Schoolmaatschappelijk Werk Online

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Schoolmaatschappelijk Werk Online"

Transcriptie

1 Schoolmaatschappelijk Werk Online Verdieping en verbreding van online hulpverlening in de stadsregio Rotterdam Programmavoorstel in het kader van RAAK-Publiek 2008 Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk Rotterdam Jeugdplein Rotterdam Flexus; Divisie Lokale Zorg Hogeschool INHOLLAND Lectoraat elearning / Lectoraat Geïntegreerd Pedagogisch Handelen / MediaLab School of Education Mei 2008 / Final

2 Inhoudsopgave 0. Samenvatting Inleiding Ambities en doelstellingen... 7 Onderscheid met voorgaand programma 8 3. Regionale inbedding Kenniscirculatie Uitvoering Fase 1: doorontwikkeling 13 Fase 2: implementatie 13 Risicoanalyse van het programma Programmamanagement Financiële onderbouwing Disseminatie

3 0. Samenvatting Het schoolmaatschappelijk werk biedt hulp aan leerlingen en ondersteunt professionals in het onderwijs. Het neemt een belangrijke positie in binnen de zorgstructuur en draagt bij aan het voorkomen van zwaardere problematiek bij leerlingen en aan de bestrijding van voortijdig schoolverlaten. Schoolmaatschappelijk werkers beschikken echter over een beperkt aantal uren, op de dagen dat de school geopend is, om het contact met leerlingen te leggen en te onderhouden. Deze beperkte bereikbaarheid en het beperkte bereik worden gezien als belemmeringen om de bovengenoemde doelstellingen te realiseren. Tegelijk geldt dat deze werkwijze in het schoolmaatschappelijk werk onvoldoende aansluit bij de veranderende karakteristieken van de doelgroep. Jongeren geven hun leven mede vorm met behulp van de nieuwe media en internet en een groot deel van hun communicatie verloopt via deze nieuwe technologie. Deze technologie biedt een effectieve aanvullende ingang voor de leerlingen om contact te zoeken en te onderhouden met een schoolmaatschappelijk werker, wat vervolgens bijdraagt aan een groter bereik en betere bereikbaarheid. In een voorgaand programma [Bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk in het voortgezet onderwijs] is die veronderstelling succesvol getest. Op basis van onderzoek onder de doelgroepen is een interactieve webomgeving ontwikkeld [zie: waarin naast informatie leerlingen de mogelijkheid wordt geboden [anoniem] contact te leggen met de schoolmaatschappelijk werker. Gedurende ruim zeven maanden is er in zeven scholen met de omgeving gewerkt en zowel de leerlingen als de schoolmaatschappelijk werkers zijn overtuigd van de waarde. Het biedt leerlingen een extra toegang tot de schoolmaatschappelijk werker en het biedt de schoolmaatschappelijk werker mogelijkheden voor experimenteren met andere vormen van begeleiding en nazorg. De keuzemogelijkheid om anoniem een eerste contact te leggen, verlaagt de drempel voor leerlingen om gevoelige onderwerpen bespreekbaar maken. Schoolmaatschappelijk werkers en hun organisaties zijn ervan overtuigd dat deze werkwijze in de toekomst onderdeel moet zijn van het handelingsrepertoire van alle professionals en dat de interactieve webomgeving de functie moet gaan vervullen van portal, waarin bereikbaarheid wordt gegarandeerd door een permanente bezetting van de chatmogelijkheid. Daarnaast kan de portal dienen voor het beantwoorden van informatieve vragen die niet specifiek gericht zijn aan een schoolmaatschappelijk werker en voor het stroomlijnen van de werklast en verwijzing. Leerlingen moeten de portal zowel rechtstreeks kunnen benaderen als via de website van de eigen school. Deze ambitie vereist dat het proof of concept van deze webomgeving wordt doorontwikkeld naar een portal, zodat grotere aantallen gebruikers kunnen worden bediend. Tegelijkertijd moet de omvang en kwaliteit van de informatie toenemen en dient nieuwe informatie gericht op ouders en mentoren te worden ontwikkeld. Beheer en actualisering van de omgeving moet in handen komen van een daartoe op te richten nieuwe werkeenheid. De actieperiode in het voorgaande project was erg kort en daarmee blijft de behoefte onder professionals groot om ervaringskennis te genereren die bij kan dragen aan de methodiekontwikkeling. Daarnaast is er belangstelling vanuit regionale opleidingscentra voor deze werkwijze, maar ook dat vereist nader onderzoek. Een inbedding van deze werkwijze binnen de reguliere zorgstructuur vraagt tevens om een herziening van de registratieprocedures en instrumenten, met name vanwege het aspect anonimiteit, hetgeen ook nader onderzoek vereist. Het vervolgprogramma richt zich op de doorontwikkeling van deze werkwijze en methodiek en het scheppen van voorwaarden om brede uitrol over alle scholen van het voortgezet onderwijs en regionale onderwijscentra in de regio Rotterdam te realiseren. Er wordt samengewerkt met alle organisaties voor schoolmaatschappelijk werk en het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk. Hogeschool INHOLLAND treedt op als penvoerder en twee lectoraten en het MediaLab van de School of Education zijn verantwoordelijk voor respectievelijk aansturing, onderzoek en doorontwikkeling van de interactieve webomgeving en methodiek. De schoolmaatschappelijk werkers uit het voorgaande programma worden uiteraard betrokken bij dit vervolgprogramma en de uitrol van deze werkwijze over de hele stadsregio wordt positief ondersteund door vijf grote schoolbesturen uit deze stadsregio. Het vervolgprogramma heeft een looptijd van twee jaar en kent een fase van doorontwikkeling en een fase van implementatie. Alle resultaten zullen breed worden verspreid in het veld van schoolmaatschappelijk werk en in het onderwijs. 3

4 1. Inleiding Schoolmaatschappelijk werkers in het voortgezet onderwijs richten zich op advisering en hulp aan leerlingen en op ondersteuning van professionals in het onderwijs. Doel is voorkomen van het ontstaan van zware problematiek bij leerlingen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten dat daarvan het gevolg kan zijn. Er wordt door beleidsmakers en professionals groot belang gehecht aan vroegtijdige signalering van risicoleerlingen, maar een belangrijke voorwaarde daarvoor is het vergroten van het bereik en de bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk. Schoolmaatschappelijk werkers zien het beperkte aantal uren dat ze onder schooltijd op een school aanwezig zijn, als een probleem om de genoemde doelstellingen te realiseren. Daarnaast geldt dat leerlingen de schoolmaatschappelijk werker alleen in de school kunnen benaderen, wat de toegankelijkheid niet groter maakt, zeker als sprake is van een complexe problematiek of als er andere redenen zijn waarom een leerling niet naar buiten komt met een hulpvraag. Een oplossing hiervoor is de inzet van informatie- en communicatietechnologie. Nieuwe media zijn nauw verbonden met het communicatiegedrag van jongeren en het gebruik van mobiele communicatietechnologie is explosief gegroeid in deze doelgroep. De inzet van deze media sluit aan bij hun leefwereld en maakt bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk aanzienlijk groter. Dit vereist echter ook een vernieuwing van het methodisch handelen van schoolmaatschappelijk werkers en een cultuurverandering in het schoolmaatschappelijk werk. De ontwikkeling van die methodiek en het realiseren van een interactieve webomgeving die deze nieuwe vormen van online hulp- en dienstverlening optimaal ondersteunt, zijn doelen geweest van een voorgaand RAAK-programma met de titel Bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk in het voortgezet onderwijs. Op beperkte schaal is onderzocht en aangetoond dat de werkwijze in een behoefte voorziet en aansluit op procedures die worden gehanteerd binnen de reguliere leerlingenzorg. Leerlingen zien deze mogelijkheid om contact te leggen als een waardevolle aanvulling op de bestaande mogelijkheden en een deel van de hulpvragen kan nu online worden afgehandeld. Daarnaast wordt de informatieve waarde van de interactieve webomgeving door hen gewaardeerd. De interactieve webomgeving biedt de mogelijkheid om anoniem een eerste contact te leggen met de schoolmaatschappelijk werker van de eigen school via een chatbox. Dat werkt drempelverlagend en maakt dat het leggen van contact gemakkelijker wordt, zeker als het gaat om gevoeliger onderwerpen. Daarnaast kan een leerling via de mail een vraag voorleggen aan de schoolmaatschappelijk werker. Afhankelijk van type hulpvraag en de inschatting door de schoolmaatschappelijk werker van de zwaarte van de achterliggende problematiek, wordt gewerkt aan het opheffen van de anonimiteit en het binnenleiden van de leerling in de reguliere zorgstructuur. In gevallen waarin dit niet lukt of niet mogelijk is, wordt een leerling verwezen naar de meest geschikte hulpverleningsinstantie. Het voorgaande programma heeft eerste ervaringen met online hulpverlening aan leerlingen in het voortgezet onderwijs opgeleverd en schoolmaatschappelijk werkers die participeerden, hebben daarmee actief bijgedragen aan een nieuwe stap in de ontwikkeling van het beroep. In het verlengde daarvan is de samenwerking tussen organisaties van schoolmaatschappelijk werk verder versterkt. Zowel alle professionals die betrokken waren bij dit programma als het management van de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk zijn doordrongen van de meerwaarde van deze werkwijze en wensen een uitrol over de gehele stadsregio Rotterdam. Tegelijkertijd zou een uitbreiding naar regionale opleidingscentra wenselijk zijn en er is sprake van een breed draagvlak voor deze opschaling en uitbreiding bij de besturen van voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra in de stadsregio Rotterdam. De volgende besturen in de stadsregio hebben aangegeven grote waarde te hechten aan deze ontwikkeling en hebben hun medewerking toegezegd: Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam, Christelijk Voortgezet Onderwijs, LMC, Albeda College en Zadkine. Het eerste programma heeft naast succeservaringen ook nieuwe vragen opgeroepen die om een antwoord vragen als deze werkwijze in de toekomst opgenomen deel dient uit te maken van de standaard procedures in het schoolmaatschappelijk werk. Zo is er het vraagstuk van schoolgebonden werken versus de grenzeloosheid van het medium internet, wat maakt dat er beleid moet worden ontwikkeld over het omgaan met vragen van leerlingen die niet afkomstig 4

