Ik ben bang voor een islaam of een Arabischi persoon, moet dat?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ik ben bang voor een islaam of een Arabischi persoon, moet dat?"

Transcriptie

1 Home (/plus) Charlie Hebdo (http://www.standaard.be/plus/tag/charlie hebdo) ALS DE TERREUR BIJ KINDEREN BINNENDRINGT Ik ben bang voor een islaam of een Arabischi persoon, moet dat? 17 JANUARI 2015 Ann Sofie Dekeyser (http://www.standaard.be/auteur/ann sofie dekeyser) De kroost beschermen, het is de primordiale reflex van ouders. Drie lagen kledij tegen de kou. Zachte zoenen tegen leed, het liefst met hun gezichtjes ervan afgewend. Maar wat als terreur hun hoofdjes toch binnendringt? Hallo iedereen, kunnen jullie me gewoon zeggen of er hier oorlog gaat zijn? Want nu ben ik wel zeer bang.

2 Die ochtend aan de koffieautomaat: Heb jij het hem verteld? Ik moest wel. Hij bleef maar vragen: Waar zijn de tekenaars, mama? Waarom schieten ze de tekenaar dood? Terroristen klinkt zo vreselijk voor een vijfjarige, ik heb gezegd dat het boeven waren. Was dat wel koosjer? Al jaren zijn ze bedreven in het helder en uitvoerig beschrijven van nieuwsfeiten, maar toen mijn collega s de voorbije dagen thuiskwamen, wisten ze het even niet meer. De wereld was furieus, in shock, gedegouteerd. Er was geen ontkomen aan, ook niet voor de kleinsten. Een bibberende stem op de radio, tranen op tv, een geweerschot op internet. Zowat elk kind in ons land pikte wel iets op van de aanslagen in Frankrijk. Genoeg om de hoofdjes aan het malen te zetten, te weinig om te begrijpen wat er juist aan de hand is. Nooit meer de bus Kitty zegt: Ik ben bang voor een islaam of een Arabischi persoon, moet dat? Door die slach in Parijs bij Charlie de cartoonmakers is het echt eng dat het hier in België zou gebeuren. Ik ben bang, wat moet ik doen? Omg zegt: Hallo iedereen, kunnen jullie me gewoon zeggen of er hier oorlog gaat zijn? Want nu ben ik wel zeer bang. Jep zegt: De cartoonist deed niets mis, ik geef nu een voorbeeld, stel dat je leerkracht op je rapport zecht: het is niet goed. Vermoord je hem toch ook niet. Joleintje2897 zegt: Ik ben bang. Zal IS naar ons komen? Zal ik nog lang kunnen leven? Awel, help me aub! 1234 zegt: Jaa waarschijnlijk komt er ook derde wereldoorlog. Geniet zo lang het nog kan en maak je vooral geen zorgen.

