : staat de POP in voor alle gebruikers (nationaal). De POP moet dus qua capaciteit groot zijn en moet ook zeer betrouwbaar zijn. Deze plaatsing heeft als voordeel dat er maar één of enkele locaties met apparatuur te beheren zijn. Het kan toegepast worden indien er nog niet zoveel gebruikers zijn of verwacht worden. Het heeft als nadeel dat voor alle gebruikers het volledige publieke netwerk doorkruist moet worden en dit zelfs ook voor connecties tussen twee gebruikers A en B die naburig zijn (eventueel zou B ook een server kunnen zijn en dan moet er een WAN link van de pop access router naar de server van B geïnstalleerd worden) National Exchange POP Regional Exchange Local Exchange A B Figuur 3.2 : POP op bovenste niveau telefonienetwerk Adelbert Groebbens 9

16 Bij Figuur 3.3 en Figuur 3.4 : wanneer het gebruikersaantal van de provider stijgt migreren we de POP dichter tot bij de gebruikers, we zullen dan uiteraard meer POP s moeten voorzien. National Exchange Regional Exchange Local Exchange POP POP POP POP Figuur 3.3 : POP op regionaal niveau in het telefonienetwerk National Exchange Regional Exchange POP POP Local Exchange Figuur 3.4 : POP op lokaal niveau in het telefonienetwerk Figuur 3.5 geeft aan dat als we de POP s dichter bij de gebruikers plaatsen er meer flexibiliteit mogelijk is qua dimensionering op het aantal gebruikers. connectie capaciteit voor 30 gebruikers POP connectie capaciteit voor 30 gebruikers Local Exchange Local Exchange 10 gebruikers willen inbellen... overloop van 30 gebruikers via interconnectie van Local Exchanges 50 gebruikers willen inbellen Figuur 3.5 : flexibiliteit in het geval van POPs op lager niveau in het voice-netwerk... Adelbert Groebbens 10

17 Eveneens is het belangrijk te weten wat de capaciteit van het equipment moet zijn : hoeveel en welke type kaarten (vb. Ethernet of Fast Ethernet voor de verbinding van de gateway met de access router)? de huidige mentaliteit is : select a large chassis and upgrade it with cards as you grow hoeveel poorten (vb. Ethernet poorten) nodig in een chassis (=rack) nodig? welke bandbreedte en hoeveel links hebben we nodig (zie (1), (2) en (3) op Figuur 3.1)? hoeveel vrije slots moeten we in onze stukken equipment voorzien voor latere uitbreiding? hoe moet een server gedimensioneerd zijn? o aantal en snelheid processors o aantal en snelheid en capaciteit van de opslagmedia (disks) o type van het operating system (OS) o de hoeveelheid geheugen o de netwerkbandbreedte naar de server (!) o De antwoorden hierop hangen ook af van management issues : bvb. hoeveel modems installeren we als we wensen dat de kans dat een klant niet bediend kan worden (=busy modem pool) < 5%?. Deze kans is afhankelijk van : het aantal modems, het aantal gebruikers, de tijd dat een gebruiker geconnecteerd is tijdens een sessie, het aantal sessie per dag bij een gebruiker, Elementen en onbekende parameters die capacity planning niet triviaal maken zijn : het aantal actieve gebruikers die inbellen of wensen in te bellen op een bepaald tijdstip naar welk netwerk de gebruikers bellen (vb. core data network 1 = Belgacom, core data network 2 = Online,...) en dus welke bandbreedte er op de links naar het core data network verbruikt wordt bij welke server de gebruikers zoal informatie opvragen en hoe groot de hoeveelheid opgevraagde informatie is (vb. versus videofilmpje) per tijdseenheid in welke mate de gebruikers migreren van klassieke V.x modems naar ISDN modems... Adelbert Groebbens 11

18 3.3 Typisch ADSL Access netwerk ADSL access betekent dat de gebruikers thuis een ADSL modem hebben en een rechtstreekse verbinding naar de ADSL Access Multiplexer (DSLAM), waar hun lijn getermineerd wordt op een ADSL kaart (hierin zit eveneens een ADSL modem). Zie hiervoor naar Figuur 3.6. Het gewone telefonieverkeer van de gebruiker wordt zowel thuis als in de DSLAM afgesplitst (POTS splitter) en wordt verder getransporteerd via het klassieke telefonienetwerk. Het dataverkeer van de gebruiker wordt (langsheen de ADSL Access Multiplexer) naar de ATM switch getransporteerd in de vorm van ATM cellen. Merk op dat er in de DSLAM dus totaal geen intelligentie zit : het hoofddoel is het concentreren van trafiek naar 1 lijn. Deze lijn gaat dan naar de switch. In de omgekeerde richting is de functie van de DSLAM : het verdelen en uitsorteren van de trafiek die van de switch komt naar de verschillende gebruikers toe. Figuur 3.6 : een mogelijk ADSL access netwerk Structuur van een POP (en het netwerk er rond) De Point of Presence (POP) is hier de plaats waar de binnenkomende ADSL lijnen van de gebruikers getermineerd worden en waar de concentratie gebeurt naar de switch (ATM). Deze zorgt voor de layer 2 connectie naar de backbone router (die zowat dezelfde functie vervult als de access router in het geval van dial access). Zie hiervoor naar Figuur 3.7. Adelbert Groebbens 12