5 zijn van de school waaraan een schoolmaatschappelijk werker verbonden is. Daarnaast geldt dat het bieden van anonimiteit weliswaar voordelen heeft voor leerlingen, maar ook problemen kan opleveren bij het ontwikkelen van een gezonde hulpverleningsrelatie. De periode voor het actieonderzoek was in het voorgaande programma te kort om daarmee voldoende ervaring op te doen. Het inbouwen van deze werkwijze binnen de reguliere zorgstructuur vraagt niet alleen bijstelling van procedures en protocollen, maar vereist ook draagvlak en kennis bij alle andere actoren die daarin werkzaam zijn. Het aanbieden van online hulp- en dienstverlening door het schoolmaatschappelijk werk binnen de hele stadsregio vraagt om een andere aansturing, met een juiste balans tussen afhandelen van vragen op centraal niveau in het kader van efficiency en direct contact met de schoolmaatschappelijk werker van de eigen school in het kader van effectieve hulpverlening. Er zal daarvoor een nieuwe werkeenheid moeten worden opgericht die in de eerste lijn opereert in het behandelen van vragen, waarna gerichte verwijzing plaats kan vinden. Ook zal deze werkeenheid verantwoordelijk zijn voor technische ondersteuning en voor de actualisering van de informatie in de interactieve webomgeving. De inbouw binnen de reguliere zorgstructuur vereist daarnaast dat huidige registratieprocedures worden herzien en vereenvoudigd, vooral omdat een leerling/deelnemer in de eerste fase anoniem kan blijven. De uitrol over de stadsregio Rotterdam is dus veel meer dan het vermenigvuldigen van een succesvol concept. Door de inzet van een interactieve omgeving komen bestaande grenzen en structuren binnen het schoolmaatschappelijk werk onder druk te staan en deze zullen opnieuw op hun waarde en functionaliteit bekeken moeten worden. Uitrol vraagt daarnaast om een doorontwikkeling van de interactieve webomgeving, zodat de hulp- en dienstverlening aan een groter aantal scholen en leerlingen optimaal georganiseerd en ondersteund kan worden. Er zal een nieuwe vorm van samenwerking moeten ontstaan tussen de organisaties, zodat de interactieve webomgeving als portal kan functioneren voor het schoolmaatschappelijk werk in de stadsregio. Alle hulp die van daaruit wordt geboden, dient vanuit gezamenlijke middelen te worden bekostigd. Daarnaast vereist uitrol een mentaliteitsverandering in zowel het onderwijs als het schoolmaatschappelijk werk, en een gerichte scholing van alle schoolmaatschappelijk werkers in het op afstand bieden van hulp en advies via een interactieve webomgeving. Ook de verbreding naar de regionale opleidingscentra vraagt om nader onderzoek naar behoeftes en contextspecifieke condities die van invloed zijn op de methodiek en op de vorm en inhoud van de interactieve webomgeving. Vanwege de herkenbaarheid en laagdrempeligheid dient de interactieve webomgeving rechtstreeks benaderd te kunnen worden vanuit de website van de eigen school en dat vraagt om een vorm van afstemming tussen de beide omgevingen die goed doordacht moet worden. De komst van de interactieve webomgeving vormt niet alleen een verrijking van het repertoire van de schoolmaatschappelijk werker, maar genereert ook een nieuwe dynamiek in het veld van jeugdhulpverlening. Nieuwe manieren van persoonlijke begeleiding en nazorg, maar ook nieuwe vormen van outreachend werken komen in beeld als waardevolle toevoeging op de reguliere procedures. De brede inzet van ICT in het schoolmaatschappelijk werk zal daarom leiden tot het opnieuw vormgeven van de positie van het schoolmaatschappelijk werk binnen de zorgstructuur van scholen en tot een verrijking van het aanbod aan mogelijkheden tot het bieden van hulp en ondersteuning van leerlingen/deelnemers in relatie tot soorten hulpvragen. Dat houdt in dat de interactieve webomgeving doorontwikkeld moet worden om het exploreren en uitbouwen van nieuwe toepassingen mogelijk te maken. Daarbij moet gedacht worden aan een verdieping en verrijking van de informatieve functie van de interactieve webomgeving en een verfijning van de communicatiemogelijkheden in relatie tot gewenste vormen van hulp en ondersteuning. Daarnaast zal gekeken moeten worden op welke wijze ouders en mentoren als doelgroepen bediend kunnen worden via deze webomgeving. Daarbij gaat het niet alleen om de inrichting van de informatieve functie, maar ook om mogelijkheden om via deze omgeving contact te leggen met de schoolmaatschappelijk werker. De schoolmaatschappelijk werkers die participeerden in het eerste explorerende programma, zijn van mening dat deze manier van werken een toegevoegde waarde heeft in het vormgeven van hun rol als professional. Zij zijn ervan overtuigd dat de mogelijkheden die daarmee ter beschikking komen, nog verder moeten worden onderzocht, ontwikkeld en beschreven. Uit resultaten van het actieonderzoek blijkt dat de omgeving in deze eerste fase vooral is neergezet en gebruikt als een alternatieve toegang tot de schoolmaatschappelijk werker, terwijl in het gebruik duidelijk werd dat de toegevoegde waarde in de toekomst wellicht nog meer zal liggen in het bieden van 5

6 innovatieve vormen van hulp en nazorg voor specifieke groepen leerlingen/deelnemers met een bepaald type vragen en problemen. Ook hybride hulpverleningstrajecten zijn denkbaar, waarin een beperkt aantal face-to-face contactmomenten wordt ondersteund met online contacten via chat, SMS of mail. Ook biedt de interactieve omgeving mogelijkheden tot het bieden van hulp en ondersteuning in de vakantieperiodes, omdat juist in die periodes problemen kunnen ontstaan of verergeren. Chatten met een leerling is echt anders dan een gesprekje voeren in de spreekkamer, maar ik vind het wel fascinerend om te zien dat leerlingen zo open durven te zijn terwijl ze je niet zien "Ik heb elke week contact met een leerling die gewoon even wil kletsen omdat ze thuis met problemen zit en nog maar weinig vriendinnen heeft. Ik heb het gevoel dat het haar echt helpt, ook al omdat het praten op afstand minder officieel voor haar voelt dan praten met mij op school Jammer dat het project niet langer duurt, want we staan nog maar aan het begin van het leren omgaan met online hulpverlening in het schoolmaatschappelijk werk en er is nog zoveel te leren Ik heb nu zelf kunnen ervaren dat ik een leerling heb kunnen helpen die waarschijnlijk niet zomaar de stap had gezet naar mijn spreekkamer en ik denk dat er meer van dat type leerlingen rondlopen bij mij op school die alleen online de eerste stap durven te zetten Als het aan mij ligt dan moet dit in 2010 op alle scholen in Rotterdam zijn ingevoerd, ook al omdat we dan 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar kunnen zijn via de chat Ik vermoed dat deze manier van werken beter aansluit bij leerlingen met internaliserende problematiek en mijn eerste ervaringen bevestigen dat vermoeden al enigszins [Uitspraken van schoolmaatschappelijk werkers in het RAAK-programma Bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk in het voortgezet onderwijs ] Het schoolmaatschappelijk werk in Rotterdam neemt een enigszins unieke positie in, want in de regio wordt er gestreefd naar een volledige dekking van het schoolmaatschappelijk werk in zowel het primair en voortgezet onderwijs als in de regionale opleidingscentra. Deze volledige dekking is vrijwel gerealiseerd en dat houdt in dat elke schoollocatie de beschikking heeft over een minimum aantal uren schoolmaatschappelijk werk. Dat is een uitstekende startpositie voor een bredere inzet van een interactieve webomgeving, omdat alle leerlingen in principe via een algemene intake verwezen kunnen worden naar de schoolmaatschappelijk werker in de eigen school. In onderstaand schema worden de structuur en de financieringsrelaties geschetst ten aanzien van het schoolmaatschappelijk werk in de stadsregio Rotterdam. JOS Rotterdam Servicepunt SMW Scholen [PO, VO, ROC] Schoolmaatschappelijk werkers SMW organisaties = financieringsrelatie = werk- en/of ondersteuningsrelatie Jeugd, Onderwijs & Samenleving [JOS] Rotterdam financiert de helft van de het totale aantal uren schoolmaatschappelijk werk in de scholen, de andere helft wordt door schoolbesturen zelf gefinancierd uit het zorgbudget. JOS financiert het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk en deze organisatie ondersteunt schoolmaatschappelijk werkers en hun organisaties bij de invoering en de kwaliteitszorg. Daarnaast verzorgt het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk deskundigheidsbevordering aan schoolmaatschappelijk werkers en draagt zij bij aan de werk- en methodiekontwikkeling. 6