3 Wie de jeugd van tegenwoordig een gebrek aan interesse in de actualiteit verwijt, kan beter eens kijken op het forum van Awel, de vzw waar alle kinderen en jongeren ook naar kunnen bellen, mailen en chatten met hun vragen, verhalen en problemen. Tussen onderwerpen als Hoe word ik ontdekt op YouTube en Ik schaam me voor mijn bril door schemert angst. Doodsangst. Ook het aantal telefoonoproepen steeg aanzienlijk na de aanslagen in Frankrijk, zegt coördinator Sibille Declercq. We merken dat sommige ouders zeggen dat het gewoon een grotemensending is, en daarmee is de kous af. Maar zo werkt het niet. Wij maken kinderen duidelijk dat het normaal is dat ze bang zijn, stellen ze gerust en laten hen hun angst ventileren. De meest gehoorde vraag is: kan het ook bij ons gebeuren? Hoe dichter het nieuws aansluit bij de leefwereld van zo n kind, hoe harder het binnenkomt. Geen wonder dat de telefoon van Awel roodgloeiend stond, toen kinderen waren gestorven door het wurgspel le jeu du foulard (met een sjaal de keel dichtknijpen, red.). Ze begrepen het niet; het was een spel, daar kun je toch niet van doodgaan. Of na de busramp in Sierre. Kinderen hebben de neiging alles op zichzelf te betrekken. In mijn dromen zie ik mezelf in dat wrak zitten. Ik neem nooit meer de bus. Leg dan maar eens uit dat iemand is vermoord omdat hij tekeningen hun corebusiness maakte. Van heks naar honger Kathleen Custers van de School voor Massacommunicatieresearch (KULeuven) keek naar de effecten van zowel nieuws als fictie bij kinderen. Het zien van misdaad en geweld verhoogt angst en ongerustheid, luidt haar conclusie. Het is een veelvoorkomend fenomeen. Er zijn zelfs gevallen bekend van kinderen die op die manier een posttraumatische stressstoornis ontwikkelden. Al hangt veel natuurlijk af van de persoonlijkheid van het kind. Pediaters en psychologen die kinderen met fobieën en slaapproblemen over de vloer krijgen, kunnen volgens Custers maar beter vragen naar het mediagebruik van hun patiëntjes. Dat zou al heel wat kunnen verklaren in bepaalde gevallen.

4 Kinderen van 3 tot 7 zijn vooral bang van fantasiewezens zoals dwergen en heksen, transformaties een menselijke figuur die plots een monster wordt en interpersoonlijk geweld. Het zijn vooral beelden die een impact hebben. Terwijl kinderen tussen 8 en 12 ook gevoelig zijn voor verbale dreiging en abstractere ideeën, zoals hongersnood of klimaatverandering. Ouders raadt ze aan om hun kinderen niet te veel aan het journaal voor volwassenen bloot te stellen. Kleine kinderen vatten vaak niet dat de beelden die telkens opnieuw worden getoond, herhalingen zijn. Ze overschatten de omvang en het risico. Sowieso hebben kinderen het heel moeilijk om het onderscheid te maken tussen wat kan gebeuren en wat waarschijnlijk is. Ontwikkelingspsycholoog Juliette Walma van der Molen doet al jaren onderzoek naar de effecten van nieuws op kinderen. Zo n 15 procent van hen wordt er echt zorgelijk door. Ze vertellen dat ze bang zijn of hebben slaapproblemen en gaan soms bedplassen. Maar laten we nu ook niet als volwassenen in paniek slaan. Hen van het nieuws weghouden, is geen optie. We willen ze tenslotte opvoeden tot wereldburgers. Dat ze in dat groeiproces al eens bang zijn, is normaal. Wel moet je je als ouder bewust zijn van wat je kind allemaal binnenkrijgt aan reëel geweld en catastrofes. We onderschatten met z n allen hoe vaak kinderen die gruwel zien. Volgens onderzoek van Rozane De Cock kijkt 52 procent van de Vlaamse 11 en 12 jarigen verschillende keren per week naar het jeugdjournaal Karrewiet. Opmerkelijk: in die leeftijdsgroep is het nieuws voor volwassenen, met 60 procent regelmatige kijkers, nog populairder. 28 procent kijkt elke avond. Mama, waar is dat hoofd nu? Samen met onder meer professor Peter Nikken werkte Van der Molen mee aan de brochure Oorlog in de sociale media. Daarin staat dat kinderen tot 2 jaar geen besef hebben van oorlog of rampen. Maak dat ze niets zien en horen. Tussen 2 en 4 maken ze geen onderscheid tussen feit en fictie. Scherm ze zoveel mogelijk af. Kinderen van 4 tot 6 betrekken dan weer alles op zichzelf. Als elders bommen vallen, kan dat vast ook hier gebeuren. In hun nachtmerries maken de heksen plaats voor branden en verkeersongevallen. Scherm ze zoveel mogelijk af en stel ze gerust. Kinderen van 6 tot 10 kun je niet meer afschermen, ze worden beïnvloed door school en omgeving. Dus vanaf dan is het raadzaam hun valse gevoel van veiligheid te doorprikken?

