Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren"

Transcriptie

1 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Arne van Overmeeren

2

3 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Arne van Overmeeren Technsche Unverstet Delft, Facultet Bouwkunde, Afdelng Real Estate & Housng

4

5 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Proefschrft ter verkrjgng van de graad van doctor aan de Technsche Unverstet Delft, op gezag van de Rector Magnfcus prof. r. K.C.A.M. Luyben, voorztter van het College voor Promotes, n het openbaar te verdedgen op vrjdag 21 februar 2014 om 10:00 uur door Arne Jan VAN OVERMEEREN Bouwkundg ngeneur geboren te Bussum

6 Dt proefschrft s goedgekeurd door de promotor en copromotor: Prof. dr. r. V.H. Grus Drs. C.L. van der Fler Samenstellng promotecommsse: Rector Magnfcus, Voorztter Prof. dr. r. V.H. Grus, Technsche Unverstet Delft, promotor Drs. C.L. van der Fler, Technsche Unverstet Delft, copromotor Prof. dr. E.H. Kljn, Erasmus Unverstet Rotterdam Prof. dr. r. C.A.M. Mouwen, Unverstet van Tlburg Dr. N.E.T. Neboer, Technsche Unverstet Delft Prof. dr. T.J.M. Spt, Unverstet Utrecht Prof. mr. W.C.T.F. de Zeeuw, Technsche Unverstet Delft Prof. dr. r. M.G. Elsnga, Technsche Unverstet Delft, reserveld abe.tudelft.nl Desgn: Srene Ontwerpers, Rotterdam ISBN ISSN Arne van Overmeeren

7

8

9 Inhoudsopgave (beknopt) Voorwoord 9 1 Inledng 17 2 Gebedsgercht voorraadbeled van wonngcorporates als vorm van plannng 39 3 Probleemverkennng: Gebedsgercht voorraadbeled van Woonplus Schedam n Neuwland 73 4 Plannngsbenaderngen bj wonngcorporates n Vogelaarwjken: enquêteresultaten 95 5 Het gebedsgerchte voorraadbeled van de Allante n de Indsche Buurt Het gebedsgerchte voorraadbeled van Com wonen n het Oude Noorden Cross-caseanalyse Concluse, dscusse en aanbevelngen Inhoudsopgave (beknopt)

10 8 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

11 Voorwoord Het zt erop! Zeven jaar, ofwel zo n 20%, van mjn leven. Zeven jaar waarn veel s gebeurd. Natuurljk, onderzoek doen met de bjbehorende congressen, publcates, zoektochten n bblotheken, hoofdbrekens, eenzaamhed, onzekerhed en nu en dan een succesje dat me er na een dpje weer bovenop help. Maar ook een hus kopen, mjn werkplek n vlammen zen opgaan, twee knderen krjgen en zen groeen, van baan veranderen en mjn baan kwjtraken. Zeven jaar geleden rondde k mjn onderzoek naar vstate van wonngcorporates af en kon k doorstromen naar een promoteplaats. Hoewel k houd van leren, studeren en lezen, had k zo mjn twjfels. Is het net te abstract, duurt het net te lang, verles k net de aanslutng met de praktjk, kan k het wel? Ach, k begn gewoon. Ik ze wel waar het schp strandt, dacht k. Net gestrand, maar velg n de haven aangekomen, denk k nu. Hervoor wl k alle goede stuurlu de aan wal stonden en mj op koers helden van harte bedanken. Want promoveren ljkt een ratoneel proces, maar k heb n de zeven jaar geleerd dat je vaak moet schakelen naar een collaborateve modus. Zonder medewerkng van collega s, revewers, respondenten, famle en vrenden lukt het net. Ten eerste bedank k mjn begeleders. Vncent, bedankt voor het vertrouwen en de posteve, constructeve feedback. Ik had het dee dat k het altjd wat somberder nzag dan jj. Na onze besprekngen kon k gelukkg weer even door. Kees, bedankt dat je, n een vrj laat stadum, aan hebt wllen schuven. Bedankt voor je oog voor detal en structuur en voor je aansporng om toch echt een plannng te maken en me eraan te houden. Verder wl k de andere collega s van de secte Housng en de onderzoeksljn MOVe bedanken. Wat een rare organsates zjn de wonngcorporates toch. Ook de collega s van de afdelng Real Estate & Housng wl k bedanken. Met name de collegapromovend de n hetzelfde schutje zaten, voor het delen van ervarngen tjdens de promovendoverleggen, de colloqua of zomaar op de gang. Ten tweede bedank k de wonngcorporates de hun medewerkng hebben verleend. Alle corporatemedewerkers de per mal een verzoek tot het nvullen van een enquête kregen en dat ook netjes deden. Verder de medewerkers en stakeholders van Woonplus Schedam, de Allante en Com wonen, voor julle openhed en tjd. Tenslotte bedank k mjn afleders. Mjn voetbalteam bjvoorbeeld, ook al worden de laatste tjd de resultaten wat mnder en s de geur van echt gras vaak ver te zoeken. Het plezer bljft. Mjn utdjende famle, met n totaal 15 neefjes en nchtjes, altjd wel ergens een feestje. Mnke, Lous en Selma, bedankt voor julle beredhed om meerdere malen mjn papadagen n oma- en opadagen te veranderen. Maar vooral jj, Madaltso, 9 Voorwoord

12 voor je geduld en je begrp dat er weer wat vakantedagen verloren gngen aan dat proefschrft. En natuurljk bedankt voor de grootste en beste afledng ter wereld, bedankt voor Eef en Mes. Arne van Overmeeren Delft, januar Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

13 Inhoudsopgave (utgebred) 1 Inledng Ontwkkelngen en aanledng Probleemstellng Gebedsgercht Voorraadbeled Relevante Onderzoeksaanpak en -methode Typerng onderzoek: praktjkgercht, kwaltatef, procesgercht Methoden van onderzoek Afbakenng Leeswjzer 38 2 Gebedsgercht voorraadbeled van wonngcorporates als vorm van plannng Inledng Plannng Elementen van plannng Crtera om de sterke en zwakke egenschappen van plannngsbenaderngen te vergeljken Invullng van de elementen volgens specfeke plannngsbenaderngen De wonngcorporate als maatschappeljke ondernemng Beled voor wjken en de rol van wonngcorporates Concluse Inhoudsopgave (utgebred)

14 3 Probleemverkennng: Gebedsgercht voorraadbeled van Woonplus Schedam n Neuwland Introducte Woonplus Schedam Beled op portefeulle- en organsatenveau Beledsontwkkelngen n Neuwland Gemeenteljk beled n de jaren negentg Invloed van het Rjk va het grote-stedenbeled (GSB) Van een genereke aanpak van de wjk naar een gedfferenteerde, buurtgerchte aanpak Brandng als katalysator Externe buurtprofelen Intern buurtprofel Beled op complexnveau Wjkenaanpak vanut het Rjk Analyse Concluse 93 4 Plannngsbenaderngen bj wonngcorporates n Vogelaarwjken: enquêteresultaten Methode Resultaten Concluse Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

15 5 Het gebedsgerchte voorraadbeled van de Allante n de Indsche Buurt Inledng Methode Algemene nledng over de Allante De Indsche Buurt, plannngsgeschedens van de wjk en typerng van de voorraad Chronologsche beschrjvng van het voorraadbeledsproces van de Allante n de Indsche Buurt De aanloop naar het Voorraadbeheerplan Het opstellen van het Voorraadbeheerplan, beslssngen ten aanzen van de voorraad op wjknveau Samenwerken met het stadsdeel, het eerste convenant Utvoeren voorraadbeheerplan, beslssngen op projectnveau Samenwerken met stadsdeel en corporates, het tweede convenant Analyse: gehanteerde elementen van plannng Ratonele plannngselementen Incrementele plannngselementen Polteke plannngselementen Collaborateve plannng Maatschappeljke plannng Overzcht elementen per fase Sterke en zwakke egenschappen van het plannngsproces Publc nterest Human dmenson Feasblty Acton potental Substantve theory Self-reflectve Concluse Inhoudsopgave (utgebred)

16 6 Het gebedsgerchte voorraadbeled van Com wonen n het Oude Noorden Inledng Algemene nledng over Com wonen Het Oude Noorden, plannngsgeschedens van de wjk en typerng van de voorraad Chronologsche beschrjvng van het voorraadbeledsproces van Com wonen n het Oude Noorden De aanloop naar de ontwkkelngsvse Het opstellen van de ontwkkelngsvse Oude Noorden aan de Rotte ( ) Utvoerng ontwkkelngsvse Oude Noorden aan de Rotte en het opstellen van een strategsch voorraadbeled ( ) Een gezamenljke structuur met een onafhankeljke procesmanager (vanaf 2009): Oude Noorden als sprngplankwjk Analyse: gehanteerde elementen van plannng Ratonele plannngselementen Incrementele plannngselementen Polteke plannngselementen Collaborateve plannng Maatschappeljke plannng Overzcht elementen per fase Sterke en zwakke egenschappen van het plannngsproces Publc nterest Human dmenson Feasblty Acton potental Substantve theory Self-reflectve Concluse Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

17 7 Cross-caseanalyse Inledng Veronderstellngen Sterke en zwakke egenschappen van de plannngsbenaderngen Concluse, dscusse en aanbevelngen Antwoord op de onderzoeksvragen Gebedsgercht voorraadbeled Plannng Voorraadbeled en plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Factoren de van nvloed zjn op het hanteren van plannngsbenaderngen Egenschappen van de benaderngen n de praktjk Dscusse en aanbevelngen voor onderzoek en praktjk 218 Samenvattng 225 Summary 235 Lteratuurljst 245 Bjlage I Utkomsten enquête 251 Bjlage II Topclst 257 Bjlage III Ljst geïntervewde personen 259 Currculum Vtae 261 Publcates Inhoudsopgave (utgebred)

18 16 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

19 1 Inledng Dt proefschrft gaat over gebedsgercht voorraadbeled van wonngcorporates. Ik laat n dt proefschrft zen hoe wonngcorporates komen tot samenhangende voornemens ten aanzen van de wonngvoorraad n wjken en buurten en welke plannngsbenaderngen ze herbj gebruken. In deze nledng ga k eerst n op ontwkkelngen n de wereld van wonngcorporates de de aanledng vormen voor dt proefschrft. In paragraaf 1.2 komen de probleem-, doel- en vraagstellng aan bod. Vervolgens ga k n paragraaf 1.3 n op het begrp voorraadbeled. Paragraaf 1.4 gaat over de maatschappeljke en wetenschappeljke relevante van het onderzoek. Het hoofdstuk slut af met een beschrjvng van de aanpak van het onderzoek. 1.1 Ontwkkelngen en aanledng Wonngcorporates n Nederland zjn belangrjke maatschappeljke spelers. Ze verhuren rum 2,4 mljoen wonngen. Naast het beheren van deze wonngvoorraad, hebben wonngcorporates ook een groot aandeel n de utbredng van de wonngvoorraad door de ontwkkelng van neuwe wonngen. Het aandeel van corporates n de landeljke bouwproducte van wonngen bedroeg tussen 2007 en 2010 meer dan 40% (Centraal Fonds Volkshusvestng, 2009, 2011b). Het karakter van wonngcorporates s de afgelopen twntg jaar sterk veranderd en s ook op het moment van schrjven sterk n bewegng. Waar wonngcorporates twntg jaar geleden vooral taakgerchte wonngbeheerders waren, worden zj nu veelal gezen als maatschappeljke ondernemngen (ze bjvoorbeeld Brandsen en Helderman, 2004; Van Djk, Klep, van der Maden, Dut en Van Boekel, 2002), prvate organsates opererend n een marktstuate, de hun mddelen aanwenden om een maatschappeljk doel te verwezenljken. Deze organsates helden zch de afgelopen jaren bezg met de aanpak van verouderde wjken. Dat s het resultaat van enkele ontwkkelngen, de heronder worden toegelcht. Verzelfstandgng en verbredng Een belangrjke ontwkkelng s de bestuurljke en fnancële verzelfstandgng van wonngcorporates de plaats vond n de jaren negentg van de twntgste eeuw. Het verschjnen van de nota Volkshusvestng n de jaren negentg n 1989 vormde hervoor 17 Inledng