7 2. Ambities en doelstellingen Het samenwerkingsverband streeft de volgende doelstellingen na met dit vervolgprogramma: De innovatie van het schoolmaatschappelijk werk in het voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra in de stadsregio Rotterdam, waarbij de mogelijkheden van de informatie en communicatietechnologie [ICT] optimaal worden benut om de bereikbaarheid voor alle doelgroep[en] en het bereik onder alle doelgroep[en] te vergroten; De doorontwikkeling van de specifieke methodiek van online hulp- en dienstverlening door schoolmaatschappelijk werkers in het voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra in de stadsregio Rotterdam, toegesneden op de individuele behoeftes van de leerlingen en deelnemers en geïntegreerd binnen het handelen van de schoolmaatschappelijk werker in de zorgstructuur en aansluitend op bestaande procedures; De doorontwikkeling van de interactieve webomgeving om ze geschikt te maken voor het bedienen van grote aantallen leerlingen en deelnemers, om de informatieve waarde van de omgeving uit te bouwen, om de omgeving te verrijken met multimediale componenten die een meer effectieve benadering van specifieke onderwerpen mogelijk maken, en om deze omgeving om te vormen tot een portal voor het schoolmaatschappelijk werk; Het uitbouwen van de infrastructuur die vormen van hulp- en dienstverlening aan ouders, zorgcoördinatoren, mentoren en docenten mogelijk maakt in het kader van ondersteuning, informatievoorziening, preventie en nazorgtrajecten, waarbij de aandacht specifiek gericht is op het vormgeven van rol en positie van de individuele schoolmaatschappelijk werker daarbinnen; Onderzoek naar de verfijning van de huidige communicatiemogelijkheden in de interactieve webomgeving en naar aanvullende communicatiemogelijkheden, waaronder beeldbellen, discussieforum en mogelijkheden voor peer-coaching en buddy-trajecten, die bijdragen aan effectieve hulp- en dienstverlening aan leerlingen en deelnemers en die de interventies van de schoolmaatschappelijk werker ondersteunen; Ontwikkelen van een trainingsaanbod op maat voor alle schoolmaatschappelijk werkers in de stadsregio op basis van het Train-the-Trainer concept, waarin de competenties kunnen worden ontwikkeld in relatie tot online hulp en dienstverlening in het voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra met inzet van een rijke interactieve webomgeving; Het ontwikkelen van een kleine slagvaardige werkeenheid, die als taak heeft om alle hulpen dienstverlening te stroomlijnen, technische ondersteuning te bieden aan scholen en aan schoolmaatschappelijk werkers, die zorg draagt voor de kwaliteit en actualisering van alle informatie in de webomgeving, en die een eerstelijnsfunctie vormgeeft met betrekking tot online hulp- en dienstverlening; Bijdragen aan het onderzoek naar adequate en eenvoudige registratieprocedures met de bijbehorende instrumenten, die het naadloos verbinden van online activiteiten en reguliere activiteiten en de verantwoording van alle werkzaamheden mogelijk maken, waarbij tevens de veiligheid van persoonsgegevens gegarandeerd kan worden; Het vastleggen van kennis, ervaringen en procedures, zodat ze niet alleen overdraagbaar en bruikbaar zijn binnen de stadsregio Rotterdam, maar ook als inspiratie kunnen dienen voor het schoolmaatschappelijk werk in bredere zin. Het programma richt zich allereerst op het onderzoek naar de vraagstukken inzake organisatie en beheer van online hulp- en dienstverlening in het schoolmaatschappelijk werk en inbedding van deze werkwijze in de zorgstructuur van scholen. Daarnaast zal er in nauwe samenwerking met schoolmaatschappelijk werkers een doorontwikkeling plaatsvinden van de webomgeving en van de methodiek van online hulp- en dienstverlening. Ook wordt een start gemaakt met de training van schoolmaatschappelijk werkers in het kader van de opschaling, waarbij het Trainthe-Trainer concept wordt gehanteerd. Dat concept wordt op basis van de ervaringen van de professionals uit het voorgaande programma ontwikkeld. In tweede instantie wordt gewerkt aan de ontwikkeling van de nieuwe werkeenheid en aan de afstemming met de webomgevingen die door de scholen worden beheerd. Tegelijkertijd wordt onderzoek gedaan naar aanvullende communicatiemogelijkheden in de interactieve omgeving 7

8 en worden nieuwe mogelijkheden voor registratie en verantwoording onderzocht. Aan het eind van deze fase zal de brede uitrol ten dele zijn uitgevoerd en zijn alle condities gerealiseerd die volledige uitrol op de wat langere termijn moeten garanderen. Kennis en ervaringen zullen ook worden vastgelegd en verspreid in en buiten de stadsregio Rotterdam. Het programma bouwt voort op de ervaringen van het voorgaande programma, waarin binnen een beperkte pilot gewerkt is met een interactieve webomgeving als nieuwe, laagdrempelige toegang tot het schoolmaatschappelijk werk. Het voorgaande programma is ingediend onder de beperkende voorwaarde dat het een jaar mocht duren. Halverwege dat programma is een verlenging van drie maanden bepleit en toegewezen, waarmee iets meer tijd voor onderzoek en testen beschikbaar kwam. De ervaringen hebben uitgewezen dat de online webomgeving meer kan zijn dan een laagdrempelige en innovatieve toegang tot het schoolmaatschappelijk werk, maar nieuwe vormen van hulp- en dienstverlening mogelijk maakt, zoals het combineren van reguliere hulpverlening met online ondersteuning. Het ontwikkelen van die vormen en de inbedding van online hulp- en dienstverlening in de reguliere zorgstructuur vereist dat er een aantal nieuwe vraagstukken wordt opgelost. Vraagstukken op het methodisch gebied, zoals het omgaan met anonimiteit en het verbinden van online en face-to-face bieden van hulp en ondersteuning, maar ook vraagstukken op organisatorisch gebied, waaronder het beheer van de online omgeving en de inrichting van een eerstelijns voorziening. De beperkte pilot heeft ook uitgewezen dat het bieden van online toegang tot schoolmaatschappelijk werk een zekere schaalgrootte vereist om effectief te zijn, want alleen dan kan voldoende online bereikbaarheid worden geboden. Daarnaast vereist de invoering en inbedding van deze nieuwe werkwijze dat registratieprocedures worden aangepast en gestroomlijnd. Onderscheid met voorgaand programma Het voorgaande programma heeft de volgende resultaten en inzichten opgeleverd, waarop in een vervolgprogramma wordt voortgebouwd: Inzicht in wensen en behoeftes van de verschillende doelgroepen; Inzicht in [succesvolle] vormen van online hulpverlening aan jongeren; Een interactieve webomgeving met informatie- en chat-mogelijkheid; Zes schoolmaatschappelijk werkers op basisniveau getraind in online hulpverlening; Resultaten van actieonderzoek in zes scholen voor voortgezet onderwijs; Nieuwe kennis over online hulpverlening in het schoolmaatschappelijk werk; Visie op nog te exploreren mogelijkheden binnen online hulp- en dienstverlening; Nieuwe en nog te beantwoorden vragen met betrekking tot online hulpverlening; Belangstelling uit andere onderwijssectoren voor online schoolmaatschappelijk werk. Het voorgaande programma heeft de toegevoegde waarde van de nieuwe online toegang tot het schoolmaatschappelijk werk aangetoond en de bijdrage die het kan leveren aan bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk. Tegelijkertijd werd vastgesteld dat het gebruik van de online toegang nieuwe vragen oproept ten aanzien van de afbakening van de werkzaamheden van de schoolmaatschappelijk werker, de taakverdeling tussen organisaties voor schoolmaatschappelijk werk, en de registratie van de activiteiten die online uitgevoerd worden, zolang een hulpvrager anoniem is. Daarnaast bleek de periode van actieonderzoek te kort om alle facetten van de methodiek van online hulpverlening te exploreren en uit te diepen, zodat een daadwerkelijke methodiek kan worden beschreven. In het voorgaande programma werd vooral op de leerlingen als doelgroep ingegaan, maar de interactieve omgeving zou ook een rol kunnen spelen in de communicatie met mentoren en ouders. De omgeving voorziet nu in informatie over een aantal onderwerpen, maar er is behoefte aan uitbreiding en verrijking van deze informatieve functie, waarbij ook de inzet van multimediale technieken wenselijk is, zoals beeld en geluid, 2,5D technieken en simulatie. Leerlingen zouden daarnaast een actieve rol moeten kunnen spelen in de ontwikkeling van nieuwe informatie binnen deze interactieve webomgeving en dat vraagt onderzoek naar nieuwe communicatie-instrumenten binnen die omgeving. Het vervolgprogramma bouwt voort op de ontwikkelde expertise door: 8

9 Uitbreiding van het netwerk door toevoeging van de regionale opleidingscentra; Doorontwikkeling van informatieve en communicatieve aspecten van de webomgeving; Ontwikkelen van een beheersstructuur binnen de omgeving in het kader van de uitrol; Opzetten van een beheersorganisatie die de webomgeving gaat actualiseren en beheren; Ontwerpen en testen van een Train-the-Trainer trainingstraject in online hulpverlening; Het trainen van tenminste 30 schoolmaatschappelijk werkers door ervaren collega s; Het uitrollen van deze werkwijze over tenminste 30 locaties in het VO en/of de ROC s; Doorontwikkeling van de methodiek online hulpverlening in schoolmaatschappelijk werk; Het onderzoeken en testen van nieuwe vormen van registratie van de werkzaamheden; Landelijke verspreiding en overdracht van kennis en expertise uit dit vervolgprogramma. Het vervolgprogramma beoogt niet alleen doorontwikkeling van methodiek en webomgeving, maar ook het zetten van een volgende stap die opschaling naar de hele stadsregio mogelijk moet maken. Dat vraagt om een passende beheerstructuur in de webomgeving, effectieve registratieprocedures en instrumenten, een beheersorganisatie die de online hulp reguleert en de omgeving beheert, en het scheppen van de voorwaarden die uitrol ondersteunen. Daarbij wordt een nieuwe sector toegevoegd, wat naast aanvullend onderzoek ook ontwikkelwerk zal vragen. De opschaling die in het vervolgprogramma wordt voorzien, omvat het vijfvoudige van het aantal scholen en schoolmaatschappelijk werkers dat al participeerde in het voorgaande programma. De schoolmaatschappelijk werkers uit het voorgaande programma zullen lid zijn van het programmateam van het vervolgprogramma en zo hun ervaring productief kunnen maken in de doorontwikkeling van de methodiek en het ontwerpen van het trainingstraject volgens het Train-the-Trainer concept. 9