19 SERVER Core data network 1 Core data network 2... BACKBONE ROUTER Core data network N POP ATM switch ATM netwerk ADSL rack ATM switch ADSL RACK ADSL netwerk... PSTN... ADSL netwerk ADSL suscriber ADSL suscriber Telephone splitter ANT (adsl modem) Terminal ADSL suscriber... ADSL suscriber... ADSL suscriber Uitleg bij ADSL access Figuur 3.7 : de POP in een ADSL access netwerk We bespreken Figuur 3.7. De ADSL suscriber heeft ATM network termination equipment (ANT) zoals bvb. een ADSL modem, het telefonie verkeer wordt afsgeplitst (zowel thuis als in ADSL rack in de POP) en verloopt via het klassieke PSTN (=public switched telefony network) en kan in feite als volledig gescheiden worden beschouwd, de lijn die dus van de gebruiker naar het rack in de POP loopt is dus twisted pair. Het ADSL netwerk is in feite gewoon een reeks remote DSLAM s verbonden met bvb. DS-3 s (zie ) De lijnen van de gebruikers komen tesamen in het ADSL rack, deze wordt ook Digital Suscriber Line Access Multiplexer (DSLAM) genoemd. In de DSLAM (= ADSL rack ) staan de splitters en de ADSL line termination boards (ADSL LT s), in dit rack wordt het verkeer van alle ADSL LT s gemultiplexeerd naar een interface, deze interface is meestal STM-1 (=OC-3c) of DS-3 (of E3) (in ieder geval van de orde 34 of 44 of 155 Mbit/s), en deze interface leidt naar een ATM switch. Het ATM netwerk bestaat uit ATM switches. Merk op dat pas in de switches de mogelijjkheid bestaat om connecties tussen verschillende gebruikers te verwezenlijken. De connectie tussen het ATM netwerk en de backbone router gebeurt bvb. over STM-1 links (155 Mbit/s). Uiteindelijk bereiken we dus de backbone router. Noteer dat pas hier authenticatie,... kan geïmplementeerd worden. Dee router stuurt bijvoorbeeld eerst boodschap (vb. CHAP ivm PPP protocol) naar een authenticatie server (vb. RADIUS). Over de ganse lijn we dus een ATM connectie tussen de ADSL modem van de gebruiker en de backbone router, en passeren we een DSLAM en ATM switches. Vanaf die plek geldt dezelfde uitleg als in het geval van dial access netwerken. Adelbert Groebbens 13

20 3.3.3 Verder informatie ivm planning en vergelijking van Dial-up en ADSL Ivm dimensionering van de ATM switch in een ADSL access netwerk hebben kunnen we bvb. rekening houden met : typically 20% of the access customers will be active at the same time. We sommen enkele verschilpunten op tussen Dial-up en ADSL access : bij ADSL heeft elke gebruiker een dedicated lijn van bij hem tot aan het rack, bij Dial gebeurt de connectie van de gebruiker naar de dial gateway via het PSTN of ISDN netwerk de connectie tussen gebruiker en ADSL rack is min of meer permanent (enkel bij aan- en afschakelen ADSL modem wordt de connectie onderbroken), de connectie tussen gebruiker en dial gateway wordt slechts opgezet voor korte tijd en dit meerdere keren per dag bvb. het gevolg is dat de planning van het ADSL rack versus de dial gateway duidelijk verschillend is : het aantal modempoorten kan statistisch gezien minder zijn, het aantal gebruikers die verbonden zijn op een bepaald tijdstip is immers lager qua service bieden ATM netwerken verschillende soorten verkeer aan en verschillende soorten quality of service (QOS), dit is nog niet zo bij IP netwerken (maar wordt wel in de toekomst verwacht), het gevolg is dat ADSL access meer dan louter access tot data netwerken kan aanbieden (bvb. er zijn plannen om via ADSL een zestal telefoonlijnen aan te bieden), dit is mogelijk dankzij het feit dat ADSL via ATM werkt 3.4 Configuraties Zestal verschillende Dial access architecturen op een rijtje architectuur 1 Deze is de architectuur hierboven reeds gegeven in Figuur 3.1 en werd reeds besproken architectuur 2 Ipv één of meerder centrale severs te gebruiker, is het eveneens mogelijk een server te installeren lokaal nabij de access router. Een server betekent concreet : webserver, proxy, mirror, Dit is bijvoorbeeld het geval indien een ISP in plaats van één centrale server, nu in elke POP die access tot hem levert een eigen server laat installeren. Zie Figuur 3.8. Zulke lokale servers kunnen de moeite lonen indien het aantal gebruikers dat normaal van de oorspronkelijke server gebruik maakte toeneemt. Core data network 1 Core data network 2... Core data network N POP Access Router LOCAL SERVER PSTN Dial Gateway ISDN DIal Gateway PSTN ISDN V.x modem... V.x modem ISDN modem/ card... Figuur 3.8 : 2e architectuur voor dial access ISDN modem/ card voordelen De links naar de verschillende ISP s (naar de core data netwerken dus) worden minder belast indien we bijvoorbeeld lokaal een cache inhouden. Adelbert Groebbens 14

uw ICT partner ADSL Home en Business

uw ICT partner ADSL Home en Business uw ICT partner ADSL Home en Business ADSL Home en Business Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1.0 Introductie 2 1.1 Wat is DSL 2 1.2 Hoe werkt DSL 2 1.3 ADSL is de Asymmetrische variant van de DSL techniek