20 de aanzet. Belangrjke doelen ut deze nota waren bevorderng van het partculere karakter van de verhuur, aanscherpng van de socale taakstellng, versterkng van de fnancële zelfstandghed en de ontwkkelng van een op de taakstellng toegesneden bestuurljk kader (VROM, 1999). Deze doelen kwamen deels tot utdrukkng n het Beslut Beheer Socale Huursector (BBSH) ut Hern werd de regelgevng waar wonngcorporates aan moeten voldoen vastgelegd. In het BBSH staat het werkgebed en de prestatevelden waar de werkzaamheden van de corporate een bjdrage aan moeten leveren, beschreven. Het werkgebed omvat onder andere het bouwen en beheren van wonngen en het verlenen van densten aan huurders of wonngzoekenden. De ver prestatevelden waren: kwaltet van de woongelegenheden, husvesten van de doelgroep, betrekken van bewoners bj beheer en beled en fnancën. Later werden her de prestatevelden leefbaarhed en wonen en zorg aan toegevoegd (VROM, 2005). In 1995 werd de bruterngswet ngevoerd. Deze wet held n dat de (toekomstge) subsdes aan wonngcorporates werden weggestreept tegen de lenngen van de overhed aan de corporates. Snds de bruterng dragen de corporates zelf de fnancële rsco s van hun actvteten. Dat was voor corporates reden om hun fnancële beled te professonalseren. De aandacht voor de fnancële consequentes van de beslutvormng van wonngcorporates s herdoor toegenomen. In 2000 kwam de nota Mensen, Wensen, Wonen (VROM, 2000) ut. Hern stond de keuzevrjhed van de burger centraal. Voor wonngcorporates betekende dt dat ze meer zouden moeten nspelen op de behoefte van de klant door dfferentate n het aanbod aan wonngen en densten. Het werkterren van de corporates werd breed omschreven als wonen, woonmleus en woondensten. Van wonng naar woonomgevng De verbredng van werkzaamheden utte zch onder andere n de aandacht voor de buurt waarn de wonngen zjn gelegen. Net alleen de wonng werd belangrjk geacht voor het woongenot, maar ook de woonomgevng. Deze gedachte werd vertaald n het prestateveld leefbaarhed dat n 1997 werd toegevoegd aan het BBSH. Dt prestateveld houdt n dat wonngcorporates bj moeten dragen aan de leefbaarhed n de buurten en wjken waar hun woongelegenheden gelegen zjn en dat zj zch her explcet over moeten verantwoorden (VROM, 2005). In fguur 1 s te zen dat de totale utgaven aan leefbaarhed snds 1997 meer dan verdrevoudgd zjn. Vanaf 2009 dalen de utgaven weer lcht. 18 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

21 (x ) jaar Fguur 1 Leefbaarhedsutgaven wonngcorporates (gegevens tot 2007 van VROM, gegevens vanaf 2007 van CFV) Van fysek naar socaal-economsch End jaren negentg van de twntgste eeuw was de aanpak van wjken vooral fysek. In de eerste jaren na de eeuwwsselng kwamen er steeds meer geluden dat alleen fyseke ngrepen net voldoende zjn om de meervoudge problematek n de wjken op te lossen. Er waren ook maatregelen op economsch en socaal gebed (welzjn) nodg om de leefomstandgheden n de wjken te verbeteren. Er zou meer samenhang moeten zjn tussen de dre pjlers (VROM-raad, 2006). Wonngcorporates kunnen hern een belangrjke rol vervullen. De Wetenschappeljke Raad voor het Regerngsbeled zag de wonngcorporate n achterstandsbuurten als hoofdaannemer n zowel het socale als het fyseke domen (Wetenschappeljke Raad voor het Regerngsbeled, 2005). Ook de commsse De Boer plette er voor dat corporates naast de prmare werkzaamheden op breder maatschappeljk vlak actef mochten zjn. Het bouwen, exploteren en beheren van maatschappeljk vastgoed was volgens de commsse een prmare verantwoordeljkhed van de corporate (De Boer et al., 2005). Voorbeelden van deze verbredng naar de socale en economsche pjler waren actvteten op het gebed van het ontwkkelen van maatschappeljk vastgoed en op het gebed van de keten wonen-leren-werken. Van generek beled naar wjkbeled Een andere relevante ontwkkelng s de wjkaanpak. In 2003 ntroduceerde mnster Kamp het acteprogramma herstructurerng, ook wel de 56-wjkenaanpak genoemd. De aanpak omvatte aanvullende maatregelen, zoals de ntroducte 19 Inledng

22 van herstructurerngszones, mpulsteams, een afsprakenkader kostenverdelng, collegale fnancerng en een nnovateprogramma (IPSV). De aanledng was een traag verlopende stedeljke verneuwng. Kamp noemde ver redenen om over te gaan tot een gerchte wjkaanpak: Op het wjknveau ervaart de burger zjn problemen en s de burger bered om mee te denken over de oplossngen. Op het wjknveau s het mogeljk om concrete plannen te ontwkkelen de vastgelegd worden n concrete samenwerkngscontracten. Door een gercht aantal wjken te benoemen ontstaat er een te hanteren kernopgave. Door een gerchte wjkaanpak s de kans maxmaal dat de stedeljke verneuwng volgens plannng verloopt (Kamp, 2002). Twee nvloedrjke rapporten legden ook de nadruk op het belang van de buurt. In 2005 kwam het rapport Vertrouwen n de buurt (Wetenschappeljke Raad voor het Regerngsbeled, 2005) ut. Hern werd de buurt als object en als aangrjpngspunt van beled gezen. De buurt werd gezen als de plaats waar het socale en polteke vertrouwen van bewoners herwonnen kon worden. Er werd geplet voor een tweesporenaanpak; socale heroverng n achterstandsbuurten (specfek beled) en kansgedreven buurtbeled n alle buurten (generek beled). Ook n het adves Stad en stjgng (VROM-raad, 2006) speelden bewoners een hoofdrol. Het rapport benadrukte het belang van het voorutkomen, de socale stjgng, van mensen. Socale stjgng zou centraal moeten staan n het beled van stedeljke verneuwng. De raad noemde ver voorwaarden om de socale stjgers aan de buurt te bnden en zo de stjgers te behouden voor de stad: Bewoners ervaren rumte voor de egen levenswjze. Bewoners ervaren de woonomgevng als beheersbaar. Bewoners weten zch omgeven door vertrouwde vreemden. Bewoners kunnen zch dentfceren met hun omgevng. Naast het voor de stad behouden van de socale stjgers, plette de VROM-raad voor een adequaat aanbod van voorzenngen n de wjk. Door het hanteren van stjgng en bndng als hoofddoelstellng kon volgens de raad het adaptef vermogen van de stadswjken worden hersteld. Als onderdeel van de aanpak werd geplet voor een gezamenljke agenda- en programmavormng op lokaal nveau. Fyseke ngrepen zjn hern volgend op een socaal-economsche vse. In het Kabnet Balkenende IV was de mnster van Wonen, Wjken en Integrate (WWI) verantwoordeljk voor het project Van Aandachtswjk naar Krachtwjk. Op bass van 18 ndcatoren werden 40 wjken met een achterstandsstuate geselecteerd. Deze Vogelaarwjken, genoemd naar de toenmalge mnster van WWI, Ella Vogelaar, kregen extra geld voor de beledsterrenen wonen, werken, leren en opgroeen, ntegreren en 20 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

23 velghed. Voor elke wjk werd door de gemeentes een wjkacteplan opgesteld, waarn ze aangaven welke prestates en actvteten zj n samenwerkng met welke partjen zouden gaan realseren (VROM, 2007). Naar een gebedsgercht voorraadbeled Bovenstaande ontwkkelngen zjn van nvloed op de maner waarop wonngcorporates hun voorraadbeled nrchten. De verzelfstandgng van wonngcorporates heeft er voor gezorgd dat wonngcorporates zelfstandge keuzes kunnen maken over de samenstellng van hun wonngvoorraad. Wonngcorporates kunnen (bnnen de kaders van het BBSH) naar egen nzcht hun voorraad vormgeven, bjvoorbeeld door mddel van aankoop, neuwbouw of renovate. Deze actvteten komen voort ut het strategsch voorraadbeled. Voor dt beled zjn dverse procesmodellen ontwkkeld, waar systematsch een aantal fases van nventarsate, analyse, planvormng, toetsng en mplementate moet worden doorlopen (Esknas, 2006; Van den Broeke, 1998; Van Os, 2007; Van Vlet, 1993). Op deze modellen en op het gebruk ervan door corporates s het nodge aan te merken. Grus et al. (2004) schrjven dat slechts weng corporates een systematsche benaderng volgen om voorraadstrategeën te ontwkkelen. Ook formuleren ze nauweljks explcete en meetbare doelen voor de ontwkkelng van hun voorraad en formuleren ze geen top-down nvesterngsstratege (Grus et al., 2004). Volgens Straub (2002) ontbreekt het ook aan een helder verband tussen het strategsch voorraadbeled en het planmatg onderhoud. Volgens Neboer (2009) s het strategsch voorraadbeled vooral gercht op het portfolonveau en s de relate tussen het strategsch voorraadbeled en de daadwerkeljke nvesterngen zwak. Neboer (2009) zet een mogeljke oplossng n een gebedsgercht voorraadbeled, dat utgaat van horzontale, net-hërarchsche relates. Ook Grus (2006) beveelt aan het gebedsnveau als prmar aangrjpngspunt te kezen voor het beled. Een gebedsgercht voorraadbeled betekent dat een geografsch afgebakend gebed als ledend ordenngsprncpe wordt gehanteerd voor de beslssngen ten aanzen van de wonngvoorraad en net een product- en/of een doelgroep. Bnnen dt gebed s slechts een deel van de wonngvoorraad van de wonngcorporate gelegen. Er zjn ook wonngen (en ander vastgoed) van andere egenaren gelegen. Ontwkkelngen n het gebed kunnen enerzjds gevolgen hebben voor de wonngvoorraad van de wonngcorporate. Anderzjds kunnen beslssngen van de wonngcorporate van nvloed zjn op andere partjen met een belang n het gebed. Dt besef heeft er toe geled dat wonngcorporates steeds vaker gebeds- of wjkvses zjn gaan ontwkkelen (Onderzoeksnsttuut OTB, z.j.). 21 Inledng