5 Dat is geen vals gevoel. Onze kinderen leven over het algemeen in een heel veilige en beschermde omgeving. Als ze er zelf niet naar vragen, laat ze dan maar in hun wereldje. Tussen hun negende en hun twaalfde worden kinderen uit zichzelf behoorlijk maatschappelijk betrokken. Ze worden vegetariër of vragen zich af of er over vijftig jaar nog wel bomen zullen zijn. Het is normaal dat zij het nieuws volgen. Van der Molen raadt aan om kinderen onder de 12 bij het gewone journaal weg te houden. Ik pleit voor een Kijkwijzer label zoals bij fictie bestaat, maar daar zijn producenten niet happig op. Dus horen of zien kinderen het toch, observeer dan hoe ze ermee omgaan. En pas geruststellingsstrategieën toe. Voor alle duidelijkheid: je moet niet bang zijn is een don t. Ontneem een kind zijn angsten niet, dat helpt nooit. Je kunt beter toegeven dat erge zaken ook hier kunnen gebeuren, maar dat die kans uiterst klein is. En wat als je kind hoort over James Foley en vraagt: mama, waar is dat hoofd nu? Je mag toegeven dat je het ook niet weet en dat dat niet erg is. Peter Nikken vult aan: Kinderen observeren voortdurend. De reactie van de ouder heeft meer impact dan het nieuws zelf. Ga je huilen of zet je prompt de tv uit, dan voelen ze dat er iets loos is. Wanneer kinderen last hebben van enge dromen, is het nuttig om hen een tijdje van het nieuws weg te houden, bij voorkeur onopvallend. Meer details, meer schrik Laten we beginnen met moemoe, die is 105 en nog superfit. Moeten we iets doen over de begrafenis van de vier joden van de gijzeling? Mhh, we hebben het al drie dagen over de aanslagen. De kinderen zijn verzadigd. Die heropende school in Pakistan, waar de Taliban zijn binnengevallen? Ja, doen we. Boko Haram, doden? Het is te veel. We moeten ze niet depressief maken. Dan maar die vis die een glazen oog krijgt? Ja, doe die maar. De redactievergadering van Karrewiet, het jeugdjournaal van de VRT, is vaak een evenwichtsoefening. We gaan geen enkel onderwerp uit de weg, legt eindredacteur Gijs Debraeckeleer uit, maar het kan niet de bedoeling zijn hen te overladen met slecht nieuws. Waarom de terroristen van Parijs wel en die van Boko Haram niet? Bij ons is een criterium hoe hard iets leeft onder de mensen. Als iedereen het erover heeft, kunnen wij niet achterblijven. Het is een illusie te