Nadere informatie

Gigaset pro VLAN configuratie

Gigaset pro VLAN configuratie Gigaset pro VLAN configuratie Hogere betrouwbaarheid door gebruik van VLAN s. De integratie van spraak en data stelt eisen aan de kwaliteit van de klanten infrastructuur. Er zijn allerlei redenen waarom

Nadere informatie

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids VoIP Netwerking Configuratie Gids Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids 1 VoIP Netwerking Configuratie gids Specificaties kunnen wijzigen zonder voorgaande. DM-983 NL Draft 2 VoIP Netwerking Configuratie

Nadere informatie

Extended Ethernet. uw ICT partner

Extended Ethernet. uw ICT partner Extended Ethernet uw ICT partner Extended Ethernet Inhoudsopgave Inhoudsopgave...1 1.0 Introductie...2 1.1 Wat is Extended Ethernet...2 1.2 Hoe werkt Extended Ethernet...2 1.3 Wat zijn de leveringsvoorwaarden

Nadere informatie

Panas Striensestraat 67 5241 AW Rosmalen 073 523 23 30 info@panas.nl www.panas.nl

Panas Striensestraat 67 5241 AW Rosmalen 073 523 23 30 info@panas.nl www.panas.nl Inhoudsopgave 1. Internet op Maat... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 (x)dsl- verbindingen... 3 1.2.1 ADSL... 3 1.2.2 VDSL... 4 1.2.3 SDSL... 4 1.3 Ethernet- Acces op basis van koper... 4 1.4 Glasvezel (Fiber

Nadere informatie

TradePoint Systems NCTS Oplossingen

TradePoint Systems NCTS Oplossingen TradePoint Systems NCTS Oplossingen Van overheidswege bent u vanaf 1 april 2004 verplicht om uw huidige transitdocumenten elektronisch aan te maken en te versturen. Indien uw organisatie niet beschikt

Nadere informatie

Your Pathway to the Real-Time Enterprise. Belgacom Explore Infrastructure Services. Connectiviteitsdiensten

Your Pathway to the Real-Time Enterprise. Belgacom Explore Infrastructure Services. Connectiviteitsdiensten Your Pathway to the Real-Time Enterprise Belgacom Explore Infrastructure Services Connectiviteitsdiensten 2.1.1. Connectiviteitsdiensten Dienstbeschrijving V1.0 1. Inleiding Belgacom Explore is een openstandaard-mpls-netwerk

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Zakelijk Internet Asymmetrisch Dienstbeschrijving

Zakelijk Internet Asymmetrisch Dienstbeschrijving Tele2 Zakelijk Postbus 22697 1100 DD Amsterdam T 020-750 10 00 F 020-750 10 01 tele2.nl/zakelijk Kvk Amsterdam 33303418 Tele2 Zakelijk is een handelsnaam van Tele2 Nederland B.V. Dienstbeschrijving 2 van

Nadere informatie

Quick Start Guide for Mxstream. In de Nederlandse taal

Quick Start Guide for Mxstream. In de Nederlandse taal Quick Start Guide for Mxstream In de Nederlandse taal 1 Inleiding Deze quick start guide bevat de beschrijving van de stappen die moeten worden gezet om de C100BRS4 router in te zetten in de Nederlandse

Nadere informatie

Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008

Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008 Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008 NiVo network architects Peter Hartman Even voorstellen NiVo network architects Sinds 1991 actief op het gebied van ICT Architectuur, Consultancy en Management

Nadere informatie

De ICT manager & Unified communications

De ICT manager & Unified communications De ICT manager & Unified communications NiVo network architects Erik Vollers Commercial break Gerard Niersman & Erik Vollers NiVo network architects Wij opereren sinds 1991 als architecten in driehoeksverhouding

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst Deel 1 Inleiding 1 Client/Server 2 Geschiedenis 3 Toekomst Het client-server model is een model voor de samenwerking tussen twee of meer programma's, die zich op verschillende computers kunnen bevinden.

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen 1 Dienstbeschrijving dataverbindingen Lancom heeft als doelstelling om een one stop shop te zijn voor het MKB en MKB+, dit betekent dat onze dienstverlening niet stopt bij de Firwall of de router. Van

Nadere informatie

Generieke eisen ten aanzien van datacomnetwerken voor het transport van het PINbetalingsverkeer

Generieke eisen ten aanzien van datacomnetwerken voor het transport van het PINbetalingsverkeer PIN B.V. BIJLAGE J Rules & Regulations bepalingen Generieke eisen ten aanzien van datacomnetwerken voor het transport van het PINbetalingsverkeer Versie : 3.2 Datum : januari 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

SDSL.bis. Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8

SDSL.bis. Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 SDSL.bis Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Wat is SDSL.bis?... 3 1.2. Hoe werkt SDSL.bis?... 3 1.3. Wat zijn de leveringsvoorwaarden

Nadere informatie

Handleiding installatie router bij FiberAccess

Handleiding installatie router bij FiberAccess Handleiding installatie router bij FiberAccess (c) 2008 Signet B.V. 1 van 11 Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 Inhoud verpakking...4 3 Aansluitschema...5 4 Aansluiten router...6 5 Aansluiten interne netwerk...7

Nadere informatie

Process Control Netwerk Security bij Lyondell. Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V.