24 Gebedsgercht voorraadbeled s (mede) gebaseerd op de kenmerken van gebeden waar de voorraad gelokalseerd s. Dt kunnen zowel probleemgebeden zjn als goede gebeden. Bnnen het gebedsgercht voorraadbeled lgt de nadruk op beslssngen over de wonngvoorraad (bjvoorbeeld aankoop, verkoop, renovate, doelgroepwjzgng, doorexploteren) van de wonngcorporate. Het gebedsgercht voorraadbeled zal n de probleemanalyse rekenng houden met de socale en economsche factoren bnnen het gebed en zal n zjn utkomsten gercht zjn op de fyseke maatregelen de passen bnnen het ntegrale beled voor het gebed. Deze maner van voorraadbeled zorgt voor een toenemende complextet. Bj gebedsgercht voorraadbeled wordt er een extra schaalnveau toegevoegd (het gebed) en neemt het belang van de relates met de omgevng en met andere dan fyseke factoren toe. Er s nog net goed n kaart gebracht hoe wonngcorporates hermee omgaan. 1.2 Probleemstellng Het voorraadbeled van wonngcorporates s veranderd van een beled dat vooral gercht s op de fyseke pjler (wonngen), op de prmare doelgroep en op de egen portefeulle, naar een gebedsgercht (voorraad)beled dat zch kenmerkt door de samenwerkng met andere partjen, de verbredng naar socale en economsche actvteten en een (beleds)ondersched tussen verschllende gebeden. Fguur 2 verbeeldt de verschoven orëntate. 22 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

25 Tradtoneel strategsch voorraadbeled Gebed 1 Gebedsgercht voorraadbeled Gebed 2 Gebed 3 Fguur 2 Verschl n orëntate tradtoneel en gebedsgercht voorraadbeled. Het probleem van deze verschoven orëntate s tweeledg. De tradtonele modellen voor strategsch voorraadbeled rchten zch vooral op de fyseke pjler (portfolo en complexen), net-fyseke (gebeds)kenmerken komen mnder aan bod. Door het onvoldoende rekenng houden met gebedskenmerken sluten de voorgestelde maatregelen net vanzelfsprekend aan op de gebedsspecfeke problemen. Ten tweede gaan de modellen ut van een topdown-benaderng, de de werkeljkhed veronachtzaamt waarn meerdere, wederzjds afhankeljke actoren nodg zjn om beled ten aanzen van de wonngvoorraad te laten slagen. Herdoor s het beled lastg ut te voeren (Neboer, 2009). Het eerste probleem s gerelateerd aan het verschl dat n de plannngslteratuur bekend staat als het verschl tussen sector -en facetplannng. Voogd (1995: 15) verstaat onder sectorplannng de concrete programmerng van een tak van overhedsactvtet [ ], gercht op een zo soepel mogeljk verlopen van de actvtet. Het heeft een technsch karakter, s utvoerngsgercht en heeft weng aandacht voor de doelen van de plannng. Het gaat her bjvoorbeeld om het formuleren van beled voor de sectoren onderwjs, volkshusvestng of landbouw. Bj facetplannng staat de aandacht voor één bepaald aspect van verschllende actvteten voorop (Voogd, 1995: 15). Facetplannng s (rand)voorwaardenscheppend - of kaderstellend voor de sectorplannng. Voorbeelden zjn rumteljk beled, emancpatebeled en mleubeled. 23 Inledng

26 Vertaald naar bovenstaande problematek zou het tradtonele strategsch voorraadbeled, met de nadruk op de fyseke sector, bestempeld kunnen worden als een vorm van sectorplannng. Dt beled strekt zch ut over meerdere gebeden. Het gebedsgerchte voorraadbeled kan als een vorm van facetplannng worden beschouwd, waarbj de doelstellng om een gebed te verbeteren voorop staat en waarn rekenng moet worden gehouden met verschllende socale, fyseke (het strategsch voorraadbeled) en economsche sectoren. Vanut het gezchtspunt van het gebed wordt getracht tot een ntegrate van meerdere actvteten te komen. Het tweede probleem s gerelateerd aan het verschl tussen hërarche en netwerk. Van een netwerk s sprake wanneer een aantal actoren met verschllende belangen [ ] voor de realserng van hun doelstellngen van elkaar afhankeljk zjn (De Brujn en Ten Heuvelhof, 1999: 15). Er s sprake van een horzontale relate tussen actoren. Deze benaderng past bj een gebedsgercht voorraadbeled, omdat wonngcorporates met veel actoren met verschllende belangen te maken hebben. Voor de realsate van de doelstellngen van het gebedsgercht voorraadbeled s de wonngcorporate afhankeljk van de actoren, bjvoorbeeld bewoners, gemeente, zorgnstellngen, ontwkkelaars, Rjk en collega-corporates, maar ook bjvoorbeeld nterne actoren zoals de manager onderhoud, de beledsmedewerker en de medewerker socaal beheer. Om deze actoren te beïnvloeden kan geen gebruk worden gemaakt van een hërarchsche of vertcale relate tussen actoren passende mperateve eerste generate sturngsnstrumenten zoals regelgevng en formele autortet, maar moet gebruk gemaakt worden van de vrjwllge tweede generate sturngsnstrumenten, zoals het gebruk van communcateve nstrumenten en ncentves. Ook n de nterne organsate kan sprake zjn van een netwerk van wederzjds afhankeljke actoren (De Brujn en Ten Heuvelhof, 1999). Er s weng bekend over de maner waarop wonngcorporates omgaan met deze problemen en over de gevolgen hervan voor het strategsch voorraadbeled van wonngcorporates. Hoe corporates komen tot actvteten t.a.v. de wonngvoorraad op wjknveau s slechts beperkt onderzocht (ze bjvoorbeeld Van der Fler en Van der Toorn Vrjthoff, 1994). Ook het daarbj toepassen van theoreën over (rumteljke) plannng s beperkt. Het doel s om te beschrjven hoe dt voorraadbeledsproces op wjknveau verloopt tenende de kenns herover te vergroten. Het probleem s dus dat wonngcorporates meer gebedsgercht (ntegraal en n een netwerk) zjn gaan werken en dat de tradtonele modellen voor voorraadbeled her net bj passen. Er s weng kenns over de maner waarop wonngcorporates met deze veranderngen omgaan en over de gevolgen van deze veranderngen voor het voorraadbeledsproces van wonngcorporates. Met behulp van theore over plannng wordt deze kennslacune gevuld. Omdat de verwachtng s dat n de 40 Vogelaarwjken bovenstaande problematek en complextet het grootst s, s het onderzoek utgevoerd n Vogelaarwjken. 24 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

27 De centrale vraag van dt onderzoek s: Welke plannngsbenaderngen hanteren wonngcorporates bj het formuleren van gebedsgercht voorraadbeled n Vogelaarwjken? Om deze vraag te beantwoorden, wordt n het onderzoek een aantal deelvragen gesteld. 1 Wat s gebedsgercht voorraadbeled? Deze onderzoeksvraag heeft als doel om het centrale onderwerp van dt proefschrft, gebedsgercht voorraadbeled, te defnëren. De poste van gebedsgercht voorraadbeled ten opzchte van andere vormen van strategsch voorraadbeled wordt dudeljk gemaakt (ze paragraaf 1.3). 2 Wat s (rumteljke) plannng, welke verschllende benaderngen van plannng zjn er, met welke elementen kunnen deze benaderngen worden beschreven en met welke crtera kunnen de sterke en zwakke egenschappen van deze benaderngen worden vergeleken? Plannng, het belangrjkste theoretsche begrp dat n dt proefschrft wordt gehanteerd, wordt utgelegd n hoofdstuk 2. Verschllende plannngsbenaderngen worden beschreven en er worden crtera geformuleerd om de verschllende plannngsbenaderngen te typeren en te beoordelen. 3 Welke plannngsbenaderngen passen (theoretsch) bj wonngcorporates als maatschappeljke ondernemngen? Op bass van het concept maatschappeljke ondernemng en de kenmerken van stedeljke verneuwng wordt n hoofdstuk 2 een aantal veronderstellngen geformuleerd over de plannngsbenaderngen de wonngcorporates hanteren. 4 Welke (elementen van) plannngsbenaderngen gebruken wonngcorporates n Vogelaarwjken om tot hun (voorgenomen) actvteten ten aanzen van de wonngvoorraad te komen? In het emprsche deel van dt proefschrft wordt antwoord gegeven op deze onderzoeksvraag mddels een verkennende case (hoofdstuk 3), een enquête (hoofdstuk 4) en twee casestudes (hoofdstuk 5 en 6). 5 Welke factoren beïnvloeden het hanteren van verschllende plannngsbenaderngen? Gebedsgercht voorraadbeled staat net op zchzelf. De nrchtng van het gebedsgercht voorraadbeled wordt beïnvloed door kenmerken van de wjk, de corporate en andere actoren n de omgevng van de wonngcorporate. In de casestudes (hoofdstuk 5 en 6) wordt gezocht naar factoren de van nvloed zjn op de gehanteerde plannngsbenaderngen. 25 Inledng

28 6 Welke sterke en zwakke egenschappen hebben verschllende benaderngen van het gebedsgercht voorraadbeledsproces n de praktjk? Verschllende plannngsbenaderngen hebben elk hun egen sterke en zwakke egenschappen (Hudson et al., 1979). In de casestudes (hoofdstuk 5 en 6) worden de gehanteerde plannngsbenaderngen vergeleken met behulp van crtera, zoals benoemd door Hudson et al. (1979). Ook wordt er gezocht naar verklarngen van de utkomst van deze vergeljkng, met als doel om aanknopngspunten te vnden voor de verbeterng van het gebedsgercht voorraadbeledsproces. In tabel 1 staat samengevat met welke methoden de vragen worden beantwoord. Er s te zen dat vraag 4 vanut meerdere nvalshoeken wordt bekeken. Vraag theore plotcase enquête cases 1. Wat s gebedsgercht voorraadbeled? X 2. Wat s (rumteljke) plannng, welke verschllende benaderngen van plannng zjn er en met welke elementen kunnen deze benaderngen worden beschreven en met welke crtera kunnen de sterke en zwakke egenschappen van deze benaderngen worden vergeleken? 3. Welke plannngsbenaderngen passen (theoretsch) bj wonngcorporates als maatschappeljke ondernemngen? X X 4. Welke (elementen van) plannngsbenaderngen gebruken wonngcorporates n Vogelaarwjken om tot hun (voorgenomen) actvteten ten aanzen van de wonngvoorraad te komen? 5. Welke factoren beïnvloeden het hanteren van verschllende plannngsbenaderngen? 6. Welke sterke en zwakke egenschappen hebben verschllende benaderngen van een gebedsgercht voorraadbeledsproces n de praktjk? X X X X X Tabel 1 Onderzoeksvragen en -methode 26 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