10 3. Regionale inbedding In het kader van dit programma werken professionals van Hogeschool INHOLLAND samen met professionals van het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk, met zorgcoördinatoren en schoolmaatschappelijk werkers in voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra en met teamcoördinatoren uit de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk. De professionals uit Hogeschool INHOLLAND leveren kennis en expertise op het gebied van ICT infrastructuur en organisatie, methodiekontwikkeling schoolmaatschappelijk werk, online dienstverlening en training en coaching. Het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk vervult een brugfunctie naar de participerende scholen en schoolmaatschappelijk werkers, en naar de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk. Ondersteund door de participerende schoolbesturen uit de stadsregio wordt een netwerk ontwikkeld, waarbij de zorgcoördinatoren in scholen nadrukkelijk worden ingeschakeld in het kader van inbedding van online hulp- en dienstverlening in de hele zorgstructuur. Daarnaast speelt het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk een rol in de doorontwikkeling van de methodiek in het kader van dit programma en de verspreiding van deze expertise binnen hun aanbod aan deskundigheidsbevordering. Binnen de hogeschool wordt een netwerk ontwikkeld waarmee de expertise op het gebied van e-learning wordt verbonden met expertise op het gebied van de innovatie van het methodisch handelen in het schoolmaatschappelijk werk. Daarnaast wordt gewerkt met ervaren coaches vanuit Hogeschool INHOLLAND en vanuit het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk om het veranderingsproces in de scholen en bij schoolmaatschappelijk werkers te ondersteunen. Hogeschool en Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk zijn samen verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering van de eerste fase trainingen voor schoolmaatschappelijk werkers in online hulp- en dienstverlening, conform het Train-the-Trainer concept. In nauw overleg met de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk wordt een beheerorganisatie voorbereid en ontwikkeld en wordt onderzoek gedaan naar nieuwe en meer effectieve vormen van registratie in het kader van verantwoording en overdracht. Ook zal er naast actieonderzoek ten behoeve van de doorontwikkeling van de methodiek, onderzoek worden gedaan naar bruikbaarheid en wenselijkheid van nieuwe vormen van communicatie binnen de interactieve webomgeving. Bij alle vormen van onderzoek worden studenten betrokken in het kader van kennisontwikkeling en professionele ontwikkeling, en zij worden in dat traject begeleid vanuit de lectoraten. Het programma wordt positief ondersteund door de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk, de vijf grootste schoolbesturen in de stadsregio Rotterdam, en door Jeugd Onderwijs & Samenleving Rotterdam [JOS]. Hogeschool INHOLLAND is penvoerder van dit programma en de volgende lectoraten en diensten zijn erbij betrokken: Lectoraat elearning vanwege kennis en expertise ten aanzien van het toepassen van de informatie en communicatietechnologie binnen leerprocessen, ervaring in het trainen van professionals in het begeleiden op afstand via een elektronische omgeving, en kennis op het gebied van het ICT-gebruik door jongeren [lector Guus Wijngaards]; Lectoraat Geïntegreerd Pedagogisch Handelen vanwege expertise op het terrein van het begeleiden van jongeren in processen van identiteitsontwikkeling en het opereren op het snijvlak van de drie pedagogische milieus [school-gezin-buurt], en vanwege expertise op het terrein van methodiekontwikkeling [lector Jeroen Onstenk]; Het MediaLab van de School of Education Rotterdam vanwege expertise in het ontwerpen van elektronische omgevingen ten behoeve van communicatie, relatiebeheer en de opslag en distributie van informatie en leermaterialen. Het programma sluit naadloos aan op de ambities van de stad Rotterdam in het kader van het integrale jeugdbeleid Opgroeien in Rotterdam. De beleidsmissie verwoordt dat breed ingezet zal worden op bestrijding van schooluitval en verminderen van het aantal jongeren in de zorg. Het Actieprogramma Ieder Kind Wint gaat in op het belang van vroegsignalering en preventie, en effectiviteit in de keten. Online toegang tot de schoolmaatschappelijk werker kan een substantiële bijdrage leveren aan de realisering van deze beleidsdoelstellingen. 10

11 4. Kenniscirculatie Er worden verschillende soorten kennis gegenereerd in dit programma en die kennis circuleert ook tussen partners in het programma en het netwerk dat wordt opgebouwd. De verschillende soorten kennis en kennisstromen zijn: Kennis over de innovatieve methodiek in het schoolmaatschappelijk werk met betrekking tot de inzet van ICT, meer specifiek gericht op het omgaan met afstand en anonimiteit in hulpverleningsrelaties, het bieden van vormen van online hulp en begeleiding bij specifieke problematiek en/of doelgroepen, en inbedding van online hulp en dienstverlening binnen de zorgstructuur van de school Deze kennis wordt ontwikkeld onder aansturing van het lectoraat Geïntegreerd Pedagogisch Handelen van Hogeschool INHOLLAND, waarbij nauw wordt samengewerkt met het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk en de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk. Onder leiding van onderzoekers uit het lectoraat wordt in samenwerking met de professionals handelingsgericht actieonderzoek uitgevoerd, gericht op de ontwikkeling van een vernieuwde methodiek voor het schoolmaatschappelijk werk en de bijbehorende methodiekbeschrijving; Kennis over het vormgeven en stroomlijnen van effectieve informatiestromen en interactie binnen interactieve webomgeving ten behoeve van hulp- en dienstverlening met inzet van multimediale technieken en op doelgroepen afgestemde communicatiemiddelen Deze kennis wordt, mede op basis van doelgroepenonderzoek, gegenereerd door het lectoraat elearning en door het MediaLab vertaald in ontwerp en vormgeving van functionaliteiten binnen de interactieve webomgeving; Kennis over e-learning en e-coaching in relatie tot het op afstand informeren en begeleiden van doelgroepen via een elektronische omgeving in de context van schoolmaatschappelijk werk Die kennis wordt ontwikkeld door het lectoraat elearning en productief gemaakt in het ontwerp van een Train-the-Trainer traject voor schoolmaatschappelijk werkers. Onder leiding van onderzoekers uit het lectoraat en een curriculumontwikkelaar wordt de nodige kennis doorontwikkeld en productief gemaakt binnen een ontwerp voor een trainingstraject, dat vervolgens samen met professionals in een design-based research benadering verder wordt doorontwikkeld en getest; Kennis over karakteristieken en behoeftes van de nieuwe doelgroepen binnen de regionale opleidingscentra en de vertaling naar vorm en inhoud van de interactieve webomgeving ten behoeve van deze doelgroepen Deze kennis wordt gegenereerd in doelgroeponderzoek dat door de beide lectoraten van Hogeschool INHOLLAND wordt uitgevoerd. Onder leiding van onderzoekers uit de lectoraten wordt doelgroeponderzoek uitgevoerd onder de nieuwe doelgroepen voor online schoolmaatschappelijk werk en die kennis zal productief gemaakt worden bij de doorontwikkeling van de interactieve webomgeving; Kennis over de consequenties van online hulp- en dienstverlening voor de organisatie van het schoolmaatschappelijk werk ten behoeve van een nog op te richten beheersorganisatie binnen de stadsregio Rotterdam, alsmede kennis over effectieve registratieprocedures en adequate instrumenten voor verantwoording van online hulp en dienstverlening en voor de overdracht Deze kennis wordt gegenereerd op basis van onderzoek onder leiding van de lectoraten, in samenwerking met de schoolmaatschappelijk werkers en de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk. Beide lectoren genereren de beschikbare kennis binnen Hogeschool INHOLLAND over organisatieontwikkeling en maken deze kennis productief in samenwerking met beide organisaties voor schoolmaatschappelijk werk in het traject om te komen tot een effectieve beheersorganisatie; Ervaringskennis met betrekking tot online hulp en dienstverlening binnen een interactieve webomgeving van de schoolmaatschappelijk werkers die participeren in dit programma Deze ervaringskennis wordt gegenereerd door de schoolmaatschappelijk werkers en door het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk geoperationaliseerd in nieuwe trajecten voor deskundigheidsbevordering, en zal daarnaast op verschillende manieren beschikbaar zijn voor het beroepenveld. Deze ervaringskennis wordt expliciet gemaakt binnen de intervisiebijeenkomsten die onder leiding van het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk worden georganiseerd; 11

12 De subsidiemiddelen voor dit programma zijn noodzakelijk voor de doorontwikkeling van deze innovatieve methodiek en van de elektronische infrastructuur, waarvoor de eerste stappen zijn gezet in het voorgaande programma. Er ligt een goede basis voor zowel de methodiek als de infrastructuur, maar het actieonderzoek heeft nieuwe vragen opgeroepen die nog beantwoord moeten worden voordat een uitrol succesvol kan zijn. De complexiteit van deze vraagstukken vereist naast een bundeling van krachten de inzet van middelen die de betrokken organisaties zelfstandig niet kunnen opbrengen. Daarnaast zijn er middelen nodig voor alle activiteiten ten behoeve van de kenniscirculatie en voor het ontwikkelen van een Train-the-Trainer traject, dat de continuïteit in het trainen van schoolmaatschappelijk werkers in de innovatieve methodiek in de toekomst moet waarborgen. Ten slotte dient een beheersorganisatie te worden opgezet, zodat beheer en aansturing van online hulp en dienstverlening in het schoolmaatschappelijk werk kan worden overgedragen aan de schoolmaatschappelijk werk organisaties en een uitrol over de stadsregio op langere termijn kan worden gerealiseerd. Hogeschool en Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk investeren zelf in de expertiseontwikkeling door de professionals te leveren voor deelname aan dit programma. De organisaties voor schoolmaatschappelijk werk dragen bij door de schoolmaatschappelijk werkers die participeren in het programma, de tijd te bieden voor het volgen van trainingen in online hulp en dienstverlening en voor de overdracht van ervaringskennis. De organisaties voor schoolmaatschappelijk werk zijn zelfstandig niet in staat de nodige kennis te ontwikkelen die een brede uitrol van de werkwijze in de stadregio mogelijk maken. Ook beschikken ze niet over de nodige expertise voor het doorontwikkelen van de interactieve webomgeving. De kenniscomponent in dit programma omvat methodische kennis, organisatorische kennis en technische kennis. Het zwaartepunt ligt bij de methodische kennis over het online bieden van hulp en ondersteuning. De organisatorische kennis is belangrijk in het kader van het beheer en aansturing van online schoolmaatschappelijk werk in de hele stadsregio en zal met name in dit programma ontwikkeld worden. De technische kennis heeft betrekking op de verbetering van de huidige functies in de interactieve webomgeving en de nieuwe vormen van interactie en communicatie die kunnen worden toegevoegd. De verschillende kenniscomponenten zijn onderling gerelateerd en bouwen voort op de kennis die in het voorgaande programma werd gegenereerd. Die kennisontwikkeling wordt hieronder in schema gepresenteerd: Voorgaande programmma [01/02/07 30/04/08] Vervolgprogrammma [2 jaar] Resultaten actieonderzoek Nieuwe vraagstukken Vervolg kennisontwikkeling Methodische kennis Eerste ervaringen Anonimiteit in relatie tot online contact/hulp Verbindingen tussen online en face-to-face Online hulp versus de schoolgebonden hulp Nieuwe vormen van online hulp/begeleiding Methodische kennis Doorontwikkeling op aspecten Technische kennis Prototype webomgeving Soorten informatie in relatie tot doelgroepen Nieuwe vormen van interactie/communicatie Omgaan met grotere aantallen gebruikers Afstemming met de websites van scholen Registratiefaciliteiten en beheersinstrumenten Technische kennis Doorontwikkeling webomgeving Organisatorische kennis Koppeling met scholen Inbedding binnen de zorgstructuur scholen Actualisering en technische ondersteuning Registratie van online hulpverlening Bekostiging anoniem verleende hulp Organisatorische kennis Ontwikkeling beheersorganisatie 12