Process Control Netwerk Security bij Lyondell. Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V. Process Control Netwerk Security bij Lyondell Dave Chong European IT Project Manager Lyondell Chemie Nederland B.V. Agenda Introductie Korte feiten over Lyondell Chemie Wat doet Lyondell Chemie aan PCN

Nadere informatie

BIPAC-711C2 / 710C2. ADSL Modem / Router. Snelle Start Gids

BIPAC-711C2 / 710C2. ADSL Modem / Router. Snelle Start Gids BIPAC-711C2 / 710C2 ADSL Modem / Router Snelle Start Gids Billion BIPAC-711C2/710C2 ADSL Modem / Router Voor meer gedetailleerde instructies over het configureren en gebruik van de ADSL Modem/Router,

Nadere informatie

Belnet Multipoint-dienst

Belnet Multipoint-dienst Productfiche Interconnectiviteitsdienst - Multipoint Multipoint-dienst Steeds meer onderwijs-, onderzoeks- en overheidsinstellingen wensen hun geografische sites te verbinden. speelt met zijn dienstverlening

Nadere informatie

Handleiding DSL Access Versatel

Handleiding DSL Access Versatel Handleiding DSL Access Versatel INHOUDSOPGAVE 1. 1.1. INSTALLATIE...3 Installatie door monteur...3 1.2. Doe-het-zelf installatie...3 1.2.1 Het doe-het-zelf pakket... 3 1.2.2 Installatie splitter... 4 1.2.3

Nadere informatie

mpix VPN Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8

mpix VPN Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 mpix VPN Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 mpix VPN... 3 2 Productbeschrijving... 4 2.1 mpix en IP-VPN... 5 2.2 Kwaliteit... 7 2.3 Service

Nadere informatie

mpix Dienstbeschrijving

mpix Dienstbeschrijving mpix Dienstbeschrijving Versie : 2.0 Datum : 10 Mei 2007 Auteur : MH Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1. Dienstbeschrijving... 3 1.1 Wat is een mpix?...3 1.2 Verschillende mpix vormen...4 1.2.1 mpix direct...4

Nadere informatie

Extended Ethernet (SDSL.bos)

Extended Ethernet (SDSL.bos) Extended Ethernet (SDSL.bos) Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 Copyright The Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Hoofdstuk 1... 3 1. Inleiding... 3 1.1. Wat is SDSL.bis?...

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

SuperOffice Systeemvereisten

SuperOffice Systeemvereisten Minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM De minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM zijn tevens afhankelijk van het besturingssysteem en de services/applicaties die op het systeem actief zijn.

Nadere informatie

NAT (Network Address Translation)

NAT (Network Address Translation) Technical Note #019 Auteur: Olaf Suchorski Gemaakt op: 11 juli 2000 Bijgewerkt op: 11 juli 2000 NAT (Network Address Translation) In deze Technical Note worden de meest voorkomende situaties met NAT doorgelicht.

Nadere informatie

De Peering 'boodschappenlijst' Ing Jan C. Hoogenboom 9 maart 2005 voor UvA/SNB/OS3

De Peering 'boodschappenlijst' Ing Jan C. Hoogenboom 9 maart 2005 voor UvA/SNB/OS3 Ing Jan C. Hoogenboom 9 maart 2005 voor UvA/SNB/OS3 Boodschappenlijst Datacenter Internet Exchange(s) Carrier(s) BGP4 router en kennis AS nummer en IP adressen Peering onderhandelen Nederlandse Transit

Nadere informatie

myguard 7202 / 7202G (802.11g) Security ADSL2+ Router Snelle Start Gids

myguard 7202 / 7202G (802.11g) Security ADSL2+ Router Snelle Start Gids myguard 7202 / 7202G (802.11g) Security ADSL2+ Router Snelle Start Gids myguard (802.11g) Security ADSL2+ Router Voor meer gedetailleerde instructies over het configureren en gebruik van de (802.11g)

Nadere informatie

BIPAC-5100 / 5100W. (Draadloze) ADSL Router. Snelle Start Gids

BIPAC-5100 / 5100W. (Draadloze) ADSL Router. Snelle Start Gids BIPAC-5100 / 5100W (Draadloze) ADSL Router Snelle Start Gids Billion BIPAC-5100 / 5100W ADSL Router Voor meer gedetailleerde instructies aangaande het configureren en gebruik van de (Draadloze) ADSL Firewall

Nadere informatie

High Availability & Disaster Recovery

High Availability & Disaster Recovery Disaster Recovery Problematiek en denkpistes voor oplossingen Cevi Usernamiddag 8 december 2009 9 december 2009 Cevi bedrijfspresentatie High Availability & Disaster Recovery Een theoretische benadering

Nadere informatie

Cerussa HR Pre-requirements

Cerussa HR Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Terminal Server Clients (Thin Clients)... 4 3. Server... 4 D. Operating

Nadere informatie

een besparing van 20% tot 65% in veel gevallen mogelijk is!