29 1.3 Gebedsgercht Voorraadbeled Strategsch voorraadbeled De verzelfstandgng van wonngcorporates heeft er voor gezorgd dat wonngcorporates zelfstandge keuzes kunnen maken over de samenstellng van hun wonngvoorraad. Wonngcorporates kunnen (bnnen de kaders van het BBSH) naar egen nzcht hun voorraad vormgeven, bjvoorbeeld door mddel van aankoop, neuwbouw of renovate. Deze actvteten komen voort ut het strategsch voorraadbeled. Van den Broeke (1998: 42) omschrjft strategsch voorraadbeled als volgt: alle actvteten de een wonngbeheerder n onderlnge samenhang als onderdeel van een marktgerchte, strategsche en ntegrale vse ontploot. Deze actvteten hebben tot doel om de wonngvoorraad op kortere en langere termjn n overeenstemmng te houden, en/of te brengen met de zch ontwkkelende marktvraag en de bedrjfsdoelen van de verhuurder. Strategsch voorraadbeled heeft volgens Van den Broeke de volgende kenmerken: Het s marktgercht. Corporates stemmen de doelen en strategeën af op de vraag vanut de markt. Bnnen de markt onderschedt Van den Broeke twee segmenten; het gereguleerde socale segment voor de prmare doelgroep van beled en het segment voor andere marktgroepen dan de prmare doelgroep. Het s strategsch. Strategsch voorraadbeled omvat de formulerng van beledsdoelen, het aangeven van beschkbare mddelen en het utwerken van de maner waarop de corporate de doelen denkt te realseren. Het s ntegraal: Strategsch voorraadbeled heeft betrekkng op de samenhang tussen verschllende beledsactvteten, plannngstermjnen en schaalnveaus en op de synthese van markt-, technsche en fnancële gegevens, de aan de beledsformulerng ten grondslag lgt. Daarnaast heeft strategsch voorraadbeled betrekkng op de samenhang tussen actvteten de zch rchten op de wonng en ook op de woonomgevng en op de wsselwerkng tussen de verschllende nveaus van beslutvormng bnnen de corporate (top-down, bottom-up). Neboer en Grus (2004) maken een ondersched n voorraadbeled n enge zn, waarbj het gaat om het plannen en vaststellen van ngrepen n het wonngbezt (bjvoorbeeld groot onderhoud of renovate) en aan keuzen tussen aanhouden of afstoten van de voorraad, en voorraadbeled n bredere zn, waarbj ook de huurprjsstellng en de toewjzng van de voorraad wordt meegenomen. 27 Inledng

30 Neboer (2009) heeft een aantal procesmodellen voor strategsch voorraadbeled vergeleken en komt tot de concluse dat de meesten een zelfde bassstructuur hebben, waarn eerst de hudge stuate wordt geanalyseerd, waarna een voorlopge stratege wordt ontwkkeld de vervolgens wordt getoetst (ze fguur 3). Analyse van hudge stuate, beoordelng van complexen Defnërng van beledsoptes Voorlopge beledsoptes per complex/wonng Toetsng van voorlopge beledsoptes Defnteve beledsoptes per complex/wonng Fguur 3 Veralgemeende en vereenvoudgde schets van bestaande modellen voor strategsch voorraadbeled (Neboer, 2009: 49) Gebedsgercht (voorraad)beled Strategsch voorraadbeled zoals herboven beschreven beperkt zch voornameljk tot de wonngvoorraad van de wonngcorporate. Met een meer gebedsgerchte benaderng wordt het doel verbreed tot (woon)gebeden (.p.v. alleen de wonngvoorraad) en tot maatschappeljke doelen en/of de doelen van andere belanghebbenden (.p.v. alleen de marktvraag en de bedrjfsdoelen). De wonngvoorraad wordt een belangrjk mddel om deze brede doelstellng te behalen. Bj gebedsgercht voorraadbeled staat het schaalnveau van het gebed centraal (en net het portefeulle- of complexnveau). Een gebed s een terrtorale eenhed de door een substantële groep gebrukers als betekensvol wordt ervaren (De Boer, 2002). Vanut het perspectef van een wonngcorporate gaat het vaak om een (deel van een) dorp, wjk of buurt waaraan haar wonngbezt betekens geeft. 28 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

31 De vse op de (gewenste) toekomst van een gebed ledt tot een verzamelng van voorgenomen actvteten. Deze vse en bjbehorende actvteten kunnen op verschllende maneren tot stand komen (met behulp van verschllende plannngsbenaderngen) en ook op verschllende maneren tot utng komen, bjvoorbeeld n een gebedsvse.s.m. de gemeente of n een voorraadbeledsplan op gebedsnveau. In dt proefschrft wordt de volgende defnte van gebedsgercht voorraadbeled gehanteerd: de verzamelng onderlng samenhangende voornemens van wonngcorporates voor actvteten ten aanzen van de wonngvoorraad bnnen een gebed, de mede gebaseerd s op de fyseke, socale en economsche kenmerken van het gebed waar de voorraad gelokalseerd s, de n samenwerkng met anderen (of mnmaal rekenng houdend met anderen) s opgesteld en de n samenhang s met andere actvteten, met als doel om het gebed n kwaltet te doen toenemen. 1.4 Relevante Den Hertog en Van Slujs (1995) defnëren relevante als de doelenden en de bjdrage de de onderzoeker aan de kennsopbouw n het desbetreffende vakgebed wl leveren. De onderzoeker kan bjvoorbeeld het volgende toevoegen aan de kennsvoorraad: een nstrument waarmee bedrjven problemen aan kunnen pakken, een toets van een utgewerkte theore, de ontwkkelng van een neuwe theore, een beschrjvng van een nog onbekend fenomeen (Den Hertog en Van Slujs, 1995). Maatschappeljke relevante De maatschappeljke relevante van het n dt proefschrft beschreven onderzoek lgt n het nzchteljk maken van maneren waarop wonngcorporates vorm (kunnen) geven aan hun gebedsgercht voorraadbeled. Voor wonngcorporates lgt er een grote opgave op het gebed van de leefbaarhed van wjken, de husvestng van doelgroepen en de fnancële contnuïtet van de egen organsate. Er s daarnaast veel krtek op de prestates van wonngcorporates en op de legtmtet van hun handelen. Dt onderzoek bedt corporates nzcht n de mogeljke plannngsbenaderngen de ze toe kunnen passen bnnen het gebedsgercht voorraadbeled. Dt nzcht zou kunnen bjdragen aan een betere aanslutng van het voorraadbeled van wonngcorporates bj (externe, autonome, ntegrale) ontwkkelngen n gebeden, zou kunnen zorgen voor een groter draagvlak en voor een betere utvoerbaarhed van het beled. 29 Inledng

32 Wetenschappeljke relevante Dt onderzoek draagt bj aan de utbredng van de hudge wetenschappeljke kenns op het gebed van (socaal) wonngbeheer. In de proefschrften de op dt gebed reeds zjn verschenen, bljft het gebedsgerchte aspect ervan onderbelcht. Hoenderdos (1994) heeft een aantal sgnalerngssystemen geïnventarseerd over het vervalproces van wjken, de wonngcorporates (en andere partjen) kunnen gebruken ter ondersteunng van hun (voorraad)beled. Van den Broeke (1998) ontwkkelde een procesmodel voor het ontwkkelen van strategsch voorraadbeled. Hj besteedt welswaar aandacht voor gebedsgerchte elementen, maar zjn model stelt de wonngportefeulle centraal. Grus (2000) behandelt de fnanceeleconomsche onderbouwng van het voorraadbeled. Straub (2001) legt de nadruk op de relate tussen het voorraadbeled en het technsch beheer. Het proefschrft van Dogge (2003) gaat over de nzet van densten ter verbeterng van de marktposte van wonngcorporates. Hj gaat onder andere n op de postonerng van het denstenaanbod bnnen het strategsch voorraadbeled. Neboer (2009) gaat n op de nvloed van het voorraadbeled op de nvesterngskeuzen. Smeets (2010) gaat n zjn onderzoek n op de waarde de klanten hechten aan de wonng en hoe wonngcorporates daarop n kunnen spelen met hun strategsch voorraadbeled. Bj Dankert (2011) s de mplementate van het voorraadbeled het object van stude. Tot slot gaat Zjlstra (2011) n op de maner waarop de klant wordt betrokken bj het voorraadbeled en de nvloed van de klant op de voorraad. In dt onderzoek zjn theoreën over plannng gebrukt om gebedsgercht voorraadbeled te beschrjven. Deze theoreën zjn n de praktjk van wonngcorporates getoetst. Het gebruk en toetsng van theoreën over plannng n een andere sector dan waar plannng meestal mee wordt geassoceerd (overhedsbeled), zorgt voor een bredere toepasbaarhed van de theoreën. De theoreën worden toegepast op de stuate van wonngcorporates, waardoor nzcht ontstaat n de brukbaarhed van deze theoreën voor de corporatesector en daarmee ook meer nzcht n de mate van algemene geldghed van de theore. 30 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

33 1.5 Onderzoeksaanpak en -methode Typerng onderzoek: praktjkgercht, kwaltatef, procesgercht Het onderzoek s te typeren als praktjkgercht, kwaltatef en procesgercht. Heronder worden deze begrppen toegelcht. Praktjkgercht Onderzoek bnnen het vakgebed Bouwkunde s vaak praktjkgercht, dchtbj problemen en thema s de n het werkveld voorkomen. Het gaat herbj net om het genereren van kenns om de kenns, zoals bj theoregercht onderzoek, maar om het verkrjgen van kenns de gebrukt kan worden bj het veranderen van een deel van de samenlevng (Swanborn, 1991). Dat s ook n dt onderzoek het geval. In dt geval gaat het om het deel van de samenlevng, dat betrokken s bj het proces van wonngcorporates om tot een verzamelng actvteten ten aanzen van de wonngvoorraad voor een specfek gebed te komen. Kwaltatef Kwaltatef onderzoek rcht zch op onderwerpen de te maken hebben met de maner waarop mensen aan hun socale omgevng betekens geven en de maner waarop zj zch op bass van de betekensgevng gedragen. Meestal s het doel om een onderwerp te beschrjven en waar mogeljk te verklaren. Onderzoeksmethoden rchten zch op het perspectef van de bj het onderwerp betrokken mensen (Boeje, 2008). Bj kwaltatef onderzoek gaat het vaak om globale, beschrjvende vragen. Het gaat net om het toetsen van relates tussen varabelen, of om het meten van scores op varabelen, maar slechts om de relevante varabelen van een verschjnsel te vnden (Swanborn, 1991). Dt past bj de probleemstellng ut de voorgaande paragraaf, omdat de maner waarop mensen bnnen wonngcorporates nvullng geven aan het verschjnsel gebedsgercht voorraadbeled, ofwel de relevante varabelen, centraal staan. 31 Inledng