6 denken dat je nieuws zoals dat uit Frankrijk verborgen kunt houden. Het is onze taak om het uit te leggen en de angst weg te nemen. Dat doen we door te focussen op het positieve; zoals de politie die alles in het werk stelt om de daders te vatten of de hulpdiensten die mensen redden. Wij hoeven ook niet te beginnen met het meest relevante nieuws. We wisselen zwaardere stukken bewust af met leukere nieuwtjes, kinderen blijven dan minder in die trieste emotie hangen. Moslimextremist of terrorist? De eerste dag hebben we het over moslimextremisten gehad, maar daarna bedachten we dat kinderen niet altijd het onderscheid kunnen maken met moslimkinderen in hun klas. Daar hebben we dan een apart item aan gewijd en de dagen erop spraken we over terroristen. Al beseffen we ook dat dat woord hard binnenkomt. Onthoofd of omgebracht? Het tweede, zonder twijfel. Hoe meer details, hoe schrikwekkender. Details spreken tot de verbeelding en wij willen net dat die niet op hol slaat. Verkracht of... ja, of wat eigenlijk, moet je het daarover hebben met 9 tot 12 jarigen? Toen we meldden dat Béatrice vermoord was, hebben we met geen woord gerept over eventueel seksueel misbruik. Maar als het over pedofilie in de Kerk gaat, kun je er niet omheen. We willen serieus genomen worden door kinderen, dus moeten we hen ook serieus nemen. Toen hebben we uitgelegd dat pedofilie gaat over kinderen die misbruikt worden door volwassenen. Het woord verkrachting is niet gevallen, maar we hebben wel verteld dat ze gedwongen werden om seks te hebben. Het moeilijkste vindt Debraeckeleer de beelden. Daar hebben we wel taboes. Bloed tonen we niet en met geweren en kanonnen passen we ook op. Hij werkt al elf jaar voor Karrewiet. Elke vergadering opnieuw is er de discussie: moeten we kinderen dit slechte nieuws wel aandoen? En ja, er zullen altijd ouders zijn die klagen dat we te ver gaan. Het is ook hun taak om meer uitleg te geven, wij hebben maar acht minuten. Verstoppertje Matilde (bijna 12) trekt de keukenkast open. Ik zou me daarin verstoppen. Maar dan moet de stofzuiger wel op voorhand weg. Ik kan die er dan niet meer uithalen, want dan zullen ze weten waar ik zit. Mama, mag die ergens anders? Ze, dat zijn de terroristen en dan, dat is als ze haar huis bestormen. Al weet ze wel

7 dat die kans uiterst klein is. Dat heeft onze meester verteld. Maar ja: eigenlijk kunnen ze evengoed de politie doodschieten als ze aan de grens komen. En Parijs is niet ver. Ik ben daar zelf al geweest. Matilde kijkt vaak mee met haar ouders naar het journaal. Ze is goed op de hoogte van wat er zich afspeelde. Er zijn twee jongens en die wisten dat er een vergadering was, en dan hebben ze iedereen daar doodgeschoten. En ook een politieagent op straat. Hij lag daar en ze schoten, dat heb ik zelf gezien op tv. Die jongens waren boos omdat cartoonisten voor Charlie tekeningen maakten met Allah of Mohammed. Dat vinden de mensen die daarin geloven, niet leuk. Wat denk ze er zelf over? Het maakt me verdrietig, boos en bang. Ik begrijp wel dat moslimextremisten dat niet leuk vinden, van die cartoons. Het is normaal dat daar ruzie van komt, maar ik vind dat iedereen mag tekenen wat hij wil. Woensdagavond, toen de daders nog voortvluchtig waren, vroeg Matilde haar moeder om voor één keer met haar mee te fietsen naar school. Ze was bang om terroristen tegen te komen. De dagen erna zijn ze ook met z n tweeën naar school gefietst. Maar dat was voor de gezelligheid. Eli is met zijn 7 de jongste trouwe Karrewiet kijker van zijn school. De andere kindjes uit mijn klas willen niets weten van het nieuws, maar ik denk graag na over de wereld. Syrië, Pakistan, Oekraïne: hij kent de brandhaarden. En ja, ook Charlie Hebdo. Wat voelt hij daarbij? Ik word daar niet zo verdrietig van. Ik vind het gewoon een beetje raar. Ik heb wel eens iets anders op het nieuws gezien dat ik heel vies vond; van dat meisje, Béatrice. Waarom heeft die meneer dat gedaan? En soms zijn er enge beelden. Ik zag iets over cyberpesten; op het einde vroeg een man op de chat: wil je mij eens in het echt ontmoeten?. Hij zat in een donkere kamer. Ik zit niet op de chat, maar ik denk dan wel dat het met mij zou kunnen gebeuren. Ik ga altijd nee zeggen. Rot in hun kop Victor (9) behoudt zijn cool als hij het heeft over de mensen die grappige tekeningetjes maakten over God en nu dood zijn. Ik vind het vooral allemaal zinloos. Hij zag nog geen beelden. Maar ik heb me wel in mijn hoofd voorgesteld hoe die mensen dood op de grond lagen en op stoelen. Vond hij dat niet