13 5. Uitvoering Het programma kan worden gesplitst in twee fasen: de fase van 'doorontwikkeling' en de fase van 'implementatie'. Beide fasen zijn niet scherp te scheiden, want de start van de uitrol wordt al gemaakt in de fase van doorontwikkeling en de doorontwikkeling wordt met een iets andere doelstelling voortgezet in de fase van implementatie. Beide fasen worden hier toegelicht. Fase 1: doorontwikkeling Het aanbieden van vormen van online hulp- en dienstverlening door de schoolmaatschappelijk werkers in het voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra in de stadsregio Rotterdam vraagt allereerst om het doorontwikkelen van de interactieve webomgeving en van de nieuwe methodiek, opdat brede inzet en inbedding ervan in het zorgaanbod in scholen gerealiseerd kan worden. Schoolmaatschappelijk werkers en zorgcoördinatoren van scholen zullen hierbij nadrukkelijk betrokken worden. Daarnaast geldt dat deelnemers in regionale opleidingscentra een nieuwe doelgroep vormen en dat vereist aanvullend doelgroeponderzoek om hun wensen en behoeften in kaart te brengen. In deze fase wordt ook geïnvesteerd in netwerkontwikkeling om de implementatie concreet voor te bereiden en tegelijkertijd worden de fundamenten voor een beheersorganisatie gelegd. Ten slotte zal in deze fase onderzoek worden gedaan naar de meest effectieve vorm van registratie en bijbehorend instrumentarium, waarbij intensief wordt samengewerkt met de schoolmaatschappelijk werkers en hun organisaties. De fase van doorontwikkeling moet opleveren dat de optimale voorwaarden worden gecreëerd voor een brede uitrol en inbedding van online hulp en dienstverlening binnen de zorgstructuur van scholen voor voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra in de regio Rotterdam. In die zin betekent het ook dat aan draagvlakontwikkeling wordt gewerkt binnen het onderwijs en dat er een Train-the-Trainer traject wordt ontwikkeld voor schoolmaatschappelijk werkers. Dat traject wordt in samenspraak met schoolmaatschappelijk werkers vormgegeven en deze training wordt vervolgens aan een eerste groep schoolmaatschappelijk werkers aangeboden en op basis van evaluaties bijgesteld. In die zin is er geen scherpe markering met de tweede fase, al zal de formele lancering van de doorontwikkelde interactieve webomgeving als een markering kunnen worden aangeduid. De fase van doorontwikkeling omvat één jaar [september 2008 tot september 2009] en wordt afgesloten met een rapportage over de behaalde resultaten. Op basis hiervan is een bijstelling van de risicoanalyse mogelijk en kunnen de voorwaarden en uitwerking van de volgende fase [implementatie] nog scherper worden omschreven. Fase 2: implementatie Het netwerk dat in fase 1 is ontwikkeld, vormt de basis voor de brede uitrol van de werkwijze in de tweede fase. Het netwerk bestaat uit alle deelnemende scholen, schoolmaatschappelijk werkers en hun eigen organisaties, Hogeschool INHOLLAND met de twee lectoraten en het MediaLab, en het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk, die tevens de coördinatie van de implementatie voor haar rekening neemt. De implementatie omvat onder meer het trainen van de schoolmaatschappelijk werkers, het informeren en ondersteunen van zorgcoördinatoren en andere betrokkenen op de schoollocaties, het integreren van de interactieve webomgeving in webomgevingen van de scholen, het begeleiden van de inbedding in de zorgstructuur, en het op maat technisch en inhoudelijk ondersteunen van schoolmaatschappelijk werkers tijdens de fase van de invoering en inbedding. Bij de training wordt uitgegaan van het Train-the-Trainer concept, wat inhoudt dat de eerste groep schoolmaatschappelijk werkers zelf wordt ingezet bij de training van collega s. Daarnaast worden promotieactiviteiten ontplooid in alle scholen om leerlingen en mentoren/docenten te informeren over deze nieuwe mogelijkheden om met het schoolmaatschappelijk werk in contact te komen. De zorgcoördinatoren in de scholen zullen nauw worden betrokken bij de inbedding van deze werkwijze in de zorgstructuur en daartoe maken zij deel uit van het netwerk dat ten behoeve van de implementatie en uitrol ontwikkeld wordt. In deze fase wordt ook geëxperimenteerd met nieuwe procedures en instrumenten voor de registratie en verantwoording van werkzaamheden, zodat op basis van ervaringen het beleid voor de toekomst kan worden ontwikkeld. Ook wordt de beheerorganisatie operationeel, zodat 13

14 taken met betrekking tot het onderhoud en de actualisering van de interactieve webomgeving, technische ondersteuning van schoolmaatschappelijk werkers en scholen, en het vormgeven van de eerstelijn-functie in hulp en dienstverlening, geleidelijk kunnen worden overgedragen. Met de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk worden in deze fase concrete afspraken gemaakt over de aansturing en financiering en eerste ervaringen met deze organisatie zullen richtinggevend zijn voor het te ontwikkelen beleid. Ten slotte zal in deze fase ook onderzoek worden gedaan naar nieuwe communicatiemogelijkheden in de interactieve webomgeving, die aansluiten bij veranderende karakteristieken en wensen van de doelgroepen. Hiermee zal een eerste stap worden gezet richting voortdurende innovatie van het methodisch handelen in het schoolmaatschappelijk werk. Deze fase van implementatie omvat één jaar [september 2009 tot september 2010] en wordt afgesloten met oplevering van programmaresultaten, te weten de doorontwikkelde interactieve webomgeving en methodiek, de beheersorganisatie voor online hulp en dienstverlening in het schoolmaatschappelijk werk in de regio Rotterdam, het op basis van de evaluaties bijgestelde trainingstraject voor de schoolmaatschappelijk werkers, een voorstel voor herinrichting van de registratieprocedures, inclusief het geteste instrumentarium, en voorstellen voor toekomstige doorontwikkeling van zowel de interactieve omgeving als methodiek op basis van resultaten van onderzoek onder de doelgroepen. De programmaresultaten worden overgedragen aan het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk en aan de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk, zodat de brede uitrol en de doorontwikkeling van dit concept door hen kan worden voortgezet en begeleid. Relaties met Hogeschool INHOLLAND blijven daarbij belangrijk in het kader van de ontwikkeling van een specifieke minor over online hulp en dienstverlening in het schoolmaatschappelijk werk, voor de doorontwikkeling van de methodiek, en voor onderzoek naar de resultaten. De ervaringen en opgebouwde expertise zullen daarnaast vertaald worden naar het onderwijsaanbod binnen de initiële opleiding en in nascholingstrajecten, zodat de professionals worden opgeleid die in de toekomst kunnen werken met deze innovatieve methodiek. Het gegeven dat Hogeschool INHOLLAND op meer locaties onderwijs verzorgt, maakt dat de expertise ook buiten de regio Rotterdam kan worden verspreid. Het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk opereert in een landelijk netwerk en levert eveneens advies en trainingen aan schoolmaatschappelijk werkers uit heel Nederland, wat verspreiding via die weg vergemakkelijkt. Daarbij geldt dat het schoolmaatschappelijk werk in Rotterdam landelijk wordt erkend als 'benchmark', waardoor ontwikkelingen die in de regio Rotterdam worden geïnitieerd, altijd met grote belangstelling worden gevolgd. Het programma bouwt voort op het voorgaande programma en zal de hierna genoemde resultaten opleveren in de twee genoemde fasen: Programmaresultaten fase 1 Doorontwikkelde en verrijkte interactieve webomgeving, inclusief beheersomgeving; Doorontwikkelde en beschreven methodiek voor online hulp- en dienstverlening; Netwerk van de voorhoedescholen en geformaliseerde contacten met alle scholen; Een getest en uitontwikkeld trainingstraject voor de schoolmaatschappelijk werkers; Kwartiermakers en programma van eisen voor de op te richten beheersorganisatie; Strategie voor de promotie in alle scholen en contextspecifieke promotiematerialen; Rapportage over verkennend onderzoek naar registratiemethoden en instrumenten; Tussenrapportage over de opbrengsten van fase 1 en de consequenties voor fase 2. Projectresultaten fase 2 Tenminste 30 schoolmaatschappelijk werkers die de intensieve training hebben gevolgd; Tenminste 30 schoollocaties waar de nieuwe aanpak is ingebed binnen de zorgstructuur; Strategie voor uitrol in alle locaties van het voortgezet onderwijs en ROC s in de regio; Operationele beheersorganisatie voor de schooloverstijgende hulp en ondersteuning; Rapportage over explorerend onderzoek naar doelgroepen en inzet van nieuwe media; Presentatie van de programmaresultaten op conferenties en publicaties in vaktijdschriften; Afsluitend minisymposium bij Hogeschool INHOLLAND bij de oplevering van de resultaten; De eindrapportage ter verantwoording van het hele programma, inclusief aanbevelingen. 14