34 Procesgercht In dt onderzoek staat het gebedsgercht voorraadbeledsproces centraal. Kwaltatef onderzoek s volgens Patton (2002) zeer geschkt voor het bestuderen van processen, want: 1 Het beschrjven van een proces verest een gedetalleerde beschrjvng van hoe mensen met elkaar omgaan. 2 De ervarng/belevng van het proces verschlt voor verschllende personen, waardoor de ervarngen n hun egen woorden moeten worden gevangen. 3 Een proces s fluïde en dynamsch en kan herdoor net goed samengevat worden op een enkele maatstaf op een enkel moment. 4 De perceptes van deelnemers zjn een bepalende procesvoorwaarde. Het doel van de stude naar processen s volgens Patton om de nterne dynamek van de maner waarop een programma, organsate of relate werkt te verhelderen en te begrjpen. Als belangrjke aandachtspunten noemt hj een gevoel voor kwaltateve en kwanttateve veranderngen bnnen het proces, het beschrjven van de detals van het proces, het kjken naar zowel formele als nformele, spontane patronen en het bekjken van een veelhed aan perspecteven van mensen de een verschllende relate tot het proces hebben. Met procesbeschrjvngen s het mogeljk om gebeden te ontdekken waar verbeterngen mogeljk zjn en waar sterke punten zjn, kunnen butenstaanders begrjpen hoe het proces werkt en kan het procesmodel verspred en gereplceerd worden als het gedend heeft als voorbeeldproject ( best practce ) (Patton, 2002) Methoden van onderzoek In dt onderzoek zjn verschllende methoden van onderzoek gebrukt. Lteratuurstude Door het doen van een lteratuurstude kan men er achter komen wat al bekend s over een onderwerp en wat de belangrjkste theoretsche ssues zjn. Een lteratuurstude kan daardoor focus aanbrengen n het onderzoek. Ook kan een lteratuurstude de bron zjn van hypotheses (Boeje, 2008; Patton, 2002). Een lteratuurstude kan plaatsvnden voor, tjdens of na dataverzamelng. Een lteratuurstude voorafgaand aan de dataverzamelng heeft het voordeel van de bovengenoemde focus, maar heeft het 32 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

35 rsco n zch dat de onderzoeker bevooroordeeld te werk gaat (Patton, 2002). Volgens Boeje (2008) wordt een onderzoeker zch door het doen van een lteratuurstude bewust van zjn veronderstellngen en verwachtngen. Na zjn egen dataverzamelng kan de onderzoeker de data confronteren met de theore. De veronderstellngen en verwachtngen worden op bass van de resultaten verworpen, bjgesteld, of bevestgd. In het kader van dt onderzoek s op verschllende momenten n het onderzoeksproces een lteratuurstude utgevoerd. Ten eerste s n de begnfase van het onderzoek een lteratuurstude gebrukt om de aanledng van het onderwerp te verkennen en om de probleemstellng te formuleren. De context s beschreven waarn gebedsgercht voorraadbeled plaatsvndt. Het doel hervan was om een beeld te schetsen van de achtergrond waartegen de ontwkkelngen op het gebed van gebedsgercht voorraadbeled plaatsvnden. Onderwerpen zjn o.a. strategsch voorraadbeled, stedeljke verneuwng en de wonngcorporate als maatschappeljke ondernemng (ze hoofdstuk 2). Ook s n de begnfase gezocht naar theoretsche concepten de brukbaar waren als theoretsch kader voor het emprsche deel van het onderzoek. Concepten om de organsate te beschrjven (7S-framework) en haar context (de netwerkbenaderng) zjn herut voortgekomen. Naar aanledng van de resultaten van de plotcase zjn deze concepten verlaten en s, wederom door mddel van een lteratuurstude, verder gezocht naar concepten de mnder gercht zjn op de organsate en meer op het gebed. Herut s het concept plannng naar voren gekomen (ze hoofdstuk 3). Plotcasestude Een plotcase heeft het doel om een onderwerp te verkennen. Bj een plotcase past een open, explorerende benaderng van het onderwerp. Yn (2003) schrjft dat een plotcase bedoeld s om de vraagstellng of hypotheses te defnëren of om de haalbaarhed van onderzoeksmethodes te bepalen. Swanborn (2008) stelt dat, n een stuate waarn er weng voorkenns s, casestudes kunnen zorgen voor het opsporen van relevante varabelen, het formuleren van hypothesen en het kunnen opstellen van een enquête. Er s bnnen dt onderzoek een plotcasestude utgevoerd bj Woonplus Schedam. Deze plot was een orënterend, verkennend onderzoek n de praktjk met als doel om de brukbaarhed van het theoretsch kader dat voortkwam ut de lteratuurstude van de begnfase te testen en de probleemstellng en onderzoeksaanpak aan te scherpen (ze hoofdstuk 3). 33 Inledng

36 Enquête Een enquête s een systematsche ondervragng van personen op een groot aantal punten (Swanborn, 1994: 265). Een enquête s geschkt om een overzcht n de breedte te krjgen de generalseerbaar s naar de gehele onderzoekspopulate. Met een enquête kan nzcht verkregen worden n de verdelng en frequente van bepaalde kenmerken (opnes, houdngen, gedrag) van een bepaalde populate (Swanborn, 1991). Er s bewust gekozen om een segment (alleen corporates de werkzaam zjn n Vogelaarwjken) ut de populate te kezen. De verwachtng was dat n deze wjken de problematek, opgave en complextet dusdang groot was dat een gebedsgerchte benaderng van het voorraadbeled waarschjnljk was. Het doel van de enquête was om een algemeen beeld te krjgen van de stand van zaken met betrekkng tot gehanteerde plannngsbenaderngen n het gebedsgerchte voorraadbeled n Vogelaarwjken. Meervoudge casestude Een casestude s een emprsch onderzoek van een egentjds verschjnsel bnnen zjn natuurljke context, waarbj de grenzen tussen het verschjnsel en de context net helder zjn en waarbj er verschllende bronnen van bewjs worden gebrukt (Boeje, 2008; Yn, 1994). Bj een casestude wordt één geval, of worden enkele gevallen, ntensef (depgaand) bestudeerd, waarbj aan een groot aantal varabelen aandacht wordt besteed. Dt n tegenstellng tot de survey waarbj aan weng varabelen bj veel gevallen aandacht wordt besteed (Swanborn, 2008). Kenmerkend voor de casestude s de holstsche benaderng, het verschjnsel wordt n zjn geheel (er s dus een groot aantal varabelen) onderzocht. Dt betekent dat gegevens op verschllende nveaus worden verzameld, dat verschllende dataverzamelngsmethodes worden toegepast (ntervews en documentenanalyse) en dat de omgevng waarn het verschjnsel optreedt, wordt meegenomen. Op bass van de enquêteresultaten zjn twee corporates geselecteerd waar een casestude s verrcht. Er s gekozen om een typsche en afwjkende case te onderzoeken. Een typsche case s een doorsneegeval dat frequent voorkomt (Swanborn, 2008). Een afwjkende case heeft een klenere kans op hetzelfde resultaat en s daardoor volgens Swanborn (2008) methodologsch nteressant. Wanneer de vooraf geformuleerde veronderstellngen ook bj de afwjkende case gelden, wordt de overtugngskracht van deze veronderstellngen sterker. De Allante s geselecteerd als typsche case. De Allante bedent zch volgens de enquête vooral van ratonele en collaborateve elementen van plannng. Com wonen wjkt hervan af en hanteert volgens de enquête naast ratonele vooral polteke elementen van plannng. Collaborateve elementen komen mnder vaak voor. 34 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

37 Het doel van de casestudes was enerzjds om het nzcht te verdepen n de maner waarop een verzamelng actvteten ten aanzen van de wonngvoorraad op gebedsnveau tot stand komt. Anderzjds was het doel om de veronderstellngen ut de lteratuurstude, de enquête en de plotcase te toetsen (ze hoofdstuk 5 en 6). In hoofdstuk 7, cross-caseanalyse, worden de twee cases met elkaar vergeleken met als doel patronen en thema s te vnden de de ndvduele case overstjgen (ze Patton, 2002). Intervews Een ntervew s een gespreksvorm waarn de ntervewer vragen stelt over gedragngen, opvattngen, houdngen en ervarngen ten aanzen van bepaalde socale verschjnselen, aan de geïntervewden de antwoord geven op de vragen (Boeje, 2008). Intervews kunnen vooraf gestructureerd worden door het bepalen van de nhoud, de formulerng, de volgorde en de antwoordkeuze van de vragen. Bj een gesloten ntervew zjn deze zaken vooraf bekend (vergeljkbaar met een enquête), bj een open of kwaltatef ntervew hangen bovengenoemde zaken af van de ntervewstuate. Een tussenweg s het sem-gestructureerde ntervew, waarbj een ljst s voorbered van onderwerpen en/of vragen de aan bod moeten komen (Boeje, 2008). Om bekend te raken met het onderwerp gebedsgercht voorraadbeled en met de thema s de spelen bnnen het gebedsgercht voorraadbeled van wonngcorporates zjn verkennende sem-gestructureerde ntervews afgenomen met ver gebedsmanagers van wonngcorporates (ze van Overmeeren, 2007). Bnnen de casestudes s het houden van sem-gestructureerde ntervews de belangrjkste dataverzamelngsmethode geweest. De belangrjkste actoren n het voorraadbeledsproces zjn geïntervewd. Dt waren zowel actoren bnnen de wonngcorporate, zoals de gebedsmanager, de medewerker strategsch voorraadbeled en de manager vastgoed, maar bjvoorbeeld ook externen zoals bewoners of gemeenteambtenaren (ze bjlage III voor de ljst met geïntervewde personen). Documentenanalyse In documenten s nformate vastgelegd met een specaal doel voor een specfek publek. Voorbeelden zjn nottes, jaarverslagen, overeenkomsten en e-mals. Een voordeel van het gebruk van documenten als databron s dat de data net beïnvloed kunnen worden door de onderzoeker, er s geen sprake van utgelokt gedrag. Ook kunnen documenten endeloos opneuw worden geraadpleegd (Verschuren en Doorewaard, 2003). 35 Inledng

38 Bnnen de casestudes s begonnen met documentenonderzoek. Op bass hervan s de ontwkkelng van het voorraadbeled voor één gebed (n relate tot het algemene voorraadbeled van de corporate en tot het wjk- of buurtbeled van andere partjen) beschreven. Ook s het documentenonderzoek gebrukt om de ntervews voor te bereden.voorbeelden van documenten de zjn geanalyseerd zjn voorraadbeledsplannen, wjkvses, jaarverslagen en nterne nottes. In onderstaand schema (fguur 4) staat het onderzoeksproces dat gevolgd s schematsch samengevat, met aan de lnkerkant de theoretsche weg en aan de rechterkant de emprsche weg. Theore Aanledng, dee Empre Lteratuurstude Probleemstellng Lteratuurstude Intervews gebedsmanagers Theoretsch kader + veronderstellngen Lteratuurstude Plotcase Aangepaste probleemstellng + veronderstellngen Enquête Case Concluse Fguur 4 Onderzoeksproces. 36 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates

Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvattng (Dutch summary) Gezondhedszorg s kostbaar en wordt steeds duurder onder nvloed van een toenemende en veranderende vraag naar zorg door een vergrjzende samenlevng, toenemende vraag

Nadere informatie

Reinier van der Kuij

Reinier van der Kuij 03 2014 Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Technsche Unverstet Delft, facultet Bouwkunde, afdelng