een besparing van 20% tot 65% in veel gevallen mogelijk is! Heeft u wèl inzicht in de ICT kosten? De laatste jaren vragen organisaties zich steeds vaker af waarom ICT toch altijd duurder uitvalt dan gedacht, en wat men daar als organisatie aan kan doen. Daarom

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

Is uw bestuur klaar voor IPv6? Shopt IT Antwerpen 25 april 2013

Is uw bestuur klaar voor IPv6? Shopt IT Antwerpen 25 april 2013 Is uw bestuur klaar voor IPv6? Shopt IT Antwerpen 25 april 2013 Fedict 2013. All rights reserved Agenda Fedict 2013. All rights reserved Agenda Wat is IPv4 / IPv6? Waarom is IPv6 nodig? Wie gebruikt al

Nadere informatie

Monitoring as a Service

Monitoring as a Service Monitoring as a Service APERTOSO NV Guido Gezellaan 16 9800 Deinze Tel.: +32 9 381 64 50 Probleemstelling IT diensten kampen vaak met het probleem van een gebrek aan een duidelijke, allesomvattende monitoringoplossing.

Nadere informatie

Technische specificaties

Technische specificaties Technische specificaties Compatibiliteit met Active Directory Elke installatie moet compatibel zijn met de huidige versie van het domein Active Directory Windows 2008R2 van de FOD. Consolidering In 2007

Nadere informatie

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

Case Study: Digitale KVM Matrix in dispatch ruimte

Case Study: Digitale KVM Matrix in dispatch ruimte Case Study: Digitale KVM Matrix in dispatch ruimte Een betrouwbare provider. Wie is Black Box? Black Box Network Services is een wereldwijde provider van datacommunicatie en netwerkinfrastructuur oplossingen.

Nadere informatie

Toetsmatrijs examen 8432

Toetsmatrijs examen 8432 Kwalificatie en Crebo: MK-TMA, TCS 10230 & 10231 Deelkwalificatie en Crebo: 4057 versie 3 50863 Servicedocument: 6552 Titel van het examen: Theorie transportnetwerken Relevante eindtermen. Taco. 1 de leerling

Nadere informatie

Kennissessie Remote Beheer Met Conel Routers. 23 mei 2013. Private GSM Private M2M

Kennissessie Remote Beheer Met Conel Routers. 23 mei 2013. Private GSM Private M2M Kennissessie Remote Beheer Met Conel Routers 23 mei 2013 Mixe Communication Solutions (MCS) Jan van Rossum MCS: twee hoofdpijlers Telefonie/besdrijfsnetwerk Machine to Machine Voice vast/mobiel, SMS &

Nadere informatie

Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld.

Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld. Wat is ISDN2? Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld. U kunt uw ISDN2 eenvoudig uitbreiden. Heeft u tot vijf ISDN2-lijnen nodig kies dan voor ISDN2 meervoudig.

Nadere informatie

MSSL Dienstbeschrijving

MSSL Dienstbeschrijving MSSL Dienstbeschrijving Versie : 1.0 Datum : 28 augustus 2007 Auteur : MH/ME Pagina 2 van 7 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Introductie... 3 Divinet.nl Mssl... 3 Hoe

Nadere informatie

Technische Productlijn

Technische Productlijn Technische Productlijn Serversoftware Citrix Datum laatste bijwerking: oktober 2006 Cevi NV 2006 Inhoud 1 Kernfuncties 2 Aanvullende functies 3 Geïntegreerde modules 1 Kernfuncties Server Based Computing

Nadere informatie

Cerussa FIN Pre-requirements

Cerussa FIN Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Terminal Server Clients (Thin Clients)... 4 3. Server... 4 D. Operating

Nadere informatie

Infosessie Systeembeheerders. 26 juni 2002. VPN aan de KULeuven

Infosessie Systeembeheerders. 26 juni 2002. VPN aan de KULeuven Infosessie Systeembeheerders VPN aan de KULeuven Doel (1) vertrouwelijke informatie ter beschikking stellen van 'KUL-vreemde' netwerken thuiswerkers mobiele gebruikers externe contracten kotnet constante

Nadere informatie

Sweex Broadband Router + 4 poorts 10/100 Switch

Sweex Broadband Router + 4 poorts 10/100 Switch Sweex Broadband Router + 4 poorts 10/100 Switch Toepassingsmogelijkheden Creëer een netwerk voor meerdere gebruikers, en deel het Internet in een handomdraai, zonder hier een ander stukje software voor

Nadere informatie

Laten we eens beginnen met de mouwen op te stropen en een netwerk te bouwen.

Laten we eens beginnen met de mouwen op te stropen en een netwerk te bouwen. Practicum Filius In deze proefles gaan we jullie kennis laten maken met computernetwerken. Na afloop van dit practicum heb je een goede basis van waar een netwerk uit kan bestaan, hoe je een netwerk bouwt

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2000 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

E-Fax. Gebruikers handleiding

E-Fax. Gebruikers handleiding E-Fax Gebruikers handleiding Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Fax-over-IP (T.38)... 4 2.1 Introductie... 4 2.2 Achterliggende techniek... 4 2.3 Procedures... 5 2.4 Installatie en benodigdheden... 5 2.5 Tarieven...