15 Risicoanalyse van het programma Het programma kent risico's ten aanzien van draagvlak en betrokkenheid en ten aanzien van de techniek. Hierbij worden de belangrijkste risico's genoemd en beoordeeld: Risico Weging Kans Draagvlak en betrokkenheid van de scholen [VO + ROC] Gemiddeld Gemiddeld Draagvlak/betrokkenheid schoolmaatschappelijk werkers Zwaar Klein Draagvlak/betrokkenheid binnen de SMW-organisaties Gemiddeld Klein Tijdige beschikbaarheid van de elektronische omgeving Zwaar Klein Uitloop programma door uitloop fase doorontwikkeling Licht Klein Eventuele opstartproblemen bij de nieuwe werkeenheid Licht Gemiddeld Technische problemen in relatie tot de schaalvergroting Gemiddeld Klein Problemen als gevolg van [nieuwe] registratieprocedures Licht Groot Uitloop programma door uitloop fase implementatie Licht Klein De risico's met betrekking tot het draagvlak bij scholen is aanwezig, maar wordt verkleind door de actieve betrokkenheid van grote schoolbesturen bij dit programma, waarmee het grootste deel van alle scholen is vertegenwoordigd op dat niveau. Daarnaast wordt specifiek gewerkt aan netwerkontwikkeling en draagvlakverbreding op basis van informatie, zowel rechtsreeks vanuit het programma als via de schoolmaatschappelijk werkers en de betrokken organisaties. Er zal met betrekking tot de uitrol worden uitgegaan van een gefaseerde aanpak, waarin eerst de als voorhoedescholen aangemerkte scholen worden bediend, zodat tegelijkertijd gewerkt wordt aan het ontwikkelen van inspirerende good practices. Draagvlak en betrokkenheid bij de organisaties is groot, mede vanwege het feit dat ze lid zijn van het consortium. Draagvlak en betrokkenheid onder schoolmaatschappelijk werkers die al kennis hebben gemaakt met de werkwijze, is groot en zij vervullen een ambassadeursfunctie binnen de eigen organisatie. Tijdige beschikbaarheid van de doorontwikkelde interactieve webomgeving is cruciaal, maar de kans dat dit niet zal gebeuren, is relatief klein. Daarbij wordt gekozen voor een modulaire ontwikkeling, waarmee een uitbreiding van functies en inhoud op elk gewenst moment kan plaatsvinden zonder dat primaire functies in de interactieve webomgeving worden verstoord. Kleine opstartproblemen zijn relatief voorspelbaar bij elke nieuwe organisatie, maar de impact daarvan wordt kleiner door de structuur en concretisering vooraf goed te doordenken en door kwartiermakers te zoeken die in staat zijn om adequaat te reageren op onverwachte situaties. Technische problemen bij uitrol zijn ook mogelijk, maar ze hebben geen effect op de hulp- en dienstverlening die via de scholen wordt geleverd. Hooguit betekent het dat er vertraging kan ontstaan in het toevoegen van nieuwe schoollocaties, hetgeen kan worden gecompenseerd door intensivering van de parallelle invoering op schoollocaties in de implementatiestrategie. Het risico van problemen ten aanzien van procedures en instrumenten voor de registratie en verantwoording van werkzaamheden is niet denkbeeldig gezien het feit dat er veel partijen betrokken zijn bij deze kwestie met ook weer eigen belangen en beweegredenen. Tijdig en intensief overleg zou problemen wellicht kunnen voorkomen en het onderzoek in fase 1 is bedoeld ter ondersteuning van de besluitvorming. De gevolgen van problemen op dat vlak voor de online hulp- en dienstverlening zijn beperkt, omdat dit in principe ook kan worden uitgevoerd onder de geldende registratieprocedures, zij het minder efficiënt. Uitloop van één van beide of beide fasen is niet waarschijnlijk en de kans daarop kan worden verkleind door fase 2 al parallel te starten met fase 1 zodra dat mogelijk is. 15

16 6. Programmamanagement Het programma wordt uitgevoerd in de periode van 1 september 2008 tot en met 1 september 2010, waarbij twee fasen worden onderscheiden. De planning, inclusief belangrijke mijlpalen, wordt hier weergegeven: 09/08 09/09 09/10 Project plan Rapportage definitiefase Rapportage fase doorontwikkeling Eindrapportage over programma Verkenning voor PVE interactieve webomgeving Ontwikkeling van een werkeenheid Doorontwikkelde interactieve webomgeving Overdracht van de werkeenheid Actieonderzoek doorontwikkeling van de methodiek Training van schoolmaatschappelijk werkers en uitrol over de scholen Ontwikkeling trainingsprogramma [ Train-the-Trainer concept] Beschrijving methodiek esmw Onderzoek naar ontwikkelingen Disseminatie van alle resultaten Ontwikkeling van netwerk en draagvlak Promotiestrategie en promotie op de schoollocaties Strategie voor de volledige uitrol De looptijd en indeling van het programma sluiten goed aan op de fasering van activiteiten in de hogeschool en in scholen voor voortgezet onderwijs en regionale opleidingscentra. Ook de activiteiten van het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk en van schoolmaatschappelijk werkers volgen het ritme van het onderwijs, zodat een goede aansluiting op alle activiteiten van het programma ook hier is gegarandeerd. Hogeschool INHOLLAND is de penvoerder en de programmaleider wordt geleverd door het lectoraat elearning. Het andere lectoraat, het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk en de schoolmaatschappelijk werkers die participeren in het programma, vervullen een belangrijke rol in de doorontwikkeling van de nieuwe methodiek. Het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk onderhoudt contacten met de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk en scholen, levert expertise op het gebied van methodiekontwikkeling, en draagt zorg voor de begeleiding van professionals in het veld. Het MediaLab van de School of Education Rotterdam houdt zich bezig met de doorontwikkeling van de interactieve webomgeving en met technische aspecten in relatie tot de uitrol. Alle partners zijn betrokken bij de ontwikkeling en formalisering van de nieuwe werkeenheid, al ligt de eindverantwoordelijkheid hiervoor bij de twee organisaties voor schoolmaatschappelijk werk. De doorontwikkeling van de methodiek wordt aangestuurd vanuit het lectoraat Geïntegreerd Pedagogisch Handelen, waarbij nauw wordt samengewerkt met het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk en met de schoolmaatschappelijk werkers uit het voorgaande programma. 16

17 Het programmateam omvat een programmaleider, afgevaardigden uit de twee lectoraten, het MediaLab van de School of Education, het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk, en uit beide schoolmaatschappelijk werk organisaties. Ook schoolmaatschappelijk werkers die in het voorgaande programma participeerden, maken daarvan deel uit. Het programmateam draagt zorg voor de inrichting van een klankbordgroep ten behoeve van het programma, waarvoor professionals uit het veld van schoolmaatschappelijk werk worden uitgenodigd. De programmaorganisatie ziet er als volgt uit: Programmaleider Programmalid Programmalid Programmalid Programmalid Lectoraat elearning MediaLab SoEd SMW professional Servicepunt SMW Programmalid Lectoraat GPH Programmalid SMW organisaties Programmalid SMW professional Programmalid Servicepunt SMW Klankbordgroep SMW organisaties Schoollocaties Het programmateam zal nauwe contacten onderhouden met de grote schoolbesturen die zich hebben verbonden aan de uitrol van deze methodiek op alle schoollocaties, zodat problemen die zich voordoen bij de implementatie op alle niveaus kunnen worden aangepakt. 17

18 7. Financiële onderbouwing De bijdrage van de verschillende deelnemers wordt voornamelijk ingebracht in de vorm van capaciteit voor onderzoek en ontwikkelwerk. Een begroting in het officiële 'format' is als bijlage aan deze aanvraag toegevoegd. 18

19 8. Disseminatie Het programma levert naast concrete producten in de vorm van een methodiekbeschrijving, een trainingsprogramma, een rijke interactieve webomgeving, een nieuwe werkeenheid, en de verschillende onderzoeksrapporten en programmarapportages, ook veel ervaringskennis op. Deze producten en kennis worden binnen de deelnemende organisaties verspreid en benut, maar zullen ook actief worden verspreid buiten de regio Rotterdam. Deze disseminatie wordt op een aantal manieren geconcretiseerd: Presentatie van de programmaresultaten op een nader te bepalen relevante conferentie voor schoolmaatschappelijk werk en/of bijzondere leerlingenzorg in het onderwijs; Publicaties over ervaringen in relevante vaktijdschriften, waaronder Maatwerk, Jeugd & Co, en/of Nederlands Tijdschrift voor Jeugdzorg; Beschikbaar stellen van de kennisproducten via een daartoe in te richten website, die door Hogeschool INHOLLAND wordt ontwikkeld en onderhouden; Een elektronische nieuwsbrief, waarin de ontwikkelingen in het programma gedocumenteerd en verspreid worden onder belangstellenden, waar bij de verspreiding actief wordt gestreefd naar een brede dekking binnen het schoolmaatschappelijk werk en onder betrokkenen bij zorg in en om de school; Een afsluitende miniconferentie bij Hogeschool INHOLLAND, waarin de nieuwe kennis en expertise worden verspreid ten behoeve van de mogelijk landelijke uitrol van de werkwijze; Gerichte advisering van organisaties voor schoolmaatschappelijk werk in andere stedelijke omgevingen in het kader van de invoering van online schoolmaatschappelijk werk; Actieve verspreiding van de kennis binnen het netwerk van schoolmaatschappelijk werk in Nederland via de deelnemende organisaties voor schoolmaatschappelijk werk en via het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk; Actieve branding van helpff.nl door het realiseren van relevante verbindingen met andere webomgevingen, adequate verwijzingen via andere webomgevingen, en de zichtbaarheid van helpff.nl binnen zoekmachines. Naast de bovenstaande disseminatieactiviteiten die uitgevoerd worden door de lectoraten van Hogeschool INHOLLAND zal het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk bijdragen aan de disseminatie door een aanbod te ontwikkelen in het kader van deskundigheidsbevordering van schoolmaatschappelijk werkers na afloop van het programma. Tevens zal het Servicepunt Schoolmaatschappelijk Werk bijdragen aan de verdere implementatie en volledige uitrol van de nieuwe werkwijze in het schoolmaatschappelijk werk over de hele regio Rotterdam in het voortgezet onderwijs en in de regionale opleidingscentra. Daarbij zal uiteraard nauw worden samengewerkt met de organisaties voor schoolmaatschappelijk werk in Rotterdam. De ervaringskennis zal uiteraard worden benut binnen het onderwijs in de initiële opleiding en in het post-hbo aanbod voor [school]maatschappelijk werkers, teneinde de instroom van goed gekwalificeerde en op de toekomst gerichte professionals te waarborgen. 19

Bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk Advies en hulpverlening aan jongeren met behulp van ICT

Bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk Advies en hulpverlening aan jongeren met behulp van ICT Bereik en bereikbaarheid van het schoolmaatschappelijk werk Advies en hulpverlening aan jongeren met behulp van ICT Programmavoorstel in het kader van RAAK-Publiek 2006 Servicepunt Schoolmaatschappelijk

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013

Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Project: Ontwikkelen van Outcome-indicatoren voor de Zorg Advies Teams, Tilburg Dossiernummer: 50-50405-99 ZonMw, 18-07-2013 Projectgroep: Gemeente Tilburg: Mw. M. Lennarts, beleidsmedewerker, dhr. W.