Nadere informatie

effectief inzetten? Bert Dingemans

effectief inzetten? Bert Dingemans archtectuur Is meten weten? Kwaltateve en kwanttateve analyse n archtectuurmodellen Kwaltateve en kwanttateve analyses kunnen de denstverlenng van de enterprsearchtect verbeteren. Toch s de nzet van deze

Nadere informatie

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter Nederlandse bjdrage aan offcële CMM CMMI-s De Nederlandse stchtng SPIder heeft s ontwkkeld voor het CMMI, verschllende routes door het CMMI voor het oplossen van bepaalde problemen of het halen van bepaalde

Nadere informatie

Applicatieportfoliomanagement

Applicatieportfoliomanagement governance Applcateportfolomanagement Governance zet applcatebeheer op scherp Nu applcates steeds nauwer verweven zjn met bedrjfsprocessen, s een gestructureerde aanpak van het applcatebeheer noodzakeljk,

Nadere informatie

Een levensloopregeling voor software

Een levensloopregeling voor software Een levensloopregelng voor Neuwe benaderng - en nformatebevelgng De gebruker van een nformatesysteem streeft naar contnuïtet. De ongestoorde werkng van s hervoor essenteel. Maar wat weet de gebruker van

Nadere informatie

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking Behoefte aan Archtectuur Lfecycle Management Ontvlechtng van ICT verest neuwe samenwerkng Bnnen de ICT s sprake van verzulng van zowel de systemen als het voortbrengngsproces. Dt komt doordat de ICT n

Nadere informatie

kopers huurders controle Klantgestuurd en empowerment empowerment capacity keuze Te Woon effecten voorraadbeleid kopen verkoop inkomen klanten

kopers huurders controle Klantgestuurd en empowerment empowerment capacity keuze Te Woon effecten voorraadbeleid kopen verkoop inkomen klanten effecten Klantgestuurd voorraadbeled en empowerment Over Te Woon en andere ntateven van wonngcorporates verkoop klantgestuurd kopen kopers wonngcorporates nkomen ntateven schalen capacty Te Woon klanten

Nadere informatie

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar ARU 27 TEM (27.5) ;jnv-erstejt e 3 ndhov F net utleenbaar Colofon Ttel Onderzoek naar Rollen en Rolcombnates bj lokale Rabobanken l onderttel Afstudeeropdracht Verse, datum 27 augustus 27 Samengesteld

Nadere informatie

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening In ver stappen naar een succesvolle Meer toegevoegde waarde van IT voor de busness IT wordt dkwjls ervaren als net aanslutend op de wensen van de busness en net strategsch voor de organsate. Er gaat veel

Nadere informatie

ISO/IEC 38500 BiSL ASL

ISO/IEC 38500 BiSL ASL nformatevoorzenng Een vergeljkng ISO/IEC 38500 BSL ASL ISO/IEC 38500, BSL en ASL kunnen een grote rol spelen n het professonalseren van de nformatevoorzenng, eder model vanut hun egen doelstellng en kracht.

Nadere informatie

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig?

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig? projectmanagement Goed opdrachtgeverschap De kloof: welke kenns heeft een opdrachtgever nodg? Een van de redenen waarom projecten net succesvol zjn s de kloof tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Om

Nadere informatie

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen T-servcemanagement Zo krjg je wél grp op T-nvesterngen ntegrate van applcate- en projectportfolomanagement Met één druk op de knop een overzcht genereren van alle T-projecten en bjbehorende applcates (of

Nadere informatie

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden?

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden? 3. Dagnostek 3.7. Hoe meet je verbeterng of verslechterng n het dageljks functoneren met betrekkng tot de mobltet (ztten, staan, lopen, verplaatsen) bj CP? 3.7.3 Welke meetnstrumenten zjn geschkt voor

Nadere informatie

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming Beroepsregstrate en vooraanmelden voor beroepsregstrate n de jeugdhulp en jeugdbeschermng Inhoudsopgave Werk jj n de jeugdhulp of jeugdbeschermng? Bjvoorbeeld n de ggz? Ben je socaal werker? Of begeled

Nadere informatie

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling B000012403 25 ĩ O Toelchtng adves gemeenteraad bj aanvraag aanwjzng als lokale publeke meda-nstellng Ì...Ï 1. Algemeen De wetgever heeft gekozen voor een s ys teem waarbj per gemeente, voor de termjn van

Nadere informatie

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland Dr. r. E.W.T.M. Heurkens Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland

Nadere informatie

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal - 2 - Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 4INT05600 IIIIIIlllllllllIIIIIIIIIIIlllllllllllllllll Onderwerp: Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9 Gemeente Hellendoorn DEC. 20W Verzoek toepassng

Nadere informatie

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid 6. Behandelng van knderen met spastsche cerebrale parese gercht op verbeterng van handvaardghed 6.1.Wat s de meerwaarde van oefentherape bj de behandelng van knderen met spastsche CP op vaardghedsnveau

Nadere informatie

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling

Privaat-gestuurde Gebiedsontwikkeling Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland Dr. r. E.W.T.M. Heurkens Prvaat-gestuurde Gebedsontwkkelng Sturng, Samenwerkng & Effecten n Nederland en Engeland

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Bestuursdenst I adves aan Burgemeester en Wethouders Reg.nr: BW 13-0415 Sector/afd.: SO/OV Portefeullehouder: S. Bnnendjk Casenr.: Cbb130383 Steller/tst.: E. Brujns Agenda:

Nadere informatie

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies KleurRjk dgtaal magazne voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 6 Verder n dt magazne: Neuwe aanpak leerwerkbedrjven Feesteljke openng neuwe wonngen bj Op de Bes RICHTPUNT 2015: een neuwe kjk op

Nadere informatie

Deze factsheet ouderen en eenzaamheid is een gezamenlijke uitgave van GGD Midden-Nederland en Schakels, adviesbureau voor welzijn en zorg.

Deze factsheet ouderen en eenzaamheid is een gezamenlijke uitgave van GGD Midden-Nederland en Schakels, adviesbureau voor welzijn en zorg. Deze factsheet ouderen en eenzaamhed s een gezamenljke utgave van GGD Mdden-Nederland en Schakels, advesbureau voor welzjn en zorg. Inhoud Informateblad Wat s eenzaamhed? Wat veroorzaakt eenzaamhed? Overge

Nadere informatie

Biesbosch verdient het!

Biesbosch verdient het! Besbosch verdent het! Ontwkkelscenaro s - Endadves - Utgevoerd n opdracht van: Parkschap De Besbosch Opgesteld door: Buck Consultants Internatonal Njmegen, 14 oktober 2013 Voorwoord Snds medo jul 2013

Nadere informatie

Quality Cube 2013 05-03- 15. 1.Doel

Quality Cube 2013 05-03- 15. 1.Doel 05-0- 5 Qualty Cube 0 Overzcht Bun:nx Tranng & Consultancy W www.bun:nx.org T 060798066 E btc@bun:nx.org.doel u Onderzoek van kwaltetservarngen met betrekkng tot de gegeven zorg en ondersteunng (ervarngen

Nadere informatie

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie.

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie. 1\1. H. CORBEY El'\ R. A JAT\SEJ'\ FLEXBLTET EN LOGSTEKE KOSTEN DE LOGSTEKE GELDSTROOMDAGt LOGSTEKE KOSTEN Voor het onderzoek 'Logsteke geldsrroomdagnose' zjn verschllendc utgangspunten geformuleerd. Ten

Nadere informatie

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport

Bureau of lessenaar. Een onderzoek naar de meting van bureaucratie in onderwijsinstellingen. Definitief eindrapport Bureau of lessenaar Een onderzoek naar de metng van bureaucrate n onderwjsnstellngen Defntef endrapport Opdrachtgever: Mnstere van Onderwjs, Cultuur en Wetenschap ECORYS Arbed & Socaal Beled Jos Blank

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam

Nadere informatie

AUDIT FACILITY MANAGEMENT

AUDIT FACILITY MANAGEMENT Mnstere van Verkeer en Waterstaat. Rjkswaterstaat, stafdenst Audt RWS AUDT FACLTY MANAGEMENT drs. P. Kool drs..e. Leene Stafdenst Audt RWS 's-gravenhage, jun 999 waterstaat nent&te! /Fex. 070-3513003 Audt

Nadere informatie

Praktijkboek De knop om!

Praktijkboek De knop om! Praktjkboek De knop om! Maak uw organsate energebewust >> Duurzaam, Agrarsch, Innovatef en Internatonaal ondernemen De knop om! Maak uw organsate energebewust Voorwoord Bnnen bedrjven en nstellngen wordt

Nadere informatie

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Insttutonele beleggers staan voor tal van utdagngen. Zo leggen pensoendeelnemers, klanten en de samenlevng steeds meer druk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der StatenGeneraal 2 Vergaderjaar 986987 07 Husvestng der Kamer Nr. 66 Herdruk BRIEF VAN DE BOUWBEGELEIDINGSCOMMISSIE Aan de Voorztter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal 'sgravenhage,

Nadere informatie

DE SPORTCLUB: NIET ALLEEN VOOR MAAR OOK VAN DE JEUGD

DE SPORTCLUB: NIET ALLEEN VOOR MAAR OOK VAN DE JEUGD DE SPORTCLUB: NIET ALLEEN VOOR MAAR OOK VAN DE JEUGD Mogeljkheden en tps om de jeugd actever bj de sportclub te betrekken INHOUD 1. Het wat en waarom van jeugdpartcpate n de sportverengng Jeugdpartcpate:

Nadere informatie

Forse besparing op telefonie

Forse besparing op telefonie KleurRjk dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - februar 2015 Verder n deze neuwsbref: The Thunderbes maken razendsnel naam op nternet Forse besparng op telefone RvB en RvT bezoeken Berkenhofcollege

Nadere informatie

De waarde van de CIO

De waarde van de CIO organsatestructuur De waarde Model voor de toegevoegde waarde In de afgelopen decenna s de rol van IT n de bedrjfsvoerng steeds groter geworden. Door het toenemende belang van IT neemt ook de nvloed en

Nadere informatie

Beheren onder architectuur

Beheren onder architectuur topc beheerarchtectuur Zonder besturng wordt IT noot een enabler Beheren onder archtectuur Bnnen veel bedrjven s men op drectenveau eager om strategsch te denken als het gaat om (neuwe) producten en densten

Nadere informatie

opleidingen Creditmanagement en activabeleid (13 dagen) ook modulair te volgen Risico-analyse (*) (1 dag)

opleidingen Creditmanagement en activabeleid (13 dagen) ook modulair te volgen Risico-analyse (*) (1 dag) Academy for Credt Management 2005 - bron van deskundghed opledngen OPLEIDINGSINSTITUUT ERKEND DOOR DE VLAAMSE OVERHEID EEN INITIATIEF VAN GRAYDON BELGIUM NV UITBREIDINGSTRAAT 84-B1 TE 2600 BERCHEM 18E

Nadere informatie

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer CE Oplossngen voor mleu, econome en en technologe Oude Oude Delft Delft 180 180 2611 HH Delft tel: tel: 015 0152 2150 150 150 fax: 015 2 150 151 fax: 015 2 150 151 e-mal: ce@ce.nl webste: e-mal: ce@ce.nl

Nadere informatie

B1400914. Datum: 22 mei 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering. Vrijmaken krediet grondverwerving ABH Cromstrijen