Nadere informatie

ENUM in Nederland. Themabijeenkomst SIPSIG Nummerportabiliteit en ENUM Cees Pannekoek 30 november 2006. ICT Management & Consultancy BV

ENUM in Nederland. Themabijeenkomst SIPSIG Nummerportabiliteit en ENUM Cees Pannekoek 30 november 2006. ICT Management & Consultancy BV Themabijeenkomst SIPSIG Nummerportabiliteit en ENUM Cees Pannekoek 30 november 2006 ICT Management & Consultancy BV Bepalende factoren tav van Infrastucture ENUM: 3. De snelle introductie van VOIP 4. Beschikbare

Nadere informatie

Temperatuur logger synchronisatie

Temperatuur logger synchronisatie Temperatuur logger synchronisatie Juni 10, 2010 1 / 7 Temperatuur logger synchronisatie Introductie Twee of meerdere ontvangers van het Multilogger systeem kunnen met de temperature logger synchronisatie

Nadere informatie

Het blijvend belang van faxverkeer De functie van een Fax Server Hoe werkt een Fax Server?

Het blijvend belang van faxverkeer De functie van een Fax Server Hoe werkt een Fax Server? DE FAX SERVER ISDN Het blijvend belang van faxverkeer Faxverkeer vervult een belangrijke rol in de zakelijke communicatie. De fax heeft een aantal voordelen boven e-mail. De belangrijkste daarvan zijn

Nadere informatie

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert Practicum Netwerken CISCO: Deel 1 Philippe Dellaert 17-03-2007 Hoofdstuk 1 Inleiding Dit is de oplossing die ik heb samen gesteld voor het eerste practicum van het vak Computernetwerken met de CISCO routers.

Nadere informatie

BIPAC 7100SV VoIP ADSL Modem/Router

BIPAC 7100SV VoIP ADSL Modem/Router BIPAC 7100SV VoIP ADSL Modem/Router Snelle Start Gids Billion BIPAC 7100SV VoIP ADSL Modem/Router Voor meer gedetailleerde instructies over het configureren en gebruik van de VoIP ADSL Modem/Router, zie

Nadere informatie

Dienstbeschrijving IP One Mobile Connect

Dienstbeschrijving IP One Mobile Connect Dienstbeschrijving IP One Mobile Connect Auteur: Marketing Datum: 01-09-2014 Versie: 2.0 Aantal bladen: 10 Nummer: 1027 2 P a g i n a Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Positionering dienst... 3 1.2 Varianten...

Nadere informatie

Module I - Soorten Netten

Module I - Soorten Netten Module I - Soorten Netten Wanneer we spreken over de verspreiding van informatie via IP netwerken en de bereikbaarheid van deze gegevens, dan kunnen we de netwerken onderverdelen in drie belangrijke soorten.

Nadere informatie

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM. Inhoudsopgave

BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM. Inhoudsopgave BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM Inhoudsopgave Introductie van ESG103/ESG104 breedband routers......................... 1 Systeem vereisten.....................................................

Nadere informatie

8.2 MESH 8.3 STERNETWERK NETWERK

8.2 MESH 8.3 STERNETWERK NETWERK 8.2 MESH NETWERK Cursus netwerken Een mesh netwerk is geschikt voor telefooncentrales in de 'hogere netvlakken', waar grote telecommunicatie-verkeersstromen uit diverse regio's zijn geaggregeerd en tussen

Nadere informatie

MKG Whitepapers augustus 2015

MKG Whitepapers augustus 2015 Document: Onderdeel: MKG Configuratie Whitepaper MKG Workgroup Server Een whitepaper definieert de ondersteunde en gegarandeerde installatie en configuratie van een product. Alle niet genoemde producten

Nadere informatie

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Fridoline van Binsbergen Stierum KPN AUDIT vrije Universiteit amsterdam 7 April 2003 File 17-A Internet techniek & beveiliging 2003 Programma PROGRAMMA

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Optibel telefonie

Installatiehandleiding. Optibel telefonie Installatiehandleiding Optibel telefonie Optibel adapter Sipura 2000 Inhoudsopgave 1 Het Optibel pakket 2 2 De Optibel adapter aansluiten 2 3 Vragen over uw aansluiting 5 4 Probleemwijzer 6 5 Mijn Optibel

Nadere informatie

Dienstbeschrijving Vast internet. Een dienst van KPN ÉÉN

Dienstbeschrijving Vast internet. Een dienst van KPN ÉÉN Dienstbeschrijving Vast internet Een dienst van KPN ÉÉN Versie : 1.0 Datum : 14 juni 2016 Inhoud 1 Dit is Vast Internet 3 2 Specificaties en verbindingen met bandbreedtegarantie 5 3 Specificaties overige

Nadere informatie

Instellen Zyxel modem als stand-alone ATA

Instellen Zyxel modem als stand-alone ATA Instellen Zyxel modem als stand-alone ATA In dit document wordt stap voor stap uitgelegd hoe je een Zyxel ADSL modem als SIP ATA kunt configureren, zonder gebruik te maken van de DSL aansluiting op het

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst en protocoloverzicht

Verklarende woordenlijst en protocoloverzicht Eurofiber Safariweg 25-31 t +31(0)30 242 8700 3605 MA Maarssen f +31(0)30 242 8765 Postbus 7072 info@eurofiber.com 3502 KB Utrecht www.eurofiber.com KVK 34.13.43.77 Document Verklarende woordenlijst Verklarende