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders COACH JE KIND ouders worden zelfredzame opvoeders 1 Eigen Kracht Iedere ouder heeft wel eens vragen over het opvoeden en opgroeien van hun kinderen. De meeste ouders weten waar ze terecht kunnen, zowel

Nadere informatie

Plan van Aanpak. en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016

Plan van Aanpak. <naam school> en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 Plan van Aanpak en samen op weg Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 De Expeditie Er gaan 85 docenten samen op pad. Doel: De docenten en leerlingen ervaren dat de inzet van ICT een meerwaarde

Nadere informatie

Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013

Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013 Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013 Mezelf even voorstellen Een verkenning op hoofdlijnen van de raakvlakken tussen Passend onderwijs en zorg voor jeugd Met u in gesprek Samenwerken! Doelstelling

Nadere informatie

Visie op TripiO 2014-2017

Visie op TripiO 2014-2017 Visie op TripiO 2014-2017 Met de transitie worden verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de geïndiceerde jeugdzorg naar de gemeentes overgeheveld. Naast de taken die gemeenten al hebben op het terrein

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

Bedrijfsmaatschappelijk werker

Bedrijfsmaatschappelijk werker Bedrijfsmaatschappelijk werker Doel Verlenen van hulp aan werknemers met (dreigende) (psycho)sociale moeilijkheden, alsmede adviseren van leidinggevenden over (psycho)sociale vraagstukken, binnen het sociaal

Nadere informatie

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het?

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? werkgroep bundelen van expertise, 25 mei 2012 Aanleiding voor een team passend onderwijs Passend onderwijs betekent dat iedere leerling het onderwijs en

Nadere informatie

Eerder en Dichtbij. Projectplan

Eerder en Dichtbij. Projectplan Eerder en Dichtbij Projectplan Bussum, augustus september 2012 1. Inleiding De pilot Eerder en Dichtbij is een verlening van de eerste pilot Meer preventie minder zorg. Het doel van de pilot was oorspronkelijk

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Naam Pieter Dekkers Ton Edelbroek Datum 5 december 2012 Opbouw presentatie 1. Introductie workshopleiders 2. Probleemschets 3. Passend Onderwijs en Transitie Jeugdzorg

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

E-mailhulp in de zorgstructuur van het MBO

E-mailhulp in de zorgstructuur van het MBO E-mailhulp in de zorgstructuur van het MBO Conferentie Gebundelde kracht in een kansrijk MBO 10 januari 2013, de Reehorst, Ede Programma workshop Digitale hulp en e-mailhulp Twee invalshoeken Pilot op

Nadere informatie

NOTITIE DOORONTWIKKELING WMO-LOKET

NOTITIE DOORONTWIKKELING WMO-LOKET NOTITIE DOORONTWIKKELING WMO-LOKET In deze notitie worden 16 onderwerpen uitgewerkt die van belang zijn voor de doorontwikkeling van het Wmo-loket. Door het beantwoorden van de vragen ontstaat een beeld

Nadere informatie

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte)

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) VACATURE Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) biedt zorg en begeleiding

Nadere informatie

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog Functiefamilie : Onderwijs Begeleiding & Zorg, reeks II Kenmerk : 2014/000496/CvB-P&O Versie : 1 Vastgesteld CvB d.d. : 20-05-2014 Datum : 20 mei 2014 Instemming PGMR d.d. : 16-05-2014 Opgesteld door :

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd:

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd: Samenvatting De opkomst van Health 2.0 en e-health zorgt ervoor dat de patiënt verandert naar zorgconsument. Health 2.0 zorgt voor een grote mate van patiënt-empowerment; zorgconsumenten nemen zelf de

Nadere informatie

Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden

Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden Kaders voor een digitale leer- en oefenomgeving Onderzoekssamenvatting Drs. Maurice de Greef Onderzoeker, Adviseur en Trainer Artéduc

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Schoolmaatschappelijk werker (1 fte)

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Schoolmaatschappelijk werker (1 fte) VACATURE Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren Schoolmaatschappelijk werker (1 fte) Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) biedt ondersteuning en

Nadere informatie

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Lunteren, 22 april 09 Presentatieronde 1: Flex College het Nijmeegse model in de strijd tegen voortijdig schoolverlaten. Presentator Jeroen Rood, directeur

Nadere informatie

Ondersteuner ICT. Context. Doel

Ondersteuner ICT. Context. Doel Ondersteuner ICT Doel Registreren en (laten) oplossen van vragen en storingen van ICT-gebruikers binnen de richtlijnen van de afdeling, teneinde bij te dragen aan efficiënt en effectief functionerende

Nadere informatie

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei Centrum voor Jeugd en Gezin Bouwstenen voor de groei Moduleaanbod Stade Advies Centrum voor Jeugd en Gezin; Bouwstenen voor de groei Hoe organiseert u het CJG? Plan en Ontwikkelmodulen: Module Verkenning

Nadere informatie

Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel

Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel Concept; versie 20130121 Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel Convenant Centrum voor Jeugd en Gezin Krimpen aan den IJssel 2013 Partijen, a. Gemeente Krimpen aan den IJssel, rechtsgeldig

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN OPZET ACTIEONDERZOEK SCHOOLVERZUIM AANLEIDING Het samenwerkingsverband VO Amstelland en de Meerlanden heeft tot augustus 2013 de tijd om zich voor te bereiden op de uitvoering van de wet op de zorgplicht.

Nadere informatie

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten:

Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: Concrete aanpak van (dreigend) thuiszitten: dit is wat wij doen > Bundeling van krachten Activiteiten Passend onderwijs zonder thuiszitters een illusie? Wij denken van niet. Of eigenlijk weten we dat wel

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar Openbaar Onderwerp Subsidieverlening project School's cool en Coachproject Nijmegen 2014 tot en met 2016 Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting

Nadere informatie

De plusvoorziening en de zorgstructuur in het MBO

De plusvoorziening en de zorgstructuur in het MBO De plusvoorziening en de zorgstructuur in het MBO Alternatieve trajecten ter voorkoming van voortijdig schoolverlaten Sinds een aantal jaren staat de vermindering van het voortijdig schoolverlaten hoog

Nadere informatie

Programma. Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd. Landelijk Steunpunt ZAT s

Programma. Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd. Landelijk Steunpunt ZAT s Passend onderwijs ZAT - CJG; samen sterk voor de jeugd Themaconferenties WSNS-coördinatoren en bestuurders Dinsdag 22 september 2009, Rotterdam Woensdag 30 september 2009, Weert Maandag 5 oktober 2009,

Nadere informatie

Checklist kwaliteit van het ZAT in het VO

Checklist kwaliteit van het ZAT in het VO Checklist kwaliteit van het ZAT in het VO Nederlands Jeugdinstituut Landelijk steunpunt ZAT ZAT infolijn t (030) 230 65 64 e infozat@nji.nl i www.zat.nl 1. Realisatie van de doelen/prestaties doelen/prestaties

Nadere informatie

Functieprofiel: Ondersteuner ICT Functiecode: 0405

Functieprofiel: Ondersteuner ICT Functiecode: 0405 Functieprofiel: Ondersteuner ICT Functiecode: 0405 Doel Registreren en (laten) oplossen van vragen en storingen van ICT-gebruikers binnen de richtlijnen van de afdeling, teneinde bij te dragen aan efficiënt

Nadere informatie

De inhoud van het schoolmaatschappelijk werk

De inhoud van het schoolmaatschappelijk werk Op basis van haar onderzoek Probleemdruk en zorgstructuur in het middelbaar beroepsonderwijs pleit het Nederlands Jeugdinstituut in september 2008 voor het introduceren van het schoolmaatschappelijk werk

Nadere informatie

Bedrijfsplan januari 2012 september 2013. Stichting Zin in Jeugdzorg

Bedrijfsplan januari 2012 september 2013. Stichting Zin in Jeugdzorg Bedrijfsplan januari 2012 september 2013 Stichting Zin in Jeugdzorg Inleidend: meerjarenplan 2010-2013 De Stichting Zin in Jeugdzorg heeft vlak na de oprichting een ambitieus meerjarenplan geschreven.

Nadere informatie

Ondersteuningsprofiel van Lyceum Ypenburg

Ondersteuningsprofiel van Lyceum Ypenburg Ondersteuningsprofiel van Lyceum Ypenburg Inhoud 1. Ondersteuningsaanbod... 2 a. Basisondersteuning:... 2 b. Extra ondersteuning... 6 c. Grenzen aan de ondersteuning... 7 20140825 ondersteuningsprofiel

Nadere informatie

Mobiele wondzorg van HARTMANN

Mobiele wondzorg van HARTMANN Mobiele wondzorg van HARTMANN Wond 3.0 HARTMANN mobiele wondzorg In een zorgcentrum of bij de cliënt thuis, als het om wondverzorging gaat zijn verpleegkundigen beter uitgerust als zij kunnen beschikken

Nadere informatie

MAATSCHAPPELIJK WERK NOORDERMAAT WERKPLAN TYNAARLO 2010

MAATSCHAPPELIJK WERK NOORDERMAAT WERKPLAN TYNAARLO 2010 1 MAATSCHAPPELIJK WERK NOORDERMAAT WERKPLAN TYNAARLO 2010 December 2009 1 1 Inleiding Op 1 januari 2007 is de Wet Maatschappelijke Ondersteuning in werking getreden. Het doel van deze wet is dat alle mensen

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

SWV Eemland Zorgplan 2011-2012. Collectieve Ambitie

SWV Eemland Zorgplan 2011-2012. Collectieve Ambitie SWV-VO Eemland Postbus 1558 3800 BN Amersfoort 033 4480304 06 20539906 www.swveemland.nl - info@swveemland.nl SWV Eemland Zorgplan 2011-2012 Collectieve Ambitie I. Algemeen Op 11 februari 2010 heeft een

Nadere informatie

Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg

Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg Projectpartners: 1e lijns praktijk voor psychologie Infano Diepenheim 1 e lijns praktijk voor psychologie Pedagogisch perspectief

Nadere informatie

Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer. Aan de Goede Kant van Eer

Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer. Aan de Goede Kant van Eer Bijlage bij het convenant tussen migrantenorganisaties, (hulp)organisaties, politie en gemeente Deventer Aan de Goede Kant van Eer 1 2 Doelstellingen project Deventer aan de goede kant van de eer Het project

Nadere informatie

Implementatieplan interactief beleid

Implementatieplan interactief beleid Implementatieplan interactief beleid (juni 2010 t/m mei 2011) Gemeente Weert, 15 juli 2010 Portefeuillehouder interactief beleid: wethouder H. Litjens Regisseur wijkgericht werken: Marianne Schreuders

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

Preventieve Ambulante Begeleiding

Preventieve Ambulante Begeleiding Preventieve Ambulante Begeleiding 1. Wat is Preventieve Ambulante Begeleiding Preventieve Ambulante Begeleiding is een kortdurende dienstverlening in de vorm van ondersteuning en advisering door een ambulant

Nadere informatie

De ervaring is een goede aanvulling op mijn studie

De ervaring is een goede aanvulling op mijn studie Christel, vrijwilliger bij de Kindertelefoon: De ervaring is een goede aanvulling op mijn studie Ik ben Christel, 25 jaar oud en werk sinds maart 2005 als vrijwilliger bij de Kindertelefoonlocatie in Utrecht.