8 gruwelijk? Ik ben het al een beetje gewend van in Lord of the Rings. Ik vind dat viezer dan die aanslagen, want daar zie je hoe mensen in stukken worden gehakt en hun hoofden afgeschoten met katapulten. Hij beseft wel dat het grote verschil is dat het nieuws écht gebeurd is. Maar dat maakt het niet vies, dat maakt het triest. Je kunt toch gewoon tegen je vijand zeggen dat hij dat niet mag doen. We moeten vergeven. Weet je, mijn vriend zegt dat die van IS rot zijn in hun kop. Ik denk dat hij gelijk heeft; om oorlog te voeren, moet je kierewiet zijn in je hersenen. Laten we onszelf niets wijsmaken; ze hebben er wel degelijk uitgesproken meningen over, onze kinderen. Filosofe Nanda van Bodegraven denkt dat we hen doorgaans te veel weghouden van moeilijke of diepgravende thema s. Als je het nuchter en open brengt, zijn ze prima in staat om te gaan met de negatieve aspecten van het leven. Ze specialiseerde zich in filosoferen met kinderen en schreef er boeken over. Waar zit je ik? Hoeveel bezit is genoeg? Bestaat niets? Van wie is de aarde? Een filosofische vraag is een vraag waarop niemand het juiste antwoord weet. Daarom kunnen kinderen er heel goed zelf over nadenken. Moet je als ouder wel de paradijselijke wereld waarin je (denkt dat je) kind zich bevindt, doorbreken? Ik heb nog nooit gemerkt dat praten en nadenken over leed en dood meteen van alles op zijn kop zet. En ik heb best intense en heftige gesprekken gehad met kinderen. Daarna gaan ze gewoon weer voetballen. Zwaarwichtige onderwerpen pak je het best vragenderwijs aan: Moeten we nu dingen anders doen? Moeten we deze plaatjes wel laten zien? Of moeten we daarmee ophouden als sommige mensen er last van hebben? En wanneer mag je geweld gebruiken? De politie gebruikt ook geweld, mag dat dan wel? Zeg maar de vragen die wij ons ook stellen, de dilemma s waar wij ook mee kampen, maar dan in kindertaal. ANN SOFIE DEKEYSER Ann Sofie Dekeyser is redactrice bij De Standaard. Meer artikels van Ann Sofie Dekeyser (http://www.standaard.be/auteur/ann sofie dekeyser)

9 Sibille Declercq, vzw Awel: Sommige ouders zeggen dat het gewoon een grotemensending is, en daarmee is de kous af. Maar zo werkt het niet Meer? Lees de volledige krant digitaal. (http://www.standaard.be/plus/ochtend)

Hoe praat je met leerlingen over terreur en geweld?

Hoe praat je met leerlingen over terreur en geweld? Hoe praat je met leerlingen over terreur en geweld? SJKS Ook kinderen zijn geschokt als er in de media sprake is van aanslagen, oorlog en geweld. Ze horen, zien en lezen net zo goed het nieuws als volwassenen.

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Anne Frank, haar leven

Anne Frank, haar leven Vragen en opdrachten bij: Anne Frank, haar leven Doe meer met Leeslicht! Bij alle boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Korte omschrijving werkvorm U bekijkt met de leerlingen een fragment van De Wereld Draait Door en van EenVandaag. Beatrice de Graaf en Robbert McFadden proberen

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

WAT IS PESTEN ANDERS ZIJN

WAT IS PESTEN ANDERS ZIJN Pesten door; Luna, Kayleigh, Maartje en Tim WAT IS PESTEN Wat is pesten? Pesten is een vorm van vervelend doen. Tegen anderen bijvoorbeeld slaan, schoppen, uitschelden noem maar op. Maar een ding is zeker

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Muis heeft tikkertje gespeeld met Draak. Het is al donker als ze naar huis wil. Muis moet nog een heel eind door het bos.