Nadere informatie

OpenX Hosting. Opties en Alternatieven

OpenX Hosting. Opties en Alternatieven OpenX Hosting Opties en Alternatieven Versie 1.0 Groningen, 9 juni 2009 Opgesteld door: Copyright 2009 ErikGeurts.com B.V. Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven, vzw

Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven, vzw Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven, vzw Dendermondesteenweg 449, 9070 Destelbergen tolkaanvraag@cabvlaanderen.be - www.cabvlaanderen.be -www.tolkaanvraag.be Ondernemingsnummer : 445491009

Nadere informatie

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Netwerk evaluatie tools Inleiding In een pakket geschakelde netwerk gebeurt de communicatie

Nadere informatie

Dell SonicWALL product guide

Dell SonicWALL product guide Dell SonicWALL product guide TZ Series Dell SonicWALL SMB solutions: TZ Series at-a-glance De Dell SonicWALL TZ Serie bevat de instapmodellen van de Dell SonicWALL fi rewalls. De serie bestaat uit drie

Nadere informatie

Worry Free Business Security 7

Worry Free Business Security 7 TREND MICRO Worry Free Business Security 7 Veelgestelde vragen (extern) Dal Gemmell augustus 2010 Inhoud Kennismaking met Worry Free Business Security... 3 Wat is Worry Free Business Security?... 3 Wanneer

Nadere informatie

Dienstbeschrijving HIP (x)dsl Connect 1 Platform

Dienstbeschrijving HIP (x)dsl Connect 1 Platform CBG Connect B.V. Tel: +31228 56 60 70 Fax: +31228 56 60 79 Verkoop@cbgconnect.nl Dienstbeschrijving HIP (x)dsl Connect 1 Platform Versie: 1 Maand: Juli 2015 Versie: 1.0 Maand: april 2010 Inhoudsopgave

Nadere informatie

MANAGED SERVER HOSTING

MANAGED SERVER HOSTING INHOUDSOPGAVE MANAGED SERVER HOSTING INTRODUCTIE... 3 // MANAGED HOSTING SERVICES...3 // MANAGED DEDICATED SERVER...3 // MANAGED SERVER...3 DE SERVERS... 4 // RAID CONFIGURATIE...4 // UITBREIDINGEN...5

Nadere informatie

Uw internetaansluiting

Uw internetaansluiting Studio Visual Steps Uw internetaansluiting Een overzicht van de mogelijkheden 1 Voorwoord Beste lezers en lezeressen, In deze gids krijgt u informatie over de verschillende aansluitmogelijkheden waaruit

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) C4 Internettechnologie en systeem- en netwerkbeheer deel 2 (5 studiepunten) Module

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) C4 Internettechnologie en systeem- en netwerkbeheer deel 2 (5 studiepunten) Module STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module C4 Internettechnologie en systeem- en netwerkbeheer deel 2 (5 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding:

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: Performantie van webgebaseerde toepassingen

HOOFDSTUK 1: Performantie van webgebaseerde toepassingen HOOFDSTUK 1: Performantie van webgebaseerde toepassingen 1. Basisprincipes componenten en tijden is totale antwoordtijd is transfertijd is transfertijd http-request is transfertijd http-reply (data) is

Nadere informatie

Labo 1.3.1.1 Layered network design simulation instruction

Labo 1.3.1.1 Layered network design simulation instruction Labo 1.3.1.1 Layered network design simulation instruction Elektronica-ICT Michelle Kempen Academiejaar 2014-2015 Campus Geel, Kleinhoefstraat 4, BE-2440 Geel 5 3 INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 3 1 KOP 1...

Nadere informatie

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater.

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater. Janjoris van der Lei Gedelegeerd bestuurder LCP nv E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater Start Overzicht probleem Deel oplossingen Toekomstige oplossingen Wat doen

Nadere informatie

Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014

Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014 Zakelijk Pinnen op een zakelijke breedbandverbinding van KPN Mei 2014 1 Inhoudsopga ve 1 Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 2 Functionele beschrijving... 4 2.1 Pinterminals en bandbreedte... 4 2.1.1 Pinterminals...

Nadere informatie

Een webserver bereikbaar maken voor IPv6

Een webserver bereikbaar maken voor IPv6 Een webserver bereikbaar maken voor IPv6 Handleiding Auteur(s): Jan Michielsen (SURFnet) Versie: 1.1 Datum: maart 2012 SURFnet bv Radboudkwartier 273 Postbus 19035, 3501 DA Utrecht T 030-2 305 305 F 030-2

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

Installeren Internet Plus. Handleiding

Installeren Internet Plus. Handleiding Installeren Plus Handleiding Inhoudsopgave 1. Introductie handleiding 4 2. Plus 4 3. Koppelen van uw netwerk met het Ziggo netwerk 5 3.1 De standaard Plus dienst 5 3.2 Plus dienst met optie van Ziggo 5

Nadere informatie

De Lync naar Het Nieuwe Werken. Utrecht - 25 januari 2011

De Lync naar Het Nieuwe Werken. Utrecht - 25 januari 2011 De Lync naar Het Nieuwe Werken Utrecht - 25 januari 2011 Agenda 25 januari 14:30 tot + 17.00 uur 14:30 15:15 Lync 2010 - What s New? 15:15 15:30 Pauze 15:30 16:15 Lync 2010 Architectuur en Case 16:15 17:00