Nadere informatie

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting LEA en partners LEA staat symbool voor de Bredase jeugd van 0 tot 23 jaar die alle kansen krijgt om een goede schoolloopbaan te doorlopen: een kind van 0 tot

Nadere informatie

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van de raadsleden P.J. Verveen (D66) en drs. M. Živanović (Leefbaar Rotterdam) over jongerenwerk.

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van de raadsleden P.J. Verveen (D66) en drs. M. Živanović (Leefbaar Rotterdam) over jongerenwerk. Rotterdam, 29 mei 2012. Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van de raadsleden P.J. Verveen (D66) en drs. M. Živanović (Leefbaar Rotterdam) over jongerenwerk. Aan de Gemeenteraad. Op 31

Nadere informatie

Competentiematrix Master Pedagogiek

Competentiematrix Master Pedagogiek Competentiematrix Master Pedagogiek 1. Analyseren en interpreteren in staat is tot -onafhankelijke oordeelsvorming over gewenste en binnen de gegeven context haalbare pedagogische arrangementen; -analyse

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Model convenant Zorg- en adviesteam in het onderwijs

Model convenant Zorg- en adviesteam in het onderwijs Model convenant Zorg- en adviesteam in het onderwijs CONVENANT Zorg- en adviesteam School/Scholen/SWV xxx Deelnemende organisaties: Deelnemer 1 Deelnemer 2 Deelnemer 3 Deelnemer 4 Deelnemer 5 Deelnemer

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Subsidie School's cool en Coachproject ROC.

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Subsidie School's cool en Coachproject ROC. Openbaar Onderwerp Subsidie School's cool en Coachproject ROC Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting De afgelopen jaren is door de stichting School

Nadere informatie

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011

JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011 JAARVERSLAG School Maatschappelijk Werk De Brug 2011 Stichting Thuiszorg en Maatschappelijk werk Rivierenland Rien van der Loeff en Willy van Mil Februari 2012 INHOUDSOPGAVE Algemene inleiding: 3 Doelstelling,

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

1. Bestuurlijke opdracht

1. Bestuurlijke opdracht PROJECTPLAN LEA KAMER ZORG 1. Bestuurlijke opdracht 1.1. Algemeen De algemene bestuurlijke opdracht luidt: Gebruik de bestaande inventarisatie over signalering en sluitende aanpak, om vorm te geven aan

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Media aandacht naar aanleiding van artikel profielsites Lectoraat elearning zomer 2007

Media aandacht naar aanleiding van artikel profielsites Lectoraat elearning zomer 2007 Media aandacht naar aanleiding van artikel profielsites Lectoraat elearning zomer 2007 http://youngmarketing.web-log.nl/youngmarketing/2007/06/profielsites_ve.html 15 juni 2007 Profielsites versterken

Nadere informatie

Presentatie Guido Walraven

Presentatie Guido Walraven Presentatie Guido Walraven 3 4 Presentatie van de bundel Aandacht en kracht: verbinden van activering van zorg Aanbieding van de bundel door Yvonne van Heerwaarden aan: Marianne van de Boom (MDA), en 5

Nadere informatie

Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften

Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften Samenwerkingsverband voortgezet (speciaal) onderwijs Noord-Kennemerland juni 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

De Kandidatenmarkt. informatie & visie

De Kandidatenmarkt. informatie & visie De Kandidatenmarkt informatie & visie Onze missie & visie De Kandidatenmarkt is een jonge, innovatieve en dynamische sociale organisatie die werkzoekenden van 17 t/m 29 jaar naar werk, werkervaringsplekken,

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

plan van aanpak opschaling e- health

plan van aanpak opschaling e- health plan van aanpak opschaling e- health Matthijs Jantzen Projectleider E-health GGz Centraal even voorstellen Historicus Informatiemanager Webmaster Stafmedewerker historie e-health GGz Centraal 2008 eerste

Nadere informatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie In deze informatie-set vindt u voorbeelden van documenten en profielen die door Wmo Adviesraden zijn gebruikt in het Plan van aanpak bij de omvorming naar een brede Adviesraad Sociaal Domein of Participatieraad.

Nadere informatie

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen.

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Praktijkplein Titel: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Toepassing: Beknopte samenvatting van twee implementatiemethodieken en hun toepassing bij het implementeren van een operational

Nadere informatie

Jongeren van 17 tot 25 jaar met meervoudige problemen, die geen stabiele woon- of verblijfplaats hebben, of in de opvang verblijven

Jongeren van 17 tot 25 jaar met meervoudige problemen, die geen stabiele woon- of verblijfplaats hebben, of in de opvang verblijven RAADSVOORSTEL Onderwerp : Met het oog op morgen; sluitende aanpak voor zwerfjongeren in Deventer en omgeving Raadsvergadering : 9 september 2009 Politieke markt d.d. : 26 augustus 2009 Agendapunt : 11

Nadere informatie

Students Voices (verkorte versie)

Students Voices (verkorte versie) Lectoraat elearning Students Voices (verkorte versie) Onderzoek naar de verwachtingen en de ervaringen van studenten, leerlingen en jonge, startende leraren met betrekking tot het leren met ICT in het

Nadere informatie

Passend Onderwijs. VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL. pomonavmbo.nl

Passend Onderwijs. VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL. pomonavmbo.nl Passend Onderwijs VMBO met leerwegondersteuning Leerwegen: BBL, KBL, TL pomonavmbo.nl Welkom op onze school Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Ook kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Met

Nadere informatie

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De Kinderombudsman Visie op het verlengen van de kwalificatieplicht tot 21 jaar 7 september 2015 Ter attentie van de leden van de Vaste Kamercommissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aanleiding De

Nadere informatie

Bijdrage gemeenten in ROC problematiek. B&A Consulting Peter van der Loos 20 oktober 2009

Bijdrage gemeenten in ROC problematiek. B&A Consulting Peter van der Loos 20 oktober 2009 Bijdrage gemeenten in ROC problematiek B&A Consulting Peter van der Loos 20 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. Opdracht 2. Context 3. Relatie met eerdere onderzoeken 4. Opzet onderzoek 5. Resultaten 6. Conclusies

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk Stean foar Stipe Visie op cliëntondersteuning zorg, welzijn en aangepast wonen Het Signalerend ignalerende Toegankelijke Effectieve Activerende Netwerk (dat stiet as in hûs!) Inleiding Sinds januari 2007

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten.

i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten. i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten. Wij zijn i-signaal Een dynamische organisatie, waar mensen met plezier een actieve bijdrage leveren om

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

De kracht van pedagogisch adviseren

De kracht van pedagogisch adviseren De kracht van pedagogisch adviseren Colofon Uitgever: Datum uitgave: december 2010 Eindredactie: Rieneke de Groot, Monique Albeda & Geeske Hoogenboezem Bezoekadres: Nieuwe Gouwe Westzijde 1, 2802 AN Gouda

Nadere informatie

Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid

Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid Naar nieuw Jeugd-, Onderwijs- en Zorgbeleid Het gemeentelijke beleid is in beweging. De decentralisaties in het sociale domein brengen nieuwe taken voor gemeenten met zich mee én bieden ruimte om de zaken

Nadere informatie

Profiel lid Raad van Toezicht

Profiel lid Raad van Toezicht Profiel lid Raad van Toezicht De huidige Raad van Toezicht (RvT) bestaat uit zes leden. De RvT streeft naar een maatschappelijk heterogene samenstelling van leden die herkenbaar en geloofwaardig zijn in

Nadere informatie

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus)

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) De Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV er) is onmisbaar in de zorg en u wilt uw EVV er de juiste kennis en vaardigheden meegeven.

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE Educonnect informatiebrochure Pagina 1 Inhoudsopgave algemene informatiebrochure Educonnect Educonnect - pagina 3. De SCSOG Het aanbod van Educonnect De kern van Educonnect

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

19. Reflectie op de zeven leerfuncties

19. Reflectie op de zeven leerfuncties 19. Reflectie op de zeven leerfuncties Wat is het? Wil een organisatie kennisproductief zijn, dan heeft zij een leerplan nodig: een corporate curriculum dat de organisatie helpt kennis te genereren, te

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Bijlage 2. Uitwerking zorgplicht

Bijlage 2. Uitwerking zorgplicht Bijlage 2 Uitwerking zorgplicht Inleiding Het streven is om met ingang van 1 augustus 2012 een zorgplicht voor schoolbesturen in te voeren. Het begrip zorgplicht en de betekenis daarvan, roept de nodige

Nadere informatie

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Hengelo, maart 2009 282843 conceptnotitie Maatschappelijke Stages.doc Pagina 1 van 6 03-06-2009 1. Inleiding Dit document vormt de beleidsvisie van de

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Ontwikkelingen in de jeugdzorg g Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Presentatie ti Evaluatie Wet op de jeugdzorg (2009) Contouren nieuwe stelsel Marktanalyse in het kader

Nadere informatie

Protocol omgaan met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor vrijwilligersorganisaties

Protocol omgaan met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor vrijwilligersorganisaties Protocol omgaan met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor vrijwilligersorganisaties 2 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Contactpersoon binnen de vrijwilligersorganisatie 6 3. Protocol Omgaan met

Nadere informatie

Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon?

Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon? Vrijwilliger worden bij de Kindertelefoon? Dan vind je hier alle informatie Data komende training: Zaterdag 23 mei 9.30-16.30 Zaterdag 6 juni 9.30-16.30 Zaterdag 27 juni 9.30-16.30 Zaterdag 11 juli 9.30-16.30

Nadere informatie