Muis heeft tikkertje gespeeld met Draak. Het is al donker als ze naar huis wil. Muis moet nog een heel eind door het bos. Muis heeft tikkertje gespeeld met Draak. Het is al donker als ze naar huis wil. Muis moet nog een heel eind door het bos. Ben je niet bang? vraagt Draak. Muis trekt haar zwaard. Ik heb een zwaard. Ik draag

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

De bruiloft van Simson

De bruiloft van Simson De bruiloft van Simson Weet je nog waar de vertelling de vorige keer over ging? Over Simson, de nazireeër. Wat is een nazireeër? Een nazireeër is een bijzondere knecht van God. Een nazireeër mag zijn haar

Nadere informatie

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober Lieve broer! 12-19 oktober Je bent nog maar 1 week weg, en ik mis je al! Hopelijk zie ik je nog terug! Ik heb gehoord dat er al heel wat mannen zijn gestorven! Jij nog niet,gelukkig! En,papa, alles goed

Nadere informatie

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6

Voor de paboopleider. Werkvorm 6: voor de opleider (1) Anne Frank in groep 5 en 6 Werkvorm 6: voor de opleider (1) Hoe kun je lesgeven over Anne Frank in groep 5 en 6? De bezoekers van het Anne Frank Huis worden steeds jonger. In 2009 kwamen er 13.000 kinderen tussen de 5 en 10 jaar

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Alles in een dag Sophia Beets

Alles in een dag Sophia Beets Alles in een dag Sophia Beets Hoi. zeg ik zoals dat het enige is wat ik iedere ochtend zeg. Goeie morgen. zegt ie terug. Ik zeg geen goeie morgen, nooit niet. Morgen is niet fijn en ook niet goed, bovendien

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

SALUUT! LESMAP. Droomedaris-Rex Mellaertsstraat 16 2140 Borgerhout

SALUUT! LESMAP. Droomedaris-Rex Mellaertsstraat 16 2140 Borgerhout SALUUT! LESMAP Droomedaris-Rex Mellaertsstraat 16 2140 Borgerhout 1 SALUUT! is een voorstelling met Sophie Derijcke, Saskia Thijs en Trijn Janssens tekst: regie: spel: poppen: muziek: kostuums: decorontwerp:

Nadere informatie

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen

Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Thema in de kijker : Filosoferen met kinderen Wat is filosoferen met kinderen? Samen op een gestructureerde wijze nadenken en praten over filosofische vragen. Zoeken naar antwoorden op vragen die kinderen

Nadere informatie

Leer uw kind De Ondergoedregel.

Leer uw kind De Ondergoedregel. 1. Leer uw kind De Ondergoedregel. Ongeveer één op de vijf kinderen is slachtoffer van seksueel geweld, waaronder seksueel misbruik. U kunt helpen voorkomen dat het uw kind overkomt. Leer uw kind De Ondergoedregel.

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson

Meld. seksueel misbruik. aan de commissie-samson Meld seksueel misbruik aan de commissie-samson Help ons Mijn naam is Rieke Samson en ik wil je vragen om ons te helpen bij het onderzoek naar seksueel misbruik van kinderen en jongeren. Zelf ben ik voorzitter

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf Sinterklaas is in het land en Mees heeft een heleboel vragen: Hoe oud is Sinterklaas? Waarom zijn de Pieten niet meer allemaal zwart? Is het paard waarop Sinterklaas rijdt niet gewoon Bingo van de manege?

Nadere informatie

Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie

Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie Iedereen welkom 1 Hallo, Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie wil doen. Klopt dat? Weet je wel wat dat is: communie? Het is zo n moeilijk woord. Wees gerust het is geen ziekte

Nadere informatie

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen 11 1Help: faalangst! Karel heeft moeite met leren. Dat zal wel faalangst zijn! zegt iemand. Een gemakkelijk excuus, want Karel is wel erg snel klaar met zijn huiswerk. Ellen, die ook moeite heeft met leren,

Nadere informatie

LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD

LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD LYRICS EP1 BEGRIJP ME NIET VERKEERD Ik ken je tranen en je wensen En je drift om door te gaan Ik ken je afgunst en je twijfel En wat je denkt als je ontwaakt Ik ken je lelijkste momenten Zo donker vol

Nadere informatie

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig.