B1400914. Datum: 22 mei 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering. Vrijmaken krediet grondverwerving ABH Cromstrijen Datum: 22 me 214 Agendapunt nr: 7. B14914 Aan de Verengde Vergaderng Vrjmaken kredet grondverwervng ABH Cromstrjen Aard voorstel Beslutvormend voorstel met nvesterng Aantal Bjlagen 4 Voorstel behandeld

Nadere informatie

Digitale Atlas Europa en de Digitale Agenda

Digitale Atlas Europa en de Digitale Agenda Europa Bevorderng van vertrouwen n en deelname aan dgtale wereld Dgtale Atlas Europa en de Dgtale Agenda De Dgtale Atlas Europa, bestaand ut dertg natonale atlassen, heeft als doel een beeld te schetsen

Nadere informatie

D-1029 DGG (INTERN) Betuweroute. Ministerie van Verkeer en Waterstaat

D-1029 DGG (INTERN) Betuweroute. Ministerie van Verkeer en Waterstaat D-029 DGG (NTERN) Betuweroute Mnstere van Verkeer en Waterstaat Organsateontwkkelng Betuweroute Ontwerp van de projectorgansate tjdens de utvoerngsfase f nhoudsopgave.. nledng 2. Ontwerpprncpes 3. Projectdrecte

Nadere informatie

One size fits not all

One size fits not all archtectuur One sze fts not all Methoden voor enterprsearchtectuur Welke maner van archtectuur bedrjven past het best bj een organsate? Een (onderzoeks)rchtng om meer grp te krjgen op bepalende factoren

Nadere informatie

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer pensoen Hoeveel pensoen denk je dat je krjgt? Wat ontvang je egenljk als je met pensoen gaat? 5 prangende vragen aan drecteur Rob Braaksma Verantwoordngsorgaan De regelng n nfographc Feten, cjfers en wetenswaardgheden

Nadere informatie

Rekenen met rente en rendement

Rekenen met rente en rendement Rekenen met rente en rendement Woekerpols? Lenng met lokrente? Er wordt met de beschuldgende vnger naar banken en verzekeraars gewezen de op hun beurt weer terugwjzen naar de consument: Deze zou te weng

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en mogeljkheden Montorng van uw kredetverzekerng www.eulerhermes.nl EH SmartVew Montor uw rsco s en maak onmddelljk gebruk van neuwe kansen

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N.

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N. gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Utrol gemeenteljk hondenbeled n overg deel Neuw-Vennep Portefeulehouder S. Bak, drs. Th.L.N. Weterngs ollegevergaderng 5 november 20 3 nlchtngen A. Monster

Nadere informatie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie GEVER WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP E!C16-1 GEVER 7 Bètawerelden De opdrachten van het Eureka!Cup sezoen worden geplaatst bnnen een van de 7 bètawerelden: Voedng & Vtaltet Mobltet & Rumte Lfestyle & Desgn Scence

Nadere informatie

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf.

LUCIA MARTHAS. Institute for Performing Arts HBO MBO. Talent is only the starting point. Vooropleiding. Leerbedrijf. LUCIA MARTHAS Insttute for Performng Arts Talent s only the startng pont - Irvng Berln - HBO MBO Vooropledng Leerbedrjf Onderwjsvse Voorwoord Het Luca Marthas Insttute for Performng Arts (LMIPA) s een

Nadere informatie

De Waarde van Toekomstige Kasstromen

De Waarde van Toekomstige Kasstromen De Waarde van Toekomstge Kasstromen De kosten van onderpandmnmalserng Jeroen Kerkhof, VAR Strateges BVBA Introducte Voor de fnancële crss hadden fnancële ngeneurs op bass van een aantal redeljke assumptes

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. IKC Het Sterrenbos

Dit is de digitale schoolgids van. IKC Het Sterrenbos 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van IKC Het Sterrenbos IKC het Sterrenbos IKC-gds schooljaar 2015-2016 IKC het Sterrenbos; Onderwjs Knderopvang 2 4 jargen Buten Schoolse Opvang schoolvakantes adressen

Nadere informatie

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES SERVICE The tme you need SERVICESFORTINET Presales Support - Consultancy - Testapparatuur, Demo s en Plots - Wreless Ste Survey - Tranngen Installate Servce - Onderhoudscontracten - Telemarketng Al deze

Nadere informatie

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN

federatie Samen voor een mooi en duurzaam Drenthe. Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN Hertenkamp 6 9401 HL Assen telefoon (0592) 311 150 e-mal nfo@nmfdrenthe.nl www.nmfdrenthe.nl federate Raad van de gemeente Emmen Postbus 30001 7800 RA EMMEN K o p e Grffe Assen, 3 aprl 2013 Betreft: Energesprong

Nadere informatie

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl augustus 2014 nummer 13 ❸ De rego aan zet In dt e-zne: ❺ Aan de keukentafel met: Ells Jongerus en Caron Landzaat, ervarngsdeskundgen bj LFB ❻ Kennsmaken met Jantene

Nadere informatie

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.:

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.: 13INK00403 mn 11 Mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates > Retouradres Postbus 200112500 EA Den Haag Burgemeesters Wethouders Gemeenteraadsleden Overhedsmedewerkers GEMEENTE HELLEN DOORN lchand.:

Nadere informatie

Breman, Spaans & Harnas

Breman, Spaans & Harnas Z3-b34 Breman, Spaans & Harnas m a n a g e m e n t c o n s u l t a n t s BRANSTORMSESSE OVER KOSTEN EN EFFECTEN VAN VERVOERMANAGEMENT «SU NHOUDSOPGAVE. Voorwoord pag. 2. Clusterng van vervoermaatregelen

Nadere informatie

Bijlage 3 Rapportage risicoanalyse buisleidingen

Bijlage 3 Rapportage risicoanalyse buisleidingen Bjlage 3 Rapportage rscoanalyse busledngen 0.\[(] E ROEVER \ V. S M)\ -.S KWANTTATEVE RSCOANALYSE Beslut externe velghed busledngen Gemeente Steenbergen Opdrachtgever: Contactpersoon: Gemeente Steenbergen

Nadere informatie

Handreiking Behorende bij Verslag over de Uitvoering Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003

Handreiking Behorende bij Verslag over de Uitvoering Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003 Handrekng Behorende bj Verslag over de Utvoerng Abw, IOAW, IOAZ en WIK 2003 Inhoud Onderdeel A Beeld omtrent de wetsutvoerng Verantwoordng omtrent tekortkomngen rechtmatghed Inledng 3 1. Verantwoordng

Nadere informatie

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen.

Wmo inzicht. Scharnieren in de regio: Zuid Oost Brabant. december 2014 nummer 15. ⓮ Cliënt in. In dit e-zine: ⓬ Over de grenzen. Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl december 2014 nummer 15 ❸ Scharneren n de rego: Zud Oost Brabant In dt e-zne: Rdderkerk over de grenzen heen ❺ Aan de keukentafel met: Marga de Goej, wethouder gemeente

Nadere informatie

Jaarverslag. Inhoudsopgave

Jaarverslag. Inhoudsopgave 10 1. Inledng 3 2. Programmaverantwoordng 8 2.1 Voorzenngen 9 2.2 Wonen 12 2.3 Kwetsbare groepen 15 2.4 Velghed en openbare rumte 22 2.5 Econome 27 2.6 Groene rumte 31 2.7 Externe orëntate 35 2.8 Algemene

Nadere informatie

Bestemmingsplan Groene Kruisweg te Albrandswaard 3 mei 2011 PvN Peter J. van Nederpelt p.van.nederpelt@ooms.com (010)424 88 25 (010)424 88 89

Bestemmingsplan Groene Kruisweg te Albrandswaard 3 mei 2011 PvN Peter J. van Nederpelt p.van.nederpelt@ooms.com (010)424 88 25 (010)424 88 89 r^ooms.com Ooms Makelaars Bedrjfshusvestng B.V. Maaskade 113 Postbus 24040 3007 DA Rotterdam Telefoon (010) 424 88 88 Fax (010) 424 88 89 Het College van B&W van de Gemeente Albrandswaard Postbus 1000

Nadere informatie

IKC-gids. Dit is de digitale schoolgids van. IKC Binnenstebuiten

IKC-gids. Dit is de digitale schoolgids van. IKC Binnenstebuiten IKC-gds 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van IKC Bnnenstebuten IKC Bnnenstebuten nformategds 2015-2016 schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Beste ouders/verzorgers, Geachte ouders, verzorgers en andere

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool St. Jacobusschool 2014-2015

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool St. Jacobusschool 2014-2015 Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool St. Jacobusschool 2014-2015 s t n p 5 v f 1 z k c o g 2 8 x u e d b r z l y g 6 4 m q h t 7 9 St. Jacobusschool schoolgds 2014-2015 3 schoolvakantes adressen

Nadere informatie

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak?

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak? process mnng Process mnng: leuk voor de lefhebber of noodzaak? Pledoo voor een breder draagvlak en toepassng n de audtpraktjk Process mnng toepassen n de audtpraktjk. Waarom zouden we dat wllen? En wat

Nadere informatie

Make or Buy? Een beslissing gebaseerd op de transactiekostentheorie. Martin Helmhout http://www.acis.nl martin@acis.nl

Make or Buy? Een beslissing gebaseerd op de transactiekostentheorie. Martin Helmhout http://www.acis.nl martin@acis.nl Make or Buy? Een beslssng gebaseerd op de transactekostentheore. Martn Helmhout http://www.acs.nl martn@acs.nl Rksunverstet Gronngen Make or Buy? Een beslssng gebaseerd op de transactekostentheore. Afstudeerscrpte

Nadere informatie

Middenkaderfunctionaris bouw & infra (Netwerkschool)

Middenkaderfunctionaris bouw & infra (Netwerkschool) Mddenkaderfunctonars bouw & nfra (Netwerkschool) MBO College voor Bouw, Infra & Intereur Door ondernemend te zjn krjg k meer verantwoordeljkhed. 2013-2014 BOL Nveau 4 Thorbeckelaan 184 Almelo Crebo: 22012

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. basisschool de Kameleon

Dit is de digitale schoolgids van. basisschool de Kameleon 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van bassschool de Kameleon De Kameleon schoolgds 2015-2016 Dt s de schoolgds van samenwerkngsschool de Kameleon. schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Beste ouders/verzorgers,

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en opportunteten Montorng van kredetverzekerng www.eulerhermes.be De voordelen van EH SmartVew De juste nformate op het juste moment helder

Nadere informatie

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur,

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur, / - Mr. W. Nass Vrjstraat 2a Postbus 420 5600 AK Endhoven Tel 040-2445701 Fax 040-2456438 Advocatenkantoor Mr. W. Nass Het bestuur van de BOA. e-mal Neuwe Purrnerweg 12 na~kanooma.n 1025 VS Amsterdam nternet

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van. R.K. basisschool St. Jacobusschool

Dit is de digitale schoolgids van. R.K. basisschool St. Jacobusschool 2015 2016 Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool St. Jacobusschool St. Jacobusschool schoolgds 2015-2016 schoolvakantes adressen 2 Woord vooraf Voor u lgt onze schoolgds. Wj nformeren u met dt document