Nadere informatie

ASSISTANCE SOFTWARE INSTALLATIE-EISEN ASSISTANCE SOFTWARE FOR MICROSOFT DYNAMICS. Author : AV. Datum : 30 augustus 2013 Versie : 6 Status : Definitief

ASSISTANCE SOFTWARE INSTALLATIE-EISEN ASSISTANCE SOFTWARE FOR MICROSOFT DYNAMICS. Author : AV. Datum : 30 augustus 2013 Versie : 6 Status : Definitief ASSISTANCE SOFTWARE INSTALLATIE-EISEN ASSISTANCE SOFTWARE FOR MICROSOFT DYNAMICS Author : AV Datum : 30 augustus 2013 Versie : 6 Status : Definitief INHOUD INTRODUCTIE... 1 1. WERKSTATIONS... 2 1.1 GEBRUIKERS

Nadere informatie

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Welkom bij IT-Workz Altijd en overal werken en leren Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Etten-Leur, 16 november 2010 IT-Workz is de verzelfstandigde Dienst ICT van het ROC West-Brabant.

Nadere informatie

BASISCURSUS TELECOMMUNICATIE

BASISCURSUS TELECOMMUNICATIE BASISCURSUS TELECOMMUNICATIE Doelstellingen van de opleiding de basisprincipes van de telecommunicatietechnieken begrijpen de meest recente ontwikkelingen van de telecommunicatiemarkt ontdekken wegwijs

Nadere informatie

PROJECT: IRIS. (Plan van aanpak) Naam Functie Paraaf

PROJECT: IRIS. (Plan van aanpak) Naam Functie Paraaf Plan van aanpak IRIS Documenthistorie Revisies Versie Status Datum Wijzigingen PROJECT: IRIS (Plan van aanpak) Goedkeuring Dit document behoeft de volgende goedkeuringen: Versie Datum goedkeurin g Naam

Nadere informatie

Markt. IT Infrastructuren voor het kleinzakelijke segment April 2010. Agenda. IT infrastructuren voor het kleinzakelijke segment

Markt. IT Infrastructuren voor het kleinzakelijke segment April 2010. Agenda. IT infrastructuren voor het kleinzakelijke segment April 2010 IT infrastructuren voor het kleinzakelijke segment Frank Spuls v-fspuls@microsoft.com 30 maart 2010 Agenda Markt kleinzakelijke klanten Klantkeuze Daarom SBS 2008 Samen sterker Migratie Licenties

Nadere informatie

Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids

Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids 1 Inhoudsopgave Pervasive Server V10 SP3 Installatiegids... 1 Inhoudsopgave... 2 1. Om te beginnen... 3 2. Systeemeisen... 3 2.1 Server... 3 2.1.1 Hardware... 3

Nadere informatie

Draadloze netwerken in een schoolomgeving

Draadloze netwerken in een schoolomgeving Arteveldehogeschool Katholiek Hoger Onderwijs Gent Opleiding Leraar secundair onderwijs Campus Kattenberg Kattenberg 9, BE-9000 Gent Draadloze netwerken in een schoolomgeving Promotor: Mevrouw Ilse De

Nadere informatie

Een centrale Operations bridge met Service Level Management

Een centrale Operations bridge met Service Level Management HP Software: Apps meet Ops 2015 Een centrale Operations bridge met Service Level Management Marcel de Wit/ March 31 st, 2015 HP Software: Apps meet Ops 2015 Operations Bridge "A physical location where

Nadere informatie

Charles Heering, en Maarten Oberman, Oberman Telecom Management Consultants bv, Maarn

Charles Heering, en Maarten Oberman, Oberman Telecom Management Consultants bv, Maarn VoIP versus PABX Charles Heering, en Maarten Oberman, Oberman Telecom Management Consultants bv, Maarn Voor het tijdperk van Voice over IP (VoIP) zag de telecommanager zich bij de keuzes die gemaakt moesten

Nadere informatie

Cerussa Mobile / MyCerussa Pre-requirements

Cerussa Mobile / MyCerussa Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Mobile Device... 4 3. Server... 4 4. WI-FI... 4 D. Operating System

Nadere informatie

Dienstbeschrijving I AM Connect 1 Platform

Dienstbeschrijving I AM Connect 1 Platform CBG Connect B.V. Tel: +31228 56 60 70 Fax: +31228 56 60 79 Verkoop@cbgconnect.nl Dienstbeschrijving I AM Connect 1 Platform Versie: 1 Maand: juli 2015 Versie: 1.0 Maand: april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

Rent+ Pre-requirements

Rent+ Pre-requirements Pre-requirements Inhoudstafel A. Algemeen... 3 B. Type installaties... 3 C. Hardware en software vereisten... 4 1. PC Clients... 4 2. Terminal Server Clients (Thin Clients)... 4 3. Server... 4 D. Operating

Nadere informatie

Theoretische Voorstudie

Theoretische Voorstudie Theoretische Voorstudie Woensdag 19 oktober 2005 Netwerk: een aantal apparaten die met elkaar verbonden zijn. Een netwerk in een beperkte omgeving is een LAN (Local Area Network) WLAN (Wireless Local Area

Nadere informatie