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Verliefd Savannah (11) Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Massimo (11) Dat je iemand ziet die je heel mooi vindt. Dan wil je gewoon bij haar zijn. Misschien

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel.

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel. Lotte heeft Luizen Buiten is het koud. Er vallen dikke druppels uit de bomen en de wind blaast hard door de straat. Lotte loopt hand in hand met opa Generaal over het schoolplein. Ze moest eerder van school

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Poekie is verdrietig. Want zijn papa en mama gaan scheiden. Geschreven door. Mariska van der Made. Illustraties van. Dick Rink

Poekie is verdrietig. Want zijn papa en mama gaan scheiden. Geschreven door. Mariska van der Made. Illustraties van. Dick Rink Poekie is verdrietig Want zijn papa en mama gaan scheiden Geschreven door Mariska van der Made Illustraties van Dick Rink Poekie is een lief klein monstertje van vijf jaar oud. Hij woont samen met zijn

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Jezus geeft zijn leven voor de mensen

Jezus geeft zijn leven voor de mensen Eerste Communieproject 38 Jezus geeft zijn leven voor de mensen Niet iedereen gelooft in Jezus In les 5 hebben we gezien dat Jezus vertelt over de Vader. God houdt van de mensen. Hij vergeeft je zonden.

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Het leven krijgt weer kleur.

Het leven krijgt weer kleur. Het leven krijgt weer kleur. Geel van de zon, de warmte die je nodig hebt, het licht voor jou en mij: het donker gaat voorbij. Rood van de liefde, die mensen aan elkaar verbindt. Die is oneindig groot

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer aisha kindsoldaten Kindsoldaten, ik ruik haat. Dat gebeurt, als je kinderen niet spelen

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

Een stille date met alcohol

Een stille date met alcohol Een stille date met alcohol Verslaafd Je bent 19 jaar en je drinkt anderhalve fles wijn op een avond. Het verhaal van een meisje dat hulp zoekt. EEN NEGENTIENJARIGE ALCOHOLIST Er liggen zes opgerookte

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Nummer 1! Collector s item!

Nummer 1! Collector s item! Nummer 1! Collector s item! Wie is wie op planeet K! Dat ben ik, K! Woohoo! Mijn maatje BV #1 Vince BV #2 Tom BV #2 gedeelde plaats! Maddie Todd Heeft het allemaal & nog veel meer! Haha! Hier is je ergste

Nadere informatie

Resultaten & conclusies onderzoek:

Resultaten & conclusies onderzoek: Resultaten & conclusies onderzoek: Kinderen over armoede en vluchtelingen door Kinderen Goedgekeurd! Er hebben in totaal 50 scholen deelgenomen aan deze enquête. Dit gaat om een 3000-tal leerlingen. 1.

Nadere informatie

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl

Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.jannyvandermolen.nl www.elsvanegeraat.nl isbn 978 90 216 7308 0 / nur 277 Tekst: Hans Kuyper en Janny van der Molen 2014 Illustraties: Els van Egeraat 2014 Vormgeving:

Nadere informatie

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik

A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Mediawijsheid A1) Kennismakingsgesprek over sociale media en internetgebruik Ik heb samen met de kinderen een gesprek gevoerd over de sociale media en het internet gebruik. Ik heb voor mezelf thuis een

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Voorwoord 7 Leeswijzer 9

Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Deel I Traumatische ervaringen 1 Wat kinderen kunnen meemaken 15 2 De reacties van kinderen op trauma 21 3 De impact op het gezin en de school 33 Deel II Kinderen

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen?

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? 1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? Gezinsdienst Liturgie Zingen: - Gez 75,1.2.5 Nu gaan de bloemen nog dood - EL 445 Ik zag een kuikentje - Gez 171 Wees stil voor het aangezicht

Nadere informatie