Nadere informatie

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder Waardeoverdracht Uw opgebouwde pensoen meenemen naar uw neuwe pensoenutvoerder In deze brochure 3 4 5 6 Gefelcteerd! Een neuwe baan Wel of net kezen voor waardeoverdracht? Vergeljk de regelngen Hoe waardevast

Nadere informatie

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 Cats Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 ] Motverng vanjhet beroepschrft n cassate (rolnummer 10/00158) tegen de utspraak van het Gerechtshof te Arnhem van 1 december 2009, nr. 08/00145, j j/ nzake SËËÊÊÊÈÈÊÈtemÈ

Nadere informatie

Jaarverslag 2013 i <

Jaarverslag 2013 i < Jaarverslag 2013 Voorut kjken In 2013 heeft het CBR weer goede resultaten geboekt. Zo zjn de resultaten van de examendvses en de klachtenregelng verbeterd. We kunnen zelfverzekerd voorut kjken naar het

Nadere informatie

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters Het s net zo gebrukeljk om voor klene jachten een sleepproef te laten utvoeren. Zo'n proef s duur en daardoor vaak net rendabel. Toch loont een sleepproef de moete. Aan de hand ervan kunnen bj voorbeeld

Nadere informatie

Vernieuwing Lake Land Hotel Jachthaven 1 Monnĩckendam Gemeente Waterland

Vernieuwing Lake Land Hotel Jachthaven 1 Monnĩckendam Gemeente Waterland FFF ï ī-ï n t on ra n t -1 «.u jy l l ;I H n rŗ nr Es Verneuwng Jachthaven 1 Monnĩckendam Gemeente Waterland Bestemmngsplan, ontwerpstjl en welstand. Datum: 8 februar 2014 Jachthaven 1 1141 AV Monnckendam,

Nadere informatie

Gedegen innovatief 2014

Gedegen innovatief 2014 Organsate Scholen Ontwkkelngen Gedegen nnovatef 2014 Professonalserng Cjfers / Kengetallen Jaarrekenng Inhoudsopgave Navgate Voorwoord Hoofdstuk 1 Organsate 1.1. We s MosaLra? 1.2. Raad van Toezcht 1.3.

Nadere informatie

Beperkt? Niet in de mode!

Beperkt? Niet in de mode! dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 3 Verder n deze neuwsbref: De projecten van RICHTPUNT 2015 Beperkt? Net n de mode! Vrenden van De Hondsberg ontvangen groot bedrag En nog

Nadere informatie

Gemeentefonds verevent minder dan gedacht

Gemeentefonds verevent minder dan gedacht Gemeentefonds verevent mnder dan gedacht Maarten A. Allers Drecteur COELO en unverstar hoofddocent aan de Rjksunverstet Gronngen De rjksutkerng aan gemeenten wordt verdeeld op bass van utgangspunten de

Nadere informatie

-,".v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,'" '"i +- ~"J.~ ~,J ~ ..

-,.v.. ... j~r ..~,... I ~ l'. i ---- - ~I I I.. - L r. Flevoland. i,n,,. i. . 8~_~i OMGEVINGSPLAN. i SAMENVATTING. .,' 'i +- ~J.~ ~,J ~ .. İ 8_ jr SAMENVATTNG "" OMGEVNGSPLAN Flevoland, j "J,J u JlJ, l','" '" + L r,n,, t,"v : ' = :J : f, "':', '52: : SAMENVATTNG Omgevng5plan Flevoland c \lenwlchtlge gluêl Het Omgevngsplan Q :f ": Flevoland

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353

RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353 RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353 gemeente WOERDEN Van Wethouder Schreurs Datum : 25 september 2012 Portefeullehouders) : wethouder Scheurs Portefeulle(s) : wethouder Schreurs Contactpersoon : R. Broekmeulen

Nadere informatie

opleidingen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID

opleidingen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID Academy for Credt Management 2003 - bron van deskundghed opledngen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID EEN INITIATIEF VAN GRAYDON BELGIUM NV UITBREIDINGSTRAAT 84 B1 TE 2600 BERCHEM 16DE JAARGANG

Nadere informatie

De enterprisearchitect als coach

De enterprisearchitect als coach archtectuur De enterprsearchtect als coach Naar een vloeende samenwerkng tussen enterprseen projectarchtecten Grotere organsates kennen vaak een (te strkte) schedng tussen enterprse- en projectarchtecten.

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 i <

Jaarverslag 2014 i < Jaarverslag 2014 Verbouwng en verneuwng De ambte van het CBR s zch verder te ontwkkelen tot een professonele publeke denstverlener. Daarom stond ook 2014 n het teken van verbouwng en verneuwng, zowel letterljk

Nadere informatie

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015 Bronnen & Methoden bj Marktscan medschspecalstsche zorg 2015 Hoofdstuk 2: Wachttjden voor medsch specalstsche zorg Ontwkkelng van wachttjden Voor de wachttjdanalyses s gebruk gemaakt van gegevens afkomstg

Nadere informatie

Verslag Regeltechniek 2

Verslag Regeltechniek 2 Verslag Regeltechnek 2 Door: Arjan Koen en Bert Schultz Studenten Werktugbouw deeltjd Cohort 2004 Inhoudsogave Inledng blz. 3 2 Oen lus eerste-orde systeem blz. 4 3 Gesloten lus P-geregeld eerste orde

Nadere informatie

inhoudsopgave CD MET Bijlagen Bestemmingsplan Beeldkwaliteitplan Landschapsplan Inmetingstekening kavels Artist s Impressions

inhoudsopgave CD MET Bijlagen Bestemmingsplan Beeldkwaliteitplan Landschapsplan Inmetingstekening kavels Artist s Impressions O N T W I K K E L I N G S K A D E R nhoudsopgave 1 Voorwoord 3 2 Leeswjzer 4 3 Kaders 5 3.1 Fscale kaders 3.2 Prvaatrechteljke overeenkomst 3.3 Bestemmngsplan 3.4 Beeldkwaltetplan 3.5 Landschapsplan 3.6

Nadere informatie

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek 7. Behandelng van communcate en mondmotorek 7.2. Slkstoornssen 7.2.3 Wat s de meerwaarde van enterale voedng (va PEG-sonde) ten opzcht van orale voedng bj knderen met CP met slkstoornssen wat betreft voedngstoestand,

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie in de langdurige zorg... een open deur?

Cliëntenparticipatie in de langdurige zorg... een open deur? Steeds opneuw naar je clënten lusteren Kwaltetsverbeterng vraagt om structurele nbreng van de gebruker, de klant: kjken door de ogen van de clënt. n de langdurge zorg... een open deur? Over clëntenpartcpate

Nadere informatie

Scoren met sport en bewegen in het sociale domein

Scoren met sport en bewegen in het sociale domein Scoren met sport en bewegen n het socale domen Ontmoet, nspreer en leer tjdens NISB bjeenkomsten Utdagende plenen voor alle leeftjden Sportbedrjf Deventer aan tafel met Stadsmarketng en Rumteljke Ordenng

Nadere informatie

De convergentie van ITIL V3 en COBIT 4.1

De convergentie van ITIL V3 en COBIT 4.1 softwareontwkkelng bedrjfsprocessen De convergente van ITIL V3 en COBIT 4.1 Raamwerken meer complementar Vorg jaar s een neuwe verse verschenen van de twee bekende en veel gebrukte nternatonale raamwerken

Nadere informatie

Papendrecht f&liedrecht

Papendrecht f&liedrecht r% MPGPD2012053010370696 BBBBBBM^rarl^^ Papendrecht f&ledrecht GPD 30.05.2012 0696 T 078-644 98 80 E nfotaobop.nl Podermoen 12 3352 TH Papendrecht F 078-644 03 99 Aan de leden van de gemeenteraad van de

Nadere informatie

Hoe toekomstvast is de gemeentelijke midofficearchitectuur?

Hoe toekomstvast is de gemeentelijke midofficearchitectuur? archtectuur Het mdoffce concept van GEMMA Hoe toekomstvast s de gemeenteljke mdoffcearchtectuur? Bj het realseren van de elektronsche overhed spelen de gemeenten een voorhoederol. Rchtnggevend daarbj s

Nadere informatie

Minix 3. Andrew Tanenbaum

Minix 3. Andrew Tanenbaum Mnx 3 Velg en betrouwbaar besturngssysteem Mnx 3 s een neuw open source besturngssysteem voor de pc. Het systeem s klen van opzet en heeft een neuwe, modulare opbouw waardoor het net kwetsbaar s voor veel

Nadere informatie

nota Ministerie van Defensie De Minister Definitieve appreciatie ongecontroleerde landing Scan Eag\e^gggg^op 26 September 2013

nota Ministerie van Defensie De Minister Definitieve appreciatie ongecontroleerde landing Scan Eag\e^gggg^op 26 September 2013 Mnstere van Defense thj\.";y/r' De Mnster nota Defnteve apprecate ongecontroleerde landng Scan Eag\e^gggg^op 26 September 2013 Referte(s): (a) Nota OOCL20132609-016-MM d.d. 26 September 2013 "Opleggen

Nadere informatie

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het NEN 5128: overzcht van rendementen Utgebrede aandacht warmtapwatersystemen Door afnemende warmtevraag voor rumteverwarmng, neemt het belang van het opwekkngsrendement voor warmtapwater toe. In de norm

Nadere informatie

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014 Gehandcaptenzorg nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jul 2014 ❸ Burgers met een beperkng n de Wmo: we en hoeveel? In dt e-zne: over de grenzen heen Amsterdam ❺ Clënten n beeld Over de grenzen ❿ Ut de praktjk:

Nadere informatie

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Toepassng: Codes Als toepassng van vectorrumten over endge lchamen kjken we naar foutenverbeterende codes. We benutten slechts elementare kenns van vectorrumten, en van de volgende functe.

Nadere informatie

Permar WS Horaplantsoen 2 Aan de Gemeenteraad van Ede Postbus 350

Permar WS Horaplantsoen 2 Aan de Gemeenteraad van Ede Postbus 350 permar Permar WS Horaplantsoen 2 Aan de Gemeenteraad van Ede Postbus 350 6710 BJ Ede Postbus 9022 T (0318) 67 91 11 6710 HK EDE F (0318) 67 93 08 E-mal nfo@permar.nl www.permar.nl Onderwerp: Datum: Jaarverslag

Nadere informatie

Operational excellence vereist excellente procesondersteuning

Operational excellence vereist excellente procesondersteuning bedrjfsvoerng Operatonal excellence verest excellente procesondersteunng Esen aan bedrjfsvoerngssystemen worden steeds hoger Organsates moeten tegenwoordg hun processen goed geregeld hebben. Om deze operatonal

Nadere informatie

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool Sunte Werfert

Dit is de digitale schoolgids van R.K. basisschool Sunte Werfert Dt s de dgtale schoolgds van R.K. bassschool Sunte Werfert f 1 z s t k c o g n 2 8 x u e d b r z l y g 6 4 p v m q h t 7 9 Sunte Werfert schoolgds 2014-2015 3 schoolvakantes adressen 2 z x p 5 y 8 d Een

Nadere informatie